Το Οδυνηρό Τέλος της Μικρασιατικής Εκστρατείας

Γράφει ο Αρματιστής

Ταξίαρχος ε.α. Βασίλειος Λουμιώτης

(Για λόγους πνευματικών δικαιωμάτων, απαγορεύεται αυστηρά η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή του παρόντος άρθρου, ασχέτως παραπομπής στο παρόν ιστολόγιο.)

Μετά την παρέλευση ενός αιώνα από την ήττα και την καταστροφή της Στρατιάς Μικράς Ασίας στην περιοχή του Αφιόν Καραχισάρ, την περίοδο 13-17/26-30 Αυγούστου 1922 (π/ν ημ.), και της εξ αιτίας αυτής της ήττας καταστροφή του τρισχιλιόχρονου Μικρασιατικού Ελληνισμού, είναι χρήσιμο να φέρουμε στη μνήμη μας κάποια από τα δραματικά γεγονότα εκείνων των ημερών, επειδή όποιος δεν θυμάται είναι καταδικασμένος να υποστεί και πάλι τα ίδια.

Το άρθρο περιλαμβάνει τις ακόλουθες ενότητες και υποενότητες:

1. Εισαγωγή.

2. Αποφάσεις, αδυναμίες και παραλείψεις που οδήγησαν στην ήττα.

2.1  Στο πολιτικό επίπεδο.

2.2  Στο επίπεδο της Στρατιωτικής Στρατηγικής.

2.3  Στο επιχειρησιακό επίπεδο.

3. Η τουρκική επίθεση.

4.  Η τουρκική επίθεση κατά του τομέα της Ι Μεραρχίας – διοικητής ο Υποστράτηγος Αθανάσιος Φράγκου.

4.1  Η επίθεση κατά του Υποτομέα Σαβράν

4.2  Η επίθεση κατά του Υποτομέα Σινάν Πασά.

4.3  Η κατάσταση της Ι Μεραρχίας περί τη μεσημβρία της 13ης Αυγούστου. 15

4.4  Η εξουδετέρωση της VII Μεραρχίας ως δύναμης για την επίτευξη αποφασιστικού αποτελέσματος.

5. Η επίθεση κατά του τομέα της IV Μεραρχίας – διοικητής ο Υποστράτηγος Δημήτριος Δημαράς.

6. Η παραφιλολογία περί των αιτίων της ήττας.

6.1  Η κατάργηση των Συγκροτημάτων και η μη διάθεση της ΙΧ Μεραρχίας στον Τρικούπη αποτέλεσε αιτία της ήττας.

6.2  Η μεταφορά δυνάμεων από την Μικρά Ασία στην Θράκη εξασθένησε το μέτωπο.

7. Η τακτική κατάσταση το πρωί της 14ης Αυγούστου στους τομείς των Ι και IV Μεραρχιών.

8. Η Τουρκική επίθεση το πρωί της 14ης Αυγούστου στον τομέα της IV Μεραρχίας.

8.1 Η επίθεση για την κατάληψη του Καλετζίκ.

8.2 Η κατάσταση στον υπόλοιπο τομέα της IV Μεραρχίας.

9. Ο διοικητής του Α΄ Σώματος Στρατού αποφασίζει την αποχώρηση από την εξέχουσα του Αφιόν Καραχισάρ.

10. Η σύμπτυξη της Ι Μεραρχίας

11. Η σύμπτυξη της IV Μεραρχίας.

12. Η σύμπτυξη της VII Μεραρχίας.

13. Γενικά Σχόλια.

14. Άγνωστα αίσχη που διαπράχθηκαν κατά την υποχώρηση και παραμένουν στο απυρόβλητο.

14.1 Συντάγματα και Τάγματα δεν εκτελούν την αποστολή τους, ή την εκτελούν κατά το δοκούν.

14.2 Ο Συνταγματάρχης Πλαστήρας δεν εκτελεί την αποστολή που του ανατέθηκε από την IV Μεραρχία.

14.3 Ο Συνταγματάρχης Λούφας αποσύρει τις δυνάμεις του από τα Νοτίως του ποταμού Ακάρ υψώματα.

14.4  Ο Συνταγματάρχης Πλαστήρας εγκαταλείπει την παράταξη και άνευ διαταγής τινός κινείται προς το Τουμλού Μπουνάρ.

15. Η ολέθρια απόφαση που έλαβε ο Τρικούπης την νύκτα της 14ης Αυγούστου.

16. Η αποφράδα ημέρα της 15ης Αυγούστου – Ο Τρικούπης «καταδικάζει» τις άθικτες Μεραρχίες του σε καταστροφή.

16.1 Η αιφνιδιαστική προσβολή και διάλυση της IV Μεραρχίας στη στενωπό του Κιοπρουλού.

16.2 Η φυγή του Αποσπάσματος Πλαστήρα προς το Τουμλού Μπουνάρ.

16.3 Η πρόωρη και αδικαιολόγητη υποχώρηση των Ι και VII Μεραρχιών στο Τουμλού Μπουνάρ.

16.4  Η μοιραία απόφαση του Τρικούπη που καταδίκασε τις άθικτες Μεραρχίες του σε καταστροφή και η διάσπαση των δυνάμεων των Α΄ και Β΄ Σωμάτων Στρατού.

17. Ο επίλογος της σημαντικότερης και μεγαλύτερης εκστρατείας της νεότερης Ελλάδας.

18. Επίλογος

Σχεδιάγραμμα 1: Η διάταξη των ελληνικών και τουρκικών δυνάμεων στη δεξιά πτέρυγα της εξέχουσας του Αφιόν Καραχισάρ πριν την έναρξη της τουρκικής επίθεσης
Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Βιβλιοπαρουσίαση: (Συλλογικό) – Μικρασιατική Εκστρατεία 1919-1922. Αίτια και συνέπειες μιας καταστροφής

Η θλιβερή φετινή επέτειος των εκατό ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή έχει ωθήσει την ερευνητική και εκδοτική δραστηριότητα σχετικά με το μείζον αυτό γεγονός της Νεότερης Ιστορίας μας. Στο πλαίσιο της δραστηριότητας αυτής εντάσσεται και η έκδοση του συλλογικού τόμου με τίτλο: «”Κι η Ανατολή του αιμάτου σιντριβάνι”: Μικρασιατική Εκστρατεία 1919-1922. Αίτια και συνέπειες μιας καταστροφής» από τις εκδόσεις Γκοβόστη. Ξεχωρίζουμε το βιβλίο αυτό όχι μόνον λόγω του εξαιρετικού ενδιαφέροντός του αλλά κι εξ αιτίας της συμμετοχής σε αυτό του συντελεστή του ιστολογίου ταξιάρχου ε.α. κ. Βασιλείου Λουμιώτη με ένα κεντρικό άρθρο.

Το βιβλίο περιέχει δώδεκα πρωτότυπα άρθρα, τα οποία καλύπτουν διαφορετικές πτυχές της Εκστρατείας και, ειδικά ορισμένα εξ αυτών, καλύπτουν άγνωστες ή παραμελημένες ή υποτιμημένες πτυχές του ιστορικού γεγονότος. Ίσως η πιο χαρακτηριστική υπό το πρίσμα αυτό είναι η εργασία του Ι. Δασκαρόλη με θέμα «Η σιτοδεία στην Ελλάδα από τον Εθνικό Διχασμό στην Μικρασιατική Καταστροφή».

Το βιβλίο περιλαμβάνει άρθρα που καλύπτουν την εσωτερική πολιτική πτυχή της Εκστρατείας (Θ. Διαμαντόπουλος, Α. Κλάψης, Α. Μακρής), τη διπλωματική πτυχή της Εκστρατείας (Κ. Βλάσσης), το προσφυγικό ζήτημα που ακολούθησε την Καταστροφή (Κ. Ιακωβίδης), καθώς και άρθρο του καθηγητή Φωτιάδη, ο οποίος και κατ’ εξοχήν έχει ερευνήσει, τεκμηριώσει και αναδείξει το ζήτημα της σχεδιασμένης, συστηματικής εξόντωσης των χριστιανικών λαών της Μικρασίας από τους Τούρκους, με σχετικό θέμα.

Από στρατιωτικής απόψεως, περιλαμβάνεται άρθρο του Χ. Νοταρίδη με θέμα «Η Στρατιωτική Τηλεγραφική Υπηρεσία κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία», του Ι. Μπόγρη με θέμα «Η στρατιωτική Αεροπορία κατά τις επιχειρήσεις προς Άγκυρα» και του Ν. Χριστοδούλου «Η Αρχιστρατηγία του Γεωργίου Χατζανέστη και οι ευθύνες της για την ήττα της Στρατιάς Μικράς Ασίας».

Ενδεχομένως όχι με απολύτως αντικειμενική κρίση, θεωρούμε ότι το κορυφαίο άρθρο του τόμου είναι αυτό του συντελεστή του ιστολογίου ταξχου ε.α. Βασιλείου Λουμιώτη με τίτλο «Οι κύριες αιτίες της ήττας της Στρατιάς Μικράς Ασίας στο Αφιόν Καραχισάρ τον Αύγουστο του 1922». Το άρθρο αποτελεί μια εις βάθος ανάλυση των αιτιών, όλων των επιπέδων, που οδήγησαν στην καταστροφική ήττα στην Εξέχουσα, που κατά τα καθιερωμένα πλέον, συνοδεύεται από αναλυτικούς χάρτες και φωτογραφίες του πεδίου της μάχης που παρέχουν σαφή και εις βάθος κατανόηση των γεγονότων.

Τέλος, ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το άρθρο του Π. Τζανετάκου «Ο δρόμος προς τη Μικρασιατική Καταστροφή μέσα από το αρχείο του Στρατηγού Δαγκλή» όχι μόνο για τη συμβολή του στη συνολική εικόνα των πραγμάτων της εποχής, αλλά και για σκιαγράφηση μίας κεντρικής προσωπικότητας που μέσα στον διχαστικό παροξυσμό της εποχής διατήρησε τη νηφαλιότητά του συνέχισε να επιδεικνύει ενωτική διάθεση και μετριοπάθεια. Το άρθρο δεν αποτελεί απλώς φόρο τιμής στον στρατηγό Δαγκλή αλλά αποδεικνύει εμπράκτως ότι η διχαστική στάση και οι παρεπόμενες πολιτικές ενέργειες δεν ήταν «αναπόφευκτες» ούτε νομοτελειακές ακόμη και την περίοδο 1920-1922, και για τις πράξεις του φέρει ο κάθε εμπλεκόμενος απόλυτη προσωπική ευθύνη.

Βιβλιοπαρουσίαση: Κώστας Βλάσσης – Οι Τελευταίες Ημέρες του Αρμοστή

Κυκλοφόρησε την άνοιξη το βιβλίου του εξαίρετου ερευνητή και φίλου του ιστολογίου Κώστα Βλάσση με τίτλο: «Οι Τελευταίες Ημέρες του Αρμοστή. Ο Αριστείδης Στεργιάδης και ο Αύγουστος του 1922» από τις εκδόσεις Archive.

Το βιβλίο, καίτοι αυτοτελές, αποτελεί έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα της έρευνας του συγγραφέα σχετικά με τις συνθήκες, και ιδιαίτερα τις πολιτικές συνθήκες, που πραγματοποιήθηκε η έξοδος των διωκόμενων πληθυσμών της Μικρασίας από τα παράλια κατά τον τραγικό Αύγουστο του 1922.

Το ζήτημα αυτό, και ειδικότερα η στάση του Ελληνικού Κράτους κατά την «Έξοδο», μετά την μικροπολιτική εκμετάλλευση που υπέστη κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, έχει καταστεί μείζον στοιχείο της σύγχρονης ιστοριογραφίας της Μικρασιατικής Καταστροφής αλλά και σημείο πολιτικής εκμετάλλευσης.

Ο ερευνητής Κώστας Βλάσσης, μετά τη δημοσίευση του βιβλίου του σχετικά με τον περιβόητο Νόμο 2870/1922, συνεχίζει τη διερεύνηση των συνθηκών της Εξόδου και της στάσης και των ενεργειών των πολιτικών και κρατικών αξιωματούχων κατά την ιστορική εκείνη στιγμή.

Στο βιβλίο για τον Στεργιάδη, ο ΚΒ διερευνά ενδελεχώς τη στάση του αμφιλεγόμενου Αριστείδη Στεργιάδη κατά τον Αύγουστο του 1922 με βάση τα -νέα και αδημοσίευτα, στη συντριπτική τους πλειοψηφία- ιστορικά τεκμήρια, ιδίως πολιτική και υπηρεσιακή αλληλογραφία, και την αντιπαραβάλλει με τις μεταγενέστερες απολογητικές δηλώσεις του ιδίου αλλά και τις κατηγορίες που διατυπώθηκαν από τον πολιτικό τύπο του Μεσοπολέμου. Από την ενδελεχή διερεύνηση και ανάλυση προκύπτει μία πειστική και συνεκτική εικόνα των ενεργειών και της στάσης του Στεργιάδη, επισημαίνονται κάποιες ιδιοτελείς αντιφάσεις στις οποίες υποπίπτει μετά την Καταστροφή, αλλά συνολικά αίρεται πειστικότατα και αξιόπιστα η σκιά που επί δεκαετίες έχει απλωθεί επί των προθέσεων και, τελικά, επί της μνήμης του ιδιόρρυθμου πολιτικού.

Για κάθε ενδιαφερόμενο για το ζήτημα της Μικρασιατικής Καταστροφής, το βιβλίο αυτό αποτελεί πολύτιμο ανάγνωσμα.

Η Ελλάδα ενώπιον της Ρητής Απειλής της Τουρκίας για την Κατάληψη Ελληνικού Εδάφους – Μέρος Α’

Γράφει ο Αρματιστής

(Ταξίαρχος ε.α. Βασίλειος Λουμιώτης)

Το ελληνικό αφήγημα περί εμπλοκής της χώρας σε πόλεμο με την Τουρκία περιέγραφε, μέχρι πρότινος, ότι αυτό το ενδεχόμενο ήταν αδύνατο να συμβεί, επειδή η όποια σοβαρή κρίση προέκυπτε μεταξύ των δύο χωρών θα ήταν σημειακή, δηλαδή κάτι αντίστοιχο με αυτή των Ιμίων, στην οποία, ειρήσθω εν παρόδω, ηττηθήκαμε βαριά. Το ενδεχόμενο εξέλιξης μίας θερμής ελληνοτουρκικής κρίσης σε πόλεμο, και μάλιστα μεγάλης διάρκειας, δεν συγκέντρωνε σοβαρές πιθανότητες, επειδή, κατά τους «ειδικούς», ήταν και είναι αδιανόητο τον 21ο αιώνα να τίθενται υπό αμφισβήτηση οι συνθήκες και τα σύνορα, οι δε πόλεμοι έχουν εξοβελιστεί από την Ευρώπη. Επιπλέον ένας ελληνοτουρκικός πόλεμος ήταν αδύνατο να συμβεί αφενός επειδή οι ΗΠΑ θα παρενέβαιναν και θα απέτρεπαν την πολεμική αναμέτρηση μεταξύ των δύο νατοϊκών συμμάχων, αφετέρου επειδή η Ελλάδα διαθέτει σοβαρή αποτρεπτική ισχύ και συνεπώς η Τουρκία θα απέφευγε να εισέλθει σε ένα πόλεμο εξ αιτίας του οποίου θα υφίστατο μεγάλη ζημιά, ενώ θα αποκόμιζε ελάχιστο όφελος. Αυτά ισχυρίζονταν οι εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες, οι διεθνολόγοι και οι δημοσιολογούντες, με τους διαφωνούντες να αποτελούν θλιβερή μειοψηφία.

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Άρθρο Βασιλικού Διακλαδικού Ιδρύματος Μελετών (Royal United Services Institute) για Ρωσική Εισβολή στην Ουκρανία – Βασικά Στοιχεία

1. Εισαγωγή

Στις 21 Απριλίου τ.ε. δημοσιεύτηκε από το Βασιλικό Διακλαδικό Ίδρυμα Μελετών (Royal United Services Institute – RUSI) μελέτη με τίτλο: «Επιχείρηση Ζ: Η Επιθανάτια Αγωνία μίας Αυτοκρατορικής Αυταπάτης», με συντάκτες τους συνεργάτες του Ιδρύματος Δρα Jack Watling και Nick Reynolds.

Παρά τον τίτλο του άρθρου, αυτό αποτελεί μία μάλλον ψύχραιμη αξιολόγηση βασικών στοιχείων της σύγκρουσης, όπως έχει εξελιχθεί μέχρι σήμερα, ενώ προβαίνει σε κάποιες εκτιμήσεις για το μέλλον της σύγκρουσης, που δεν αφορούν το τελικό αποτέλεσμα της αλλά τους παράγοντες που εκτιμάται ότι θα παίξουν βαρύνοντα ρόλο στο προσεχές μέλλον.

Το γεγονός ότι η έκθεση περιλαμβάνει πολλές και σημαντικές πληροφορίες, που είναι προφανές ότι προέρχονται από προνομιακή πρόσβαση των συντακτών τους σε διαβαθμισμένες πηγές πληροφοριών (και που σε κάποιον βαθμό δηλώνονται διακριτικά αλλά ανοικτά), το γεγονός ότι προβαίνει σε εύλογες και ρεαλιστικές επισημάνσεις χωρίς αυτές στην ουσία τους να επηρεάζονται ουσιωδώς από τις πολιτικές συμπάθειες των συντακτών, καθώς και το κύρος του Ιδρύματος που εκδίδει την έκθεση, την καθιστούν άξια ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος.

Το βασικότερο, ίσως, στοιχείο της μελέτης είναι η εκτίμηση ότι η 9η Μαΐου, ημερομηνία εορτασμού της Νίκης της ΕΣΣΔ επί της Γερμανίας κατά τον Β’ ΠΠ και μεγάλης συμβολικής σημασίας ορόσημο, δεν θα αξιοποιηθεί για την κήρυξη της λήξης των επιχειρήσεων από ρωσικής πλευράς, μετά από μία σχετικά περιορισμένη επιτυχία στην περιοχή της Λεκάνης του Ντονέτς, μιας και κάτι τέτοιο είναι ρεαλιστικά ανέφικτο, αλλά αντιθέτως θα αξιοποιηθεί ως ορόσημο για την κλιμάκωση του πολέμου από ρωσικής πλευράς.

Στο παρόν παρατίθεται μία σύνοψη των βασικών σημείων της έκθεσης.

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Ηλεκτρονική Υποστήριξη (Electronic Support – ES), Μέρος Β’

Υποναυάρχου (ε.α.) Γεωργίου Σάγου ΠΝ

Από το βιβλίο «Συστήματα Ραντάρ και Ηλεκτρονικού Πολέμου»

Εκδόσεις Παπασωτηρίου, 2018

ISBN: 9789604911196

Αρχιτεκτονικές δεκτών ES (Electronic Support)

Οι δέκτες ηλεκτρονικής υποστήριξης (ES) αποτελούν ένα πολύ σημαντικό υποσύστημα ηλεκτρονικού πολέμου. Ο ιδανικός δέκτης, θα πρέπει να είναι ικανός να παρακολουθεί το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα και να υποκλέπτει όλους τους τύπους των σημάτων, σε όλες τις συχνότητες (ευρύ φάσμα επιτήρησης) και σε όλες τις διοπτεύσεις, με επαρκή ευαισθησία και στο 100% του χρόνου λειτουργίας. Επίσης, θα πρέπει να ανιχνεύει την ταυτόχρονη ύπαρξη σημάτων, ακόμη και των πιο ασθενικών, κάτω από την παρουσία ισχυρών θορύβων και παρασιτικών ανακλάσεων, με απόρριψη τυχόν ανεπιθύμητων σημάτων. Η τυπική τιμή συνολικού δυναμικού εύρους για τα μοντέρνα συστήματα είναι >90 dB (και SFDR < -50 dBc).[1] Για όλα τα λαμβανόμενα σήματα, θα πρέπει να διεξάγονται μετρήσεις επαρκούς ακρίβειας και ανάλυση των παραμέτρων αυτών, τόσο ενδοπαλμικά (intra-pulse) όσο και μεταξύ των παλμών (inter-pulse), ώστε να επιτυγχάνεται αξιόπιστη ταξινόμηση και αναγνώριση. Τέλος, οι μονάδες, ιδιαίτερα των εναέριων συστημάτων, θα πρέπει να είναι συμπαγείς, μικρού όγκου / βάρους και χαμηλής κατανάλωσης ισχύος. Πρακτικά, δεν υπάρχει η ιδανική αρχιτεκτονική δεκτών ηλεκτρονικής υποστήριξης που να συνδυάζει όλα τα ανωτέρω χαρακτηριστικά. Για το λόγο αυτό, πολλές φορές συναντώνται υβριδικές μορφές, προκειμένου να συνδυάζονται επαρκώς τα επιθυμητά χαρακτηριστικά του κάθε τύπου.

Γενικά, όλοι οι δέκτες ES χαρακτηρίζονται από τη λεγόμενη τιμή πιθανότητας υποκλοπής POI (ProbabilityOfInterception).

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Ο Πόλεμος στην Ουκρανία, 2022

Γράφει ο Κλεάνθης

Βρισκόμαστε ήδη στον δεύτερο μήνα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να γίνει μια πρώτη αξιολόγηση του πολέμου αυτού και ειδικά των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ενός πολέμου που μπορεί να αποτελέσει τροφή για σκέψη και για τα ελληνικά πράγματα.

Οπωσδήποτε δεν έχουμε ακόμα τις πληροφορίες ώστε να γίνει μια πλήρης αποτίμηση και κριτική του πολέμου που άλλωστε συνεχίζεται, αλλά ορισμένα γνωστά στοιχεία θεωρώ πως δεν θα ανατραπούν στη συνέχεια. Υπόψιν πως το διάστημα του ενός και πλέον μήνα που ήδη διαρκούν οι επιχειρήσεις είναι χρόνος αρκετός που στο παρελθόν κρίθηκαν πολλές μεγάλες εκστρατείες, όπως οι γερμανικές εκστρατείες στην Ευρώπη το 1940-1941, οι αραβοϊσραηλινοί πόλεμοι, η αμερικανική κατάκτηση του Ιράκ κ.ά.

Τα στοιχεία αξιολόγησης θα παρουσιαστούν με αναφορές στα επιμέρους επίπεδα[1] του Πολέμου, δηλαδή αυτό της υψηλής στρατηγικής, στο στρατηγικό, το επιχειρησιακό και το τακτικό επίπεδο, με βάση τις υπάρχουσες πληροφορίες που -επαναλαμβάνουμε- μόνο πλήρεις δεν είναι. Θα προηγηθεί ωστόσο μια σύντομη αναφορά σε μερικά θεωρητικά εργαλεία αξιολόγησης και βασικές απόψεις, ειδικά σε κρίσιμα θέματα στρατηγικής, για καλύτερη κατανόηση.

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

1η Απριλίου 1955

«Συνταγματάρχα, ο αγώνας σου με έχει γοητεύσει και μαζί χρησιμεύσει ως παράδειγμα και για την ελευθερία της δικής μου πατρίδας. Τα θερμά μου συγχαρητήρια. Εύχομαι να βασιλεύσει επιτέλους στον κόσμο Δημοκρατία και Δικαιοσύνη.”

Φιντέλ Κάστρο, 12 Μαρτίου 1959

Χρόνια Πολλά!

Η Ελλάς Ευγνωμονούσα

Για τη Μεγάλη, Διπλή Χαρά του Ελληνισμού, για την Απελευθέρωση και για τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, Χρόνια Πολλά σε όλους!

Και μην παραλείπετε να ευγνωμονείτε αυτούς στους οποίους οφείλετε την Ελευθερία σας. Είναι πολύ πιο καθημερινό και απτό αγαθό απ’ ότι ίσως φαίνεται.

Κι αν η Ιστορία σας φαίνεται μακρινή, γυρίστε γύρω να κοιτάξετε σήμερα πόσοι δεν την έχουν και την κόλαση που ζουν, για να εκτιμήσετε αυτό που σας κληροδότησαν Άνδρες και Γυναίκες Μεγάλοι.

Ζήτω η 25η Μαρτίου!

Ηλεκτρονική Υποστήριξη (Electronic Support – ES), Μέρος Α’

Υποναυάρχου (ε.α.) Γεωργίου Σάγου ΠΝ

Από το βιβλίο «Συστήματα Ραντάρ και Ηλεκτρονικού Πολέμου»

Εκδόσεις Παπασωτηρίου, 2018

ISBN 9789604911196

Εισαγωγή – Γενικά

Η ηλεκτρονική υποστήριξη ES (Electronic Support), γνωστή από παλαιότερα και ως μέτρα ηλεκτρονικής υποστήριξης ESM  ή ηλεκτρονικά μέτρα υποστήριξης ESM (Electronic Support Measures) αποτελεί πολύ βασικό τομέα του ηλεκτρονικού πολέμου. Παραδοσιακά, περιλαμβάνει παθητικά συστήματα, δραστηριότητες και διαδικασίες έρευνας / επιτήρησης, υποκλοπής, αναγνώρισης και εντοπισμού των εκπομπών του αντιπάλου (ραντάρ, επικοινωνιών, laser, υπέρυθρης ακτινοβολίας, κτλ), καθώς επίσης καταγραφής, ανάλυσης και ταξινόμησης των βασικών παραμέτρων αυτών. Στην περίπτωση των ραντάρ, οι πρωτεύουσες παράμετροι είναι η συχνότητα εκπομπής (RF), το εύρος (διάρκεια) παλμού PW, η συχνότητα επανάληψης παλμών PRF, ο ρυθμός περιστροφής της κεραίας και ο τύπος σάρωσης, ενώ οι δευτερεύουσες παράμετροι είναι ευελιξία συχνότητας (frequency agility), PRF agility, διαμόρφωση κυματομορφής (παλμών), κτλ. Επίσης, σημαντικό στοιχείο που παρέχουν τα συστήματα ES είναι η αζιμουθιακή κατεύθυνση (διόπτευση) του υποκλεπτόμενου ραντάρ. Συνδυάζοντας μεταξύ τους όλα αυτά τα στοιχεία επιτυγχάνεται ο σκοπός που είναι η αναγνώριση της συγκεκριμένης απειλής (τύπου ραντάρ, κτλ), καθώς και η παροχή έγκαιρης προειδοποίησης, ώστε να αναλαμβάνονται οι απαραίτητες εκείνες ενέργειες, ανάλογα με την προτεραιότητα της απειλής. Για παράδειγμα, η υποκλοπή εκπομπής ραντάρ διεύθυνσης βολής πυροβολικού ή κατευθυνόμενων βλημάτων, συνήθως απαιτεί αμεσότερες / ταχύτερες αντιδράσεις απ’ ότι η υποκλοπή ενός κοινού ραντάρ ναυτιλίας ή επιτήρησης. Φαίνεται λοιπόν ότι ακόμη και κάτω από συνθήκες σιγής εκπομπών των φίλιων μέσων, τα ηλεκτρονικά μέσα υποστήριξης (ES) αποτελούν από τους πιο κρίσιμους και αξιόπιστους αισθητήρες για τη σύνθεση της τακτικής εικόνας με παθητικά και μόνο μέσα. Τα συστήματα ES βοηθούν στην αναγνώριση τόσο των φίλιων όσο και των εχθρικών μονάδων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις παρέχουν την πρώτη σοβαρή ένδειξη επικείμενης εχθρικής επίθεσης.

Σχήμα 1: Η γενικευμένη ιδέα ενός συστήματος αυτοπροστασίας ηλεκτρονικού πολέμου, μαχητικού αεροσκάφους.

Παραδοσιακά, η εφαρμογή ηλεκτρονικής επίθεσης (Electronic AttackΕΑ) και ηλεκτρονικής προστασίας (Electronic Protection – EP), είναι δύσκολη έως αδύνατη χωρίς την προηγούμενη αποτελεσματική ηλεκτρονική υποστήριξη (ES). Η ηλεκτρονική υποστήριξη μπορεί να παράγει πολύ μεγάλο όγκο πληροφοριών που παίζουν σημαντικό ρόλο στην ορθή αξιολόγηση του επιχειρησιακού περιβάλλοντος.

Επίσης, όλα τα μοντέρνα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου είναι συνήθως ολοκληρωμένα, δηλαδή συνδυάζουν ταυτόχρονα τις λειτουργίες υποκλοπών, έγκαιρης προειδοποίησης και παρεμβολών. Πάντως, σε ένα πραγματικό περιβάλλον επιχειρήσεων, η αποτελεσματική αξιοποίηση των δυνατοτήτων των συστημάτων εξαρτάται κατά μεγάλο μέρος από τις ικανότητες και το επίπεδο εκπαίδευσης όλων των εμπλεκομένων (χειριστών συστημάτων ραντάρ και ηλεκτρονικού πολέμου, επιχειρησιακών σχεδιαστών αποστολών, κτλ). Η επιτυχημένη διεξαγωγή των εφαρμοζόμενων τεχνικών ηλεκτρονικού πολέμου προϋποθέτει εξειδικευμένο εξοπλισμό, εκπαιδευμένο προσωπικό και κατάλληλη καθοδήγηση στις προτεραιότητες, στο είδος των στόχων, και των επιθυμητών απαιτήσεων συλλογής πληροφοριών, για την αποφυγή σπατάλης χρόνου και προσπαθειών. Οι γνώσεις, η εμπειρία, οι δεξιότητες και οι ικανότητες που αποκτώνται μέσω κατάλληλης εκπαίδευσης, επιτρέπουν στους χειριστές ραντάρ να εκτιμούν ορθά την τακτική κατάσταση, να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τεχνικές ελέγχου εκπομπών (EMCON),[1] να εκμεταλλεύονται την απεικόνιση μη επεξεργασμένης εικόνας (raw video), να αντιλαμβάνονται την παρουσία ηλεκτρονικών επιθέσεων (EA) και να διακρίνουν προσπάθειες παρεμβολής που επηρεάζουν τη λειτουργία του ραντάρ που χειρίζονται. Επίσης, τους επιτρέπουν να ενεργοποιούν κάθε φορά την καταλληλότερη τακτική / τεχνική ηλεκτρονικής προστασίας (EP), ανάλογα με την επίθεση που υφίστανται και να την εφαρμόζουν μόνο για το χρονικό διάστημα που διαρκεί η προσπάθεια παρεμβολής, αποφεύγοντας έτσι την ηθελημένη μείωση της απόδοσης του ραντάρ ή την άσκοπη αποκάλυψη των δυνατοτήτων EP που διαθέτουν. Στο πλαίσιο αυτό, οι εξειδικευμένες ασκήσεις για την αξιολόγηση συστημάτων και τακτικών, καθώς επίσης για τη διεξαγωγή περίπλοκων επιχειρήσεων ηλεκτρονικού πολέμου θεωρείται άκρως απαραίτητη.

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου