Η εξέλιξη του Ελληνικού Στρατού στις αρχές του 20ου αιώνα: Από την ανυπαρξία σε εργαλείο εθνικής πολιτικής

χ

Πόλεμος του 1897: Μάχη στο Ριζόμαλο Θεσσαλίας (Πίνακας Frank Dadd)

γράφει ο Βασίλειος Λουμιώτης, Ταξίαρχος (ΤΘ) ε.α.

(Εισαγωγική ΣημείωσηΟφείλω θερμές ευχαριστίες στον ιστορικό ερευνητή κύριο Κωνσταντίνο Βλάσση, εκ των συντελεστών του εξαιρετικής ύλης περιοδικού του ειδικού τύπου «ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ», του οποίου η αμέριστη βοήθεια στη συγγραφή του παρόντος κειμένου υπήρξε πολύτιμη.)

Σκοπός

Σκοπός του παρόντος κειμένου είναι:

  • να παρουσιάσει κατά τρόπο συνοπτικό τα διαδοχικά στάδια της ανάπτυξης του Ελληνικού Στρατού από μια ισχνή και ανίσχυρη στρατιωτική δύναμη που ήταν κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, στην δύναμη εκείνη που κατόρθωσε να υποστηρίξει με επάρκεια τις εθνικές διεκδικήσεις στην Μακεδονία και την Ήπειρο κατά την διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, να βάλει την Ελλάδα στην παράταξη των νικητών του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και στη συνέχεια να διεκδικήσει με αξιώσεις την εθνική ολοκλήρωση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης όπου διαβιούσαν υπό συνθήκες καταπίεσης και διωγμού συμπαγείς Ελληνικοί πληθυσμοί.
  • να αναδείξει την γενική οργάνωση των κύριων Μονάδων του Ελληνικού Στρατού που διεξήγαγαν την μάχη, δηλαδή των Ταγμάτων, Συνταγμάτων, Μεραρχιών και Σωμάτων Στρατού, κατά την περίοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας.
  • να καταδείξει ότι ο Ελληνικός Στρατός κατά την περίοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας και ειδικότερα κατά την περίοδο που ανέλαβε την διεξαγωγή των μεγάλων επιθετικών επιχειρήσεων προς το Εσκή Σεχήρ, την Κιουτάχεια και το Αφιόν Καραχισάρ, διέθετε ικανοποιητική οργάνωση, ισχυρή συγκρότηση καθώς και τις απαιτούμενες μονάδες για την υποστήριξη των επιθετικών επιχειρήσεων από πλευράς μέσων μάχης και συντηρήσεως, όπως άλλωστε επιβεβαίωσε η έκβαση των επιχειρήσεων.

  Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Μικρασιατική Εκστρατεία, Τα πρόσωπα: Οι επιτελείς της Στρατιάς Μικράς Ασίας

Στο πλαίσιο της προσπάθειας που έχει ξεκινήσει για την παρουσίαση των βασικών πρωταγωνιστών της Μικρασιατικής Εκστρατείας, παρουσιάζονται σύντομα βιογραφικά των βασικών επιτελών της Στρατιάς Μικράς Ασίας που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην απόφαση για την προέλαση της Στρατιάς προς την Άγκυρα, τον Ιούλιο του 1921, καθώς και του Ξενοφώντος Στρατηγού.

Πάλλης Κωνσταντίνος

%cf%80%ce%ac%ce%bb%ce%bb%ce%b7%cf%82_1Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 5 Μαρτίου 1871 και αποφοίτησε από τη Σχολή Ευελπίδων στις 31 Ιουλίου 1893 ως Ανθυπολοχαγός Πυροβολικού.

Κατά τον Ελληνο-τουρκικό Πόλεμο του 1897  συμμετείχε στο εκστρατευτικό σώμα που απεστάλη στην Κρήτη υπό τον Τιμολέοντα Βάσο.

Προήχθη σε Υπολοχαγό το 1904 και σε Λοχαγό το 1910. Ως Υπολοχαγός, φοίτησε στην Ακαδημία Πολέμου του Βερολίνου από το 1905 μέχρι το 1908. Μαζί με την τριάδα Μεταξά-Στρατηγού-Παπαβασιλείου, είναι οι μόνοι γνωστοί απόφοιτοι της Ακαδημίας αυτής στον Ελληνικό Στρατό. Εντάχθηκε στο Σώμα Γενικών Επιτελών της εποχής, αλλά μετά την κατάργησή του Σώματος -συνεπεία του Κινήματος στο Γουδή- επανήλθε στο Όπλο του. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Πολεμική Αεροπορία: Επικίνδυνη Αυταρέσκεια

%ce%b4%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b5%ce%b9%ce%bf%cf%82-%ce%af%cf%80%cf%80%ce%bf%cf%82

Από τη δεκαετία του 1970 η Πολεμική Αεροπορία (Π.Α.) απέκτησε και διατηρεί μέχρι σήμερα ένα αξιοζήλευτο επίπεδο επιχειρησιακής ικανότητας. Το επίπεδο αυτό αποδεικνύεται συνεχώς και αναμφίβολα από τις κορυφαίες επιδόσεις των ελληνικών πληρωμάτων σε διεθνείς ασκήσεις και συνασκήσεις -διαγωνιστικές ή μη, από τις νατοϊκές αξιολογήσεις των μονάδων, από τα αποτελέσματα των αεροπορικών αντιπαραθέσεων με τους φίλους και γείτονες όταν αυτές προκύπτουν στο πλαίσιο της πολιτικής εντάσεως, αλλά και από την εσωτερική εικόνα της Π.Α., όπως αυτή προκύπτει μέσω πολλαπλών μηχανισμών ελέγχου και αξιολόγησης. Μάλιστα, η ποιότητα αυτή -έστω και απλοϊκά κατανοητή- αποτελεί ένα στοιχείο δίκαιης υπερηφάνειας και αυτοπεποίθησης του ελληνικού λαού, σε μία περίοδο που δεν υπάρχουν πολλά να του εμπνέουν υπερηφάνεια ή αυτοπεποίθηση.

Είναι επίσης κοινός τόπος ότι το αεροπορικό ισοζύγιο ισχύος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας είναι ίσως η κρισιμότερη παράμετρος της συνολικής ελληνοτουρκικής στρατιωτικής ισορροπίας και όσων πολιτικών ζητημάτων εξαρτώνται από αυτήν. Για τον λόγο αυτόν, και χωρίς να παραγνωρίζεται η σημασία των δύο άλλων Κλάδων, η κατάσταση και η ισχύς της Πολεμικής Αεροπορίας αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο του αμυντικού συστήματος της Χώρας.

Όμως, παρά τις εξαιρετικές επιδόσεις σε συγκεκριμένους τομείς, η Πολεμική Αεροπορία έχει οξύτατα προβλήματα σε άλλους τομείς, εξ ίσου σημαντικούς για την επίδοσή της στον αεροπορικό πόλεμο. Τα προβλήματα αυτά τείνουν να παραβλέπονται εντός της Π.Α., και δεν είναι ευρέως αντιληπτά από το ευρύ κοινό˙είναι όμως κρίσιμα για την έκβαση μιας πραγματικής πολεμικής αναμέτρησης. Ενδεικτικά, στη συνέχεια θα αναφερθούν δύο από τα κρισιμότερα.

Τα προβλήματα

Ηλεκτρονικός Πόλεμος

Η Πολεμική Αεροπορία έχει δραματική υστέρηση στον τομέα του Ηλεκτρονικού Πολέμου (Η.Π.). Η υστέρηση αυτή αφορά:

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

F-35 Η στρατηγική της αντιμετώπισής του – Μέρος A3: Ο χρόνος έλευσης του αεροσκάφους στην Τουρκία

Turkish -35

Σε προηγούμενες αναρτήσεις σχετικά με το θέμα, είχε γραφτεί ότι η ανάρτηση σχετικά με τη ραδιοδιατομή του F-35 θα ακολουθείτο από μία ανάρτηση σχετικά με τα πτητικά του χαρακτηριστικά, κι εν συνεχεία μία ακόμη σχετικά με την έναρξη της χρήσης του αεροσκάφους από την Τουρκική Αεροπορία.

Η έρευνα που ακολούθησε δεν απέδωσε στοιχεία σχετικά με τις πτητικές επιδόσεις του αεροσκάφους επαρκή για να υποστηρίξουν μια παρουσίαση και αξιολόγησή του. Από τις κρίσιμες επιδόσεις του αεροσκάφους στην αεροπορική μάχη, η μόνη για την οποία υπάρχουν (ή κατορθώθηκε να ευρεθούν) συγκεκριμένα, ποσοτικά στοιχεία είναι η μία από τις δύο που έχουν προκαλέσει σοβαρό πρόβλημα στην εξέλιξη του αεροσκάφους: η διηχητική του επιτάχυνση. Για τον λόγο αυτόν, προτιμήθηκε να μη γίνει ξεχωριστή ανάρτηση, ενώ τα σχετικά με το θέμα που μπορούν να συναχθούν, θα παρατεθούν σε επόμενα κείμενα της σειράς.

Ο χρόνος έλευσης των τουρκικών F-35 αποτελεί μια κρίσιμη παράμετρο για τον σχεδιασμό της ελληνικής αντίδρασης, και ως εκ τούτου έχει σημασία να εκτιμηθεί το πότε αυτό θα συμβεί.

Τα ορόσημα της έλευσης των τουρκικών F-35

Πως ακριβώς προσδιορίζεται το χρονικό περιθώριο της ελληνικής αντίδρασης στα F-35; Μπορεί κανείς να διακρίνει δύο σχετικά ορόσημα.

Ο χρόνος που τα τουρκικά F-35 θα αρχίζουν να επηρεάζουν το ελληνοτουρκικό αμυντικό ισοζύγιο είναι η στιγμή που θα ανακηρυχθεί επιχειρησιακά έτοιμη η πρώτη μοίρα εξοπλισμένη με τον τύπο, και μάλιστα από αεροσκάφη που θα έχουν πλήρεις (ή σχεδόν πλήρεις) επιχειρησιακές δυνατότητες. Για να επηρεαστεί η ελληνο-τουρκική αεροπορική ισορροπία, θα πρέπει κατ’ ελάχιστον να υπάρχει μια ολόκληρη μονάδα (μοίρα) η οποία θα είναι επιχειρησιακή, θα μπορεί να διατηρεί κάποιον ρυθμό επιχειρήσεων και θα έχει μέγεθος τέτοιο που να επηρεάζει τον συνολικό επιχειρησιακό σχεδιασμό. Μία μοίρα με συνολικά είκοσι (20) αεροσκάφη, δηλαδή πέντε (5) τετράδες, εκ των οποίων ρεαλιστικά (αν και σε μάλλον ευνοϊκό σενάριο, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εγγενώς χαμηλή διαθεσιμότητα του αεροσκάφους) θα είναι διαθέσιμες για επιχειρήσεις τέσσερις (4) τετράδες, αποτελεί ήδη μια επιχειρησιακή απειλή, έστω και σε περιορισμένο ρόλο και με πολύ συγκεκριμένες αποστολές. Συνεπώς, η Π.Α. θα πρέπει να έχει καταστήσει κατά τη στιγμή εκείνη σε επιχειρησιακή ετοιμότητα τουλάχιστον ορισμένα βασικά μέτρα αντιμετώπισης της απειλής.

Από τη στιγμή που θα ολοκληρωθεί η συγκρότηση και η επιχειρησιακή ετοιμότητα μιας πλήρους πτέρυγας μάχης («Κύριας Βάσης Αεριωθουμένων» στην τουρκική ορολογία), δηλαδή ένας αριθμός σαράντα (40) αεροσκαφών, τότε το F-35 είναι μείζων παράγων στην ελληνο-τουρκική αεροπορική ισορροπία και αυτό αποτελεί το χρονικό σημείο κατά το οποίο η Π.Α. θα πρέπει να έχει σε επιχειρησιακή ετοιμότητα το σύνολο των βασικών μέτρων που θα λάβει προκειμένου να αντιμετωπιστεί η απειλή. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Μικρασιατική Εκστρατεία: Η Στρατηγική Παραίτηση. Μέρος Α’: Η Απόφαση για τις Επιχειρήσεις προς Άγκυρα

γράφει ο Βασίλειος Λουμιώτης, Ταξίαρχος (ΤΘ) ε.α.*

Εσκή Σεχήρ, 8 Σεπτεμβρίου 1921

[…] Ο Στρατός ημών κατόπιν εννεαετούς πολέμου, έχει υποστή σοβαράν μείωσιν, κυρίως από απόψεως στελεχών και δη των καλλιτέρων, εξ ου η συνοχή εν τη διοικήσει έχει μειωθή. Κατά τας δύο τελευταίας επιχειρήσεις ο Στρατός εν τω συνόλω του υπήρξεν αξιοθαύμαστος. Αλλ’ η αντίληψις της Στρατιάς είναι ότι δεν θα ήτο φρόνιμον να ζητηθή τι πλέον παρ’ αυτού. Δια τους λόγους τούτους φρονώ ότι επιβάλλεται η ταχεία περαίωσις της Μικρασιατικής εκστρατείας.

Αντιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας

Εισαγωγή

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας φάσης των επιχειρήσεων της Στρατιάς Μικράς Ασίας προς την Άγκυρα, η οποία αποτέλεσε περίοδο στασιμότητας, αλλά και αμέσως μετά την αποχώρηση της Στρατιάς από την περιοχή ανατολικά του ποταμού Σαγγάριου, και για την ακρίβεια κατά το χρονικό διάστημα από 22 Αυγούστου έως και 8 Σεπτεμβρίου 1921, ανάμεσα στη διοίκηση της Στρατιάς Μικράς Ασίας και την Κυβέρνηση αντηλλάγησαν ορισμένα κρίσιμης σημασίας κείμενα. Τα διαλαμβανόμενα σε αυτά, σε συνδυασμό και με την αποτυχία των επιχειρήσεων προς την Άγκυρα, άσκησαν αποφασιστική επιρροή στον καθορισμό της υψηλής στρατηγικής και της στρατιωτικής στρατηγικής που θα ακολουθούσε εφεξής το Κράτος και ο Στρατός του για την επίλυση του Μικρασιατικού ζητήματος. Η μελέτη των υπόψη κειμένων, ακόμη και σήμερα, παραμένει ελλιπής.

Τα σημαντικότερα εκ των αναφερόμενων κειμένων είναι οι δύο εκθέσεις που υπέβαλε ο Διοικητής της Στρατιάς Μικράς Ασίας Αντιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας στην Κυβέρνηση της χώρας στις 22 Αυγούστου και στις 8 Σεπτέμβριου 1921. Δια της μεν πρώτης ζητούσε την άδεια της Κυβερνήσεως για να διακόψει τις διεξαγόμενες επιχειρήσεις προς την Άγκυρα, δια δε της δεύτερης ανέφερε ότι μετά την αποτυχία των επιχειρήσεων προς την Άγκυρα, ο Ελληνικός Στρατός δεν ήταν πλέον σε κατάσταση που να επιτρέπει την ανάληψη σοβαρών επιχειρήσεων, δηλαδή δεν ήταν πλέον σε θέση να πολεμήσει, και κατόπιν τούτου εισηγούνταν στην Κυβέρνηση την περαίωση της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

Η αναφορά-πρόταση της Στρατιάς έγινε αποδεκτή από την Κυβέρνηση χωρίς καμιά αντίρρηση, και κατόπιν τούτου ο Πρωθυπουργός και ο Υπουργός των Εξωτερικών αναχώρησαν στις αρχές Οκτωβρίου για τις δυτικές πρωτεύουσες προκειμένου να «ικετεύσουν» για τη μεσολάβηση των «Συμμάχων» για την απεμπλοκή του -μέχρι εκείνη τη στιγμή- αήττητου Ελληνικού Στρατού από την Μικρασιατική Γη και για την εξεύρεση μιας λύσης που θα εγγυόταν την ασφάλεια και τη συνέχεια της ύπαρξης του Μικρασιατικού Ελληνισμού στις πατρογονικές του εστίες.

Ο Πρωθυπουργός Δημήτριος Γούναρης και ο Διοικητής της Στρατιάς Μικράς Ασίας Αντιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας

Ο Πρωθυπουργός Δημήτριος Γούναρης και ο Διοικητής της Στρατιάς Μικράς Ασίας Αντιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας

Η ευκολία με την οποία  ο Πρωθυπουργός της χώρας Δημήτριος Γούναρης αποδέχθηκε την αναφορά του Παπούλα ότι ο Στρατός δεν ήταν πλέον σε θέση να αναλάβει νέες μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις προκαλεί εντύπωση και παραμένει ανεξήγητη. Μόλις ύστερα από λίγες ημέρες η δήλωση θα διαψευστεί στην πράξη από τον -κατά τον Παπούλα- «ανήμπορο να πολεμήσει» Στρατό, όταν αυτός θα κληθεί και πάλι σε νέους αγώνες και θυσίες προκειμένου να αποκρούσει την μεγάλη Τουρκική αντεπίθεση προς το Αφιόν Καραχισάρ. Μια δήλωση που θα διαψευστεί επίσης και μετά την παρέλευση ενός έτους όταν ο «ανήμπορος για πόλεμο» Στρατός θα εμπλακεί στη μεγάλη μάχη του Αφιόν Καραχισάρ που θα σημάνει και το οδυνηρό τέλος της εκστρατείας. Για ποιον λόγο ο Πρωθυπουργός αποδέχτηκε χωρίς καμιά αντίρρηση τη δήλωση του τετράκις αποτυχόντος Αρχιστρατήγου και δεν μετέβη ο ίδιος επί τόπου προκειμένου να διαπιστώσει την αλήθεια; Νομίζω ότι απάντηση δεν υπάρχει και μόνον υποθέσεις μπορεί να γίνουν. Πιθανόν ο Γούναρης μετά την αποτυχία της καλοκαιρινής εκστρατείας να έχει φτάσει στα δικά του όρια. Μάλλον δεν αντέχει άλλο για νέες θυσίες και πολέμους. Το να παίρνεις κάθε ικμάδα ενός λαού για τον πόλεμο απαιτεί ειδικό μέταλλο. Ο Γούναρης δεν ήταν φτιαγμένος από τέτοιο μέταλλο. Εξελέγη τον Νοέμβριο του 1920 με σχέδια και ψυχολογία εντελώς αντίθετες με την κλιμάκωση του πολέμου στην Μικρά Ασία και μετά την αναγκαστική κλιμάκωση του καλοκαιριού και την αποτυχία, δεν ξέρει τι άλλο να κάνει. Δεν είναι πολεμικός ηγέτης αλλά ένας απλός πολιτικός και διανοούμενος. Τη σκέψη για νέες στρατιωτικές προσπάθειες μετά τον Σαγγάριο, που θα απαιτούσαν φυσικά νέες θυσίες για την προετοιμασία και διεξαγωγή, απλώς δεν την αντέχει. Δεν είναι από την πάστα του Βενιζέλου που εκτελούσε όσους δεν στρατεύονταν. Οι κραυγές «Απόλυσιν!» των φαντάρων τον Ιούλιο του 1921  πιθανολογώ ότι θα του έκαναν εντύπωση. Όταν στις 18 Ιουλίου κατά τη διάρκεια της τελετής των παρασημοφοριών στο Εσκή Σεχήρ ο Υποστράτηγος Αλέξανδρος Κοντούλης του πρότεινε την πρόσκληση υπό τα όπλα τριών ακόμη κλάσεων προκειμένου να αναληφθεί η εκστρατεία προς την Άγκυρα, τον έπιασε πανικός και η απάντησή του ήταν ότι τον Σεπτέμβριο θέλει να κάνει απόλυση κάποιων ηλικιών. Ίσως ο Γούναρης είχε καταλάβει ότι και ότι οι δικές του ικανότητες δεν έφταναν για τη δυναμική συνέχιση του πολέμου. Οι «Μεγάλες Δυνάμεις» θα έδιναν την λύση.

Τελετή Παρασημοφόρησης στο Εσκή Σεχήρ, 18 Ιουλίου 1921. Διακρίνονται: (1) ο Υποστράτηγος Αριστοτέλης Βλαχόπουλος, Διοικητής του Β’ ΣΣ, (2) Υποστράτηγος Ανδρέας Καλλίνσκης-Ροΐδης, Διοικητής της Μεραρχίας Ιππικού, (3) Συνταγματάρχης Αθανάσιος Φράγκου, Διοικητής της Ιης Μεραρχίας, (4) Υποστράτηγος Ξενοφών Στρατηγός, Υπαρχηγός Επιτελικής Υπηρεσίας Στρατού και «σύνδεσμος» της Κυβερνήσεως με τη Στρατιά Μικράς Ασίας, (5) Υποστράτηγος Ανδρέας Κοντούλης, Διοικητής Α’ ΣΣ, (6) Δημήτριος Γούναρης, Πρωθυπουργός, (7), Υποστράτηγος Πρίγκηψ Ανδρέας, Διοικητής της ΧΙΙης Μεραρχίας. (Πηγή: ιστολόγιο Ανεμούριον  http://anemourion.blogspot.gr/)

Ανεξάρτητα όμως από τις παραπάνω σκέψεις και υποθέσεις, η άμεση αποδοχή από την Κυβέρνηση της δήλωσης της Στρατιάς περί της «αδυναμίας» του Ελληνικού Στρατού να συνεχίσει τον πόλεμο και της πρότασης της Στρατιάς για τερματισμό της εκστρατείας, καθώς και η εσπευσμένη αναχώρηση του Πρωθυπουργού για το εξωτερικό προκειμένου να αιτηθεί τις «καλές» υπηρεσίες των «Συμμάχων» της Ελλάδας για την εξεύρεση πολιτικής λύσης του Μικρασιατικού ζητήματος, είχε τα εξής άμεσα και έμμεσα αποτελέσματα: Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Η Μάχη της Κρήτης: Ένας αντίλογος στις αναθεωρητικές θέσεις του Χάιντς Ρίχτερ, Μέρος Β’

Kontomari_.png

γράφει ο Κλεάνθης

(Δημοσιεύεται εδώ το δεύτερο και τελευταίο μέρος της εργασίας, σε συνέχεια του Α’ Μέρους)

Σημείο 4: Ο «ιπποτικός» γερμανο-βρετανικός αγώνας

Στο βιβλίο του Ρίχτερ υποστηρίζεται ότι η «εγκληματική», όπως αποκαλείται, δράση των Κρητών ατάκτων υπήρξε μια παραφωνία σε έναν κατά τα άλλα γενικά «ιπποτικό» αγώνα που διεξήχθη κατά την Μάχη της Κρήτης μεταξύ των δυνάμεων της Βρετανικής Κοινοπολιτείας και των Γερμανών. Η εμφανής πρόθεση του συγγραφέα είναι να αντιπαραβάλει τον «ανώτερο πολιτισμό» των Γερμανών και Βρετανών μαχητών με αυτόν των Κρητών ατάκτων τους οποίους χαρακτηρίζει «άγριους άνδρες» που έκαναν έναν πόλεμο «στην πιο άγρια και πρωτόγονη μορφή του». Το γεγονός όμως είναι ότι τόσο oι Γερμανικές δυνάμεις όσο και αυτές της Κοινοπολιτείας διέπραξαν επανειλημμένως παραβιάσεις των Συνθηκών περί Πολέμου, κάτι που αποτελεί κοινό τόπο στη διεθνή βιβλιογραφία, καταγεγραμμένο από πολλού χρόνου. Ο ίδιος ο Ρίχτερ αναφέρει στο βιβλίο του πολλά τέτοια περιστατικά. Ενώ όμως τα καταγράφει, τα εξηγεί συγκαταβατικά επικαλούμενος «τη γνωστή βιαιότητα ενός πολέμου», ενώ ειδικά τα γερμανικά εγκλήματα (εις βάρος των στρατευμάτων της Κοινοπολιτείας) επιδιώκει συστηματικά να τα δικαιολογεί.

Στην συνέχεια θα αναφερθούν μερικές από τις πλέον γνωστές και σημαντικές περιπτώσεις εγκλημάτων πολέμου και παραβιάσεως των κανόνων του πολέμου στην Κρήτη μεταξύ Γερμανών και Δυνάμεων της Κοινοπολιτείας. Τα εγκλήματα πολέμου συνέβησαν τόσο στο αεροναυτικό σκέλος της Μάχης της Κρήτης όσο και στο χερσαίο. Θα ξεκινήσουμε με την αεροναυτική σύγκρουση γιατί κάποια ειδικότερα συμπεράσματα του Ρίχτερ που αφορούν αυτή τη σύγκρουση έχουν ευρύτερη σημασία. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Η Μάχη της Κρήτης: Ένας αντίλογος στις αναθεωρητικές θέσεις του Χάιντς Ρίχτερ, Μέρος Α’

Μάχη_Κρήτης

«Η μάχη της Κρήτης, την εποχή που διεξήχθη, υπήρξε μοναδική από πολλές απόψεις. Τίποτα όμοιο με αυτή δεν είχε συμβεί έως τότε.»

 Winston Churchill

γράφει ο Κλεάνθης 

Εισαγωγή

Ως «Μάχη της Κρήτης» είναι γνωστή μια σειρά αεροναυτικών και χερσαίων συγκρούσεων που έλαβαν χώρα τον Μάιο του 1941 στη νήσο Κρήτη μεταξύ των Γερμανών που επεδίωκαν να την καταλάβουν και των δυνάμεων της Βρετανικής Κοινοπολιτείας και της Ελλάδας που την υπεράσπιζαν. Η μάχη ήταν ιστορική και είχε ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, μεταξύ αυτών και τη μαζική συμμετοχή του πληθυσμού στις μάχες κατά του εισβολέα.

Το ιστολόγιο «Βελισάριος» τιμά την επέτειο της Μάχης με ένα κείμενο που δεν θα κάνει μία ακόμη ανασκόπηση των γνωστών γεγονότων εκείνων των ημερών, αλλά θα ασχοληθεί με ένα ζήτημα που απασχόλησε πρόσφατα την κοινή γνώμη. Σκοπός του κειμένου που ακολουθεί είναι η διατύπωση ενός αντίλογου στην ατεκμηρίωτη και προκλητική απόπειρα αναθεώρησης των καθιερωμένων που επιχειρεί ο καθηγητής Χάιντς Ρίχτερ στο  πολύκροτο βιβλίο του για τη Μάχη.

Το βιβλίο του Γερμανού ιστορικού Χάιντς Ρίχτερ (Heinz Richter) «Η Μάχη της Κρήτης« (Εκδόσεις Γκοβόστη, 2011, τίτλος γερμανικού πρωτοτύπου: «Επιχείρηση Ερμής: Η Κατάκτηση της Νήσου Κρήτης τον Μάιο του 1941») εξιστορεί τη Μάχη της Κρήτης από γενική ιστορική άποψη, αφιερώνοντας σημαντικό μέρος του στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ιδίως από την οπτική γωνία της γερμανικής πλευράς. Επιπλέον, το βιβλίο ασχολείται με το θέμα των ευθυνών των αντιπάλων, τόσο σε ό,τι αφορά το πολιτικό επίπεδο της σύγκρουσης όσο σε ό,τι αφορά τα εγκλήματα πολέμου που διεπράχθησαν κατά τις επιχειρήσεις.

Η ελληνική έκδοση του βιβλίου απέκτησε ευρεία δημοσιότητα στην Ελλάδα λόγω της ποινικής δίωξης που ασκήθηκε στον συγγραφέα για «άρνηση εγκλημάτων του ναζισμού σε βάρος του κρητικού λαού με υβριστικό περιεχόμενο» και της συνακόλουθης δίκης στο  Πρωτοδικείο Ρεθύμνου. Η δίκη κατέληξε στην αθώωση του Ρίχτερ επί τη βάσει της απόφανσης του δικαστηρίου περί αντισυνταγματικότητας του Άρθρου 2 του Νόμου 4285/14 στο οποίο είχε βασιστεί η άσκηση της ποινικής διώξεως, χωρίς η απόφαση του δικαστηρίου να αποφανθεί για την ουσία των όσων αναφέρονται στο επίμαχο βιβλίο.

Αποτελεί πεποίθησή μας ότι το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου -τηρουμένων στοιχειωδών κανόνων- είναι απαραβίαστο, και ότι οποιοσδήποτε, και κατά μείζονα λόγο οι ιστορικοί επιστήμονες, θα πρέπει να απολαμβάνουν το δικαίωμα να εκφράζουν και να δημοσιοποιούν τις απόψεις τους ελεύθερα. Ως εκ τούτου, είμαστε κατ’ αρχήν αντίθετοι στην άσκηση ποινικής διώξεως κατά του συγγραφέως.

Ταυτόχρονα, αποτελεί επίσης πεποίθησή μας πως οτιδήποτε δημοσιεύεται, υπόκειται σε κριτική. Υπό αυτή την έννοια και για να θέσουμε ευθύς εξ αρχής το ζήτημα, το βιβλίο «Η Μάχη της Κρήτης» του Ρίχτερ αποτελεί, ειδικά για το ελληνικό κοινό, μια απόπειρα αναθεώρησης της κρατούσας άποψης που προκάλεσε δικαιολογημένες αντιδράσεις (αναφέρομαι στις κόσμιες) στην Ελλάδα.

Κατ’ αρχάς το βιβλίο, σε γενικές γραμμές, δεν αποκρύπτει τα ιστορικά γεγονότα αλλά στην ανάλυσή του σχετικά με τα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος μεροληπτεί σχεδόν απροκάλυπτα. Προσδίδει υπερβολικές διαστάσεις σε σχετικά μεμονωμένα περιστατικά προκειμένου να τα εξισώσει με μείζονα και τεκμηριωμένα γερμανικά εγκλήματα πολέμου, παρουσιάζει ουσιώδη στοιχεία της Μάχης με τρόπο ώστε να «προκύψουν» ατεκμηρίωτα συμπεράσματα και αναφέρεται με προδήλως υποτιμητικό τρόπο στους πολίτες της Κρήτης που υπεράσπισαν το νησί τους δίπλα στις τακτικές δυνάμεις του Ελληνικού Κράτους και των Συμμάχων τους. Γενικά αναφέρεται παραπειστικά στις συνθήκες της Μάχης ώστε να αποδώσει στις δύο «ξένες» αντίπαλες πλευρές της Μάχης, τους Βρετανούς και -κυρίως- τους Γερμανούς, τη διεξαγωγή ενός γενικά «ιπποτικού» πολέμου, τον οποίο υποτίθεται ότι αμαύρωσε η «άγρια και πρωτόγονη» συμμετοχή των γηγενών Κρητών πολιτών που υποκινήθηκαν σε αυτή από ξένους. Αν και αποδίδει έτσι μέρος των ευθυνών και στον Βρετανικό παράγοντα, συνολικά επιχειρεί να εξισώσει τον ιστορικό θύτη με το ιστορικό του θύμα ώστε να αναδείξει τους γερμανούς αλεξιπτωτιστές ως πολεμιστές που όπως λέει «έδωσαν το καλύτερο που μπορούσαν και ρίσκαραν την ζωή τους χωρίς να έχουν συνείδηση των κινήτρων» και τελικά να τους αθωώσει από τις κατηγορίες εγκλημάτων, για τα οποία ισχυρίζεται ότι φταίνε πρωτίστως οι Κρήτες άτακτοι.

Στο κείμενο που θα ακολουθήσει, θα επισημάνω τον τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας παρουσιάζει το ιστορικό υλικό με τρόπο ώστε να  αποδίδονται οι ευθύνες στους Κρήτες ατάκτους και τελικά, όπως προαναφέρθηκε, να  φτάσει στην ηθική απαλλαγή των γερμανικών δυνάμεων από τα εγκλήματα που διέπραξαν. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι αναφορές τόσο του συγγραφέα όσο και ο αντίλογός μου δεν αφορούν στο αντάρτικο που παρουσιάστηκε στην Κρήτη κατά την διάρκεια της Κατοχής, αλλά την ίδια τη Μάχη της Κρήτης. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

«Ενήμερος επί της Καταστάσεως» ή πνιγμένος στην πληροφορία;

του Καρλ Φορσλίγκ, Τχου (USMC)

(μετάφραση και σχολιασμός Τ.Τ.)

Πνιγμένος

To παρακάτω άρθρο αναρτήθηκε στον ιστότοπο Modern War Institute στις 7 Μαΐου 2014 και γράφτηκε από τον Ταγματάρχη των Πεζοναυτών Καρλ Φόρσλιγκ (CarlSkinForsling). Μπορείτε να βρείτε το πρωτότυπο εδώ

Ο Ταγματάρχης Φορσλίγκ είναι χειριστής MV-22B Osprey και υποδιοικητής της Μοίρας 204 (VMMT-204) των Πεζοναυτών. Υπηρέτησε ως σύμβουλος στη Συνοριακή Αστυνομία του Αφγανιστάν στην Επαρχία Χέλμαντ. Έχει υπηρετήσει ως εκπαιδευτής στους παρακάτω τύπους: MV-22B, CH-46E και ΤΗ-57. Είναι πτυχιούχος των πανεπιστημίων της Πενσυλβανίας και της Βοστώνης.

 

Ως στρατιωτικοί ηγέτες θέλουμε να πιστεύουμε ότι έχουμε έναν πυρήνα αξιών, αντιλήψεων και εργασιακών πρακτικών που υπερβαίνουν την καθημερινότητα της κοινωνίας. Οι Κλάδοι των Ενόπλων μας Δυνάμεων χρησιμοποιούν ρητά όπως: «Πάντα Πιστός»*, «Αυτό θα υπερασπίσουμε»** ή «Τιμή, Θάρρος, Αφοσίωση»***. Μερικοί από μας φτάνουν να αστειεύονται ότι έχουμε πάνω από δύο αιώνες παράδοσης απείραχτους από την πρόοδο. Όμως αυτό δεν είναι ακριβές. Είμαστε προϊόντα της κοινωνίας από την οποία προερχόμαστε, με τα καλά της και τα κακά της.

Οι ένοπλες δυνάμεις παίρνουν τα στοιχεία της αμερικανικής κοινωνίας και τα μεγεθύνουν. Σε γενικές γραμμές, αυτό είναι καλό. Σήμερα ειδικά, σε έναν σημαντικό τομέα, δεν είναι. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Χριστός Ανέστη!

 

Ανάσταση_Όσιος Λουκάς

Η Ανάσταση. Μονή Οσίου Λουκά, 10ος αιώνας

Χριστός Ανέστη και Χρόνια Πολλά σε όλους!

Κι ακόμη πιο θερμές ευχές σ’ αυτούς που σήμερα βρίσκονται στα φυλάκια, στα σκοπούντα και στα readiness: σας ευχαριστούμε από βάθους καρδίας.

Τι «δένει το ατσάλι» μιας Μονάδας Πεζικού;

Infantry

«Γιατί η δύναμη της Αγέλης είναι ο Λύκος

κι η δύναμη του Λύκου η Αγέλη»

Το Βιβλίο της Ζούγκλας

Ράντγιαρντ Κίπλινγκ

του Γκρέγκορυ Νιούμπολντ, Αντγου USMC (ε.α.) 

(μετάφραση Τ.Τ.)

Το παρακάτω άρθρο αναρτήθηκε στον ιστότοπο War on the Rocks στις 9 Σεπτεμβρίου 2015 και γράφτηκε από τον Αμερικανό Αντιστράτηγο ε.α. των Πεζοναυτών Γκρέγκορυ Νιούμπολντ (Gregory Newbold). Μπορείτε να βρείτε το πρωτότυπο εδώ.

Ο Αντιστράτηγος Νιούμπολντ είναι πρώην πεζικάριος των Πεζοναυτών και διετέλεσε διοικητής σε όλα τα κλιμάκια από διμοιρία μέχρι μεραρχία. Η τελευταία του θέση ήταν Διευθυντής Επιχειρήσεων στο Αμερικανικό Διακλαδικό Επιτελείο («ΓΕΕΘΑ»)

Ο τρέχων διάλογος σχετικά με τις γυναίκες στο Πεζικό διεξάγεται σε ένα τεχνητό πλαίσιο, γιατί η συζήτηση σχεδόν πάντα αυτοπεριορίζεται στις σωματικές ικανότητες. Οι διαφωνίες εκφράζονται μέσα σε αυτό το ατελές πλαίσιο, ενώ εκ προοιμίου υποτίθεται ότι οι σωματικές προδιαγραφές και επιδόσεις είναι μετρήσιμες, ενώ ό,τι είναι μη μετρήσιμο είναι υποκειμενικό και πιθανότατα «άδικο».

Εφ’ όσον αποφασιστεί ότι ο ποσοτικός προσδιορισμός των επιδόσεων είναι η μόνη απαίτηση που έχει σημασία, συνεπάγεται λογικά πως αν προσδιοριστούν οι απαιτήσεις που αφορούν το Πεζικό, για παράδειγμα ο αριθμός των έλξεων, η πορεία με φόρτο 30-35 κιλά, ή η μεταφορά ενός τραυματία 80 κιλών, τότε μπορεί να αξιολογηθεί αν οι γυναίκες είναι κατάλληλες για τις μονάδες Πεζικού. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου