F-35: Σύντομη αποτίμηση της κατάστασης

F35Η πορεία του προγράμματος F-35 είναι μία εξαιρετικά κρίσιμη παράμετρος για την άμυνα της χώρας. Είναι, ίσως, το πιο σημαντικό στοιχείο για τον καθορισμό της ακολουθητέας εξοπλιστικής πολιτική της χώρας στον αεροπορικό τομέα, και, δεδομένων των περιορισμών που υπάρχουν (και θα υπάρχουν για πολύ καιρό), σχεδόν το μόνο πεδίο εξοπλιστικής πολιτικής. Επισημαίνεται ότι με αυτό δεν υπονοείται η σκοπιμότητα απόκτησης του F-35 από την ελληνική πλευρά, αλλά η ανάγκη για εξοπλιστικά μέτρα που θα αποσκοπούν στην αντιμετώπιση μιας τέτοιας απειλής, και που σε μεγάλο βαθμό πρέπει να ληφθούν ούτως ή άλλως.

Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να παρακολουθείται στενά η πορεία του προγράμματος.

Δύο πρόσφατες εξελίξεις:

Σε ομιλία του σε διάσκεψη αμυντικών συστημάτων των McAleese και Credit Suisse, ο επικεφαλής του προγράμματος F-35 αντιπτέραρχος Christopher C. Bogdan δήλωσε ότι «η παραγωγή του αεροσκάφους είναι σύμφωνη με το πρόγραμμα», και ότι το πρόγραμμα του F-35 είναι σήμερα ένα διαφορετικό πρόγραμμα απ΄ ότι ήταν πριν από τέσσερα χρόνια.

Αφού στην ομιλία έδωσε ένα τόνο αισιοδοξίας για την «επαναφορά του προγράμματος στο σωστό δρόμο», δεν απέφυγε μια σχετική αοριστία σχετικά με την τελική επιβίωση του προγράμματος λόγω του αυξανόμενου κόστους, παραδεχόμενος ότι το πρόβλημα δεν έχει λυθεί:

«Ο φαύλος κύκλος συμβαίνει όταν η αύξηση του κόστους οδηγεί σε μείωση των μονάδων που αγοράζονται, που με τη σειρά του οδηγεί σε μεγαλύτερο κόστος μονάδας, κοκ. Δε νομίζω ότι αυτή είναι η μοίρα του προγράμματος», είπε ο Bogdan. «Αλλά απομένει να δούμε την απόδειξη, και η Lockheed-Martin και η Pratt & Whitney θα πρέπει να συνεχίσουν να επενδύουν στο να κάνουν τη γραμμή παραγωγής πιο αποδοτική και να μειώσουν το κόστος μονάδας. Νομίζω ότι μπορούν να το κάνουν, αλλά θα πρέπει να περιμένουμε για να δούμε

Η ενδιαφέρουσα είδηση ήταν στο τέλος της ομιλίας: «Δεν έχουμε ακόμη πετάξει ούτε μια εμπλοκή, είτε μεταξύ δύο F-35 ή και με άλλο αεροσκάφος», είπε. «Το αεροσκάφος δεν είναι έτοιμο γι΄ αυτό. Κάνουμε ακόμη βασική εκπαίδευση (και έλεγχο) στο αεροσκάφος.«, συμπληρώνοντας ότι γι΄ αυτό το λόγο οι λόγοι ανησυχίας που έχουν εκφραστεί (όπως για την ορατότητα του χειριστή) είναι πρόωρες και αστήρικτες.

Το οποίο μας φέρνει στην επόμενη είδηση σχετικά με την εξέλιξη του προγράμματος:

Στις 15 Φεβρουαρίου του 2013 δόθηκε στη δημοσιότητα υπόμνημα συνοδευόμενο από αναφορά αξιολόγησης της Διεύθυνσης Επιχειρησιακού Ελέγχου και Αξιολόγησης του Πενταγώνου σχετικά με την επίδοση του F-35A και της υποδομής υποστορίξεώς του στην Αεροπορική Βάση Eglin, όπου χειριστής της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας περνούν ήδη βασική εκπαίδευση. Τα σχετικά έγγραφα μπορούν να βρεθούν εδώ. Είναι προφανές ότι το υπόμνημα υποβαθμίζει διπλωματικά τα αναφερόμενα στην ίδια την αναφορά.

Τα διαθέσιμο λογισμικό για το αεροσκάφος (block λογισμικού 1Α και 1Β) έχει σαν στόχο αποκλειστικά την βασική πτητική εκπαίδευση και καμία πολεμική ικανότητα. Παρ’ όλα αυτά, τα αεροσκάφη έχουν σοβαρότατους πτητικούς περιορισμούς, όπως περιορισμούς στους ελιγμούς, ταχύτητες και ρυθμούς καθόδου, απαγόρευση μεταφοράς όπλων, απαγόρευση έκθεσης σε ηλεκτρονικά αντίμετρα και απαγόρευση ανοίγματος των θυρών οπλισμού. Οι περιορισμοί αναλυτικά αφορούν:

  • Ρυθμό καθόδου μεγαλύτερο των 6.000 ποδών/δευτερόλεπτο
  • Ταχύτητα μεγαλύτερη των 550 μαω (ή 0,9 Mach)
  • Γωνία προσβολής μεταξύ -5 και +18 μοίρες
  • Ελιγμούς με επιταχύνσεις μεγαλύτερες των -1 ή +5g
  • Από-προσγειώσεις σε σχηματισμό
  • Πτήσεις κατά τη νύχτα ή με αντίξοες καιρικές συνθήκες
  • Χρήση πραγματικών ή προσομοιωμένων όπλων
  • Απότομες κινήσεις του στικ ή των ποδωστηρίων
  • Ελιγμούς ιχνηλάτισης αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους
  • Εναέριος ανεφοδιασμός
  • Πτήση πλησιέστερα από 25 μίλια από κεραυνούς
  • Χρήση ηλεκτρονικών αντιμέτρων
  • Χρήση αντι-αντιμέτρων, ασφαλών επικοινωνιών ή ζεύξεων δεδομένων
  • Ηλεκτρο-οπτική σκόπευση
  • Χρήση του Συστήματος Κατανεμημένου Διαφράγματος
  • Χρήση του IFF
  • Χρήση του συστήματος απεικόνισης κάσκας ως «πρωτεύουσας αναφοράς»
  • Χρήση των διαμορφώσεων ραντάρ: αέρος-αέρος ή αέρος-εδάφους για ηλεκτρονική επίθεση, θαλάσσια έρευνα, κινούμενους χερσαίους στόχους ή εγγύς αεροπορική μάχη

Οι περιορισμοί αυτοί προστίθενται σε άλλα σοβαρότατα προβλήματα όπως η απόδοση του ραντάρ, η ορατότητα που παρέχει η καλύπτρα, η αξιοπιστία της απεικονιστικής διάταξης επί του κράνους (η μικρή διαφανής οθόνη ακριβώς μπροστά από το ένα μάτι του χειριστή, στην οποία προβάλλονται στοιχεία όπως στο HUD και μέσω της οποίας γίνεται αυτόματος εγκλωβισμός στόχων), η διαθεσιμότητα του αεροσκάφους, η αξιοπιστία του (προσοχή: έναντι των αναμενομένων σε αυτή τη φάση του προγράμματος, με τα περισσότερα συστήματα μάχης να μην είναι εγκατεστημένα ή επιχειρησιακά, και πάντως να μην επηρεάζουν τους σχετικούς δείκτες). Τα προβλήματα αυτά, στα οποία γίνεται εκτενής αναφορά στις παραπομπές ξεπερνούν δραματικά τα αναμενόμενα προβλήματα της φάσης εισόδου σε υπηρεσία ενός μαχητικού αεροσκάφους. Τα προβλήματα αυτά δεν είναι παιδικές ασθένειες – είναι βαρύτατες ασθένειες.

Τα παραπάνω δεδομένα μας επιτρέπουν να αποτιμήσουμε εκ νέου την εξέλιξη του προγράμματος.

Είχαμε πριν από τρία χρόνια εκφράσει την άποψη ότι:

1) Το πρόγραμμα θα παρουσιάσει σημαντικές καθυστερήσεις ,ειδικά για τους ξένους πελάτες όπως η Τουρκική Αεροπορία

2)Κατά τις πρώτες φάσεις του θα είναι τελείως ανώριμο για επιχειρησιακή χρήση ,σε βαθμό μεγαλύτερο από τον αναμενόμενο για ένα νέο μαχητικό αεροσκάφος

3) Το πρόγραμμα είναι εξαιρετικά επισφαλές στο σύνολό του και μια δέσμευση στο F-35 σε τόσο πρώιμο στάδιο θα ήταν άστοχη.

Τρία και πλέον χρόνια αργότερα, οι εκτιμήσεις αυτές παραμένουν στο ακέραιο.

Για να αποτολμήσουμε μία ακόμη πρόβλεψη: η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία δεν πρόκειται να διαθέτει επιχειρησιακά έτοιμες μοίρες εξοπλισμένες με το αεροσκάφος, και με (πραγματική) ετοιμότητα πολεμικών επιχειρήσεων πριν από το 2020. Κι ακόμη και τότε, είναι ένα ενδιαφέρον ερώτημα το πόσα αεροσκάφη θα έχει προμηθευτεί, καθώς και τι δομή δυνάμεων θα έχει.

Το F-35 αντιμετωπίζει δύο θεμελιώδη ζητήματα που το καθιστούν προβληματικό:

α. Μια επιλογή δόγματος: Κατά το σχεδιασμό του α/φους επελέγη η απόλυτη προτεραιότητα στην επίτευξη χαμηλού ίχνους, εις βάρος των πτητικών επιδόσεων του αεροσκάφους. Αυτή υπήρξε μια συνειδητή επιλογή της αμερικανικής αεροπορίας. Η επιλογή, όμως, αυτή (που αφορά, άλλωστε και τα δύο βασικά μαχητικά της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας), βασίζεται σε μία ευρύτερη αντίληψη για την αεροπορική μάχη η οποία είναι ριζικά διαφορετική από τη μέχρι σήμερα κρατούσα, και η οποία έχει επανειλημμένως διαψευστεί στο παρελθόν. Η αντίληψη αυτή αφορά την δυνατότητα πλήρους μετατροπής της αεροπορικής μάχης σε μάχη πέραν του ορίζοντος, και της αποφυγής των κλειστών εμπλοκών με οπτική επαφή. Μάλιστα, η αμερικανική αεροπορία δεν επέλεξε, απλώς, να κερδίσει ένα (κρίσιμο, έστω) πλεονέκτημα στις εμπλοκές BVR, αλλά επέλεξε αποκλειστικά και κατηγορηματικά την υπεροχή σε αυτό τον τομέα, εις βάρος των δυνατοτήτων της στις WVR εμπλοκές.

γ. Μια επιλογή διαδικασίας ανάπτυξης και παραγωγής: Για πρώτη φορά σε τέτοιας έκτασης και πολυπλοκότητας τεχνολογικό εγχείρημα, αποφασίστηκε η εγκατάλειψη της κλασικής διαδικασίας ανάπτυξης μείζονος οπλικού συστήματος, και η υιοθέτηση ενός νέου: αντί το αεροσκάφος να περάσει διαδοχικά τις φάσεις σχεδιασμού, ανάπτυξης & ελέγχου και παραγωγής (απλουστευτικά – στην πραγματικότητα είναι πιο πολύπλοκες, αλλά ακολουθούν αυτή τη σειρά), ώστε να παραχθεί κάτι το οποίο έχει σε γενικές γραμμές ελεγχθεί και ωριμάσει ενώ παραμένει σε φάση ανάπτυξης, επελέγη η έναρξη της παραγωγής του αεροσκάφους ενώ αυτό δεν είχε αναπτυχθεί κι ελεγχθεί πλήρως (για την ακρίβεια, ελάχιστα). Το κίνητρο ήταν ότι η μέθοδος αυτή θα συντόμευε δραματικά τον απαιτούμενο χρόνο μέχρι την είσοδο του α/φους σε υπηρεσία, και βασιζόταν στην πεποίθηση ότι η εξέλιξη της τεχνογνωσίας (ψηφιακής) προσομοίωσης είχε φτάσει σε τέτοιο βαθμό ωριμότητας ώστε το μεγαλύτερο μέρος του ελέγχου ανάπτυξης θα γίνεται ψηφιακά, ήδη κατά το σχεδιασμό του αεροσκάφους. Είναι η πρώτη μείζων, φιλόδοξη τεχνική (engineering) επιλογή του προγράμματος που έχει τελεσίδικα διαψευστεί από την πραγματικότητα.

Αν σε αυτά προστεθεί το πλήθος των χαρακτηριστικών που η σχεδίασε ενσωμάτωσε χωρίς να είναι ώριμα, με την εκτίμηση (την ελπίδα, καλύτερα) ότι το σύνολό τους θα ωριμάσει κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης, είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί το πρόγραμμα δεν είναι απλώς εκτός χρόνου και κόστους αλλά κινδυνεύει η ίδια η επιβίωσή του.

Επειδή, όμως, δε μπορεί με βεβαιότητα κανείς ακόμη να προδιαγράψει την ματαίωσή του, και το ενδεχόμενο να αντιμετωπίσουμε κάποτε κάποια F-35 στους ουρανούς του Αιγαίου παραμένει υπαρκτό, το ζήτημα που τίθεται αφορά την αντίδραση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων (και όχι απλώς της ΠΑ) σε αυτό.

3 Responses to F-35: Σύντομη αποτίμηση της κατάστασης

  1. Ο/Η HBS λέει:

    Εξαιρετική παρουσίαση, συγχαρητήρια φίλε μου.

  2. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Σ’ ευχαριστώ πολύ για τα καλα σου λόγια, αγαπητέ φίλε.

  3. Ο/Η NF λέει:

    Για τα τεχνικα προβληματα και τις επιχειρησιακες ικανοτητες του αεροσκαφους μονο εικασιες μπορουμε να κανουμε. Ας ξεκινησουμε από αυτό που ξερουμε στα σιγουρα.Την οικονομικη παραμετρο.

    Ας δουμε τις οικονομικες εκτιμησεις των Τουρκων, οι οποιες είναι πολύ πιο αξιοπιστες από τις αμφιβολλου αξιας προβλεψεις του τμηματος marketing της Lockheed Martin

    Η Τουρκια λοιπον θα αγορασει 100 F-35 σε διαστημα 8-10 ετων. Προϋπολογισμος;

    Το 2008 ηταν 10,7 δισεκατομμυρια δολλαρια.

    http://www.f-16.net/news_article2805.html

    Το Φεβρουαριο 2012, συμφωνα με δηλωσεις του Τουρκου Υπουργου Αμυνας Ισμετ Γιλμαζ, ηταν 16 δισεκατομμυρια δολλαρια!

    http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-plans-on-buying-100-f-35.aspx?pageID=238&nID=14496&NewsCatID=345

    Κοστος; 160,000,000 δολλαρια ανα αεροσκαφος!

    Η Lockheed βεβαια διαφωνει και λεει ότι θα είναι πολύ φθηνοτερο. Εχει ενδιαφερον να δουμε την αξια των προηγουμενων προβλεψεων τηςLockheed για το προγραμμα του F-22, με προϋπολογισμο 64 δις. δολλαρια. Επι προεδρας Κλιντον εκτιμουσε ότι τα χρηματα αυτά επαρκουσαν για 480 αεροσκαφη. Ποσα αγορασε τελικα η USAF με αυτά τα λεφτα; 187 αεροσκαφη. Κοστος; 342,000,000 δολλαρια ανα αεροσκαφος.

    Πανε οι εποχες των φθηνων teen fighters!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s