Μικρασιατική Εκστρατεία: Το Επίπεδο της Υψηλής Στρατηγικής – Από τη Λήξη του Α’ ΠΠ μέχρι το Δεκέμβριο του 1920

Η σημασία του συνολικού πολιτικού πλαισίου της εκστρατείας

Ο χάρτης της Συμφωνίας Σάικς-Πικώ, υπογεγραμμένος από τους δύο διπλωμάτες. Η γαλλοβρετανική συμφωνία του 1916 αποτέλεσε τη βάση των σχεδιασμών των δύο δυνάμεων για την Ανατολική Μεσόγειο κατά την μεταπολεμική περίοδο.

Ο χάρτης της Συμφωνίας Σάικς-Πικώ, υπογεγραμμένος από τους δύο διπλωμάτες. Η γαλλοβρετανική συμφωνία του 1916 αποτέλεσε τη βάση των σχεδιασμών των δύο δυνάμεων για την Ανατολική Μεσόγειο κατά την μεταπολεμική περίοδο.

Αν κανείς ήθελε να αναλύσει μια μάχη του Ελληνοϊταλικού πολέμου ή των Βαλκανικών Πολέμων – ή και ολόκληρες τις εκστρατείες – δε θα χρειαζόταν καμία ιδιαίτερη αναφορά στο πολιτικό υπόβαθρο των αντιστοίχων συγκρούσεων, ούτε στις πολιτικές εξελίξεις που σημειώνονταν παράλληλα. Γιατί οι πολεμικές αυτές συγκρούσεις αποτέλεσαν περιπτώσεις «αμιγούς» πολέμου. Οι πολιτικές αντιθέσεις οδηγούσαν σε πολεμικές συγκρούσεις με σαφή αρχή («κήρυξη» του πολέμου), παύση των πολιτικών ζυμώσεων εν αναμονή του αποτελέσματος της πολεμικής αναμέτρησης και, τελικά, συνέχιση της πολιτικής διαδικασίας επί τη βάσει του πολεμικού αποτελέσματος της σύγκρουσης.

Η Μικρασιατική Εκστρατεία ανήκει σε μία διαφορετική κατηγορία πολεμικών συγκρούσεων, λιγότερο οριοθετημένων πολιτικά. Στις συγκρούσεις αυτές το πολιτικό παίγνιο δεν αναστέλλεται κατά τη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων αλλά εξελίσσεται παράλληλα με αυτό, επηρεάζεται από αυτό και το επηρεάζει κατά τρόπο ουσιώδη. Διαμορφώνεται έτσι μια κατάσταση στην οποία η εξέλιξη των στρατιωτικών γεγονότων δε μπορεί να απομονωθεί από τα σύγχρονα πολιτικά γεγονότα, γιατί έτσι χάνει τη συνοχή της και το νόημα της – όπως και το αντίστροφο[1]. Η Μικρασιατική Εκστρατεία υπήρξε κατ΄ εξοχήν σύγκρουση τέτοιας κατηγορίας – τόσο που αυτή η αλληλεπίδραση πολιτικών και στρατιωτικών εξελίξεων υπήρξε, σχεδόν, η ουσία της.

Για το λόγο αυτόν, θα δοθεί εισαγωγικά μια σύνοψη των πολιτικών και στρατιωτικών εξελίξεων της Μικρασιατικής Εκστρατείας, αρχικά μέχρι το τέλος του 1920, δηλαδή μέχρι την παραμονή της Εξόρμησης προς την Ανατολή. Η παρουσίαση του επιπέδου της «υψηλής στρατηγικής» δεν έχει απλώς ως σκοπό να παρουσιάσει μια γενική σύνοψη των πολιτικών γεγονότων της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Τέτοιες συνόψεις υπάρχουν πολλές και σημαντικές. Ο σκοπός της είναι να επισημάνει το ρόλο των πολιτικών εξελίξεων στην εξέλιξη της εκστρατείας, και πως συγκεκριμένες πολιτικές εξελίξεις, λιγότερο στο εσωτερικό και περισσότερο στο διεθνές πεδίο, επηρέασαν και επηρεάστηκαν καταλυτικά από τη στρατιωτική πορεία της Εκστρατείας. Μία τέτοια οπτική σκοπιά είναι κρίσιμη γιατί η Μικρασιατική Εκστρατεία, σε αντίθεση με άλλους πολέμους της ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας από τους οποίους έχουμε παραστάσεις, δεν υπήρξε ένας «αμιγής» πόλεμος. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπήρξε μια συγκεκριμένη στιγμή κατά την οποία ξεκίνησαν οι πολεμικές επιχειρήσεις και τερματίστηκαν οι πολιτικές διαδικασίες μέχρι τη λήξη των εχθροπραξιών. Αντίθετα, οι πολιτικές ζυμώσεις και οι πολιτικές εξελίξεις όχι απλώς εξελίσσονταν παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και τις επηρέαζαν και επηρεάζονταν σε σημαντικό βαθμό από αυτές. Έτσι, υπάρχουν πτυχές των στρατιωτικών πραγμάτων, σε όλα τα επίπεδα, ακόμη και το επιχειρησιακό, που δεν εξηγούνται αμιγώς από την εξέλιξη των επιχειρήσεων αλλά απαιτούν ευρύτερη οπτική γωνία.

Η αρχή του προβλήματος – η λήξη του Α’ΠΠ

Ο καλύτερος τρόπος για να γίνει κατανοητό το συνολικό γεωστρατηγικό πλαίσιο της ελληνο-τουρκικής σύγκρουσης του 1920-22 είναι αυτή να αντιμετωπιστεί ως μία τοπική συνέχιση και απόληξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Μικρασιατική Εκστρατεία υπήρξε αδιάσπαστο μέρος του Α’ ΠΠ στο θέατρο επιχειρήσεων της Ανατολικής Μεσογείου. Από μία άποψη, η ελληνική αντίληψη για τη σύγκρουση, στην οποία υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ της λήξης του Α’ ΠΠ και της Μικρασιατικής Εκστρατείας – επειδή στις δύο συγκρούσεις αντιμετωπίσαμε διαφορετικούς στρατιωτικούς αντιπάλους σε διαφορετικές γεωγραφικές θέσεις – είναι σχεδόν παραπειστική. Τόσο για τους βασικούς «εξωτερικούς» εμπλεκομένους, δηλαδή τη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ένωση, όσο και για τους υπολοίπους «τοπικούς» εμπλεκομένους, δηλαδή τους Τούρκους, τους Αρμενίους, τους Άραβες και τους άλλους λαούς της Μικρασίας, η ελληνική μικρασιατική εκστρατεία αποτέλεσε οργανικό μέρος των εξελίξεων που είχαν ξεκινήσει το 1914 με την έναρξη του Α΄ΠΠ και την είσοδο σε αυτόν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το βασικότερο στοιχείο για να κατανοηθεί η κατάσταση και η εξέλιξή της εκστρατείας είναι ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία, με τη λήξη των εχθροπραξιών που υπεγράφη με την Ανακωχή του Μούδρου και παρά το γεγονός ότι υπήρξε ένα από τα τρία μέρη της συμμαχίας των «Κεντρικών Δυνάμεων», δεν αποδιοργανώθηκε πλήρως από στρατιωτικής απόψεως και, κυρίως, δεν κατέρρευσε εσωτερικά και δεν υπέστη εσωτερική κοινωνική ρήξη – σε αντίθεση με τις άλλες δύο «Κεντρικές» δυνάμεις. Σε αντίθεση με τις έντονες παραστάσεις που έχουμε από τον Β’ ΠΠ, η λήξη του Α΄ΠΠ δεν έγινε λόγω της στρατιωτικής συντριβής της μίας από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Αντίθετα, κατά τον Α΄ΠΠ αυτό που συνέβη είναι ότι η Γερμανία κάμφθηκε στρατιωτικά κατά την αντιπαράθεση στο Δυτικό Μέτωπο –ιδίως λόγω της εισόδου των ΗΠΑ στον πόλεμο κατά το 1917 – όπως κάμφθηκε και βιομηχανικά, ιδίως λόγω του μακρού συμμαχικού ναυτικού αποκλεισμού. Η διπλή αυτή κάμψη οδήγησε τη Γερμανία στην υπογραφή ανακωχής το φθινόπωρο του 1918, με βάση την αποδοχή των «Δεκατεσσάρων Σημείων» του Προέδρου Ουίλσον. Αμέσως μετά την υπογραφή της ανακωχής, στη Γερμανία εκδηλώθηκε μια κοινωνική έκρηξη που διέλυσε πλήρως τις ένοπλες δυνάμεις της, οδήγησε τη χώρα σε στρατιωτική κατάρρευση και επέτρεψε τον πλήρη έλεγχο της από τις χώρες της Συνεννοήσεως. Κάτι αντίστοιχο συνέβη με την Αυστροουγγαρία.

Η περίπτωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας υπήρξε, όμως, ριζικά διαφορετική. Με τη ανακωχή του Μούδρου, σχεδόν, αλλά όχι ταυτόχρονα με τη γερμανική ανακωχή, (και από επιχειρησιακής και στρατηγικής απόψεως τελείως ανεξάρτητα από αυτήν), η Οθωμανική Αυτοκρατορία έχει χάσει μεγάλο μέρος της εκτάσεώς της, με βασική απώλεια αυτήν των αραβικών της εκτάσεων. Ταυτόχρονα, οι τετραετείς πολεμικές επιχειρήσεις έχουν επιφέρει βαρύτατη φθορά στη στρατιωτική της ισχύ – αλλά όχι και κατάρρευσή της. Η αυτοκρατορία είχε οδηγηθεί σε κάμψη το φθινόπωρο του 1918, γιατί οι δυνάμεις της στην περιοχή της Παλαιστίνης και της Συρίας είχαν συντριβεί, με άμεση την απειλή της διείσδυσης μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων στο εσωτερικό της Μικρασιατικής Χερσονήσου – την παραδοσιακή ενδοχώρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η απειλή αυτή, στην οποία δεν έχει πλέον ικανό στρατιωτικό δυναμικό να αντιτάξει, σε συνδυασμό με την οικονομική κατάρρευση του κράτους και την έκλειψη της γερμανικής οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας, ασφαλώς και με την πίεση των απωλειών, οδήγησε στην ανακωχή του Μούδρου.

Σε αντίθεση, όμως, με τη Γερμανία και την Αυστροουγγαρία, η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν επλήγη στο τέλος του πολέμου από διαλυτικές εσωτερικές αναταραχές, ή, τουλάχιστον, αυτές ήταν τελείως διαφορετικής φύσης. Ενώ η πολεμική κόπωση είχε εξαντλήσει τους αστικούς κι εργατικούς πληθυσμούς των κεντροευρωπαϊκών κοινωνιών – που μάλιστα είχαν υποστεί την κόπωση του μακροχρόνιου πολέμου των χαρακωμάτων και τη στέρηση λόγω του συμμαχικού αποκλεισμού – οι τουρκικοί πληθυσμοί, αγροτικοί στην πλειονότητά τους, είχαν απορροφήσει αναλογικά μεγαλύτερες απώλειες (αν και χωρίς το μαρτύριο του τετραετούς πολέμου στα χαρακώματα) χωρίς να οδηγηθούν σε εσωτερική διάσπαση. Αυτό που η κόπωση του πολέμου προκάλεσε στην Οθωμανική αυτοκρατορία, ή απλώς επέτεινε, ήταν οι φυγόκεντρες τάσεις των μουσουλμανικών πληθυσμών που δεν ανήκαν στον εθνοτικό πυρήνα, δηλαδή που δεν είχαν τουρκική εθνική συνείδηση, με κυριότερους τους άραβες. Φυσικά, οι χριστιανικοί πληθυσμοί δεν είχαν ανάγκη της … κόπωσης του πολέμου. Οι άγριοι διωγμοί του οθωμανικού κράτους ήταν επαρκές κίνητρο γι΄ αυτούς.

Στο τέλος του 1918 η αυτοκρατορία ήταν εξαντλημένη από τις τετραετείς επιχειρήσεις, ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες πολεμικές επιχειρήσεις στα μέτωπα της Μέσης Ανατολής. Η διάσπαση της άμυνάς της στο Θέατρο Επιχειρήσεων Σινά και Παλαιστίνης από τους Βρετανούς μετά τη Μάχη της Μεγιδδώ και η συντριπτική τους ήττα επέτρεψε την ανεμπόδιστη προέλαση των βρετανικών δυνάμεων προς την Συρία και απειλούσε το εσωτερικό της Ανατολίας. Η συνολική εξάντληση, μαζί με την προοπτική της άμεσης εισόδου στον γεωγραφικό πυρήνα της αυτοκρατορίας οδήγησε την οθωμανική ηγεσία στην υπογραφή της ανακωχής του Μούδρου, στις 30 Οκτωβρίου του 1918.

Η παράδοση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας : Η Ανακωχή του Μούδρου

Η κοινοποίηση των όρων της Ανακωχής του Μούδρου από τη Βρετανική Κυβέρνηση στις κυβερνήσεις της Κοινοπολιτείας.

Η κοινοποίηση των όρων της Ανακωχής του Μούδρου από τη Βρετανική Κυβέρνηση στις κυβερνήσεις της Κοινοπολιτείας.

Η ανακωχή του Μούδρου ήταν η προσωρινή συμφωνία για τη λήξη των εχθροπραξιών μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Εγκάρδιας Συνεννόησης, με την οριστική συμφωνία να εκκρεμεί με τις μεταπολεμικές διαπραγματεύσεις για τις τελικές διευθετήσεις.

Τα βασικά σημεία της ανακωχής που έχουν σημασία για τις μετέπειτα εξελίξεις ήταν ότι:

  • Η Οθωμανική αυτοκρατορία αποχωρούσε στρατιωτικά από όλες τις περιοχές εκτός της Μικράς Ασίας, απ’ όπου στην πραγματικότητα είχε ήδη εκδιωχθεί.
  • Ο Οθωμανικός Στρατός θα επανερχόταν σε κατάσταση ειρηνικής συνθέσεως, σχετικά μειωμένης (αλλά όχι εξαιρετικά) έναντι της ειρηνικής συνθέσεως που είχε αμέσως πριν από την έναρξη του Α΄ΠΠ.
  • Οι σύμμαχοι θα είχαν το δικαίωμα να καταλάβουν άμεσα την Κωνσταντινούπολη και το Βόσπορο ώστε να ελέγξουν πλήρως τα Στενά.
  • Οι σύμμαχοι διατηρούσαν το δικαίωμα να καταλάβουν οποιοδήποτε σημείο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε περίπτωση που προέκυπτε κατάσταση η οποία ήταν συνιστούσε απειλή γι΄ αυτούς.
  • Το σιδηροδρομικό δίκτυο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ετίθετο άμεσα υπό τον έλεγχο και την επιτήρηση των Συμμαχικών Δυνάμεων, οι οποίες τοποθετούσαν φυλάκια σε πολλούς σταθμούς καθ’ όλο το μήκος του δικτύου.

Η ουσία της ανακωχής (που εν μέρει συνόψιζε και τις αρχικές αλλά και τις γενικότερες προθέσεις των κυρίων μερών της «Εγκάρδιας Συμμαχίας») ήταν η διατήρηση του οθωμανικού κράτους, αποδυναμωμένου – αλλά όχι διαλυμένου – περιορισμένου στην Μικρασία, στην οποία θεωρητικά θα μπορούσαν να επέμβουν κατά βούληση οι Σύμμαχοι για να  επιβάλουν τη θέλησή τους. Και όλα αυτά, εν όψει της τελικής διευθέτησης της ειρήνης στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία θα είχε ως επίκεντρο την οριστική διαμοίραση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η Τουρκική Αποστράτευση

Για να δοθεί μία εικόνα της ισχύος που διατήρησε η Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά την επιβολή της Ανακωχής του Μούδρου, παρατίθεται η διαδικασία και το αποτέλεσμα της επιβληθείσας αποστράτευσης.

Με την υπογραφή της ανακωχής δεν απαιτήθηκε άμεση αποστράτευση των στρατευμάτων ούτε η παράδοση του οπλισμού. Αυτό θα γινόταν αργότερα, σε συνεργασία με τις Βρετανικές αρχές και αναλόγως των γενικότερων απαιτήσεων εξωτερικής και εσωτερικής ασφαλείας. Έτσι, το Νοέμβριο του 1918 το Οθωμανικό Γενικό Επιτελείο απέστειλε οδηγίες στους σχηματισμούς για το χρονοδιάγραμμα και τις ακριβείς γεωγραφικές διευθετήσεις της παράδοσης στρατηγικής σημασίας σημείων στους Συμμάχους, ενώ στο τέλος Νοεμβρίου το Επιτελείο είχε ολοκληρώσει το σχέδιο αποστράτευσης. Το Δεκέμβριο αποστρατεύθηκαν αρκετοί σχηματισμοί, από το επίπεδο στρατιάς μέχρι μεραρχίας. Οι βρετανοί επέβαλαν το σχέδιο αποστράτευσης του οθωμανικού στρατού με βάση τους υπηρετούντες στρατιώτες, υπαγορεύοντας απλώς το χρονικό σχέδιο βάσει του οποίου θα απολύονταν διαδοχικά οι κλάσεις που βρίσκονταν υπό τα όπλα, ενώ μέρος του  επιπλέον υλικού  παραδόθηκε σε συμμάχους επιθεωρητές, φυλασσόμενο, όμως, στην οθωμανική επικράτεια. Το σχέδιο για την ειρηνική σύνθεση και την αναδιοργάνωση του οθωμανικού στρατού αποφασίστηκε και συντάχθηκε αποκλειστικά από το οθωμανικό γενικό επιτελείο.

Με την ολοκλήρωση του βρετανικού σχεδίου αποστρατεύσεως, τον Μάρτιο του 1919, παρέμεναν υπό τα όπλα 61.223 άνδρες. Το σχέδιο αναδιοργάνωσης προέβλεπε ειρηνική σύνθεση δυνάμεως 20 μεραρχιών, οργανωμένων σε εννέα σώματα στρατού (έναντι ειρηνικής συνθέσεως 36 μεραρχιών του 1914). Το Γενικό Επιτελείο επέστρεψε στο προπολεμικό σύστημα της ειρηνικής σύνθεσης χαμηλής επάνδρωσης, προβλέποντας 1.540 τυφεκιοφόρους, 36 πολυβόλα και οκτώ πυροβόλα (σε τέσσερις πυροβολαρχίες) για κάθε μεραρχία, δηλαδή το ένα τρίτο της κανονικής (προπολεμικής) δυνάμεως σε πυροβόλα και πολυβόλα. Οι μεραρχίες διατήρησαν την τριαδική τους δομή, ενώ κάποιες μεραρχίες διατήρησαν και ένα τάγμα εφόδου. Εντός κάθε μεραρχίας πεζικού, κάθε σύνταγμα είχε ένα τάγμα με ποσοστό επανδρώσεως 50% και δύο με ποσοστό επανδρώσεως 25%. Επιπρόσθετο πυροβολικό και πολυβόλα προβλέπονταν σε επίπεδο σώματος στρατού. Το σύνολο της παρατακτικής δυνάμεως ανερχόταν σε 41.000 άνδρες και 256 πυροβόλα, ενώ 20.000 ακόμη άνδρες συγκροτούσαν επιτελείο, σχολεία και φρουρές. Όμως, στην κατοχή του στρατού παρέμενε ένα μεγάλο απόθεμα από 791.000 τυφέκια, 2.000 ελαφρά και βαρέα πολυβόλα και 945 πυροβόλα, αν και πολλά από αυτά ήταν παλαιά, ή έχρηζαν σοβαρών επισκευών. Η πολεμική σύνθεση των είκοσι μεραρχιών ανερχόταν σε 250.000 άνδρες, ενώ το διαθέσιμο υλικό επαρκούσε για την ενεργοποίηση δέκα ακόμη μεραρχιών πεζικού. Επιπλέον, το Οθωμανικό Γενικό Επιτελείο (σε αντίθεση, πχ, με το Γερμανικό) συνέχισε κανονικά την ύπαρξη και λειτουργία του, ενώ το σώμα των επιτελών αξιωματικών διατηρήθηκε ακέραιο, συνεχίζονταν την επάνδρωση των επιτελικών θέσεων και των θέσεων διοικήσεως στον οργανισμό του στρατού[2].

Η Μεταπολεμική Εξέλιξη

Οι εξελίξεις και οι διαδοχικές φάσεις της Μικρασιατικής Εκστρατείας γίνονται πιο εύκολα κατανοητές αν αντιμετωπιστούν με επίκεντρο όχι την Ελλάδα αλλά την Τουρκία. Πράγματι, η όλη μεταπολεμική σύγκρουση γινόταν με επίκεντρο την Οθωμανική Αυτοκρατορία, την προσπάθεια της «Εγκάρδιας Συμμαχίας» να επιβάλει τους όρους της και τη σταδιακή και ολοένα αποφασιστικότερη αντίδραση της τουρκικής πλευράς να αποδεχθεί τους όρους αυτούς. Η ελληνική προσπάθεια και η ελληνο-τουρκική σύγκρουση ήταν, ίσως, το σημαντικότερο (και το δραματικότερο) επεισόδιο της προσπάθειας αυτής, αλλά αποτελούσε απλώς ένα μέρος του συνολικότερου λαβυρίνθου της μεταπολεμικής Εγγύς Ανατολής.

Αν θελήσει κανείς να συμπυκνώσει – απλουστευτικά – την ουσία της πολιτικής σύγκρουσης στην Εγγύς Ανατολή από το 1919 μέχρι τις αρχές του 1921 οπότε ξεκινά η διαδοχή των ελληνικών προελάσεων προς τα ανατολικά, καταλήγει στα εξής:

  • Στο τέλος του 1918 οι Σύμμαχοι εξαναγκάζουν την εξαντλημένη και ηττημένη στρατιωτικά Οθωμανική Αυτοκρατορία σε συνθηκολόγηση. Στο εσωτερικό της, η πολιτική κυριαρχία του «Κομιτάτου Ένωση και Πρόοδος» τυπικά τερματίζεται και επανέρχονται στην εξουσία οι παλιές φιλο-σουλτανικές δυνάμεις που από το 1913 έχουν παραγκωνιστεί. Παρ’ όλα αυτά, το Κομιτάτο έχει ξεκινήσει, ήδη από τον Οκτώβριο (δηλαδή, πριν από την ανακωχή), το σχεδιασμό και την προετοιμασία του για την επόμενη ημέρα, για τη συνέχιση της αντίστασης και τη διεκδίκηση της πολιτικής κυριαρχίας. Κεντρικό ρόλο στο σχεδιασμό αυτό παίζουν οι μυστικές υπηρεσίες του καθεστώτος που τελούν υπό τον απόλυτο έλεγχο του Κομιτάτου.
  • Με την ανακωχή, οι τέσσερις βασικοί Σύμμαχοι επιβάλουν μερική αποστράτευση και μερικό αφοπλισμό του (ούτως ή άλλως καταπονημένου) Οθωμανικού Στρατού, χωρίς όμως να καταργήσουν την οργάνωσή ή να την πειράξουν καθ’ οιονδήποτε άλλο τρόπο, καταλαμβάνουν – οι ίδιες ή οι μικρότερες δυνάμεις της Συμμαχίας – περιοχές ή σημεία στην περιφέρεια της Μικρασίας. Από πολύ νωρίς σημειώνεται ένοπλη αλλά ασθενής και ασύντακτη αντίδραση στην παρουσία των συμμαχικών δυνάμεων, υποκινούμενη και οργανούμενη από το Κομιτάτο.
  • Διαπραγματεύσεις στο Παρίσι για τον καθορισμό των όρων της ειρήνης. Η Τέταρτη Ολομέλεια της Συνόδου εν ώρα εργασίας.

    Διαπραγματεύσεις στο Παρίσι για τον καθορισμό των όρων της ειρήνης. Η Τέταρτη Ολομέλεια της Συνόδου εν ώρα εργασίας.

    Οι Μεγάλες Συμμαχικές Δυνάμεις προσπαθούν, σε μια καθοριστικά αργόσυρτη διαδικασία,να συμφωνήσουνμεταξύ τους (ακόμη και στο εσωτερικό τους) ως προς το καθεστώς που θα επιβάλουν στην ηττημένη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η καθυστέρηση στη διαδικασία οφείλεται γενικά: i) στην πολυπλοκότητα και το τεράστιο εύρος των θεμάτων που αντιμετωπίζονται, με όλες τις συνακόλουθες συγκρούσεις και αντιθέσεις μεταξύ των νικητών ii) την αίσθηση απόλυτης ασφάλειας επικράτησης και που γεννά η νίκη επί της Γερμανίας. Ουσιαστικά στο Παρίσι καθ’ όλη τη διάρκεια του 1919, και αλλού κατά τη διάρκεια του 1920, επιχειρείται (εκτός πραγματικότητας, όπως αποδεικνύεται σύντομα) μια τελείως καινούργια αρχιτεκτονική, τόσο για την Ευρώπη όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο.

  • Η Ελλάς, με εξαιρετικά επιδέξιους και επίμονους διπλωματικούς χειρισμούς, εξασφαλίζει το δικαίωμα της παρουσίας της στις προαιώνιες ελληνικές εστίες της Ιωνίας – με καθεστώς, όμως, προσωρινό, όπως άλλωστε προσωρινή είναι στη φάση εκείνη όλη η κατάσταση στην Εγγύς Ανατολή, εν αναμονή της επίσημης (και οριστικής) διευθετήσεώς της. Ο Βενιζέλος θέτει εξ αρχής, επίσημα το ελληνικό αίτημα, συνεχίζει να το καλλιεργεί επίμονα και υπόγεια κατά την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων, και όταν τον Απρίλιο του 1919 προκύπτει εσωτερική εμπλοκή μεταξύ των «τεσσάρων μεγάλων» είναι έτοιμος να την εκμεταλλευτεί.
  • Κατά τη διάρκεια της προσπάθειας των Μεγάλων Συμμαχικών Δυνάμεων να συμφωνήσουν για το καθεστώς που επιθυμούν να επιβάλουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, η πραγματική ικανότητά τους να το επιβάλουν μειώνεται ραγδαία, καθώς η λήξη του Α’ ΠΠ προκαλεί αφ’ ενός μαζική αποστράτευση των στρατιωτικών τους δυνάμεων, αφ΄ετέρου πλήρη απροθυμία των κοινωνιών τους να εμπλακούν σε νέες  πολεμικές επιχειρήσεις μετά την κόπωση του Α΄ΠΠ. Η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή της Γαλλίας, που άλλωστε έχει υποστεί και τις μεγαλύτερες απώλειες. Ήδη, η εκστρατεία στην Ουκρανία έχει καταδείξει στην ελληνική πλευρά την χαμηλή μαχητική ικανότητα και την απροθυμία των γαλλικών δυνάμεων να εμπλακούν σε επιχειρήσεις, καθώς οι ελληνικές δυνάμεις συνεχώς διασώζουν τις γαλλικές από την ήττα. Στη Μικρασία η στρατιωτική αδυναμία της Γαλλίας στο μέτωπο της Κιλικίας επιχειρείται να συγκαλυφθεί με τη μαζική χρήση Αρμενίων, αλλά οι δυνάμεις που χρησιμοποιούνται δεν αποτελούν σοβαρή μαχητική δύναμη και δεν εξοπλίζεται ως τέτοια από το Γαλλικό Κράτος. Η κατάσταση για τους βρετανούς είναι λιγότερο κακή από πλευράς μαχητικής ικανότητας των επιχειρησιακών δυνάμεων αλλά εξ ίσου προβληματική από πλευράς πολιτικής δυνατότητας και προθυμίας εμπλοκής.
  • Ο Ρεφέτ Μπέης, αξιωματικός του Οθωμανικού Στρατού κι εν συνεχεία των κεμαλικών δυνάμεων, με κιρκάσιους παραστρατιωτικούς ηγέτες.

    Ο Ρεφέτ Μπέης, αξιωματικός του Οθωμανικού Στρατού κι εν συνεχεία των κεμαλικών δυνάμεων, με κιρκάσιους παραστρατιωτικούς ηγέτες.

    Σταδιακά, στο εσωτερικό της Τουρκίας οι πολιτικές δυνάμεις που προέρχονται από το Κομιτάτο αρχίζουν ανοικτά να διεκδικούν την πολιτική ηγεμονία. Ταυτόχρονα, οι παραστρατιωτικές δυνάμεις του Κομιτάτου ανασυντάσσονται, η δυνατότητά τους για αντίσταση και διεξαγωγή επιχειρήσεων αυξάνεται, γεγονός που σταδιακά οδηγεί σε ένταση των συγκρούσεων ατάκτων με τις στρατιωτικές δυνάμεις των Συμμάχων. Ταυτόχρονα, ο τακτικός στρατός, που τελεί θεωρητικά υπό τον έλεγχο της οθωμανικής κυβερνήσεως, ελέγχεται όλο και περισσότερο από το Κομιτάτο και, ειδικότερα, από την κεμαλική του συνιστώσα – εξ αιτίας του κύρους και της επιρροής που ο Κεμάλ ασκεί στις τάξεις του.

  • Η εμφανής δυσκολία των Συμμάχων να επιβληθούν επί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε συνδυασμό με τα εξ αρχής αποκλίνοντα συμφέροντά τους στην περιοχή, οδηγούν σε σταδιακή απόκλιση των πολιτικών τους στην Εγγύς Ανατολή, με τους περισσότερους να επιθυμούν την απεμπλοκή τους έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων, και σχεδόν μόνη τη Βρετανία να επιμένει σε γεωπολιτικά ανταλλάγματα, προσβλέποντας όλο και περισσότερο στην ελληνική παρουσία για να τα επιβάλλει.
  • Η αντίδραση του κομιτάτου, που σταδιακά γίνεται κεμαλικό, αποκρυσταλλώνεται πολιτικά και τελικώς οδηγεί σε σύγκρουση με το Οθωμανικό καθεστώς, με πρώτο και βασικό διακύβευμα τον έλεγχο του στρατού. Η αμφίρροπη σύγκρουση κλίνει αποφασιστικά υπέρ της κεμαλικής πλευράς μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών, τον Αύγουστο του 1920,λόγω της αυστηρότητας των όρων της, οπότε η οθωμανική πλευρά χάνει σχεδόν κάθε ηθικό έρεισμα στα ευρέα τουρκικά στρώματα.
  • Καθώς καθίσταται σαφές σε Ελλάδα και Βρετανία ότι η επιβολή των όρων της Συνθήκης των Σεβρών (της συμφωνίας για την τύχη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην οποία οι Σύμμαχοι έφτασαν περισσότερο από ενάμιση χρόνο μετά την υπογραφή της Ανακωχής του Μούδρου) απαιτεί ουσιαστικά τη συνέχιση των επιχειρήσεων του Α’ ΠΠ για την υπογραφή της, η κεμαλική πλευρά σταδιακά αντιμετωπίζει τα μέτωπα στην περιφέρειά της. Προτεραιότητα παίρνουν τα μέτωπα που μπορούν να κλείσουν γρήγορα, ώστε να συγκεντρωθούν αργότερα αποφασιστικά εναντίον του σημαντικότερου – του ελληνικού. Σε συμφωνία με τη Σοβιετική Ένωση κλείνουν το αρμενικό μέτωπο στα βορειοανατολικά (επιτιθέμενοι σε συνεργασία, ουσιαστικά, με τον Σοβιετικό Στρατό στο Αρμενικό Κράτος του Ουίλσον και διαμελίζοντάς το κατά τρόπο που έμοιαζε χαρακτηριστικά με τον διαμελισμό της Πολωνίας 19 χρόνια αργότερα), και αντιμετωπίζοντας σθεναρά τις ασθενείς γαλλικές δυνάμεις στην Κιλικία.
  • Οι Σύμμαχοι γρήγορα αντιμετωπίζουν το γεγονός ότι η συνθήκη των Σεβρών δε μπορεί να επιβληθεί από την Οθωμανική κυβέρνηση και θα πρέπει να επιβληθεί στρατιωτικά έξωθεν. Η προοπτική αυτή ενισχύει τις τάσεις μεταξύ των Συμμάχων να αναθεωρήσουν τη θέση τους έναντι του Ανατολικού Ζητήματος. Ιδιαίτερα οι Γάλλοι επιθυμούν να απεμπλακούν από την περιπέτεια αποσπώντας απλώς οικονομικά οφέλη, ενώ και στους Βρετανούς η τάση αυτή ενισχύεται, χωρίς όμως να κυριαρχεί. Ταυτόχρονα, ωριμάζει η ιδέα πως μόνον η ελληνική πλευρά, που μέχρι εκείνη τη στιγμή τηρείται υπό περιορισμό στη Γραμμή Μιλν, έχει την προθυμία και – ενδεχομένως – τη δυνατότητα να κατανικήσει τους Κεμαλικούς και να επιβάλει την ειρήνη. Μέχρι τότε η Ελλάδα είναι υπό αυστηρό περιορισμό, κυρίως για να καταστεί η ειρήνη πιο εύπεπτη την τουρκική πλευρά καθώς και, δευτερευόντως, λόγω του ότι Γάλλοι και Ιταλοί την αντιμετωπίζουν ανταγωνιστικά.
  • Η ευθεία τακτική επίθεση των κεμαλικών δυνάμεων κατά των Άγγλων στη Νικομήδεια την άνοιξη του 1920 θέτει επιτακτικά και στους Βρετανούς το θέμα της καταστολής των Κεμαλικών δυνάμεων και ταυτόχρονα τους ωθεί να αποδεσμεύσουν στρατιωτικά την Ελλάδα. Σε πρώτη φάση της επιτρέπεται να βγει από τη Γραμμή Μιλν και να προελάσει προς βορά και προς ανατολάς ώστε να καλύψει τους ιδίους.
  • Σχεδόν ταυτόχρονα με τις επιχειρήσεις αυτές (θέρος του 1920), τόσο στη βρετανική όσο και στην ελληνική πλευρά ωριμάζει η πεποίθηση ότι προκειμένου να επιβληθεί η Συνθήκη των Σεβρών θα πρέπει να υπάρξει αποφασιστική συντριβή των κεμαλικών δυνάμεων με μείζονες ελληνικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις αυτές απαιτούν ενίσχυση του στρατιωτικού δυναμικού της Ελλάδας – σε άνδρες και εξοπλισμό. Η ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία αρχίζει το σχεδιασμό των μειζόνων επιχειρήσεων, με προοπτική να τις εκτελέσει την άνοιξη του 1921. Απ΄ ό,τι φαίνεται από τις αρχειακές πηγές, η Βρετανία συναινεί κι είναι διατεθειμένη να βοηθήσει με την παραχώρηση πολεμικού υλικού (και μόνον), για τη συμπλήρωση των δυνάμεων που απαιτούνται.
  • Το Νοέμβριο του 1920 γίνονται εκλογές στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση αλλάζει, μεταβάλλοντας αφ’ ενός την ελληνική αντίληψη για τη διεξαγωγή της εκστρατείας, αφ΄ετέρου τη στάση των Συμμάχων. Από ελληνικής πλευράς, η σχεδιαζόμενη εξόρμηση προς ανατολάς για αποφασιστική συντριβή των τουρκικών δυνάμεων αντικαθίσταται από μια αμηχανία σχετικά με το στρατηγικό πρόβλημα της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Η υπόρρητη προεκλογική δέσμευση «οίκαδε» έρχεται σε σύγκρουση με τη διάθεση για συνέχιση των «εθνικών θριάμβων», και συνδυάζεται με μια – εύλογη, κατ΄αρχήν – άγνοια και έλλειψη εξοικείωσης με το στρατηγικό πρόβλημα, η οποία επιτείνεται από την ανώμαλη αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας.

Η επάνοδος του Κωνσταντίνου, προσώπου ιδιαίτερα αντιπαθούς στις συμμαχικές κυβερνήσεις και – ειδικά στη Γαλλία – και στην κοινή γνώμη, αδρανοποιεί σε κάθε χώρα τις φίλα προσκείμενες δυνάμεις και απελευθερώνει τις εχθρικά διακείμενες. Η Βρετανία καθίσταται ουδέτερη (και το ζήτημα της βοήθειας σε εξοπλισμό ατονεί), η Γαλλία συγκεκαλυμμένα εχθρική, και η Ιταλία απροκάλυπτα εχθρική. Η όποια μείζων στρατιωτική ενέργεια δε θα έχει την έμπρακτη, ούτε καν την πολιτική υποστήριξη των Βρετανών, θα αντιμετωπίζει τη σαφή αλλά συγκεκαλυμμένη εχθρότητα των Γάλλων και την φανατισμένη και απροκάλυπτη εχθρότητα των Ιταλών.


[1] Στην πραγματικότητα το πολιτικό στοιχείο ποτέ δε μπορεί να απομονωθεί απολύτως από το στρατιωτικό κατά τη διάρκεια μιας πολεμικής σύγκρουσης. Έτσι, ακόμη και κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους ή τον Ελληνο-ιταλικό Πόλεμο που αναφέρθηκαν, υπήρχαν πολιτικές εξελίξεις με αλληλεπίδραση με τα πολεμικά γεγονότα. Η ένταση όμως της αλληλεπίδρασης ήταν τόσο ασθενέστερη, ώστε να επιτρέπεται να μιλάμε για δύο διαφορετικά είδη συγκρούσεων. Για τη θεωρητική διερεύνηση των διαφόρων μορφών του πολέμου βλ. Κονδύλης: Η Θεωρία του Πολέμου

[2] Erickson  Ordered to Die, A History of the Ottoman Army in WWI

(Το κείμενο είναι αναρτημένο στον ιστόχωρο: Μικρασιατική Εκστρατεία: Η Στρατιωτική Ιστορία, στον σύνδεσμο: Το Επίπεδο της Υψηλής Στρατηγικής – Από τη Λήξη του Α’ ΠΠ μέχρι το Δεκέμβριο του ’20 )



61 Responses to Μικρασιατική Εκστρατεία: Το Επίπεδο της Υψηλής Στρατηγικής – Από τη Λήξη του Α’ ΠΠ μέχρι το Δεκέμβριο του 1920

  1. Ο/Η anonymous λέει:

    Μια παρακληση: Ο τιτλος web πιο συντομος (< 256 χαρακτηρες) γιατι δεν ειναι δυνατο να σωθει διαφορετικα αυτουσιος!
    Σε ευχαριστώ

  2. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Σε ποιον ακριβώς τίτλο αναφέρεσαι;

  3. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    «Η Βρετανία καθίσταται ουδέτερη (και το ζήτημα της βοήθειας σε εξοπλισμό ατονεί), η Γαλλία συγκεκαλυμμένα εχθρική, και η Ιταλία απροκάλυπτα εχθρική. Η όποια μείζων στρατιωτική ενέργεια δε θα έχει την έμπρακτη, ούτε καν την πολιτική υποστήριξη των Βρετανών, θα αντιμετωπίζει τη σαφή αλλά συγκεκαλυμμένη εχθρότητα των Γάλλων και την φανατισμένη και απροκάλυπτη εχθρότητα των Ιταλών».
    Tα παραπάνω βέβαια δεν θα είχαν καμμία σημασία αν π.χ. οι επιχειρήσεις Μαρτίου 1921 είχαν στεφθεί από επιτυχία. Οι επιχειρήσεις αυτές για την ελληνική πλευρά δεν επηρεάστηκαν καθόλου από την πολιτική ή υλική στον εξοπλισμό υποστήριξη Γαλλίας, Αγγλίας, Ιταλίας. Από την άλλη η ρωσική βοήθεια στον Κεμάλ δεν είχε φθάσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να κρίνει τις επιχειρήσεις.

    Κ/Δ ΚΒ

  4. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ Κ/Δ ΚΒ

    Στη παράγραφο που αναφέρεσαι, ο Βελισάριος αποτυπώνει το πολιτικό πλαίσιο της εκστρατείας. Ειδικότερα η παράγραφος αναφέρεται στη στάση που τήρησαν οι «σύμμαχοι» απέναντι στην στρατιωτική εμπλοκή της Ελλάδας στη Μικρά Ασία. Πιστεύω ότι η ουδέτερη μέχρι και απροκάλυπτα εχθρική στάση των τριών συμμάχων απέναντι στην Ελλάδα, ειδικά μετά τη πολιτική μεταβολή του Νοεμβρίου του 1920, έπαιξε σημαντικό ρόλο στη πορεία προς τη τελική ήττα. Όπως σημαντικό ρόλο έπαιξε και η βοήθεια που έλαβαν οι Κεμαλικοί από τους Σοβιετικούς, αλλά και από τους Ιταλούς και τους Γάλλους. Αυτές οι «αρνητικές ή ενισχυτικές στάσεις» μπορεί να ήταν σημαντικές, αλλά σε καμιά περίπτωση καθοριστικές. Και εκφράζω τη προσωπική μου γνώμη στο σημείο αυτό.
    Οι καθοριστικοί παράγοντες στους οποίους οφείλεται η γενική αποτυχία των μεγάλων επιχειρήσεων που αναλήφθηκαν στο τέλος του 1920 και ολόκληρο το 1921, αλλά και η συντριπτική ήττα και καταστροφή κατά τη τελική αναμέτρηση του Αυγούστου του 1922, ήταν αποκλειστικά «Ελληνικοί» και όχι «ἁλλογενείς». Βεβαίως για μας τους Έλληνες, για τις ατυχίες μας, φταίνε οι «άλλοι». Πάντοτε. Οι Άγγλοι οι Γάλλοι και οι Πορτογάλοι. Ψάχνουμε πάντοτε άλλοθι για να κρύβουμε τα δικά μας λάθη και αδυναμίες. Τον Αύγουστο του 1922 υπεύθυνο για την ήττα το πανικό και τη φυγή «ήταν το 49 Σύνταγμα που το έβαλε στα πόδια»! Πάντοτε θα υπάρχει ο εύκολος αποδιοπομπαίος τράγος, ο υπεύθυνος για κάθε νόσο και κάθε μαλακία. Κανένας όμως δεν αναρωτήθηκε αν ένας πεζός μπορεί να μείνει ακλόνητος πίσω από μάντρες που υφίστανται ανηλεή βομβαρδισμό από 40 και πλέον βαριά πυροβόλα και πόσα άλλα 75 και 105 χιλ…
    Αλλά ας μη βιαζόμαστε να φθάσουμε στο Μάρτιο του 1921. Ακόμη δεν έχουμε δει την απόφαση για την αποβίβαση Ελληνικού Στρατού στη Μ.Α.. Ούτε την αποβίβαση του στρατού στη Σμύρνη.
    Όπως έχει γράψει ο Βελισάριος στο εισαγωγικό κείμενο, θέλουμε να παρουσιάσουμε κριτικά τις μεγάλες επιχειρήσεις, αρχίζοντας από την επιθετική αναγνώριση του Δεκεμβρίου 1920. Θα έρθει και η σειρά του Μαρτίου που αναφέρεις και στη συνέχεια των ακολουθούντων.
    Νομίζω όμως ότι πριν από αυτές τις μεγάλες επιχειρήσεις, που η ανάπτυξη τους ιντερνετικά, αποτελεί ένα πολύ φιλόδοξο «ἑγχείρημα», θα πρέπει να πούμε πως βρεθήκαμε στο Ουσάκ και τη Προύσα. Δεν θα επιμείνουμε σε αυτή τη διαδρομή, αλλά θα πρέπει να αναφερθούμε.
    Δύσκολο το έργο, θα καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια και πιστεύουμε ότι θα τα καταφέρουμε. Και ελπίζουμε ότι με τις γνώσεις σου θα συμβάλεις στη προσπάθειά μας.

  5. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Συμφωνώ φίλε Αρματιστή για το γενικό πολιτικό πλαίσιο που θέτει ο Βελισσάριος. Απλά σε στρατιωτικό επίπεδο πιστεύω προσωπικά ότι τίποτα δεν ήταν δεδομένο, ακόμα και τον Αύγουστο του 1922.

    Κ/Δ ΚΒ

  6. Ο/Η HBS λέει:

    Το ταξίδι ξεκίνησε λοιπόν…

    * Αν και είμαι σίγουρος πως το έχετε ήδη, ανέβασα άλλο ένα ηλεκτρονικό αντίγραφο βιβλίου του Edward J. Erickson, το οποίο παρέχει εμπεριστατωμένη κριτική ανάλυση της ήττας των Οθωμανών: Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912-1913. Μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ: h++p://www.2shared.com/document/S6Ah1-XS/Defeat_in_Detail.html

  7. Ο/Η HBS λέει:

    Επίσης όποιος φίλος επιθυμεί να διαβάσει το Ordered to Die, A History of the Ottoman Army in WWI το έχω ανεβάσει (πλήρες pdf αυτή τη φορά) εδώ: h++p://www.2shared.com/document/N3hrdAuG/135769479-Erickson-Ordered-to-.html

  8. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ μου φίλε συμφωνώ απόλυτα. Πιστεύω ότι σε στρατιωτικό επίπεδο τίποτε δεν είχε κριθεί ακόμη και τον Αύγουστο του 1922. Ακόμη μέχρι και το μεσημέρι της 16ης Αυγούστου 1922. Ακόμη και εκείνη τη χρονική στιγμή, η κατάσταση θα μπορούσε να ανατραπεί. Δύσκολα μεν, αλλά μπορούσε. Αλλά ας μην βιαζόμαστε. Έχουμε πολύ χρόνο για να φθάσουμε στον Αύγουστο του 22. Και βεβαίως η ιστορία δεν γράφεται με αν.

  9. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ Κ/Δ ΚΒ,

    Ελπίζω η διατύπωσή μου να μην δημιούργησε σύγχυση, ειδικά καθώς η παρουσίαση σταματά λίγο απότομα τον Νοέμβριο του ’20.

    Αυτό που θέλω να πω είναι το εξής: από το καλοκαίρι του ’20, Έλληνες και Βρετανοί αντιλαμβάνονται πλήρως ότι ανατολικά της ελληνικής ζώνης υπάρχει τουρκική αντίδραση που δε μπορεί να την καταστείλει η κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης, και η οποία αν δεν κατασταλεί αποφασιστικά και γρήγορα θα εξελιχθεί σε καρκίνο (όπως και έγινε). Γι’ αυτό σχεδιάζουν (οι Έλληνες – και οι Βρετανοί συναινούν) μεγάλη επιχείρηση με στρατηγικό σκοπό την καταστροφή των κεμαλικών δυνάμεων. Τους είναι σαφές ποιο είναι το κέντρο βάρους του αντιπάλου (οι αντίπαλες ένοπλες δυνάμεις) και εκτιμούν ότι μπορεί να απαιτηθεί να φτάσουν ακόμη και μέχρι την Άγκυρα – σίγουρα, πάντως, να καταλάβουν την Κιουτάχεια.

    Καθώς τους είναι σαφές το στρατηγικό πλαίσιο (προέλαση σε βάθος για καταστροφή των ενόπλων δυνάμεων του αντιπάλου), τους είναι σαφείς και οι απαιτήσεις του. Η καταστροφή των εχθρικών δυνάμεων απαιτεί όχι απλή υπεροχή αλλά αποφασιστική. Και η προέλαση σε μεγάλο βάθος απαιτεί μεγάλη δυνατότητα ανεφοδιασμού. Υπάρχει ένα υπόμνημα που κατέθεσε η ελληνική κυβέρνηση (νομίζω το φθινόπωρο του ’20) στους Βρετανούς, και μάλιστα σε απάντηση δικής τους πρόσκλησης, με τον εξοπλισμό που χρειάζονταν για την εξόρμηση προς τα ανατολικά. Το υπόμνημα αυτό αναφέρεται στη βιβλιογραφία, αλλά δεν έχουμε το ίδιο το κείμενο για να δούμε τα περιεχόμενά του. Θα είχε ενδιαφέρον να δούμε αν η έμφαση είναι σε βαρέα πυροβόλα, αυτοκίνητα και τηλεπικοινωνιακό υλικό. Αν είχε (όπως μάλλον είχε) τότε θα έδειχνε σαφή αντίληψη του ζητήματος. (Βέβαια, ειδικά για το πυροβολικό, το θέμα είναι πιο ενδιαφέρον γιατί είναι ένα ερώτημα το αν η ηγεσία είχε σαφή αντίληψη της σημασίας του – πράγμα που θα αναπτύξει αναλυτικά ο Αρματιστής).

    Σε κάθε περίπτωση, η αλλαγή της ηγεσίας τον Νοέμβριο θόλωσε τη στρατηγική αντίληψη και τις αντίστοιχες προθέσεις. Η Επιθετική Αναγνώριση του Δεκεμβρίου ήταν απλή αμηχανία, και οι επιχειρήσεις του Μαρτίου έδειχναν υποτίμηση του αντιπάλου.

    Αν τα παραπάνω ισχύουν, τότε η πορεία των επιχειρήσεων ασφαλώς δεν εξαρτόταν από το υλικό που δεν ήρθε από τους Βρετανούς, αλλά ήταν ένας από τους λόγους που οι επιχειρήσεις δεν επέτυχαν. Η έλλειψη του υλικού εντασσόταν σε ένα γενικότερο αλλά οξύ πρόβλημα: από τον Δεκέμβριο μέχρι τον Μάιο, οι επιχειρήσεις δεν είναι αποφασιστικές. Δε λείπει μόνον υλικό: στο κρίσιμο διάστημα λείπουν άντρες, λείπει η στρατηγική αντίληψη της κατάστασης, λείπει και υλικό. Ενδεχομένως, αν έλειπε μόνον το υλικό να μπορούσε να επιτευχθεί ο στρατηγικός στόχος, αλλά ο συνδυασμός των αδυναμιών ήταν οξύτατο πρόβλημα.

    Σε κάθε περίπτωση, το θέμα που θέτεις θα το εξετάσουν οι φίλοι αναλυτικά όταν φτάσουμε στο σημείο εκείνο. Εξ άλλου, και το κείμενο που αναρτήθηκε θα αναθεωρηθεί, πρώτα ο Θεός, κατά τον Ιούλιο.

  10. Ο/Η anonymous λέει:

    στο κείμενο ο τιτλος
    (HTML )
    Μικρασιατική Εκστρατεία: Το Επίπεδο της Υψηλής Στρατηγικής – Από τη Λήξη του Α’ ΠΠ μέχρι το Δεκέμβριο του 1920
    η σελίδα «σώζεται» αυτόματα σαν :
    Μικρασιατική Εκστρατεία Το Επίπεδο της Υψηλής Στρατηγικής – Από τη Λήξη του Α’ ΠΠ μέχρι το Δεκέμβριο του 1920 _ Βελισάριος.htm
    Υπάρχουν περισσότεροι από 256 χαρακτήρες και ο Browser δεν μπορεί να το σώσει εμφανίζοντας μήνυμα «λάθους».

  11. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε, την ώρα που πας να αποθηκεύσεις την html σελίδα, έχεις τη δυνατότητα να τροποποιήσεις τον τίτλο της όπως εσύ επιθυμείς. Έτσι, μπορείς εύκολα να τον περικόψεις ή να τον αλλάξεις με δικό σου τίτλο ώστε να μην έχεις πρόβλημα στην αποθήκευση.

  12. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Ναι, ας πούμε οτι το ταξείδι ξεκίνησε, αν και ίσα που βγήκαμε από τον σταθμό. Μέσα στον Ιούνιο θα είναι έτοιμη και η ιστοσελίδα.

    Σχετικά με τα βιβλία του Erickson: Ναι, μας είναι διαθέσιμα σχεδόν όλα (πλην αυτού για την Καλλίπολη). Είναι ενδιαφέροντα βιβλία, ουσιαστικά οι πρώτες αγγλόφωνες στρατιωτικές ιστορίες των τούρκων. Είναι πολύ χρήσιμα βιβλία, αν και δεν είναι πολύ αναλυτικά.

    Είναι, πάντως, εντυπωσιακό το γεγονός ότι ενώ αντιμετωπίζουμε τους τούρκους σαν θανάσιμους ιστορικούς αντιπάλους, με ανοικτή τη στρατιωτική αντιπαράθεσή μας, στην Ελλάδα δεν υπάρχει όχι απλώς κανένα σοβαρό βιβλίο για τον τουρκικό στρατό και τη στρατιωτική και οργανωτική ιστορία και παράδοσή του, αλλά δεν υπάρχουν, καν, διαθέσιμα στα βιβλιοπωλεία, τα σχετικά αγγλόφωνα βιβλία.

    Ως λαός είμαστε πολύ ολιγαρκείς στις μελέτες μας. Λίγη γνώση και πολύ σχόλιο.

  13. Ο/Η HBS λέει:

    Πράγματι, τα βιβλία του δεν είναι πολύ αναλυτικά (περισσότερο από του R. Hall πάντως), απ’ την άλλη όμως είναι πολύτιμα μιας και δεν υπάρχει επαρκής βιβλιογραφία επί του Οθωμανικού στρατού της περιόδου (κι όχι μόνο). Στα υπόλοιπα είμαι μαζί σου 100%. Από την ώρα που λύθηκε ο κάβος η περιπέτεια ξεκινά -καλοτάξιδοι λοιπόν, κι εμείς μαζί σας.

  14. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Φίλε Βελισσάριε και Αρματιστή,
    Για να πω την αλήθεια δεν έχω αντιληφθεί πως ακριβώς σκοπεύετε να δόμήσετε την εργασία. Η παρούσα ανάρτηση να υποθέσουμε ότι περιγράφοντας το πλαίσιο έως τον Νοέμβριο του 1920 θα αποτελέσει την εισαγωγή για να αρχίσει στην συνέχεια η έκθεση/ανάλυση των κυρίων στρατιωτικών επιχειρήσεων;
    Παράλληλα με κάθε επιχείρηση θα γίνεται και προσπάθεια να αναλυθούν και οι διπλωματικοοικονομικόγεωπολιτικές προεκτάσεις του θέματος;
    Αν μπείτε κατευθείαν στις αναλύσεις των στρατιωτικών επιχειρήσεων και δεν δώσετε έμφαση στην άλλη πλευρά των εξελίξεων, έχει καλώς αφού και αυτό είναι μια επιλογή.
    Αλλά αν προσπαθήσετε να αναλύσετε και τις εξελίξεις σε διπλωματικό επίπεδο (π.χ. για την περίοδο μετά τον Σεπτέμβριο 1921 ως Αύγουστο 1922 που δεν διεξάγονται μείζωνες επιχειρήσεις) θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω ότι πρέπει να δώσετε κάπως περισσότερη ανάλυση.
    Τι εννοώ. Εντελώς καλοπροαίρετα θα ήθελα να παρατηρήσω ότι στο παρών εισαγωγικό για τις εξελίξεις έως τον Νοέμβριο του 1920, παρουσιάζετε τον θαυμάσιο χάρτη για την συμφωνία Σάικς-Πικώ, δίχως όμως να εξηγείτε για κάποιον που δεν έχει εμβαθύνει, τι αντιπροσωπεύει αυτή η συμφωνία στο γενικότερο πλαίσιο της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Εν συνεχεία δεν υπάρχει και εξήγηση για τις έγχρωμες διαχωριστικές ζώνες, τι αντιπροσωπεύει η κάθε μία.
    Ίσως ένα ερώτημα που θα πρέπει να ξεκαθαρίσετε εξαρχής, είναι αν οι αναλύσεις σας θα απευθύνονται σε άτομα που έχουν επαρκές υπόβαθρο για την Μικρασιατική Εκστρατεία σε πολιτικοστρατιωτικό επίπεδο, ή όχι.
    Αν απευθύνεστε και στους μη γνωρίζοντες, ακριβώς για να γίνει περισσότερο κατανοητό το περιεχόμενο της εργασίας σας και σε αυτούς θα πρέπει να αφιερώσετε λίγο παραπάνω προσπάθεια και κόπο. Για παράδειγμα, κατά την αναφορά που παραθέτετε στο εισαγωγικό σημείωμα, οι διάφορες εσωτερικές συγκρούσεις στο τουρκικό στρατόπεδο έως ότου επιβληθεί η κεμαλική πλευρά μετά την Συνθήκη των Σεβρών δίνουν την εντύπωση μιας εσωτερικής πάλης σε επίπεδο παρασκηνιακής πολιτικής ενέργειας. Αν και για κάποιον που γνωρίζει τα γεγονότα αντιλαμβάνεται θαυμάσια τι περιγράφετε, παρ’ όλο που τα γράφετε συνοπτικά, κατά πόσο θα ήταν ενδιαφέρον να ξέρει κάποιος που δεν έχει μελετήσει, ότι ουσιαστικά ο Κεμάλ αντιμετώπιζε ένοπλη αντίσταση (όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο) τόσο από τον Σουλτάνο αλλά και από άλλους ανεξάρτητους ηγέτες στην Ανατολία και λίγο έλειψε να χάσει το παιχνίδι της εξουσίας;
    Βέβαια το συγκεκριμένο θέμα που αφορά την εισαγωγή, εδώ μπορεί να ειπωθεί ότι δεν χρήζει ανάλυσης, αλλά στην συνέχεια της εργασίας, μήπως θα πρέπει να είσαστε σε ετοιμότητα σχετικά λεπτομερών αναλύσεων (π.χ. θα σας απασχολήσει ιδιαίτερα τι ακριβώς συνέβη στο Λονδίνο πριν τις επιχειρήσεις Μαρτίου 1921;) και πως ελήφθη η απόφαση για στρατιωτική ενέργεια;
    Προς θεού δεν γράφω τα παραπάνω για να σας βάλω περισσότερους «μπελάδες». Για μένα και μόνο η ανάλυση των στρατιωτικών επιχειρήσεων είναι εξαιρετικά «βαρύ» έργο που αναλαμβάνετε.

    Μιας και φίλε Βελισσάριε αναφέρθηκες στις ενισχύσεις που ζητήθηκαν από την Μεγ. Βρετανία το 1920, είναι πραγματικό δυστύχημα το γεγονός ότι δεν γνωρίζουμε τι είχε ζητήσει η ελληνική στρατιωτική ηγεσία από την Μεγ. Βρετανία. Κατά την προσωπική μου άποψη, μου έχει δημιουργηθεί η αίσθηση ότι δεν μας απασχολούσε τότε το θέμα του βαρέως πυροβολικού. Να έχουμε επιπλέον υπ’ όψιν μας και μια ακόμα διάσταση του θέματος. Όταν η ελληνική στρατιωτική ηγεσία ζητούσε αγγλική βοήθεια, δεν εννοείται κατ’ ανάγκη ότι ζητούσε εξοπλισμό. Ζητούσε και ταπεινό υλικό όπως για την ένδυση/υπόδηση των στρατιωτών για νέες μεραρχίες που θα κινητοποιούσε.

    Φίλε HBS ευχαριστώ για τους χρήσιμους συνδέσμους που παρέθεσες. Αν υπάρχουν κι άλλοι ευπρόσδεκτοι.

    Κ/Δ ΚΒ

  15. Ο/Η Ι-Μ Τ λέει:

    Μια παρατήρηση:
    Η «Υψηλή Στρατηγική» δεν είναι επίπεδο ανάλυσης. Είναι θεωρία, είναι μεθοδολογικό εργαλείο.
    Η ίδια η μεθοδολογία αυτή καλύπτει πολλά επίπεδα (πολλές διαστάσεις, καλύτερα) όπως:

    -Στρατιωτική Στρατηγική
    >Επιχειρήσεις σε Ξηρά
    >Ναυτικές επιχειρήσεις
    >Αεροπορική Ισορροπία
    -Οικονομική Στρατηγική
    -Εσωτερική Πολιτική
    -Διπλωματία (Διεθνές Περιβάλλον)
    -Διεθνής Νομιμοποίηση και άλλες

    Εσείς, στο παρόν κείμενο, εστιάζετε στις διαστάσεις της εσωτερικούς πολιτικής, της διπλωματίας και σε ένα βαθμό και της διεθνούς νομιμοποίησης.
    Μάλλον συγχέεται ο όρος «Υψηλή Στρατηγική» (Grand Strategy) με αυτόν της «Υψηλούς Πολιτικής» (High Politics).

    Δε θέλω να γίνω επικριτικός, αλλά όταν μιλούμε την ίδια γλώσσα καταλαβαινόμαστε καλύτερα.

    Για περισσότερα σχετικά με τη θεωρία της υψηλούς στρατηγικής, σας παραπέμπω στον Καθ. Χαράλαμπο Παπασωτηρίου και συγκεκριμένα στα έργα του:
    -Ο Αγώνας για την Ελληνική Ανεξαρτησία (Σιδέρης, 1996) και
    -Βυζαντινή Υψηλή Στρατηγική (Ποιότητα, 2001)

  16. Ο/Η NF λέει:

    Ο Ελευθεριος Βενιζελος στελνει τηλεγραφημα απο το Λονδινο στην Αθηνα στις 6/19 Μαρτιου 1920, οπου περιγραφει τη συνομιλια του με τον Βρεττανο Υπουργο Στρατιωτικων:

    “Υπουργος Στρατιωτικων, ειδικευων οτι δεν πρεπει να ζητησωμεν συνδρομην εις ανδρας για τα επιδικαζομενα υμιν μερη, προσεθηκεν οτι ειναι διατεθειμενος να μας χορηγηση ολα τα αναγκαια υλικα πολεμου.”

    Ωστοσο μεχρι την 1/11/1920 οι καλοι μας φιλοι οι Βρεττανοι δεν ειχαν στειλει τιποτα απο το περιφημο πολεμικο υλικο που υποσχεθηκαν, παρολο που ο Ελληνικος Στρατος εν τω μεταξυ διεξηγαγε μεγαλης κλιμακας πολεμικες επιχειρησεις κατα των κεμαλικων, προστατευοντας τις βρεττανικες θεσεις στα στενα. Και οχι μονο αυτο, αλλα πιθανον να εκαναν και τα στραβα ματια οταν ο Κεμαλ αρπαζε τα πολυτιμα πυροβολα SKODA απο τις διασυμμαχικες αποθηκες οπου ειχε συγκεντρωθει το οθωμανικο πολεμικο υλικο.

    Ισως ο πλεον αποφασιστικος παραγων στην ηττα των Ελληνων ηταν το συντριπτικο ποιοτικο πλεονεκτημα των τουρκων σε συγχρονα πεδινα βαρεα πυροβολα, και συγκεκριμενα τα τελειοτατα SKODA μοντελο 1916. Από πού ειχαν προελθει αυτά; Μας το λεει ο αντιβενιζελικος Υποστρατηγος Ξενοφων Στρατηγος:

    «Ου μόνον δέ τούτο άλλά καί έτέρα παράλειψις, βαρύνουσα έξ όλοκλήρου τό προνοεμβριανόν Καθεστώς, καθίστα όλοέν κρισιμωτέραν τήν θέσιν των Ελλήνων, το γεγονός οτι, μετα την ανακωχην τον Μουδρου (‘Οκτωβριος 1918), τό κατασχεθέν παρά των Σύμμάχων πολεμικον ύλικόν τής Τουρκίας άφέθη επι τόπου, έντός άποθηκών ύπό άσθενεστάτην φρούρησιν η καί μόνον ύπό σφραγισιν, ό δέ κ. Βενιζέλος καί οί στρατιωτικοί αυτου σύμβουλοι, δεχθέντες τήν Μικρασιατικήν έντολήν και αναλαβόντες στρατιωτικήν ένέργειαν έν Μ. Ασια, δέν άπήτησαν τήν εις την Ελλάδα παραδοσιν τον υλικου τούτου, η τουλαχιστον την εξασφάλισίν του κατά τρόπον αποκλειοντα άπολύτως τήν παρά τών Τούρκων άνάληψιν καί χρησιμοποίησιν αυτου, ή άν τουτο ήθελε θεωρηθη δύσκολον τήν παντελή καταστροφήν αυτου. Ούτως ό Κεμάλ, μή διανοηθείς ποτέ νά σεβασθή τάς σφραγίδας τcϋν Σύμμάχων, έγένετο κάτοχος τον υλικου τούτου, τό έπεσκεύασε καί ώπλισε τόν στρατόν τον, ή δέ ληφθείσα πρόνοια τής αφαιρέσεως των κλείστρων των πυροβόλων είς ουδέν ώφέλησε, διότι ο Κεμάλ κατώρθωσε νά κατασκευάση νέα τοιαύτα είς τό έργοστάσιον του σιδηροδρομικού σταθμού τού ‘Εσκή Σεχήρ, μεταχειρισθείς μάλιστα, έλλείψει άλλου καταλλήλου χάλυβος, άξονας τροχών σιδηροδρόμου. Τό υλικον τουτο έχρησιμευσε διά τόν σχηματισμόν τού πρώτον σοβαρού πυρήνος τον Κεμαλικού στρατου, υπέστη δέ ό `Ελληνικός στρατός κατά τάς έπιχειρήσεις του Μαρτίου τον 1921 τήν όδυνηράν εκπληξιν του ν’ άντιμετωπίση βαρύ πυροβολικόν νεωτάτου συστήματος, ούτινος αυτός έστερείτο παντελώς. Καί ένταύθα έρχεται μοιραίως τό ρώτημα : καί έπετρέπετο νά στερήται ό `Έλληνικός στρατός έπαρκούς καί ισχυρού όπλισμού, αφού οί μεγάλοι Σύμμαχοι μεθ’ ων συνεπολέμησεν είχον είρηνεύση πρό πολλού, αυτός δέ είχεν άναλάβη, τή έντολή των, ή έκ συμφώνου πρός αυτούς, νέους πολεμικούς αγώνας, ήδύναντο δέ οί Σύμμαχοι νά τόν εφοδιάσωσι πλουσιοπαρόχως, ου μόνον έκ τού ίδικού των άφθόνου καί άχρήστου πλέον περισσεύματος, άλλά καί εκ τών άπείρων λαφύρων, άτινα άπεκόμισαν έκ τών Γερμανών, τών Αυστριακών, τών Βούλγάρων, παρ ών ή `Ελλάς έδικαιούτο νά λάβη μερίδιον άνάλογον τών εν τω Μαχεδονικω μετώπω θυσιών της καί ακόμη καί παρά τών Τούρκων ; Τό έρώτημα τούτο δέον ν’ άπευθυνθη πρός τόν κ. Βενιζέλον καί τούς στρατιωτικούς τον συμβούλούς, μόνούς αρμοδίούς νά άπολογηθώσι διά τήν έγκληματικήν παράλειψιν, οϋτε είναι παραδεκτή ή δικαιολογία τού οτι οί Σύμμαχοι ήρνήθησαν, οί Σύμμαχοι, οί τόσον, κατά τήν βενιζελικήν βεβαίωσιν υποχείριοι αυτου, ώστε νά τούς έξαναγκάζη καί άκοντας νά θέτωσι τήν υπογραφήν των κάτωθεν Συνθηκης ώς ή τών Σεβρών. `Υπάρχει άλλωστε ρητή δήλωσις τον «Αγγλου `Υπουργού τών Στρατιωτικών πρός τον κ. Βενιζέλον, καθ’ ήν υπέσχετο ούτος νό χορηγήση εις τήν `Ελλάδα πάντα τά απαιτούμενα πολεμικά υλικά.»

    Αργοτερα θα εφορμησουμε και εμεις κατα των οθωμανικων αποθηκων, αλλα θα ειναι πλεον αργα, διοτι θα βρουμε μονο τα αποφαγια του Κεμαλ, δηλαδη οτι δεν προλαβε να αρπαξει .

    «Το πυροβολικόν ημών ήτο, ώς είπον, κατά πολύ άνώτερον του τουρκικου είς άριθμόν πυροβόλων, έμειονέκτει όμως κατά τό διαμέτρημα, διότι πλήν τών όλίγων βαρέων, παλαιού συστήματος, βραδυβόλων, ητο εν γενει ελαφρον, ενω οι Τούρκοι διεθετον βαρυ πυροβολοκον Σκόντα νεωτάτου συστήματος. `Η άμεσος προμήθεια τοιούτου ύλικού έξωθεν καθίστατο αδύνατος, ή δε παραγγελία θα έβράδυνε πέραν τής ανάγκης. ‘Εμιμήθημεν λοιπό ες τούτο τόν Κεμάλ καί αυθαιρέτως έλάβομεν ίκανόν άριθμόν τοιούτων πυροβόλων, εκ τών άφυλά-κτων διασυμμαχικών άποθηκών Σμύρνης καί Θράκης, άνεύ κλείστρων ομως, ών ή κατασκευή έπετευχθη διά δραστηριωτάτης καί άρίστης εργασίας έν τοίς έργοστασίοις τής έν ‘Αθήναις Γεν. Διευθύνσεως `Υλικοϋ Πολέμου καί τού Ναυστάθμου. 0 αριθμός τών πυροβόλων τούτων ανήλθεν αρχικώς ες 28 τών 105 χιλιοστών καί 9 τών 155 χιλιοστών, βραδύτερον δέ προσετέθησαν καί 8 πυροβολαρχίαι Σκόντα ορειβατικαί. Τών πυροβόλων τούτων έξησφαλίσθη διά διαφόρων μέσων ή επάρκεια είς πυρομαχικά.»

    Μετα τον Α ΠΠ οι Βρεττανοι ειχαν τεραστιες ποσοτητες πλεοναζοντος και εξαιρετικα συγχρονου πολεμικου υλικου στις αποθηκες τους, και η παραχωρηση μερους του στην Ελλαδα θα μπορουσε να γειρει αποφασιστικα την πλαστιγγα υπερ της. Το γιατι δεν το εκαναν είναι ένα πολύ ενδιαφερον ερωτημα, αλλα το να τα ριχνουμε όλα στην επαναφορα του γερμανοφιλου Κωνσταντινου είναι ιστοριογραφια επιπεδου Γιαννη Καψη.
    Βεβαιως ομως οι αντιβενιζελικοι δεν ειχαν κανενα δικαιωμα να κρινουν τον μεγαλο Κρητικο πολιτικο, διοτι και λαθος πολιτικη εισηγηθηκαν στον Α Παγκοσμιο Πολεμο, και την πολεμικη προσπαθεια υπονομευσαν το 1917-1918, και το λαο παραμυθιασαν με το «Οικαδε». Kαι βεβαια ο «Κωτσος» ειχε αρνητικη συμβολη στη Νεοτερη Ελληνικη Ιστορια.

    Πολυ σημερα λενε «Οι Ελληνες επιτελεις δεν ειχαν αντιληφθει την αξια της συγκεντρωτικης χρησης του πυροβολικου!»
    Εχω την εντυπωση πως οταν οι στρατιωτικοι εβλεπαν στις αρχες του 1921 τις οβιδες των τουρκικων SKODA να προσγειωνονται στα κεφαλια τους, αντιλαμβανονταν πολυ καλα την αξια του πυροβολικου. Αλλα δεν ειχαμε ουτε χρηματα, ουτε χρονο για να αγορασουμε πυροβολα, ουτε καν τα κοτσια και την προνοια να ληστεψουμε τις οθωμανικες αποθηκες πριν τον Κεμαλ, αψηφωντας τους καλους μας Συμμαχους, που απαιτουσαν να κανουμε ολη τη βρωμοδουλεια χωρις να μας δωσουν τα αναγκαια μεσα.

    Μια πολλη ενδιαφερουσα ιστορικη παρατηρηση: Η συνθηκη των Σεβρων προεβλεπε τη δημιουργια διασυμμαχικης Δημοσιονομικης Επιτροπης, η οποια θα ελεγχε την καταρτιση και την εκτελεση του τουρκικου Προϋπολογισμού!
    Η ομοιοτητα με την Τρόικα και τα Μνημονια ειναι ανατριχιαστικη. Οι Τουρκοι δεν το ανεχθηκαν. Εμεις ομως……………….

  17. Ο/Η HBS λέει:

    Αγαπητέ φίλε,
    προτείνω το The Balkan Wars 1912-1913: Prelude to the First World War του R. Hall γιατί (ενώ δεν αναλύει τίποτα και έχει και αρκετά λάθη) η συντριπτική πλειοψηφία των πηγών του προέρχεται από τη Βουλγαρία. Ακόμη πιο ενδιαφέρον, όταν δίνει την εντύπωση πως περιγράφει την Ελληνική οπτική αυτή είναι δοσμένη ξεκάθαρα μέσα από Βουλγαρικό φίλτρο. Αν λοιπόν υπάρχει κάτι που κάνει αυτό το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι η δυνατότητα να διεισδύσουμε στην Βουλγαρική οπτική των πραγμάτων.
    h++p://www.2shared.com/document/JkBD2zhD/Balkan_Wars_1912-1913_Prelude_.html

    Το Ottoman Propaganda and Turkish Identity: Literature in Turkey During World War I του Erol Köroglu από την άλλη είναι πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα, καθώς περιγράφει τις προσπάθειες της νεοσύστατης τουρκικής κυβέρνησης και των συμμάχων τους Γερμανών να στήσουν έναν μηχανισμό προπαγάνδας μέσω της τουρκικής λογοτεχνίας του Α’ ΠΠ, δημιουργώντας ταυτόχρονα τη νέα Τουρκική εθνική συνείδηση.
    h++p://www.2shared.com/document/HZEMWQPR/Ottoman_Propaganda_and_Turkish.html

  18. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Νομίζω ότι είναι κοινώς αποδεκτό ότι η «υψηλή στρατηγική» αποτελεί επίπεδο ανάλυσης – ουσιαστικά το υψηλότερο επίπεδο ανάλυσης της στρατηγικής.

    Το ίδιο το βιβλίο του Παπασωτηρίου στο οποίο παραπέμπεις, στην σελ. 15 του προλόγου του λέει:

    «…Η στρατηγική ανάλυση στο επίπεδο της υψηλής στρατηγικής διευρύνει το γνωστικό αντικείμενο των στρατηγικών σπουδών με 2 τρόπους:
    1. Στα πλαίσια της ανάλυσης των πολέμων συμπεριλαμβάνει πέρα από την στρατιωτική στρατηγική, τους μη στρατιωτικούς παράγοντες που καθορίζουν την πορεία και έκβαση ενός πολέμου. Αυτή η έννοια της υψηλής στρατηγικής βρίσκεται πλησιέστερα στις παραδοσιακές στρατηγικές σπουδές.
    2. Επεκτείνεται στις μακροσκοπικες υψηλές στρατηγικές των κρατών σε περιόδους τόσο ειρήνης όσο και πολέμου. Ως εκ τούτου η προσέγγιση αυτή της υψηλής στρατηγικής βρίσκεται πλησιέστερα στη θεωρία διεθνών σχέσεων»

    Εξ άλλου, αν διαβάσεις κάπως προσεκτικά το κείμενο θα δεις ότι οι αναφορές στους στρατιωτικούς παράγοντες είναι συνεχής: έκταση και διαδικασία τουρκικής αποστράτευσης, γαλλική στρατιωτική παρουσία στην Κιλικία, η εξέλιξη της τουρκικής ένοπλης αντίστασης, οι μείζονες ελληνικές επιχειρήσεις μέχρι το 1920.

    Το κείμενο που αναρτήθηκε προφανώς δεν έχει σαν σκοπό την ενδελεχή ανάλυση της υψηλής στρατηγικής των αντιπάλων στην Μικρασιατική Εκστρατεία. Το αναφέρει, άλλωστε, ότι είναι εισαγωγική σύνοψη.

  19. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ φίλε Κ/Δ ΚΒ καλημέρα

    Να δώσω μερικές διευκρινίσεις

    Το παρόν κείμενο του Βελισάριου, αλλά και άλλα που θα ακολουθήσουν, θα παρουσιάσουν το πολιτικό πλαίσιο της εκστρατείας και το πώς λήφθηκε η απόφαση για την αποβίβαση του Ε.Σ. στη Μ.Α.. Θα ακολουθήσει το καθαρά στρατιωτικό τμήμα που αφορά το πώς από την ακτή βρεθήκαμε στη Προύσα και το Ουσάκ, που αποτέλεσαν τους Χώρους Συγκεντρώσεως για την ανάληψη των ευρέων επιχειρήσεων προς ανατολάς. Παράλληλα θα αναπτυχθούν επαρκώς και τα ζητήματα της αποστράτευσης κ’ αφοπλισμού του Οθωμανικού στρατού, της ανάπτυξης του εθνικιστικού τουρκικού κινήματος, αλλά και οι ενδοτουρκικές συγκρούσεις (που αναφέρεις), όπως και πολλά άλλα ενδιαφέροντα που είναι ελάχιστα γνωστά . Όλα τα παραπάνω, όπως και άλλα, θα αποτελέσουν αυτό που η ομάδα μας ονομάζει «συνοπτική εισαγωγή». Την εισαγωγή για να φθάσουμε στις μεγάλες επιχειρήσεις από το Δεκέμβριο του 1920 μέχρι και τη ήττα και καταστροφή, που είναι και ο κύριος στόχος μας. Αυτά σε γενικές γραμμές. Άλλωστε δεν είναι του παρόντος να παρουσιαστεί αναλυτικά η όλη δομή, η οποία είναι λογικό, ότι προϊόντος του χρόνου θα αναπροσαρμόζεται. Περισσότερα όταν θα παρουσιαστεί η ιστοσελίδα που ετοιμάζει ο Βελισάριος.

    Μας ενδιαφέρει αποκλειστικά η στρατιωτική ιστορία της Μικρασιατικής εκστρατείας. Αλλά τα στρατιωτικά γεγονότα δεν είναι ξεκομμένα από τις πολιτικές αποφάσεις. Ως εκ τούτου θα παρουσιαστούν τα πολιτικά και διπλωματικά ζητήματα που οδήγησαν στις πολιτικές αποφάσεις για την ανάληψη ευρύτερων επιχειρήσεων. Πάντοτε όμως το κυρίαρχο στοιχείο της εργασίας μας θα είναι τα πολεμικά γεγονότα. Ήδη λοιπόν, σου απαντώ και για τις πολιτικές αποφάσεις τις σχετικές με το Μάρτιο [μπορώ να σου πω ότι υπάρχει σε προχωρημένη μορφή σχετικό κείμενο]. Αλλά και για τη περίοδο Σεπτέμβριος 1921 –Αύγουστος 1922 θα αναπτυχθούν τα πολιτικά ζητήματα. Είμαστε όμως ακόμη πολύ μακριά από το Μάρτιο του 1921 και ο Θεός να μας δίνει υγεία για να φθάσουμε και στο τέλος του 1921.

    Απευθυνόμαστε σε όλους. Ως εκ τούτου θα επιδιώξουμε ο λόγος μας να είναι κατανοητός. Φιλοδοξούμε να αναρτήσουμε στο διαδίκτυο ένα αρκετά μεγάλο σύνολο κειμένων [και σχεδιαγραμμάτων –χαρτών – φωτογραφιών] που θα αναφέρονται αναλυτικά [περιγραφικά και κριτικά] στη Μικρασιατική Εκστρατεία και το οποίο θα είναι διαθέσιμο στο ευρύτερο κοινό. Μιλάμε βεβαίως για τη πραγματική ιστορία που στηρίζεται σε πηγές και όχι για συγγραφή ιστοριογραφίας.

    Θέλω να καταστήσω σαφές, ότι δεν μπορούμε να σχολιάζουμε ζητήματα που θα αναπτυχθούν στο μέλλον. Δεν θέλουμε να γράψουμε την ιστορία απαντώντας σε σχόλια που αφορούν τις μελλοντικές μας αναρτήσεις. Και για να μην υπάρξει παρεξήγηση, αυτό το σχόλιο σε καμιά περίπτωση δεν απευθύνεται σε σένα.

    Η ομάδα μας αντιλαμβάνεται ότι το ζήτημα της Μικρασιατικής εκστρατείας το έχεις «σπουδάσει» και σε ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Και την ομάδα μας την ενδιαφέρουν οι γνώσεις σου και το ενδιαφέρον σου. Θα σε ενδιέφερε να μοιραστείς το ενδιαφέρον σου μαζί μας; Αν ναι, στείλε ένα μήνυμα στο velisarios21atgmail.com

  20. Ο/Η Ι-Μ Τ λέει:

    Σαφώς, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με το κείμενο. Η ανάλυση των συγκεκριμένων διαστάσεων είναι θεμιτή και φυσικά χρήσιμη. Ο τίτλος με προβλημάτισε απλά, διότι ανοίγοντας το σύνδεσμο περίμενα να διαβάσω καθολική ανάλυση της υψηλούς στρατηγικής της εκστρατείας, ενώ το κείμενό σας επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες διαστάσεις. Σεβαστό!

  21. Ο/Η Δ.Ν. λέει:

    Βελισαριε εξετασε σε παρακαλω και το ενδεχομενο αμυνας τον Αυγουστο του 1922 περιμετρικα της Σμυρνης και της Ερυθραιας απο τον ΕΣ. Το μακροβουτι του ΕΣ στον Τσεσμε (το ονειδος του ΕΣ) ηταν αναποφευκτο; Απο κει ξεκινησε η παροιμιωδης ηττοπαθεια και το συμπλεγμα κατωτεροτητας μας εναντι των Τουρκων. Αλλωστε στα παραλια της Μ. Ασιας ειχαμε οσο βαρυ πυροβολικο θελαμε (ναυτικα πυροβολα)!

    Δ.Ν.

  22. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ ΔΝ,

    Κάποια στιγμή (μάλλον όχι στο πολύ άμεσο μέλλον – από το σχεδιασμό του εγχειρήματος), ο Αρματιστής και ο Κλεάνθης θα μας δώσουν τεκμηριωμένα την άποψή τους επ΄ αυτού. Αλλά, μιας και το ανέφερες, και προτρέχοντας, μπορώ να σου αναφέρω την προσωπική μου άποψη επ’ αυτού.

    Η άμυνα περιμετρικά της Σμύρνης τον Σεπτέμβριο του ’22 ήταν αδύνατη γιατί η περιοχή ήταν ευάλωτη. Το καλοκαίρι του 1919 είχε εξεταστεί η προοπτική δημιουργίας αμυντικών έργων στην ευρεία περίμετρό της, αλλά απορρίφθηκε, καθώς το κόστος ήταν (μάλλον αντικειμενικά) δυσβάσταχτο, ιδιαίτερα εν όψει της διεύρυνσης στην ενδοχώρα της Σμύρνης, όπου βρισκόταν, ήδη από τότε, το βασικό πρόβλημα.

    Από καθαρά τεχνικής απόψεως, η χερσόνησος της Ερυθραίας θα μπορούσε να προστατευτεί με τις (θεωρητικά) υπάρχουσες δυνάμεις, γιατί το έδαφος ήταν πιο πρόσφορο. Αλλά αυτό είναι ένα τελείως θεωρητικό ενδεχόμενο. Για να αντιταχθεί σοβαρή άμυνα θα έπρεπε να υπάρχει χρόνος για να ανασυγκροτηθούν οι δυνάμεις και να οργανωθεί η τοποθεσία. Τίποτα από αυτά δεν ήταν εφικτό. Οι δυνάμεις που είχαν ηττηθεί στο κεντρικό οροπέδιο της Ανατολίας είχαν «σπάσει» και απλώς προσπαθούσαν να επιβιώσουν. Η όποια – μικρή – δυνατότητα τους για οργανωμένο αγώνα αφορούσε την αυτοπροστασία τους και τη σωτηρία τους, και όχι στη διασφάλιση κάποιας γραμμής. Οι δυνάμεις αυτές πιέζονταν ανηλεώς από τους τούρκους που τις καταδίωκαν, και δεν είχαν χρόνο και άνεση για να εγκατασταθούν αμυντικά στην περιοχή.

    Συνεπώς, στην πράξη, και κατά την προσωπική μου γνώμη, δεν υπήρχε πρακτικά τέτοια δυνατότητα. Αλλά, ας περιμένουμε για να φτάσουμε εκεί.

  23. Ο/Η Δ.Ν. λέει:

    Βελισαριε το τι ειναι εφικτο και προσφορο ειναι προφανες αλλα τοτε το Καστελοριζο πρεπει να το εγκαταλειψουμε με την πρωτη τουφεκια! Το θεμα ειναι θεωρεις τη Σμυρνη Εθνικο εδαφος ή οχι;;;; Τα περι πιεσης των τουρκων ειναι σχετικα! 3 χιλιαδες ιππικο ηταν το πολυ εξω απο τη σμυρνη και αυτοι λιωμα απο 2 εβδομαδες τρεχαλητο! Το δε πεζικο τους ξυπολητο και αοπλο! Τα σκοντα τους τα εβαζαν με τα ναυτικα πυροβολα των Αβερωφ-Κιλκις;;;;
    Στην τελικη ο ΑΝΣΚ της εκστρατειας ποιος ηταν;;; να προστατευτουν οι χριστιανοι της Μ. ασιας ή το πλιατσικο και η αρπαγη εδαφων οπως-οπως;;;Δυστυχως με τις επιλογες μας αποδειξαμε το δευτερο και τους δικαιωσαμε ηθικα απολυτα προς ολους!
    Τελικα πολεμησαμε εκει που δεν επρεπε (Αφιον) και δεν πολεμησαμε εκει που οφειλαμε (Σμυρνη)!
    Φαντασουμε σημερα μια Ελλαδα μεχρι τη Σμυρνη κα την Ερυθραια! Θα χαμε ετσι και Αν. Θρακη !!!
    Το θεμα ειναι πιστευεις ή οχι;;;;;
    Ασε τις αναλυσεις…..

    Δ.Ν.

  24. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ ΔΝ,
    Είναι λίγο δύσκολο να απαντήσω αρθρωμένα σε έναν τέτοιο χείμαρρο σχολίων, αλλά πολύ πρόχειρα:

    Αν είναι προφανές το τι είναι εφικτό (αν καταλαβαίνω καλά, συμφωνείς ότι η υπεράσπιση της Σμύρνης τον Αύγουστο του ’22 δεν ήταν εφικτή) τότε δεν καταλαβαίνω τι ισχυρίζεσαι. Ότι έπρεπε να επιδιωχθεί το ανέφικτο, για να ανατραπεί μια πρόχειρη αμυντική τοποθεσία μια εβδομάδα αργότερα, με όλον το στρατό εγκλωβισμένο εκεί, έτοιμο για αιχμαλωσία;

    Αγαπητέ ΔΝ, θα εκπλαγείς από το τι μπορεί να θεωρώ εγώ «εθνικό έδαφος». Αλλά όταν δεν υπάρχει κράτος για να το επιβάλει αυτό, η δική μου θεωρία είναι απλώς αυτό: «θεωρία». Δυστυχώς, το κράτος μας προσπάθησε από το 1919 μέχρι το 1922 να επιβάλει την αντίληψή μας για το εθνικό έδαφος. Απέτυχε. Δε νομίζω ότι μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό στο προβλεπτό μέλλον. Μπορούμε όμως να καταλάβουμε και να διδαχθούμε. Δυστυχώς, λίγοι γνωρίζουν (και λιγότεροι αντιλαμβάνονται) τι συνέβη κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία, και γιατί χάσαμε. Παρεμπιπτόντως, ένας από τους θεμελιώδεις λόγους που χάσαμε, όπως θα διαπιστώσει όποιος έχει την υπομονή να παρακολουθήσει τη μακρά σειρά άρθρων που θα ακολουθήσουν, είναι η επιπολαιότητά μας και η βεβαιότητά μας ότι επειδή «είμαστε λεβέντες και έξυπνοι, κι έχουμε και δίκιο», τον πόλεμο τον έχουμε στο τσεπάκι μας. Όταν κάποιοι συνειδητοποίησαν ότι ο πόλεμος έχει τη δική του λογική, που υπερβαίνει τον ενθουσιασμό μας, ήταν αργά.

    Τώρα, σχετικά με την πίεση που δεχόταν οι ελληνικές δυνάμεις στη Σμύρνη, και τη σχετικότητά της: οι τρεις χιλιάδες ιππικού έξω από τη Σμύρνη δε μπορεί να ήταν πολύ πιο λιώμα από τους έλληνες στρατιώτες που έφτασαν εκεί με τα πόδια στην πλάτη. Και, εκ του μέχρι εκείνης της στιγμής αποτελέσματος, μάλλον είχαν και υψηλότερο ηθικό. Το «ξυπόλυτο και άοπλο πεζικό» τους, σε συνεργασία με τα υπόλοιπα όπλα και σώματά τους, μας είχαν κατανικήσει συντριπτικά δύο εβδομάδες πριν, έχοντας οδηγήσει και την ΣΜΑ σε κατάρρευση. Ίσως δικαιούνται λίγο μεγαλύτερη πίστωση σε ότι αφορά τις δυνατότητές τους. Η υποτίμηση του αντιπάλου ήταν το θαμάσιμο αμάρτημα που κάναμε από την πρώτη (1η) ημέρα της στρατιωτικής μας παρουσίας στη Μικρασία, με την αποβίβαση στη Σμύρνη. Σε ότι, δε, αφορά το πυροβολικό των θωρηκτών, υπάρχει μια κρίσιμη τεχνική λεπτομέρεια που, δυστυχώς, έκανε την παρουσία τους πολύ λιγότερο σημαντική από ότι εκ πρώτης όψεως φαίνεται: Για να υποστηρίξουν τμήματα που θα τάσσονταν (προφανώς) στο Λεστρέν Νταγ, κλείνοντας το «λαιμό» της Ερυθραίας, θα έπρεπε να είναι σε θέση να εκτελούν επισκυπτική βολή. Πλην όμως, τα ναυτικά πυροβόλα έχουν ελάχιστη δυνατότητα ανύψωσης, και μπορούν να εκτελέσουν μόνον ευθύφορο βολή. Έτσι, αδυνατούν να εκτελέσουν έμμεση βολή, όπως απαιτούνταν από την τοποθεσία. Τα ναυτικά πυροβόλα μπορούσαν να εκτελούν υποστήριξη επί της ακτής, αλλά μέχρι εκεί. Κι όλα αυτά τα (τελείως θεωρητικά, ούτως ή άλλως), αν υποθέσουμε ότι μπορούσε να αποκατασταθεί έλεγχος των ναυτικών πυροβόλων από τις διοικήσεις πυροβολικού.

    Σε ότι αφορά το που πολεμήσαμε και που όχι, νομίζω ότι όπως θα δεις από τα γεγονότα, δεν επιλέξαμε να πολεμήσουμε στο Αφιόν αντί της Σμύρνης. Όπως γνωρίζουν από παλαιότατα όσοι έχουν εμπλακεί σε πόλεμο, αυτός έχει τη δική του δυναμική.

    Τέλος, το τι πιστεύω εγώ και τι όχι σχετικά με το που έπρεπε να έχει αμυνθεί ο στρατός μας το 1922 είναι παγερά αδιάφορο. Το μόνο που μπορώ να κάνω, δυστυχώς, είναι αναλύσεις. Τουλάχιστον έτσι μπορεί να επιλέξει λίγο καλύτερα που θα αμυνθεί την επόμενη φορά…

  25. Ο/Η NF λέει:

    Ειναι γενικως παραδεκτο οτι μετα το Αλη Βεραν ο Στρατος δεν μπορουσε να κρατησει τη Σμυρνη ή την Ερυθραια, ουτε φυσικα να δωσει ανοικτη μαχη με την κυρια μαζα του τουρκικου Στρατου.

    Ομως θα πρεπει να πουμε μια πικρη αληθεια. Η Σμυρνη καταληφθηκε το πρωι της 27 Αυγουστου / 9 Σεπτεμβριου απο…..400 Τουρκους ιππεις.Αμεσως μετα κατεφθασαν καποια επιπλεον τουρκικα ταγματα μαζι με τον Νουρεντιν, και αρχισαν οι θηριωδιες, και ο …. «συνωστισμος»
    Ωστοσο οταν κατεληφθη η Σμυρνη, ο ΚΥΡΙΟΣ ΟΓΚΟΣ του τουρκικου Στρατου ηταν 225 χιλιομετρα μακρια.

    Ποσο χρονο θα χρειαζοταν ο κυριος ογκος του τουρκικου Στρατου να φτασει μεχρι τη Σμυρνη, δεδομενου οτι οι Ελληνες ειχαν προξενησει καταστροφες στη σιδηροδρομικη γραμμη; Νομιζω τουλαχιστον 10 ημερες, ισως και παραπανω.

    Τις τελευταιες μερες της υποχωρησης οι περισσοτερες μοναδες του ελληνικου Στρατου ηταν σε κατασταση πανικου και διαλυσης. Ομως υπηρχαν ακομα μερικοι συντεταγμενοι σχηματισμοι : Η ΙΙ Μεραρχια του Γονατα, η Μεραρχια Ιππικου, η Ανεξαρτητος Μεραρχια. Αυτες δεν ειχαν ειχαν υποστει μεγαλη φθορα. Θα πρεπει να αριθμουσαν περιπου 26,000 ανδρες.

    Υποστηριζω λοιπον οτι ο μοναδες αυτες μπορουσαν καλλιστα να παραταχθουν γυρω απο τη Σμυρνη, απωθωντας τις μαλλον ασθενεις τουρκικες εμπροσθοφυλακες που προπορευονταν, δινοντας ετσι χρονο σε τεραστιους αριθμους προσφύγων να φυγουν και να σωθουν. Μολις ο κυριος ογκος του τουρκικου Στρατου εφθανε σε αποσταση 2 ημερων, οι μοναδες αυτες θα υποχωρουσαν αμεσως στα λιμανια και θα εφευγαν. Η αστοργη εγκαταλειψη του αμαχου ελληνικου πληθυσμου αποτελει τεραστια ηθικη κηλιδα. Ελλαδα δεν ειναι οι πολεις, τα βουνα και οι πεδιαδες, Ελλαδα ειναι οι ΕΛΛΗΝΕΣ, και τοτε δεν εξαντληθηκαν τα περιθωρια σωτηριας τους.

  26. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αν και είναι άδικο να αρχίσω να σχολιάζω ζητήματα τα οποία σκοπεύουμε να αναπτύξουμε πολύ αργότερα, θα γράψω λίγα λόγια επί των ζητημάτων που θίγονται.

    Η κάθε δυνατότητα ανατροπής της δυσμενούς κατάστασης μετά την ήττα στη μάχη του Αφιόν Καραχισάρ της 13ης και 14ης Αυγούστου 1922 (π.ημ), χάθηκε από το μεσημέρι της 16ης Αυγούστου (π.ημ), όταν οι δυνάμεις υπό το διοικητή της Ι Μεραρχίας υποστράτηγο Φράγκο εγκατέλειψαν άδοξα και χωρίς βολή τυφεκίου τη τοποθεσία του Τουμλού Μπουνάρ, την οποία αν και καταπονημένες, είχαν την απαιτούμενη ισχύ για να τη κρατήσουν και να επιδιώξουν τη συνένωσή τους με την ομάδα Τρικούπη, η οποία (υπό τα όμματα τους) έδινε αγώνα ζωής και θανάτου σε απόσταση μερικών χλμ . Η απόσταση μεταξύ του άκρου δεξιού των δυνάμεων του στρατηγού Τρικούπη και του άκρου αριστερού της επί της τοποθεσίας του Τουμλού Μπουνάρ Ομάδας Φράγκου, δηλαδή οι δυνάμεις του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων και της VII Μεραρχίας, ήταν 7 χλμ. Και ανάμεσα στις δύο Ελληνικές Ομάδες οι Τούρκοι επιτίθονταν εναντίον της Ομάδας Τρικούπη έχοντας εκτεθειμένο το αριστερό τους πλευρό προς το 23 Σύνταγμα Πεζικού και το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων. Δυστυχώς η ΔΙΣ για να μη ξύνει πληγές, αυτό το σοβαρό γεγονός το αντιπαρέρχεται γράφοντας ότι οι δυνάμεις του Τρικούπη δεν συνεπικουρήθηκαν από την ομάδα Φράγκου. Έτσι αόριστα…

    Την επομένη ημέρα, την 17η Αυγούστου, η Ομάδα Φράγκου βραδυπορώντας και ξύνοντας (κλπ), οδηγήθηκε ως αμνός επί σφαγή στη κοιλάδα του Αλή Βεράν, κυκλώθηκε και συντρίφτηκε. Τέλος.

    Γιατί η Ομάδα Φράγκου εγκατέλειψε τη τοποθεσία του Τουμλού Μπουνάρ;
    Επειδή απουσίαζε η «σιδηρά χειρ» που θα επέβαλε την εκτέλεση των διαταγών και θα μετέτρεπε τους απείθαρχους, τους φυγάδες, τους πανικόβλητους και τους διαλυμένους, στους μαχητές του Ταμπούρ Ογλού και του Μανγκάλ Νταγ. Δυστυχώς, μπορεί ο Φράγκος να ήταν ένας γενναίος αξιωματικός, αλλά δεν είχε τα φόντα του μεγάλου ηγέτη. Και ακόμη δεν είχε την ικανότητα να αποκτήσει τον έλεγχο όσων δεν πειθαρχούσαν. Δεν είχε τη δυνατότητα να ελέγξει ούτε τις δικές του δυνάμεις. Διέθετε το 49 ΣΠ που λάκιζε και το 1/38 ΣΕ που δεν εκτελούσε διαταγές. Η τοποθεσία του Τουμλού Μπουνάρ εγκαταλείφθηκε επειδή το 1/38 ΣΕ εγκατέλειψε χωρίς πίεση του ύψωμα του Τουκλού Τεπέ. Δηλαδή το αριστερό στήριγμα της τοποθεσίας. Έβαλε τη σημαία μπροστά, μπήκαν σε τετράδες και αποχώρησαν. Από εκείνη τη στιγμή και ύστερά δεν άκουγε κανένας. Και αυτοί που υπάκουαν, με δυσκολία κρατούσαν τα τμήματα τους. Και είχαν πάρα πολλές διαρροές. Πως θα γινόταν διαφορετικά, όταν δίπλα από τους λίγους που μπορούσαν να κρατήσουν, πέρναγε ένας χείμαρρος φυγάδων; Από το Ουσάκ και ύστερα ένα ποτάμι φυγάδων κατέβαινε προς τη Σμύρνη, καίγοντας, φονεύοντας και ασελγώντας. Επικράτησε ο απόλυτος πανικός, ο φόβος και το ηθικό κατέρρευσε. Δ ε ν υ π ή ρ χ ε η θ ι κ ό. Και δεν υπήρχε ηγέτης για να συγκρατήσει τη κατάσταση. Η ικανή ηγεσία του Χατζανέστη έφθανε μέχρι να επιβάλει στο προσωπικό, να στέκεται καλά προσοχή, να είναι ευθυτενείς ξυρισμένοι και κουρεμένοι.

    Η Μεραρχία Α’ που ήρθε από την Αν Θράκη, βλέποντας το χάλι που επικρατούσε στη Σμύρνη, αρνήθηκε να κατέβει από τα πλοία.

    Ούτε το τι επιβιβάστηκε στο Τσεσμέ, δεν μπόρεσε να καταγραφεί. Τα στοιχεία που είναι γνωστά, είναι ότιοι IV, V, VII κ΄ XII Μεραρχίες πέρασαν στη Χίο 799 αξιωματικούς και 15.000 οπλίτες. Για τις Ι, ΙΙ, ΙΧ και ΧΙΙΙ δεν υπάρχουν στοιχεία. Η τύχη της Ανεξάρτητης Μεραρχίας ήταν άγνωστη.

    Απλά, καθαρά, ξάστερα.

    Συμφωνώ απόλυτα ότι ήταν δυνατό να σωθούν οι Μικρασιάτες και η τιμή του στρατού. Ασφαλώς και μπορούσε. Έτσι που είχαν έρθει τα πράγματα, ο Ε.Σ. θα εγκατέλειπε τη Μ. Ασία. Μπορούσε όμως να δοθεί ο χρόνος για να φύγουν οι άμαχοι. Ή τουλάχιστον να φύγουν οι περισσότεροι. Και θα μπορούσε ο στρατός να δώσει μια μάχη τιμής στις παρυφές της Σμύρνης. Αν υπήρχε το σιδερένιο χέρι, ίσως. Θα μπορούσε να γίνει. πχ Δεν θα υπήρχαν πλοία για τους στρατιώτες … Θα υπήρχαν εκτελεστικά αποσπάσματα για τους φυγάδες. Θα πήγαιναν πολιτικοί ηγέτες και όλοι οι στρατιωτικοί να ταχθούν στη πρώτη γραμμή. Από το βασιλιά και το πρωθυπουργό.

    Και για να απαντήσω στο ΔΝ που επαναλαμβάνεται, σε καμιά περίπτωση δεν θα έσωζε τη κατάσταση ο Πλαστήρας με το 5/42. Αν ήθελε, θα μπορούσε να τη σώσει στα υψώματα νοτίως Κιουπρουλού, ή στο Τουμλού Μπουνάρ.

    Νομίζω όμως ότι δεν πρέπει να βιαζόμαστε.

  27. Ο/Η NF λέει:

    Για την ταξη, να προσθεσω οτι τα παραπανω αποσπασματα προερχονται απο το βιβλιο του Υποστρατηγου Ξενοφωντος Στρατηγου, «Η Ελλας εν Μικρα Ασια» , σελ. 148, 149, 208

  28. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Μπραβο NF σ ευχαριστω ειλικρινα! Επιτελους καποιος να ασχοληθεί με τα χάλια των Τούρκων έξω από τη Σμύρνη. Κάτι Τσέτες ήταν που στην πρωτη μπαταρια σκορπούσαν και ορμούσαν μόνο στους ανάπηρους! Εχετε σκεφτεί τις δυνατότητες των Τούρκων πεζικάριων σε μάχες σε αστικο περιβάλον (Σμύρνη – πολη οχυρο);;;;; Τσίρκο ήταν!

    Βελισαριε η παρατηρηση για τα ναυτικα πυροβολα ειναι καλη αλλα θεωρω ότι αφού η Ερυθραια είναι χερσονησος (εξεχουσα) υπήρχε η δυνατότητα βολής σε βάθος από κάποιο σημείο. Εχεις σκεφτεί αν οι Τούρκοι ειχαν άλλες οβιδες και που βρίσκονταν αυτές;;;;; Μήπως τους είχαν τελειωσει όπως είχε γινει στο Σαγγάριο αλλα εμεις για 10′ ακόμα το στρίψαμε ;;;;
    Προσωπικά θεωρω ότι είχαμε δυνατότητα να κρατησουμε Ερυθραία Σμύρνη ξεκάθαρα!

    Αρματιστη σκεψου λιγο το 731 με τον Τχη Κασλά να δίνει διαταγή τον Μάρτιο του 1941 οποιος υποχωρήσει εκτελείται! Αν δεν δοθηκε η διαταγή αυτή στο Αφιόν έπρεπε να δοθεί στην Ερυθραία! Οσο για τις στάσεις στις μοναδες τις Αν. Θράκης αν ξέρεις την off the record ιστορία του ΕΣ από το 1897 μέχρι το 1922 τετοιες γιναν 72,5! Τους Ευζωνες βγάζανε και ολα τελειωναν ήσυχα…

    Παρακαλω εσεις που γραφετε αναλυσεις προσεξτε γιατι αυτές αν κινηθούν στα πλαίσια του «εφικτού και λογικού» μπορεί να αχθούν στη σημερινή καταστάση και να χρησιμοποιηθούν από τους προκομένους διοικουντες σημερα για να δικαιολογησουν μειοδοσιες και προδοσιες που δυστυχως ερχονται!!!!!!

    Δ.Ν.

  29. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Βελισάριε ενα ακομα στοιχείο απο πρωτο χερι για Σμύρνη και τη δυνατοτητα αμυνας μας το 1922 εκει είναι οτι οι στρατιωτικες μας αποθήκες στη Σμύρνη ηταν γεματες υλικό που ποτε δεν προωθηθηκε στην πρωτη γραμμη (προδοσία) και μπορουσε να αξιοποιηθεί αμεσα αλλα επεσε ολο στα χερια του Κεμαλ και δεν καταστραφηκε από εμάς….

    Μετά το Αλη Βεραν ο Κεμαλ πρεπει να εξαντλησε το αποθεμα οβιδων του. Αυτοι που του διναν ξεραν τι κανανε…Εμας ομως μας επιβάλανε αμεση και αψυχολογητη εκκενωση της Μ. Ασιας χωρις ουσιαστική πίεση για να μην το ανακαλύψουμε αυτο ποτε… Αλλωστε γιατι σταμάτησε ο «ανικητος και τρομερος» στρατος του Κεμάλ τελικα στον Εβρο και δεν τραβηξε για την πατριδα του;;;; Μήπως η «στρατια Εβρου» είχε καλύτερο και περισσότερο Πυροβολικό και Ιππικό από τη στρατιά Μ. Ασίας και σκιάχτηκε;;;;;

    Δ.Ν.

  30. Ο/Η NF λέει:

    Αγαπητε ΔΝ:
    Μαλλον παρανοησες αυτά που εγραψα. Εγω δεν μιλησα ποτε για «χαλια των Τουρκων». ΟΙ Τουρκοι κατηγαγαν περιφανή νικη, κατανικησαν τον Ελληνικο Στρατο μεσα σε 5 ημερες (13-17 Αυγουστου) και το «λουτρο» στα νερα του Αιγαιου δυσκολα θα το αποφευγαμε.

    Εγω ειπα απλως ότι στις 26 Αυγουστου (παλαιο ημερολογιο) μονο καποιες τουρκικες εμπροσθοφυλακες ηταν κοντα στη Σμυρνη, ενώ ο κυριος ογκος του τουρκικου Στρατου ηταν παρα πολυ μακρια και χρειαζοταν αρκετο χρονο για να καταφθασει . Συνεπως τα οποια συντεταγμενα ελληνικα τμηματα απεμεναν θα μπορουσαν να μεινουν καποιες ημερες ακομα , να απωθησουν τις ασθενεις τουρκικες προφυλακες και να κερδισουν χρονο ώστε να εκκενωθουν τεραστιοι αριθμοι προσφυγων. Δεν ξερω αν μπορουσε να γινει κατι περισσοτερο.

    Από ποια πηγη προκυπτει ότι «μετά το Αλη Βεραν ο Κεμαλ πρεπει να εξαντλησε το αποθεμα οβιδων του»; Από καμμια. Δεν γραφεται ετσι η ιστορια.

    Η διαταγη να εκτελουνται επι τοπου και ανευ δικης οι φυγαδες δοθηκε από το Χατζηανεστη στις 17 Αυγουστου. Δεν εκτελεστηκε, και ας σκεφτουμε το γιατι.

    Η δικη μου εντυπωση είναι ότι οι τοτε κυβερνωντες ηταν εντιμοι ανθρωποι, εν αντιθεσει με τους απατεωνες που μας κυβερνουν σημερα. Άλλο αν τα εκαναν θαλασσα. Πουθενα δεν στηριζονται τα περι «προδοσιας».

  31. Ο/Η Δ.Ν. λέει:

    NF καταλαβα τι ειπες! Ποτε δεν αμφισβητησα τη νικη των τουρκων στο Αφιον Καραχισαρ αλλα την επιλογη της αμεσης εκκενωσης της Μ. Ασιας!

    Εγω δε προσπαθω να γραψω ιστορια, ενα λογικο σεναριο κανω για το αποθεμα οβιδων των Τουρκων! Απο τη στιγμη που δεν ξαναχρησιμοποιησαν το πυροβολικο θεωρω οτι μπορει να ειναι και ετσι! Στο Σαγγαριο δεν τους τελειωσαν ή μηπως τοτε ειχαν δικα τους εργοστασια παραγωγης οπως πανε να κανουν σημερα;;;;

    Η διαταγη αυτη εκτελεσης των λιποτακτων και ανυπακουων θα μπορουσε παντως να εκδοθει και απο τους τοπικους διοικητες!

    Ο Στεργιαδης ας πουμε ηταν εντιμος;;;

    Αν δεν ηταν προδοσια το 1922 η ολη ιστορια τοτε τι να πω μαλλον μιλαμε διαφορετικη γλωσσα!

    «Περι εντιμων» αν ισχυε αυτο που λες ξερεις υπαρχουν και τα περιστροφα ( Κορυζης 1941).

    Δ.Ν.

  32. Ο/Η Δ.Ν. λέει:

    Οι Ελληνες στρατιωτες πεταξαν τα οπλα το 1922 γιατι καταλαβαν οτι ειχαν εγκαταληφθει και προδοθει γιατι οι «εντιμοι κυβερνωντες» ειχαν κουραστει απο τη Μικρα Ασια που για αυτους δυστυχως δεν ηταν και πολυ Ελλαδα σαν την Παλια Ελλαδα. Αυτη ειναι η προδοσια!
    Τα ιδια ακριβως και στην Κυπρο το 74….
    Κανεις Ελληνας στρατιωτης δε σκιαχτηκε την τουρκικη λογχη, τους αρχηγους του φοβηθηκε!

    Δ.Ν.

  33. Ο/Η NF λέει:

    Θελω να θεσω μια διασταση της Υψηλης Στρατηγικης του Κεμαλ.

    Οπως ξερουμε Το 1919-1920 ο Κεμαλ δεν μπορουσε να τα βαλλει με τον ελληνικο Στρατο. Δεν ειχε ουτε οπλα ουτε χρηματα. Το συνολο σχεδον των χρηματων, και ενα μεγαλο μερος του οπλισμου, προηλθε απο τους Σοβιετικους.

    Πώς επεισε ο Κεμαλ τους Σοβιετικους να τον βοηθησουν;
    Απαντηση: Τους πουλησε το τουρκοφωνο Αζερμπαϊτζαν!

    Διαβαστε εδω το καταπληκτικο και πληρως τεκμηριωμενο αρθρο ενος Αζερου καθηγητη Ιστοριας στο Πανεπιστημιο του Μπακού, οπου περιγραφει αναλυτικα τι συνεβη:

    http://www.ca-c.org/c-g/2010/journal_eng/c-g-1-2/20.shtml

    Το 1917-1920 δημιουργηθηκε κενο εξουσιας στον Καυκασο λογω καταρρευσης της Ρωσιας, και το Αζερμπαϊτζαν κηρυξε την ανεξαρτησια του.Οι Αζεροι ειναι στην πραγματικοτητα τουρκική φυλη. Η γλωσσα τους ειναι μια τουρκικη διαλεκτος, Τουρκοι και Αζεροι θεωρουν αλληλους αδελφο λαο, και πολλοι Αζεροι ηθελαν τοτε ενωση με την Τουρκια.

    Το Αζερμπαϊτζαν ομως εχει τεραστια αποθεματα πετρελαιου, τα οποια οι Σοβιετικοι ηθελαν απεγνωσμενα.

    Τι κανει λοιπον ο αθεοφοβος Κεμαλ; Ερχεται σε συνεννοηση με τον διαολο τον ιδιο, τους Σοβιετικους Μπολσεβικους. Οι δυο πλευρες συζητουν, και μπαινουν συντομα στο ψητο:

    Ο Κεμαλ οχι μονο θα δεχτει τη σοβιετοποιηση του τουρκοφωνου Αζερμπαϊτζαν και την προσαρτηση του απο τη Σοβιετικη Ενωση, αλλα και θα βοηθησει τους Σοβιετικους να το επιτυχουν.Σε ανταλλαγμα οι Σοβιετικοι θα του δωσουν αφθονο χρυσαφι και πολεμικο υλικο.Θα του αφησουν επισης τμημα της Αρμενιας. Η συμφωνια θα επενδυθει με μπολικες σαλτσες για………. «κοινο αγωνα κατα των Δυτικων Ιμπεριαλιστων», και θα πεσουν οι υπογραφες.

    Πρεπει να τον παραδεχθουμε τον μπασταρδο. Πηρε αυτο που χρειαζοταν απεγνωσμενα. Οπλα και χρηματα. Πουλησε τους Αζερους αδελφους για τριακοντα αργυρια, για το καλο της Τουρκιας. Και τα γεγονοτα τον δικαιωσαν.Ο σκοπος αγιαζει τα μεσα, και ο Μακιαβελι θα ηταν περηφανος για τον «μαθητη» του.

    Ακομα και σημερα οι Αζεροι το φερουν βαρεως που τους μαχαιρωσε πισωπλατα ο Κεμαλ αλλα αυτο δεν εχει και τοση σημασια.

    ΗΘΙΚΟΝ ΔΙΔΑΓΜΑ:
    1. Η Διεθνης πολιτικη ειναι πολυ βρωμικη υποθεση, αλλα ειναι δουναι και λαβειν. Αν δεν εισαι Μεγαλη Δυναμη δεν μπορεις να εχεις το 100 % οσων ζητας, και πρεπει να εισαι ετοιμος να δωσεις το ελασσον για να παρεις το μειζον. Ο Ελευθεριος Βενιζελος ηξερε να παιζει αριστοτεχνικα αυτο το παιχνιδι, και δυστυχως για εμας το ηξερε και ο Κεμαλ.

    2. Το 1964-1966 η Ελληνικη Κυβερνηση και οι ΗΠΑ προωθουσαν την Ενωση της Κυπρου με την Ελλαδα, εναντι περιορισμενων ανταλλαγματων προς την Τουρκια. Ο Μακαριος τορπιλισε τις σχετικες προτασεις με διαφορα προσχηματα, και ιδου τα αποτελεσματα.Οταν εισαι μαξιμαλιστης και φαταούλας, στο τελος την πατας.

  34. Ο/Η NF λέει:

    Εδω δεν μπορω να αποφυγω τον πειρασμο να αναφερω μια αριστερη θεωρηση, οπως αυτη αποτυπωθηκε απο τον Πρυτανη των Αριστερων Ιστορικων, Γιαννη Κορδατο.

    Ο Γιαννης Κορδατος, ηταν Γ.Γ. Του ΣΕΚΕ (μετεπειτα ΚΚΕ) την περιοδο 1920-1924.
    Ισχυριζεται λοιπον ο Κορδατος οτι οι Σοβιετικοι ηλθαν σε επαφη μαζι του, και του ζητησαν να διαβιβασει την εξης προταση στην αντιβενιζελικη κυβερνηση που ηδη ειχε ανελθει στην εξουσια:
    Το Σοβιετικο Κρατος θα σταματουσε να υποστηριζει τους κεμαλικους, τους οποιους κατα βαθος δεν εμπιστευοταν, και θα υποστηριζε την Ελλαδα,υπο τον ορο της διπλωματικης αναγνωρισης του απο την ελληνικη Κυβερνηση!

    Ο Κορδατος λεει οτι μετεφερε την προταση στην αντιβενιζελικη Κυβερνηση, και ιδου η απαντηση που πηρε :

    «Παλιόπαιδο,…..αιντε να χαθής! ….. Ακούς εκεί , να τολμάς να λες πως οι Μπολσεβίκοι, οι άθεοι, οι καταδρομείς και λυμεώνες της Μεγάλης Ρωσίας, μπορούν να μεσολαβήσουν και να μας βγάλουν από το αδιέξοδο της μικρασιατικής εκστρατείας! Αυτοί, βρε,είναι νηστικοί και πεινούν. Ήρθεν η ώρα τους, σε 5-6 μήνες θα τους λιντζάρη ο ρωσικός λαός!»

    Αρα, συμφωνα με τον Γκουρού της Αριστερης Ιστοριογραφιας, για τη Μικρασιατικη Καταστροφη φταινε οι μεγαλοαστοι μπουρζουαδες, που απερριψαν τις φιλικοτατες προτασεις των Σοβιετικων! Το γελοιο επιχειρημα αναπαραγεται ακομα και σημερα απο την ελληνικη Αριστερα.

    Φυσικα ολα αυτα ειναι ασυστολα ψευδη και φαντασιοπληξιες του Κορδατου . Το τεραστια πετρελαϊκα αποθεματα του Αζερμπαϊτζαν ηθελαν οι Σοβιετικοι και τιποτε αλλο. Και ο Κεμαλ συνεργαστηκε για να τα αποκτησουν. Η θερινη εκστρατεια των Γερμανων το 1942 στη Νοτια Ρωσια εγινε ακριβως για αυτα. Το αζερικο πετρελαιο βοηθησε πολυ την αντιπαραγωγικη σοβιετικη οικονομια να επιβιωσει τη δεκαετια του 1970, οταν ολος ο κοσμος μαστιζοταν απο την εκρηξη των τιμων του μαυρου χρυσου.

    Αυτο λοιπον ηταν το βασικο κινητρο της τουρκοσοβιετικης συμμαχιας:
    Απλουστατα, οπως ειπε και ο Σπυρος Καλογηρου στην κινηματογραφικη ατακα στον Νικο Κουρκουλο, «Ηταν πολλα τα λεφτα, Αρη!»

  35. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Φιλε NF πολυ λογικο αυτο που λες για Κεμάλ και «πάρε δώσε με τους Μπολσεβικους!
    Ο δικος μας ο Βενιζελος τι πηρε από τους «συμμάχους» για να κρεμάσει τους Πόντιους που δεν τους εστειλε ουτε μια κουβερτα και έτσι έκαψε το Δεύτερο Μέτωπο που τόσο χρειαζοταν η Στρατιά Μικρας Ασίας;;;;;

    Δ.Ν.

  36. Ο/Η .+- λέει:

    «…Επιπρόσθετο πυροβολικό και πολυβόλα προβλέπονταν σε επίπεδο σώματος στρατού…»
    Απο οσα ειμαι σε θεση να γνωριζω με την ανακωχη του Μουδρoυ ειχε απαγορευτει η κατοχη μεσου και βαρεως πυροβολικου στον τοτε Οθωμανικο Στρατο. Τα μονα πυροβολα που ηταν σε θεση να διατηρησει ηταν αποκλειστικα εκεινα των 75χλς.

    «…Όμως, στην κατοχή του στρατού παρέμενε ένα μεγάλο απόθεμα από 791.000 τυφέκια, 2.000 ελαφρά και βαρέα πολυβόλα και 945 πυροβόλα…»
    Η αναφορα σε 945 πυροβολα μπορει καλλιστα να θεωρηθει υπερβολικη. Η Στρατια στον Καυκασο ή μονη στην ουσια που ειχε διατηρησει αθικτο το μεσο και βαρυ πυροβολικο το 1919 και αποτελεσε την βαση για να καλυφθουν οι αναγκες του Κεμαλικου Στρατου (καθως το υπολοιπο υλικο οτι ειχε μεινει ειχε πεσει στα χερια των Συμμαχων) δεν διεθετε μεγαλο αριθμο πυροβολων.

    ΥΓ Ειδα τα κειμενα στο http://mikrasiatikhekstrateia.gr/ εξαιρετικη προσπαθεια! Συγχαρητηρια! Καλη συνεχεια

    .και-

  37. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Ευχαριστούμε πολύ για τα καλά σου λόγια.

    Σε ό,τι αφορά την κατάσταση του τουρκικού στρατού μετά την Ανακωχή του Μούδρου:

    Το ίδιο το κείμενο της Ανακωχής δεν έκανε καμία ρητή αναφορά σε διαμετρήματα, ούτε άλλωστε καμία πρόβλεψη για την ακριβή σύνθεση και εξοπλισμού του τουρκικού στρατού μετά την αποστράτευση. Έκανε μόνον γενική αναφορά στη διαδικασία στα άρθρα 5 και 20:

    Άρθρο 5. Άμεση αποστράτευση του Τουρκικού Στρατού, εκτός των στρατευμάτων που είναι απαραίτητα για την επιτήρηση των συνόρων και την εσωτερική τάξη. Ο αριθμός των στρατευμάτων και η διάταξή τους θα καθοριστεί σε επόμενη φάση από τους Συμμάχους, κατόπιν διαβούλευσης με την Τουρκική Κυβέρνηση.

    Άρθο 20. Συμμόρφωση με κάθε εντολή που μπορεί δοθεί σχετικά με τη διάθεση του εξοπλισμού, των όπλων και των πυρομαχικών, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς του μέρους του τουρκικού στρατού που αποστρατεύεται σύμφωνα με το άρθρο 5.

    (Σημ. Σταδιακά θα αρχίσει στην ιστοσελίδα η ανάρτηση των κειμένων των συμφωνιών και των συνθηκών της περιόδου, καθώς και άλλου πρωτογενούς υλικού)

    Το ακριβές σχέδιο αποστράτευσης το εκπόνησε το οθωμανικό γενικό επιτελείο κατόπιν γενικών οδηγιών των βρετανών, και αυτό έγινε αποδεκτό τον Ιανουάριο του ’19.

    Σε ότι αφορά τους αναφερόμενους αριθμούς, θα πρέπει να διευκρινιστούν κάποια πράγματα.

    Κατ΄αρχάς, οι αριθμοί αναφέρονται στο προβλεπόμενο σχέδιο αποστρατεύσεως και όχι στην πραγματική κατάσταση. Δηλαδή: το σχέδιο προέβλεπε 20 μεραρχίες, 41.000 άνδρες στους σχηματισμούς και 20.000 στο λοιπό οργανισμό, καθώς και 256 πυροβόλα συνολικά. Πέραν αυτού, και σύμφωνα με το σχέδιο, ίσως όχι «στην κατοχή», αλλά πάντως κατ’ ουσίαν υπό τον έλεγχο του στρατού παρέμειναν τα αναφερόμενα 791.000 τυφέκια, 2.000 ελαφρά και βαρέα πολυβόλα και 945 πυροβόλα. Τα αποθέματα αυτά θεωρητικά θα παρέμεναν σε σφραγισμένες αποθήκες της Μικράς Ασίας και της Θράκης, υποκείμενες σε δικαίωμα ελέγχου από τους συμμάχους. Τους αριθμούς αυτούς τους δίνει ο Έρικσον στο βιβλίο «Η Ιστορία του Οθωμανικού Στρατού στον Α΄ΠΠ» και η σχετική σημείωση (Σημ 4, σελ 216) παραπέμπει στον τόμο της επίσημης ιστορίας του Τουρκικού Γενικού Επιτελείου για τη διοικητική μέριμνα του Οθωμανικού Στρατού στον Α΄ΠΠ. Οι τούρκοι δεν έχουν κάποιο λόγο να υπερβάλουν στους αριθμούς αυτούς – το αντίθετο. Ο αριθμός αυτός δεν είναι υπερβολικός αν ληφθούν υπ΄όψιν και τα εξής: i. ο οθωμανικός στρατός ήταν ένας μεγάλος στρατός που κατά τη διάρκεια του Α’ ΠΠ είχε ενισχυθεί αφειδώς από τους γερμανο-αυστριακούς, ii. στον αριθμό αυτό συμπεριλαμβάνονται πιθανότατα και παλαιότερης τεχνολογίας πυροβόλα, καθώς και «τοπομαχικά» πυροβόλα (πχ παράκτια).

    Σε κάθε περίπτωση, αυτό δε σημαίνει ότι το σύνολο του εξοπλισμού αυτού περιήλθε, και μάλιστα άμεσα και ευτάκτως, στην κατοχή του κεμαλικού στρατού. Η μετάβαση από τον οθωμανικό στρατό στον κεμαλικό στρατό είναι μια πολύπλοκη υπόθεση που θα πραγματευτεί ο Κλεάνθης σε δύο επόμενα κείμενα. Ακόμη πιο πολύπλοκη και θολή – ακόμη και στην ίδια την τουρκική πλευρά – είναι η πορεία του εξοπλισμού των κεμαλικών δυνάμεων. Κάνουμε αρκετές προσπάθειες να αποσαφηνίσουμε την κατάσταση αυτή, αλλά είναι πραγματικά δύσκολο θέμα.

    Κατ΄αρχάς, το κατά πόσον εφαρμόστηκε το σχέδιο αυτό είναι συζητήσιμο. Η ενεργός δύναμη διατήρησε ασφαλώς μεγαλύτερη δύναμη πυροβόλων (και γενικά εξοπλισμού) απ΄ότι προβλεπόταν, ειδικά στα πιο δυσπρόσιτα βορειανατολικά της χώρας όπου υπήρχε μεγάλη συγκέντρωση δυνάμεων που δεν είχαν απωλέσει το μαχητικό τους πνεύμα και όπου ο Καζίμ Καραμπεκίρ αρνήθηκε να εκτελέσει την αποστράτευση. Επιπλέον, σε μεγάλη έκταση έγινε απόκρυψη εξοπλισμού, ενώ και ο αποθηκευμένος εξοπλισμός ήταν, αν όχι πλήρως, πάντως εν πολλοίς στη διάθεση των τούρκων. Δεν είναι σαφές σε ποια έκταση ο εξοπλισμός αυτός είχε εξουδετερωθεί κατά την αποθήκευσή του (πχ με αφαίρεση κλείστρων), αλλά αυτός αποτέλεσε τη βασικότερη πηγή πυροβόλων των κεμαλικών δυνάμεων. Ενδεικτικά και μόνον στον τόμο της ΔΙΣ «Τα προ της τουρκικής επίθεσης γεγονότα» γίνεται συγκεκριμμένη αναφορά σε 54 πυροβόλα των 105 που ταξίδεψαν λάθρα από την Αντατο-κρατούμενη Πόλη στον Κεμάλ, αριθμός ιδιαίτερα σημαντκός για αυτό το διαμέτρημα. Φυσικά υπαιξερέθηκαν και άλλων διαμετρημάτων πυροβόλα από την Κων/πολη – και η Κωνσταντινούπολη ήταν από τις καλά επιτηρούμενες περιοχές.

    Σε κάθε περίπτωση, οι αριθμοί αυτοί αφορούν την κατάσταση του οθωμανικού (και όχι του κεμαλικού) στρατού κατά τη λήξη του Α΄ΠΠ. Παρατίθενται όχι σαν έκθεση της δυνάμεως του Κεμαλικού στρατού που αντιμετωπίσαμε αλλά για να δείξουν (και να εξηγήσουν) γιατί πυρήνες του οθωμανικού στρατού δεν αισθάνονταν τόσο ηττημένοι, αλλά γιατί (κάποια από τα) αντικειμενικά δεδομένα τους δημιουργούσαν την πεποίθηση ότι μπορούν να αντισταθούν και τους ενίσχυαν τη διάθεση για συνέχιση της αντίστασης.

    Σε ότι αφορά το ειδικότερο θέμα των τύπων των πυροβόλων που επετράπησαν κατά την αποστράτευση του οθωμανικού στρατού: Δε γνωρίζουμε αν τα μοναδικά πυροβόλα που επετράπη να διατηρηθούν ήταν των 75 χλστ. Πιθανόν και να ήταν, αλλά το γεγονός ότι πρβλέπονταν 96 πυροβόλα για το πυροβολικό των ΣΣ αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αυτά να ήταν μεγαλύτερου διαμετρήματος. Η διάκριση «ελαφρού», «μέσου» και «βαρέως» πυροβολικού είναι μεταγενέστερη της εποχής εκείνης. Οποιαδήποτε πληροφορία επ΄αυτού θα ήταν ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη.

  38. Ο/Η .+- λέει:

    Σε ευχαριστω για την εκτενη απαντηση σου.
    Θα μου επετρεψεις ενα συμπληρωματικο σχολιο:
    Θα συμφωνησω μαζι σου οτι τα γνωστα στοιχεια για την συγκερημενη χρονικη περιοδο ειναι ασαφη σε μεγαλη εκταση και η πιθανοτητα λαθους ειναι εξαιρετικα μεγαλη. Τα ποσοτικα μεγεθη αλλα και οι τυποι βαση των οποιων ο Κεμαλικος Στρατος υστερα βασιστηκε, ομως στην ουσια προερχονται απο το αποθεμα του πρωην Οθωμανικου στρατου (πρωην λαφυρα στα χερια της Εντεντε, ενεργες μοναδες που δηλωσαν πιστη στον Κεμαλ και αρνηθηκαν να παραδοσουν το υλικο) καθως η μονη γνωστη αγορα εκεινης της περιοδου ειναι εκεινη των 54 πυροβολων απο την τοτε ΕΣΣΔ (wikipedia δεν εχω προχηρο ετοιμο το ακριβες λινκ). Η αναφορα σου για 54 πυροβολα των 105χλς που «διεφυγαν» απο την Κων/ολη, αγνωστη πληροφορια για πολλους, -μαλλον το εκαναν μαζι με τον μηχανολογικο εξοπλισμο που και αυτος «διεφυγε», και χρησιμοποιηθηκε για την παραγωγη πυρομαχικων και απαρτιων πυροβολων, αργοτερα στο Εσκισεχηρ- ειναι ενδεικτικη για την ασαφεια των στοιχειων.

    Στο Axis History Forum με αντικειμενο το Turkish Artillery -νομιζω οτι εχεις κανει και εκει ενα σχετικο σχολιο- υπαρχει η παρακατω αναφορα σχετικα με το τι πυροβολικο παραδοθηκε και τι παρεμεινε σε Τουρκικα χερια. (σελ.22 σχολιο του Osman Levent on 19 Apr 2013, 17:10):

    http://forum.axishistory.com/viewtopic.php?f=80&t=109440&start=315

    Συμφωνα με το συγκεκρημενο σχολιο εμειναν σε Τουρκικα χερια μονο πεδινα και ορειβατικα των 75χλς.

    Η ιδια η αποφαση για υπαρξη πυροβολικου ΣΣ δεν νομιζω οτι αποδυκνειει αποκλειστικα οτι ειναι μεγαλυτερου διαμετρηματος αλλα απλα ισως να υποδηλωνει οτι το πυροβολικο ειχε συγκεντρωθει και υπαχθει στα ΣΣ αντι στις μεραρχιες. Τετοιο παραδειγμα υπαρχει και για την Ελληνικη Στρατια Θρακης στην οποια 8 ορειβατικα, 24 πεδινα, 12 Βρετανικα οβιδοβολα των 6 ιντσων ειχαν υπαχθει (στν πυροβολικου(;)) απευθειας στην Στρατια και οι μεραρχιες της δεν ειχαν καθολου οργανικο πυροβολικο μεχρι το 1922. (Βλεπε ΔΙΣ/ΓΕΣ επιχειρησεις εις Θρακην 1919 – 1923).

    .και-

  39. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Το ζήτημα του εξοπλισμού του κεμαλικού στρατού αποτελεί πάρα πολύ δύσκολο γρίφο, έχω την εντύπωση ακόμη και για τους τούρκους.

    Στο φόρουμ, όπου όντως είχα ζητήσει πληροφορίες για το θέμα αυτό, ο τούρκος συνομιλητής μου έδωσε ενδιαφέροντα στοιχεία.

    Αν προσέξεις μάλιστα, παραπέμποντας σε άλλο τόμο της «τούρκικης ΔΙΣ» από αυτόν του Έρικσον, δίνει άλλη εικόνα για το πυροβολικό. Με παραπομπή στον 1ο τόμο της ιστορίας της Μικρασιατικής Εκστρατείας (δεν το λένε έτσι αυτοί), αναφέρει ότι τα 945 πυροβόλα (που τα αναλύει σε 713 βαρέα πυροβόλα, 84 πεδινά και 148 ορειβατικά πυροβόλα) ήταν υπό τον έλεγχο του οθωμανικού στρατού, και διαφορετικά από αυτά που είχαν στις «επιτηρούμενες» αποθήκες, τα οποία τα αναλύει σε 15 βαρέα πυροβόλα χωρίς κλείστρα, 199 κλείστρα βαρέων πυροβόλων, 151 πεδινά πυροβόλα χωρίς κλείστρα, 46 κλείστρα πεδινών πυροβόλων, 74 ορειβατικά πυροβόλα χωρίς κλείστρα, 23 κλείστρα ορειβατικών πυροβόλων). Δηλαδή συνολικά πολύ μεγάλους αριθμούς. Βεβαίως, αυτοί οι αριθμοί περιλαμβάνουν απηρχαιωμένα πυροβόλα, στατικά (τοπομαχικά) πυροβόλα κλπ, αλλά ακόμη κι έτσι ο αριθμός παραμένει εντυπωσιακός.

    Και πρέπει να λάβει κανείς υπ’ όψιν ότι κατά τη διάρκεια της εκστρατείας οι τούρκοι έλαβαν ρωσικό εξοπλισμό (γερμανικής και ρωσικής κατασκευής), και σύμφωνα με αρκετές αναφορές, και γερμανικό εξοπλισμό (από τη Reichswehr).

    Παρεμπιπτόντως, από το συγκεκριμένο σχόλιο δεν προκύπτει κάτι για τα διαμετρήματα αλλά μόνον για «πεδινά» και «ορεινά» πυροβόλα – που είναι πιο γενικός όρος.

    Σε κάθε περίπτωση, η μέθοδος που θα ακολουθήσουμε εμείς στην εκτίμηση των τουρκικών εξοπλισμών μόνον δευτερευόντως θα λαμβάνει υπ΄όψιν τις σχετικές αναφορές.

  40. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Καποια προχειρα σχολια περι υψηλης στρατηγικης στο μικρασιατικο προβλημα.
    Να πω εξ αρχης πως με βοηθησε στο να κερδισω χρονο στο γραψιμο αυτου του κειμενου το βιβλιο «Η ελληνικη στρατηγικη στην Μικρα Ασια 1919-1922» Του Διονυση Τσιριγωτη,εκδοσεις Ποιοτητα.
    Για την Ιστορια να πουμε οτι ο πρωτος που εισηγαγε την »μεγαλη ιδεα» στο μετεπαναστατικο πολιτικο σκηνικο ηταν ο Ιωαννης Κωλεττης στα μεσα του 19ου αιωνα.
    Να πως περιγραφει αυτη την μεγαλη ιδεα ο Smith.
    »Στην κυριολεκτικη ερμηνεια της ηταν το ρομαντικο ονειρο της ανασυστασης της ελληνοβυζαντινης αυτοκρατοριας με κεντρο την Κωνσταντινουπολη.Ευρυτερα ηταν η βαθια φιλοδοξια να εξαπλωθει η ελληνικη πνευματικη και οικονομικη κυριαρχια στην Οθωμανικη αυτοκρατορια,προκαλωντας βαθμιαια ανατροπη απο μεσα με μια φυσικη διαδικασια που δεν ηταν απαραιτητο να καταληξει σε μια βιαιη συγκρουση των δυο αντιπαλων εθνοτητων Ελληνων και Τουρκων.(στην προηγουμενη παραγραφο πρεπει να δωσουμε βαση).Τριτον η Μεγαλη Ιδεα θα μπορουσε να ερμηνευθει μεσα στα πλαισια του συγχρονου εθνικου κρατους ως προοδευτικη λυτρωση των υποδουλων ελληνικων περιοχων με την ενσωματωση τους στο ελληνικο κρατος,πραγμα που σημαινε κατα μετωπον συγκρουση με την οθωμανικη αυτοκρατορια.Παρολο που βρισκουμε και τις τρεις επιμερους ιδεες να επιβιωνουν στον 20ον αιωνα,η τριτη ηταν εκεινη που επικρατησε.»
    Michael Smith »To οραμα της Ιωνιας».ΜΙΕΤ 2002.

    Ενω η ακτινογραφια της Μεγαλης Ιδεας απο τον Σμιθ ειναι σωστη,στο συμπερασμα του για το ποια απο τις τρεις ιδεες επικρατησε ας βαλουμε εναν αστερισκο.
    Κατ αρχας η ελληνικη κοινωνια της εποχης,οπως και ολες οι κοινωνιες διαχρονικα αλλωστε,δεν ειναι ομαδες προσκοπων ωστε ολοι να θελουν το ιδιο πραγμα.Και ειδικωτερα αναμεσα στις ελιτ μιας χωρας υπαρχουν παντα διαφορετικου ειδους προσδοκιες και επιδιωξεις.
    Παμε τωρα σ ενα αλλο αποσπασμα με το οποιο συμφωνω απολυτα.
    »Ως προς την εξωτερικη πολιτικη ,αναμεσα στην φιλελευθερη αστικη ταξη και την παλαιοκομματικη και πλουτοκρατικη ολιγαρχια,σοβουσαν βαθιες διαφορες ,που ειχαν διαφανει κιολας στην πορεια των βαλκανικων πολεμων,οσο και αν οι πολεμικες νικες τις ειχαν τοτε επισκιασει.Για την ολιγαρχια της υπαιθρου και του πλουτου,που εβλεπε στον »πρωτο ορθοδοξο μοναρχη μας»,τον βασιλια Κωνσταντινο την »φυσικη κορυφη»της,στοχος αμεσης προτεραιοτητας ηταν η πολη των αυτοκρατορων και του πατρειαρχειου,η Κωνσταντινουπολη με τα Στενα….Αλλα για την μεσαια αστικη ταξη,που ενδιαφεροταν πρωταρχικα να διανοιξει νεες αγορες στην ασιατικη Τουρκια,την ζωτικοτερη σημασια ειχε η Σμυρνη με την ενδοχωρα της,και τα μικρασιατικα νησια αποτελουσαν πρωτης ταξεως προγεφυρωμα προς την Δ Ανατολια….»
    Λυσανδρος Παπανικολαου »Ο σταυρος,το σπαθι και το στεμμα» Εκδοσεις Bookstars

    Eδω αρχιζει το προβλημα.Διοτι πιστευω πως η μεσαια αστικη ταξη και η πολιτικη της εκπροσωπηση,δηλαδη το κομμα των φιλελευθερων,καπου πιστευε πως αυτη η επεκταση μπορει να γινει με την »δευτερη ιδεα» που αναφερει ο Σμιθ ,δηλαδη περισοτερο με ειρηνικο τροπο και παντως σιγουρα οχι σαν αποτοκος μιας μεχρις εσχατων μαχης με τους φιλους μας Τουρκους.
    Δηλαδη πονταροντας στην καταρευση της Οθωμανικης αυτοκρατοριας(που οπως αποδεικνυει ο Βελισαριος,δεν ηταν ακριβως καταρευση,τουλαχιστον οχι στον βαθμο που την φανταζονταν η κυβερνηση και η στρατιωτικη ηγεσια),και με μοχλο την ευημερουσα και πολιτισμικα προηγμενη ελληνοορθοδοξη κοινοτητα της μικρασιας,θα μπορουσαμε να κανουμε εξαγωγη »οικονομικης αναπτυξης»,πολιτισμου και κουλτουρας και να καμψουμε ετσι(περισοτερο ετσι παρα με τα οπλα)τις οποιες χλιαρες αντιστασεις του μουσουλμανικου πληθυσμου.
    Τα πρωτοσελιδα των εφημεριδων πριν την αποβαση,οι δηλωσεις και τοποθετησεις κορυφαιων παραγοντων της αθηναικης πολιτικης και πνευματικης σκηνης προς τα εκει κατατεινουν.Αν διαβασετε προσεκτικα αυτα που γραφει ο Αρματιστης για την πρωτη μερα της αποβασης στην Σμυρνη,αν διαβασετε τις λεξεις και αναμεσα στις λεξεις του κειμενου του,νομιζω πως θα γινει κατανοητο,οτι στην Σμυρνη τον Μαη του 1919,δεν κατεβαιναμε για πολεμο.
    Ομως μεγαλυτερη αξια απο αυτα που γραφει ο Αρματιστης,εχει να δουμε τι λεει και γραφει ο ιδιος ο Βενιζελος επ αυτου.Δηλαδη πως αντιλαμβανεται την επιχειρηση επεκτασης του ελληνικου κρατους στην μικρασιατικη ζωνη.
    Για τα γραφομενα του Βενιζελου,με την πρωτη ευκαιρεια θα επανελθω.
    Μια μικρη προγευση,Διασκεψη ειρηνης των Παρισιων το 1919.Ο Βενιζελος μιλα σε στενο συνεργατη του.
    »Θα προτεινουμε τωρα εις τους Τουρκους,να μας αφησουν αυτα τα οποια εχωμεν καταλαβει και να τους δωσωμεν εις ανταλλαγμα μιαν διεξοδον εις την Μεσογειον απο την Σμυρνην.Παντως ολην την ενδοχωραν της Σμυρνης εως το Αιδινιον,δηλαδη ολα τα παραλια τα οποια κατοικουνται απο χριστιανους Ελληνες τα θελομεν ιδικα μας.»
    Βιβλος Ελευθεριου Βενιζελου,Ιστορικες εκδοσεις 1964.
    »Θα καλεσωμεν τους Τουρκους και εαν δεν δεχθουν εχομεν την εντολην να καταλαβουμε ουσιαστικα την Κωνσταντινουπολιν….Τοτε θα ιδρυσωμεν ενα Πανεπιστημιον στην Κωνσταντινουπολιν και ενα εις την Σμυρνην.Δεν θα γινει προσαρτησις αλλα προτεκτορατον Ελληνικον με ιδια Βουλην.Θα δωσωμεν πληρη ισοτητα δικαιωματων εις τους Τουρκους,θα τους περιποιηθωμε,πραγμα το οποιον υπεσχεθην….Ειμεθα δε βεβαιοι οτι εις το διαστημα μιας μονον τετραετιας τα μερη αυτα θα γνωρισουν μεγαλην ευημεριαν.Μετα εαν ζησω και ειμαι εις την Αρχην,θα ενεργησω εν πρωτοις δια την φιλιαν με τους Τουρκους.Θα χρησιμοποιησω και μερικους Τουρκους πατριωτας μας….Οταν πλεον τα επιτυχωμεν ολα αυτα,τοτε αντι να προσαρτησωμεν εις την Ελλαδα τα μερη αυτα,θα προσαρτησωμεν την Ελλαδα εις το Κρατος της Κωνσταντινουπολεως με εδραν την πολιν αυτην.Και οταν γινουν αυτα θα ζητησωμεν απο τους γειτονας μας να ελθωμεν εις συνεννοησιν δια μιαν Βαλκανικην Ομοσπονδιαν,συμπεριλαμβανομενης και της Τουρκιας»
    Στο Βιβλος Ελευθεριου Βενιζελου.

    Για να κλεισω επειδη κουραστηκα και σας κουρασα.Το προβλημα που εχω δεν ειναι οτι ο Βενιζελος διαψευσθηκε απο τα γεγονοτα.Αυτη ειναι η ζωη.Ολοι μας,πολιτικοι ηγετες και καθημερινοι ανθρωποι υπαρχουν φορες που τα γεγονοτα μας εχουν διαψευσει.
    Το προβλημα μου ειναι που,σε τι ακριβως στηριζε τις πιθανοτητες του οτι τα γεγονοτα δεν θα τον διεψευδαν.Τι ακριβως εβλεπε αυτος το 1919 και ατενιζε με τοση αισιοδοξια το μελλον,που δεν μπορω να δω,οσο και αν το ψαχνω εγω.Τι τον εκανε να πιστευει οτι οι Τουρκοι θα επραταν αυτο που εμεις θα θελαμε να πραξουν.Τι δικαιωματα του ειχαν δωσει οι Τουρκοι,ωστε να πιστευει οτι θα συναινουσαν σε αυτο που εμεις θα θελαμε να συμβει?
    ΚΧΡ

  41. Ο/Η NF λέει:

    Μερικες επισημανσεις:

    Η ειρηνικη αλωση της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας «απο μεσα» ηταν ενα μαλλον αφελες φαναριώτικο ονειρο, που δεν ειχε σχεση με τη Μεγαλη Ιδεα. Η Μεγαλη Ιδεα συνιστατο στην απελευθερωση των εδαφων οπου οι Ελληνες ηταν εγκατεστημενοι απο την Αρχαιοτητα. Δεν ειχε κατ’ αναγκην σχεση με το Βυζαντιο.

    Δεν πρεπει να δινουμε σημασια σε μεμονομενες φρασεις του Ελευθεριου Βενιζελου. Ο δαιμονιος Κρητικος πολιτικος ελεγε συχνα πραγματα που δεν πιστευε, οταν το συμφερον της Ελλαδας του υπαγορευε να παραμυθιασει εχθρους και συμμαχους. Μπορω να αναφερω αρκετα παραδειγματα.

    Ο Ελευθεριος Βενιζελος τη Μεγαλη Ελλαδα ονειρευοταν. Ουτε Βαλκανικες Ομοσπονδιες, ουτε νεο Βυζαντιο. Το τελευταιο πραγμα που ηθελε ηταν μια βαλκανικη «Αυστροουγγαρια».

    Το 1919 ο Τουρκος ηταν πεσμενος στο καναβάτσο. 1,8 εκατομμυρια Μικρασιατες Ελληνες περιμεναν. Η Ελλαδα σκεφθηκε « Η ΤΩΡΑ Ή ΠΟΤΕ». Και εμεις στη θεση του Βενιζελου πιθανοτατα το ιδιο θα καναμε. Το εγχειρημα πραγματι υπερεβαινε κατα πολυ τις δυνατοτητες της Ελλαδας, αλλα αυτο δε ηταν προφανες το 1919, ουτε ειναι δικαιο να κρινουμε τις τοτε επιλογες του Βενιζελου εχοντας την εκ των υστερων γνωση του τι τελικως συνεβη.

  42. Ο/Η NF λέει:

    Την ανοιξη του 1919 και οι ιδιοι οι Τουρκοι πιστευαν ότι ηταν τελειωμενοι:

    Γραφει ο Καζίμ Καραμπεκίρ:

    «Όταν γυρισα στην Πόλη τους βρηκα ολους να εχουν χασει κάθε ελπιδα. Ο φιλος μου ο Ισμετ (Ινονού) ελεγε: «Τελειωσαν όλα, Καζίμ. Ας φυγουμε από δω και ας παμε να αγορασουμε χωραφια. Eσυ μπορεις να γινεις ο Καζίμ Αγας, και εγω ο Ισμέτ Αγάς!»

    (Αγας ηταν τιτλος των Οθωμανων γαιοκτημόνων)

  43. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Κ/Δ ΚΒ
    Φίλε ΚΧΡ
    Πολύ απλά, μετά από μια βαλκανική σύμπραξη το 1912-1913 οπότε και η Οθωμανική Αυτοκρατορία έχασε το σύνολο σχεδόν των ευρωπαϊκών εδαφών, το 1919 ο Βενιζέλος έβλεπε ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία έχοντας αντιμετωπίσει Μεγάλες Δυνάμεις πλέον είχε απωλέσει το μεγαλύτερο μέρος των αραβικών της επαρχιών. Γι’ αυτές ενδιαφέρονταν οι Μεγάλες Δυνάμεις αλλά και σε μέρη όπως η Ανατολική Θράκη και Δυτική Μικρά Ασία που η Ελλάδα είχε συμφέροντα, πίστευε ότι μπορούσε να εκμεταλλευθεί την κατάσταση συνδυάζοντας τα ελληνικά κυρίως με τα βρετανικά συμφέροντα.
    Το 1919 ο Βενιζέλος είχε εμπρός του:
    α) Την πλήρη στρατιωτική ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
    β) Τον έπειτα από αυτήν αφοπλισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
    γ) Την έσωτερική ρευστότητα και οικονομική κατάρρευση της κυβέρνησης της Κωνσταντινούπολης
    δ) Την μικρή έως τότε θυσία αίματος της Ελλάδας
    ε) Την συμπάθεια της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης για τις διώξεις των μειονοτήτων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία
    στ) Την συνεννόηση του Βενιζέλου με Μεγ. Βρετανία κυρίως και ειδική σχέση με τον Λόυδ Τζωρτζ.
    ζ) Την συνεννόηση του Βενιζέλου με Γαλλία δευτερευόντως αλλά και την Ιταλία τριτευόντως (συμφωνίες για Β. Ήπειρο-Δωδεκάνησα)
    η) Παράγοντες όπως τον αρμενικό, κουρδικό, κιρκασιανό(!) ακόμα και αμερικανικό που ήσαν περαιτέρω διασπαστικοί ως προς την εδαφική οθωμανική ακεραιότητα στην Ανατολία.
    θ) Την ανάδυση του σχήματος της Κοινωνίας των Εθνών που θα μπορούσε να αποδειχθεί όχημα εξυπηρέτησης των ελληνικών σχεδιασμών.
    ι) Την εσωτερική διάσπαση του μουσουλμανικού στοιχείου. Πολλοί επίδοξοι κυβερνώντες με συνομωσίες και σχέδια από οπλαρχηγούς, πολιτικούς, στρατιωτικούς και θρησκευτικούς ηγέτες ακόμα. Μέρος αυτών έβλεπαν με συμπάθεια την συνεργασία με την Ελλάδα.

    Προβληματισμός άρχισε να δημιουργείται από τις αρχές του 1920 οπότε εκτός της παρουσίας του Μουσταφά Κεμάλ, ήλθε και η σταδιακή αποστασιοποίηση Γαλλίας και Ιταλίας από το αραγές Συμμαχικό πλαίσιο.

    Έτσι από περιέργεια, η δεύτερη αποσπασματική αναφορά από την Βίβλιο Βενιζέλου που λέει για την Κωνσταντινούπολη, έχει χρονολογία;

  44. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Φιλε ΚΔΚΒ
    Το αποσπασμα που σε ενδιαφερει βρισκεται στο βιβλιο του Διονυσιου Τσιριγωτη»Η Ελληνικη στρατηγικη στην Μικρα Ασια 1919-1922»στην σελιδα 199,στο 7ο κεφαλαιο »Πολιτικοι στοχοι της ελληνικης υψηλης στρατηγικης».
    Ο Τσιριγωτης το βρηκε στο Βιβλος Ελευθεριου Βενιζελου-Η ιστορια της νεωτερης Ελλαδος ,ιστορικες εκδοσεις 1964,τομος Δ,σελιδα 458.
    Ο Τσιριγωτης για το αποσπασμα αυτο γραφει.»Οι ελληνικες εδαφικες αξιωσεις στη Μικρα Ασια κατοπτριζονται εναργως στην ακολουθη συνομιλια του Ε. Βενιζελου με στενο του συνεργατη κατα την διαρκεια της Διασκεψης ειρηνης των Παρισιων (1919).»

    Επισης για να εξηγουμαι.Βλεπω την μικρασιατικη περιπετεια σαν μια δυσκολη μαθηματικη ασκηση-την δυσκολωτερη που ετεθη στο συγχρονο ελληνικο κρατος σε ολοκληρη την διαρκεια ζωης του εως σημερα-και στην ασκηση αυτη ψαχνω για κρυφες παραμετρους,παραγοντες και παραθυρα καποιων εκ των υστερων βεβαια λυσεων.Ετσι φιλοβενιζελικες η φιλομοναρχικες »συμπαθειες» με αφηνουν αδιαφορο.
    Δεν αμφισβητω την υπαρξη των παραμετρων που εγραψες.Αν και καποιες ,οπως ο βαθμος καταρρευσης και το αποτελεσμα της στρατιωτικης ηττας των Οθωμανων,πρεπει να επανελεγχθουν.
    Νομιζω πως τα παιδια της ιστοσελιδας,μεσα απο την εργασια τους,θα μας δωσουν καποια σχετικη εικονα για το επιπεδο του αξιομαχου του τουρκικου στρατου.
    Επισης οι συμμαχιες μας και τα μειονοτικα προβληματα που αντιμετωπιζε η Οθωμανικη αυτοκρατορια,επρεπε να ειχαν επανεξετασθει,πριν την αποβαση,ωστε να διαγνωσθει σε ποιο βαθμο θα μπορουσαν να βοηθησουν την ελληνικη επεκταση στην Μικρασια.

    Το οτι χασαμε,δεν μου λεει τιποτα.Μπορει και να παιζαμε σωστα και να χαναμε.Αυτο που με χαλαει ομως ειναι οτι δεν παιξαμε σωστα.Δηλαδη το 1919,δεν ειχαμε τιποτα στα χερια μας που να δειχνει οτι ο τουρκικος λαος δεν θα αντιστεκοταν μεχρις εσχατων στην ελληνικη προσαρτηση.Ουτε και οι συνθηκες που γραφεις συνηγορουν προς κατι τετοιο.Ομως μοιαζει σαν να ειχαμε προεξοφλησει,την χλιαρη αντιδραση των Τουρκων.

    Κατι συντομο.»Κατ αυτον τον τροπο η Ελλας θα εκπληρωση πραγματικα τον μεγαλο της προορισμον και θα αποτελεση σημαντικον παραγοντα πολιτισμου και ειρηνικης προοδου εις την ανατολικην αυτην ακρη της Ευρωπης και εις τας παρυφας της μεγαλης ασιατικης ηπειρου…Μηπως ετσι δεν αρχισαν ολες οι μεγαλες δυναμεις?»
    Ομιλια του Βενιζελου σε θαλαμηγο στο λιμανι της Σμυρνης τον Σεπτεμβρη του 1920.
    Εναμιση χρονο μετα την αποβαση μοιαζει να ξεχνα οτι για να αναδειχθεις δυναμη(μικρη,μεσαια η μεγαλη)πρεπει την εσωτερικη σου ισχυ να μπορεις να την εξαγαγεις στους γυρω σου,ακομα και σε οσους δεν θελουν να την αποδεχθουν.
    »Ο τιτλος ομως μιας μεγαλης δυναμης χανεται,οπως αλλωστε κερδιζεται δια της βιας»
    Martin Wight »Πολιτικη δυναμεων».

    Και επισης διαφωνω με την θεση που περιπου λεει,οτι»ολα ησαν υπο ελεγχο η περιπου υπο ελεγχο,εως οτου προεκυψε ο ασταθμητος παραγοντας Κεμαλ».Αυτο και αν ειναι καθαρη μεταφυσικη.Ως και εαν ο Κεμαλ ηταν καποιο φυσικο φαινομενο που επεπεσε επι της κεφαλης μας απο το συμπαντικο χαος.Ο καθε λαος και οι ιστορικες συνθηκες που ζει αυτος ο λαος,γεννα τους ηγετες του.Ετσι ο τουρκικος λαος αργα η γρηγορα θαχε γεννησει τον η τους Κεμαλ του,λιγοτερο η περισοτερο ικανους απο τον συγκεκριμενο Κεμαλ.Και αυτο θα επρεπε ναχε ελεγχθει απο την ελληνικη στρατηγικη.
    ΚΧΡ

  45. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    K/Δ ΚΒ
    Σε ευχαριστώ φίλε ΚΧΡ για τις διευκρινίσεις.
    Να σημειώσω κάτι.
    Όταν λέμε ότι ο Βενιζέλος μπορεί να είχε υπολογίσει στην στρατιωτική κατάρρευση της οθωμανικής πλευράς, να έχουμε υπ’ όψιν ότι για εμάς που ξέρουμε πως εξελίχθηκαν τα πράγματα μετά από χρόνια, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα.
    Το μέγεθος όμως της στρατιωτικής κατάρρευσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν ένα εντυπωσιακό γεγονός και δεδομένο για πολλούς τότε και όχι μόνο για τον Βενιζέλο. Οι φίλοι μας που θα αναλύσουν το όλο θέμα θα διευκρινίσουν ότι δεν μιλάμε με τους ίδιους όρους ισχύος για το κεμαλικό κίνημα στην απαρχή του, σε σχέση με τα τέλη του 1920 και το 1921. Καμμία σχέση.
    Εδώ μιλάμε για τα δεδομένα που είχε ο Βενιζέλος στην Διάσκεψη της Ειρήνης στο Παρίσι (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1919). Κανείς δεν ήξερε τότε τον Μουσταφά.

  46. Ο/Η .+- λέει:

    «…Εδώ μιλάμε για τα δεδομένα που είχε ο Βενιζέλος στην Διάσκεψη της Ειρήνης στο Παρίσι (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1919). Κανείς δεν ήξερε τότε τον Μουσταφά…»
    Εχεις δικηο, αλλά ηδη ειχαν επιγνωση οτι για τον πληρη ελεγχο της Τουρκιας χρειαζονταν 27 μεραρχιες! Υπαρχουν τα σχετικα κειμενα και διαπιστωσεις του Στραταρχη Foch. Υστερα ειναι και το αλλο: Ο ΕΣ ειχε βαρυ και μη οπλισμο για 10-11 μεραρχιες το πολυ, απο τις οποιες καποιες σε καθε περιπτωση θα εμεναν για τον «φοβο των ιουδαιων» στην ελλαδα, οπως για παραδειγμα η 8η ΜΠ στην ηπειρο αν και σε μη εμπολεμη συνθεση, και καποιες που να «βλεπουν» προς την βουλγαρια, οπως οντος συνεβη με την στρατια της θρακης το 1919-1922. Στην ουσια απο τις 27 Μεραρχιες του Φοκ, στις 7 με 8 τοτε διαθεσημες του ΕΣ το 1919 υπαρχει μια τεραστια διαφορά!

    .και-

  47. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Κ/Δ ΚΒ
    Αγαπητέ +-
    Τον Ιανουάριο του 1919:
    α) H Oθωμανική Αυτοκρατορία μόλις 3 μήνες πριν είχε συνθηκολογήσει.
    β) Η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε δεχθεί (και εφαρμόσει στο μεγαλύτερο ποσοστό) τον αφοπλισμό και την αποστράτευση.
    γ) Η Ελλάδα δεν είχε καταλάβει κανένα μέρος της οθωμανικής επικράτειας.
    δ) Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν υπήρχε κανένα κίνημα αντίστασης
    Ο στόχος του Βενιζέλου (και κάθε πλευράς που προσήλθε ως νικητής σε διεθνείς διαπραγματεύσεις) ήταν μέσα από τις διαπραγματεύσεις να επιδικαστούν στην Ελλάδα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας βάσει διεθνούς συνθήκης που θα υπέγραφε και η οθωμανική πλευρά οπότε αυτές θα ήταν ισχυρές, σεβαστές και κυρίως αποδεκτές από τον ηττήμένο ο οποίος δεν θα είχε λόγο να αντιδράσει. Δεν προσήλθε έχοντας στο νου τον ευκαιριακό τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η αποβίβαση στην Σμύρνη τον Μάιο, ούτε το ενδεχόμενο απόλυτης άρνησης της οθωμανικής πλευράς (έστω και όχι επισήμου), ούτε την τυχοδιωκτική πολιτική της Ιταλίας που άρχισε να εφαρμόζεται τον Απρίλιο. Ούτε βέβαια περίμενε ότι θα χρόνιζε τόσο πολύ η τελική υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης (22 μήνες μετά την συνθηκολόγηση), ούτε ότι θα μεταστραφούν πλήρως οι ιταλικές και κυρίως γαλλικές διαθέσεις.
    Και φυσικά ο Φος δεν ρωτήθηκε τον Ιανουάριο του 1919 γιατί εκείνη την εποχή δεν ετίθετο θέμα. Απλά δεν υπήρχε καν διάθεση από τουρκικής πλευράς για αντίσταση (αφού μόλις είχαν συνθηκολογήσει). Αργότερα ρωτήθηκε ο Φος. Αλλά ακόμα και 10 μήνες μετά την ελληνική απόβαση, οι 5-6 ελληνικές μεραρχίες που είχαν μεταφερθεί στην Μικρά Ασία, μπορούσαν να καθαρίσουν μόνες τους το παιχνίδι, γιατί πολύ απλά οι κεμαλικές δυνάμεις ήταν ασήμαντες και το κυριότερο είχαν πολλά μέτωπα να καλύψουν. Το κυριότερο δεν είχαν έως τον Μάρτιο του 1920 καμμία οικονομική βοήθεια.
    Επαναλαμβάνω, γνωρίζοντας εκ των υστέρων τις εξελίξεις, μην κάνουμε άλματα σκέψεων, υποθέσεων και συμπερασμάτων.

  48. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητοί φίλοι,

    Παρακολουθώ με ενδιαφέρον τον διάλογο που αναπτύσσεται με αφορμή το αρχικό κείμενο. Αποφεύγω, όσο μπορώ, τον πειρασμό να παρέμβω γιατί το κείμενο αυτό πρόκειται να αναθεωρηθεί σημαντικά – και υποπτεύομαι ότι αυτό θα συμβεί αρκετές φορές. Επιπλέον, στην εκδοχή του αυτή φτάνει μόνον μέχρι το Νοέμβριο του 1920, σταματώντας σε ένα κομβικό σημείο. Τέλος, το σωστό είναι τα συμπεράσματα να έπονται της αναλύσεως και όχι να προηγούνται αυτής. Το ανωτέρω κείμενο γράφτηκε περισσότερο ως «μπούσουλας» για κάποιον λιγότερο εξοικειωμένο, παρά ως πλήρες κείμενο αναλύσεως.

    Παρ΄όλα αυτά, ας μου επιτραπεί να κάνω μερικές παρατηρήσεις:

    α) έκανε ορθό υπολογισμό ο Βενιζέλος, πηγαίνοντας στη Μικρασία; Πέραν όλων των άλλων – ανοικτών προς συζήτηση – δε μπορεί να μας διαφεύγει το μείζον: από το 1910 σαφώς, και δραματικά από το 1914 και μετά, στη Μικρά Ασία έχει ξεκινήσει μια μαζική, συντεταγμένη επιχείρηση καταστροφής του ελληνικού πληθυσμού. Αυτό δεν είναι απλώς ένας «παράγων» που μπορεί κανείς να αγνοήσει. Ποια ήταν η εναλλακτική ιστορική λύση για την ελληνική πολιτεία; Να παρακολουθήσει απαθής την καταστροφή, όπως έκανε με την Κύπρο, την Κωνσταντινούπολη και κάνει με τη Β. Ήπειρο, περιοριζόμενη σε θλιβερές «παραστάσεις» και «διπλωματικές ενέργειες»; Αν μη τι άλλο, στη Μικρά Ασία δόθηκε μάχη. Χάθηκε, αλλά χάθηκε από κακό χειρισμό και δεν ήταν καθόλου εξ αρχής καταδικασμένη. Θα ήταν κατά πολύ αθλιότερο να έχουμε αχθεί στο ίδιο αποτέλεσμα αμαχητί.

    β) Έκανε σωστό υπολογισμό ο Βενιζέλος το 1919, πηγαίνοντας στη Μικρασία; Το ερώτημα δείχνει να υπονοεί ότι η επιλογή γίνεται εφ΄άπαξ και ότι το αποτέλεσμα είναι προκαθορισμένο: είτε επέλεξε κανείς σωστά, οπότε θα κερδίσει, είτε επέλεξε κανείς λανθασμένα οπότε θα χάσει – ανεξαρτήτως του τι κάνει ενδιαμέσως. Η στάση αυτή θα μπορούσε να ισχύει αν η ιστορική εξέλιξη έδειχνε ότι το εγχείρημα ήταν σαφώς και κατηγορηματικώς καταδικασμένο – οπότε η αρχική επιλογή υπήρξε άφρων. Όμως από την ιστορική εξέλιξη δεν προκύπτει τίποτα τέτοιο – τουλάχιστον εξ αιτίας «αντικειμενικών» παραγόντων. Ούτε το τελικό αποτέλεσμα εξαρτήθηκε από «απρόβλεπτους» παράγοντες, όπως η εμφάνιση του Κεμάλ. Αυτό είναι απλή αφέλεια. Αργά ή γρήγορα κάποιος θα εξέφραζε την ογκούμενη και αναπόφευκτη τουρκική αντίδραση, και θα ηγείτο αυτής. Έτυχε να είναι ο Κεμάλ αυτός. Ήταν ασφαλώς πολύ ικανός, αλλά στην αποτίμησή του ξεχνούμε ότι ήταν η ελληνική στρατηγική (σε επίπεδο στρατηγικής και υψηλής στρατηγικής) που του επέτρεψε να εκτελέσει το έργο του. Με λιγότερο αυτοκτονική πολιτική εκ μέρους μας, θα του ήταν αδύνατον να επικρατήσει.

    γ) Έκανε σωστό υπολογισμό ο Βενιζέλος το 1919, πηγαίνοντας στη Μικρασία; Το ερώτημα αγνοεί την πλοκή και τη δομή της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Η Μικρασιατική Εκστρατεία δεν υπήρξε, ούτε πολιτικά ούτε στρατιωτικά, ένα «εφ’ άπαξ», «μονοκόμματο» εγχείρημα. Είχε εσωτερική δομή και κομβικά σημεία. Η διαχείριση της εξέλιξης της και οι αποφάσεις (ή η αδράνεια) σε κομβικά σημεία βάρυναν, κατά τη γνώμη μου, περισσότερο απ΄ότι η αρχική απόφαση.

    Τέλος, ένα επιγραμματικό σχόλιο σχετικά με τη σημασία της αλλαγής του Νοεμβρίου του 1920: Η αλλαγή αυτή βάρυνε δραματικά στην εξέλιξη της εκστρατείας και υπήρξε μάλλον η βασικότερη αιτία – μεταξύ πολλών – της ήττας. Αλλά ο λόγος ήταν δευτερευόντως η «ευθύνη» της νέας κυβέρνησης για τις επιλογές και τις πολιτικές της. Ασύγκριτα σημαντικότερος λόγος είναι η «λύση συνεχείας» της ελληνικής στρατηγικής που η αλλαγή προκάλεσε, σχεδόν ακούσια, σχεδόν παρά τη θέλησή της, και σχεδόν αναπόφευκτα. Είναι η αμηχανία της ελληνικής στρατηγικής (μέχρι να επαναπροσανατολιστεί) κατά την πλέον κρίσιμη χρονική στιγμή (το φθινόπωρο του 1920) που προκαλεί τη θανάσιμη αστοχία. Αν οι εκλογές είχαν γίνει ένα χρόνο νωρίτερα ή ένα χρόνο αργότερα, το ίδιο ακριβώς εκλογικό αποτέλεσμα θα είχε λιγότερο δραματικές επιπτώσεις.

  49. Ο/Η .+- λέει:

    «…από το 1910 σαφώς, και δραματικά από το 1914 και μετά, στη Μικρά Ασία έχει ξεκινήσει μια μαζική, συντεταγμένη επιχείρηση καταστροφής του ελληνικού πληθυσμού…»

    Το σημαντικο προβλημα αυτο οπως και εσυ ανεφερες προυπηρχε και συνεχησε να συντηρηται και μετα την αποχωρηση του ΕΣ. Αν οντως ηταν το βασικο προβλημα τοτε στην Μ. Ασια επρεπε να «μπουνε» απο το 1910!

    Υπαρχει ομως και το γεγονος οτι για την γεωγραφικη περιοχη ελληνικου ενδιαφεροντος ενδιαφερον ειχε και η Ιταλια. Απο οσο γνωριζω το παραδειγμα με τα δοδεκανησα θα μπορουσε να ηταν ενδεικτικο για το γεγονος οτι η Ιταλια εαν ειχε αφεθει να ελενξει και την Σμυρνη ισως ο Χριστιανικος πλυθησμος θα ειχε εναν καλυτερο «προστατη» απο την Ελλαδα καθως το οικονομικο κια στρατιωτικο μεγεθος της χωρας ηταν και ειναι κλασεις ανωτερο απο το ελληνικο και σιγουρα σε θεση να διατηρησει και να τροφοδοτησει ενα πολυαριθμο στρατευμα οπως εκεινο που ηταν αναγκαιο για μια τετοια περισταση. Δεν μπορει να αγνοηθει το γεγονος οτι η καταληψη της Σμυρνης απο τον ΕΣ εγινε απο «σποντα» για να μην καταληφθει απο τα Ιταλικα στρατευματα τοτε με βαση διεθνη εντολη . Σε ποιο βαθμο μπορει να χαρακτηρηστει η ελληνικη εκστρατεια σαν τυχοδιωκτισμο εξαιτιας της ανεπαρκειας απεναντι στον αθλο που τους περιμενε; Ολα οσα ειναι γνωστα, κατοπιν εορτης, δειχνουν οτι προκειται για ενα «βημα» που δεν ηταν σε θεση η ελλαδα να κανει με τα τοτε δεδομενα(οικονομικα, στρατιωτικα) της εποχης.

    .και-

  50. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ +-,

    Η ιστορική συζήτηση με το «εάν» είναι πάντα ενδιαφέρουσα και προκλητική, αλλά, δυστυχώς, επιδέχεται οποιαδήποτε εκδοχή.

    Η βασική μου θέση είναι ότι ο κύριος λόγος για τον οποίον η Ελλάδα όχι απλώς ορθώς πήγε στη Μικρασία αλλά δεν είχε καν την επιλογή να μην πάει, ήταν το προδιαγεγραμμένο τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Υπήρχαν πολλοί λόγοι για τους οποίους έπρεπε να πάει, και πολλοί λόγοι για τους οποίους μπορούσε να πάει. Αλλά δεδομένης της κατάστασης του Μικρασιατικού Ελληνισμού, δεν είχε την επιλογή να ΜΗΝ πάει.

    Αναφέρεις ότι «αν όντως ήταν αυτό το βασικό πρόβλημα, τότε στη Μ. Ασία έπρεπε να «μπούνε» από το 1910″. Κατ΄αρχάς, να υπενθυμίσω την ακολουθία των γεγονότων: με την επανάσταση των νεοτούρκων του 1908 δημιουργούνται ελπίδες ότι θα παραχωρηθούν πολιτικά δικαιώματα στους μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς – γι΄αυτό και τερματίζεται, παρεμπιπτόντως, ο Μακεδονικός Αγώνας. Μέχρι το 1910 καθίσταται σαφές ότι οι νεότουρκοι δεν έχουν καμία τέτοια πρόθεση, αντιθέτως αποβλέπει σε εθνική ομογενοποίηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. (Και) εξ αυτού του λόγου, το 1912 τα χριστιανικά κράτη των Βαλκανίων «μπαίνουν» στα ευρωπαϊκά εδάφη της οθωμανικής αυτοκρατορίας και κατορθώνουν να την εκδιώξουν από εκεί. Μόλις ένα έτος αργότερα, κι ενώ η πολιτική της οθωμανικής αυτοκρατορίας συνεχίζεται, ξεσπά ο Α’ ΠΠ κατά τη διάρκεια του οποίου η νεοτουρκική πολιτική της εξοντώσεως του ελληνικού πληθυσμού παροξύνεται και στον οποίον η Ελλάς – με τον έναν ή άλλο τρόπο – πολεμά εναντίον των Κεντρικών Δυνάμεων μέχρι το τέλος του 1918, οπότε τελειώνει ο πόλεμος. Με τη λήξη του πολέμου η Ελλάς διεκδικεί τη λύτρωση των ελληνικών πληθυσμών, και, έστω και εμμέσως, την επιτυγχάνει – για την ακρίβεια επιτυγχάνει το δικαίωμα να το επιβάλει υπό ευνοϊκές συνθήκες. Δηλαδή: στο μέτρο του πρακτικά εφικτού, η Ελλάς επεδίωξε με συνέπεια την προστασία των ελληνικών πληθυσμών από την εμφάνιση, ήδη, της πρόθεσης γενοκτονίας.

    Μπορούσε η Ιταλία να αποτελέσει «εναλλακτική» λύση για την προστασία των ελληνικών μικρασιατικών πληθυσμών;

    Κατά τη γνώμη μου, σε καμία περίπτωση.

    Κατ΄αρχάς, και επί της αρχής, θα ήταν τουλάχιστον παράδοξο για μία ζωντανή χώρα, αμέσως μετά τη συμμετοχή της σε ένα νικηφόρο πόλεμο, να εναποθέσει στη βασικότερη ανταγωνίστριά της την προστασία εθνικών της πληθυσμών σε ζωτικό εθνικό της χώρο, και μαζί με αυτό να παραιτηθεί οικειοθελώς από την πρόκληση της επανόδου της στην ιστορία.

    Αλλά, ας δούμε την εναλλακτική αυτή λίγο πιο αναλυτικά:

    1. Ήταν η επιλογή της Ιταλίας για την προστασία των μικρασιατικών πληθυσμών στρατηγικά βιώσιμη επιλογή; Η απάντηση είναι ότι η Ιταλία δεν κατόρθωσε να σταθεί στη Μικρασία όχι γιατί την εμποδίσαμε εμείς, αλλά γιατί κανείς από τους τρεις νικητές των Μεγάλων Δυνάμεων δεν την ήθελε. Για την ακρίβεια, εμείς πήραμε την εντολή για τη Σμύρνη προκειμένου να αποτραπεί η εκεί παρουσία των ιταλών. Οι βρετανοί επ’ουδενί ήθελαν την Ιταλία κοντά στα Στενά, οι Γάλλοι δεν ήθελαν σε καμία περίπτωση να ενισχυθούν (αποικιοκρατικά) κάποιοι που τους έβλεπαν ως ανταγωνιστές στην Μεσόγειο, και οι αμερικανοί δεν έτρεφαν καμία συμπάθεια γι΄αυτούς. Το ότι οι ιταλοί εκδικητικά στράφηκαν εναντίον μας δε σημαίνει ότι τους φταίγαμε εμείς.

    2. Η επιλογή της Ιταλίας για την προστασία των μικρασιατικών πληθυσμών ήταν στρατιωτικά βιώσιμη; Η απάντηση εδώ είναι ένα σαφέστατο όχι. Κατ΄αρχάς, η ιταλική παρουσία εκεί θα είχε προκαλέσει την ίδια ακριβώς τουρκική αντίδραση με αυτήν που προκάλεσε η ελληνική – ίσως οριακά μικρότερη και πιο καθυστερημένη, αλλά στην ουσία της την ίδια: οι τούρκοι κατά την ανακωχή στο Μούδρο και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο Παρίσι είχαν ως βασική επιδίωξη το να μην κατοχυρωθεί ζώνη στους έλληνες ΚΑΙ στους ιταλούς – χωρίς να πολυενοχλούνται για ζώνες στους βρετανούς ή στους γάλλους. Ο λόγος είναι προφανής: οι δύο τελευταίες κατοχές (με το ελληνικό στοιχείο από τη μία, και με την διακηρυγμένη πρόθεση των ιταλών να εποικίσουν τις εύφορες μικρασιατικές περιοχές, ειδικά του νότου, με ιταλούς αγρότες) έθεταν σε αμφισβήτηση την ιστορική κυριαρχία των τούρκων επί της Μικρασίας. Αντίθετα, ήταν προφανές ότι οι Βρετανοί και οι Γάλλοι, ακόμη και στη χειρότερη περίπτωση, θα ήταν περαστικοί.

    Αν η αντίδραση επρόκειτο να είναι η ίδια, είχε η Ιταλία τη στρατιωτική ισχύ να φέρει σε πέρας το στρατιωτικό εγχείρημα στο οποίο η Ελλάς απέτυχε; Σε καμία περίπτωση: Πολύ συνοπτικά: πρώτον, κατά τη διάρκεια του Α΄ΠΠ ο ιταλικός στρατός δεν έδειξε καμία ιδιαίτερη επίδοση, και αυτό φάνηκε και από το εν συνεχεία ιστορικό του. Κατά δεύτερον, όπως και οι υπόλοιπες νικήτριες δυνάμεις, δεν είχε την ενέργεια να αναλάβει τέτοιο εγχείρημα, για τον ίδιο λόγο που οι γάλλοι δεν είχαν την ενέργεια να το κατορθώσουν στην Κιλικία και για τον ίδιο λόγο που οι βρετανοί δεν το επιχειρούσαν, καν, όπου θα ήθελαν. Και τρίτον, οι ιταλοί δε στάθηκαν εκ των πραγμάτων ικανοί για τέτοιο εγχείρημα. Ας μην ξεχνάμε ότι οι Ιταλοί δε διεκδικούσαν μόνον, (ίσως, ούτε καν κυρίως) τη Σμύρνη και την ενδοχώρα της, αλλά διεκδικούσαν κυρίως τη νότια ζώνη της Μικρασίας. Πολύ γρήγορα, και με τους τούρκους στραμένους εναντίον μας, οι ιταλοί ανακάλυψαν ότι δεν είχαν αρκετή ενέργεια για κάτι τέτοιο και απαγκιστρώθηκαν. Οι ιταλοί θα πήγαιναν στο Δορύλαιο;

    Παρεμπιπτόντως, το παράδειγμα των Δωδεκανήσων δεν είναι στρατιωτικά συγκρίσιμο με αυτό της δυτικής Μικρασίας. Έναντι μιας ναυτικής δύναμης οι τούρκοι που μόλις είχαν βγει από τρεις εξαντλητικούς πολέμους ασφαλώς και δεν είχαν τη δυνατότητα να τα διεκδικήσουν, γιατί απλούστατα δεν είχαν, καν, ναυτικό – και δεν ήταν η μόνη αδυναμία. Αλλά αυτό είναι ριζικά διαφορετικό στρατιωτικό πρόβλημα από το μικρασιατικό.

    3. Ήταν η Ιταλία, εν πάση περιπτώσει, μια «καλή» εναλλακτική επιλογή έναντι της τουρκικής; Θα μου επιτρέψεις να αμφιβάλω – προφανώς χωρίς να μπορώ να το αποδείξω.
    Είναι προφανές ότι οι ιταλοί δε θα επιδίδονταν οι ίδιοι σε μαζικές σφαγές ελληνικών πληθυσμών. Όμως αργά ή γρήγορα, οι ιταλοί θα ένοιωθαν απειλημένοι από τη μία ή την άλλη πλευρά, ή απλώς θα ήθελαν χώρο για να φέρουν τους δικούς τους εποίκους. Ποιος θα έκανε τη βρωμοδουλειά της τρομοκράτησης ή/και της εκδίωξης του επικίνδυνου εθνοτικού στοιχείου; Σύμφωνα με μια πατροπαράδοτη αποικιοκρατική πρακτική, το αντίπαλο εθνοτικό στοιχείο, με την επίνευση και τα στραβά μάτια του αποικιοκράτη. Όσο κατοχυρώθηκε ο ελληνισμός στην Κύπρο άλλο τόσο θα κατοχυρώνονταν στη Μικρασία.
    Τους πληθυσμούς σου δεν τους εκχωρείς για προστασία σε «φίλους». Ποτέ.

  51. Ο/Η Φτωχός και μόνος κάου - μπόυ λέει:

    ….ειδικά όταν οι ‘φίλοι» είναι οι Ιταλοί που ανέκαθεν υπήρξαν ανταγωνιστικοί προς τις ελληνικές επιδιώξεις. Στη Μικρασία, στην Β.Ήπειρο, στην προπαγάνδα προς τους ελληνικούς βλάχικους πληθυσμούς για την «ιταλική» καταγωγή τους, για τον σημαντικό αριθμό εγκλημάτων πολέμου κατά τη διάρκεια της κατοχής – θυμόμαστε τους Γερμανούς μόνο. Και τα συμφέροντα παραμένουν ίδια. Στην πρόσφατη κρίση των πυραμίδων και των καλάσνικοφ στην Αλβανία έκαναν τα πάντα να ελέγξουν το λιμάνι της Αυλώνας (εκεί πάντα είναι τα μάτια τους) και να εκτοπίσουν τους έλληνες στο λιμανάκι των Αγ.Σαράντα. Δεν υπάρχουν σύμμαχοι και φίλοι. Είτε κάνουμε μόνοι μας τις δουλειές μας είτε θα περιμένουμε τον μαρμαρωμένο βασιλιά.

    Το χειρότερο στην καταστροφή της Μικρασίας είναι ότι έκτοτε κυριάρχησαν στην πολιτική σκηνή άνθρωποι που φοβούνται και τον ίσκιο τους. Άνθρωποι που μετράνε ακόμη και τη γνώμη…της Φυρομίας – όταν δε βλέπουν τον Ερντογάν, αλλάζουν παντελόνι. Και ακόμα χειρότερα: έκαναν και μεγάλο μέρος του πληθυσμού σκυλάκια του καναπέ και θαμώνες των μπαρ της Μυκόνου και των σκυλάδικων. Έτσι εγκαταλείφθηκε η Κύπρος, έτσι χάθηκε ο ελληνισμός στην Κων/πολη, έτσι φυλλοροεί ο ελληνισμός στη Β.Ήπειρο. Και στο βάθος η Δυτική Θράκη που έχει παραδοθεί ήδη ανεπίσημα στο Τουρκικό προξενείο. Η τωρινή οικονομική καθίζηση δυστυχώς δεν βοηθά, όπως θα περίμενε κανείς: ο αγράμματος και αστοιχείωτος ελληναράς, που την ώρα του μαθήματος της Ιστορίας έπαιζε με το κινητό, θα μάθει Ιστορία από τις κραυγές του κάθε Άδωνι και του κάθε χρυσαύγουλου. Θα βγει φασίστας και εθνικιστής αντί για πατριώτης, εθνιστής (πόσοι συνάδελφοί μου άραγε διδάσκουν την διαφορά ανάμεσα στο εθνικίστής και εθνιστής, που, διάολε, υπάρχει στην ύλη των Πανελληνίων στο μάθημα της Γλώσσας;). Δεν ξέρω τι μέγεθος εθνικής συμφοράς απαιτείται να ξεκουνήσει το μυαλό του νεοέλληνα από το βάλτο του εφησυχασμού και της εθνικιστικής ρητορείας. Υποψιάζομαι ωστόσο όσο περνά ο καιρός και τίποτα καλό δε συμβαίνει ότι το αντίτιμο της αδράνειας θα είναι μεγάλο.

  52. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ ΦΚΜΚ,

    Ως προς το πρώτο μέρος της παρατήρησής σου δεν έχω κανένα σχόλιο. Συμφωνώ απόλυτα.

    Ως προς το δεύτερο μέρος, όμως, διαφωνώ ριζικά. Όχι γιατί ό,τι γράφεις δεν ισχύει, αλλά γιατί είναι το μικρότερο μέρος του προβλήματος. Ο αγράμματος κι αστοιχείωτος ελληναράς φυσικά πιθανόν και να μάθει ιστορία από τις κραυγές του κάθε τυχάρπαστου. Αλλά αυτός είναι το μικρότερο πρόβλημα. Τον ζορίζουν τα πρακτικά, και εάν τα πρακτικά βελτιωθούν, τότε μεταπείθεται εύκολα. Συνήθως δεν έχει καν προσχωρήσει στη Χρυσή Αυγή για ιδεολογικούς λόγους. Για να φύγουν οι ξένοι που τον τρομοκρατούν έχει πάει, ή γιατί δεν ξέρει γιατί δε βρίσκει δουλειά.

    Το πρόβλημα (εγώ θα έλεγα πολύ μεγαλύτερο, αλλά έστω, για την οικονομία της συζητήσεως ότι είναι απλώς εξ ίσου μεγάλο) είναι οι ημιμαθείς αριστερίζοντες «αντιεθνικιστές». Είναι η ελαφρών βαρών «ιντελλιγκέντσια» κι όλοι όσοι πήραν ένα πτυχίο, διάβασαν και μονοψήφιο αριθμό βιβλίων, διαβάζουν Ελευθεροτυπία και Αυγή και θεωρούν εαυτούς «μορφωμένους». Κι όταν έχουν διαβάσει κι ένα διψήφιο αχταρμά από βιβλία, τότε γίνονται ανυπόφορα φανατισμένοι μισαλλόδοξοι. Αυτοί είναι το πρόβλημα, γιατί αυτοί είναι οι κατ΄εξοχήν ελληναράδες του πνεύματος. Με ολίγο Λιάκο, ολίγο Μαρξ, περισσότερο Άντερσον, αριστερισμός-ντεκοντρουκτιονισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. «Όλα τα ‘χε η Μαριωρή, ο Ντεριντά της έλειπε», εύστοχα το είχε πει κάποιος – αριστερός παρεμπιπτόντως.

    Αυτοί είναι το πρόβλημα. Γιατί αυτό είναι το πιο δυναμικό κομμάτι της κοινωνίας. Μπορεί να είναι μειοψηφικό, αλλά είναι το πιο δυναμικό. Πήγαινε στην «Πολιτεία» και κοίταξε τους πάγκους με τις καινούργιες κυκλοφορίες. Εθνικιστικά βιβλία θα δεις, ή βιβλία «ενάντια στον εθνικισμό»; Ποιοί θα στελεχώσουν τις θέσεις ευθύνης κι εξουσίας σταδιακά, στο δημόσιο και ιδιωτικά; Οι «χρυσαύγουλοι» ή οι ημιμαθείς «μορφωμένοι»;

    Κι οι ημιμαθείς γίνονται και διδάσκοντες πανεπιστημίου, και μάλιστα ανθρωπιστικών επιστημών. Έχω φίλη παιδική και καρδιακή, λέκτορα «θεωρίας πολιτισμού» κάπου στην Ελλαδάρα μας, που κάθε φορά που μιλάμε μου λέει ιστορίες για τους «αντιπάλους εθνικισμούς Ελλάδας-Τουρκίας». Παλιά την έκανα τούρκο, τώρα βαριέμαι. Ξέρεις ποια είναι η διαφορά; Ότι αν μου δώσεις τρεις μέρες άνεσης με έναν χρυσαυγίτη, εγώ τον φέρνω στα συγκαλά του. Εσύ σε τρεις μέρες με έναν ημιμαθή μορφωμένο διεθνιστή-αριστεριστή τα καταφέρνεις;

    Η ημιμάθεια είναι χειρότερη από την αμάθεια δεν έλεγε μια παλιά παροιμία;

  53. Ο/Η .+- λέει:

    «Κατ΄αρχάς, και επί της αρχής, θα ήταν τουλάχιστον παράδοξο για μία ζωντανή χώρα, αμέσως μετά τη συμμετοχή της σε ένα νικηφόρο πόλεμο, να εναποθέσει στη βασικότερη ανταγωνίστριά της την προστασία εθνικών της πληθυσμών σε ζωτικό εθνικό της χώρο, και μαζί με αυτό να παραιτηθεί οικειοθελώς από την πρόκληση της επανόδου της στην ιστορία.»

    Συμφωνω επι της αρχης! αλλα το βημα σε τελικη αναλυση ηταν περισσοτερο απο εκεινο που η χωρα με τα τοτε μεσα μπορουσε να κανει. Με την ευκαιρια, ειναι γνωστη η μελετη/αναφορα του Φος, υπαρχουν ομως αντιστοιχες Ελληνικες σε κυβερνητικο επιπεδο που να ληφθηκαν υποψη οταν αποφασηστηκε η αποβαση στην Σμυρνη αλλα και αργοτερα η συνεχεια της στρατιωτικης λυσης;
    Υπαρχει και μια αλλη πτυχη. Η Ελλαδα του 1918 δεν ειναι η Ελλαδα του 1912. Εχουν περασει 6 χρονια πολλων δοκιμασιων, που ναι μεν εφεραν την γνωστη θετικη καταληξη του 1919, αλλα πως μπορει να υποστηριχθει οτι η χωρα δεν ειχε εξαντληθει απο την ηδη μακροχρονη δοκιμασια και μπορουσε να αντεξει μια επιπλεον δοκιμασια σε τετοια εκταση σαν αυτη που αποδειχτηκε οτι ηταν η Μικρασιατικη εκστρατεια; χωρις να υπολογιστει οτι και η σταση του διεθνους παραγοντα δεν μπορει να θεωρηθει δεδομενη στην εκταση που αυτο θα ηταν ανγκαιο για την αναγκαια υποστηριξη απο καθε πλευρα της ελληνικης προσπαθειας.

    δηλαδη αυτο που σε τελικη αναλυση εχει μια σημασια μεχρι σε ποιο βαθμο η αποφαση βασηστηκε σε συγκεκρημενα δεδομενα. Απο οσα γνωριζω ο Μεταχας ηταν ο μονος που ειχε εναντιωθει λεγοντας οτι δεν θα μπορουσαν να σταθουν!

    Οποτε θα μου επιτρεψεις να υποστηριξω οτι καποια «αν» ειναι κατι περισσοτερο απο χρησιμα.

    «..δε θα επιδίδονταν οι ίδιοι σε μαζικές σφαγές ελληνικών πληθυσμών. Όμως αργά ή γρήγορα, οι ιταλοί θα ένοιωθαν απειλημένοι από τη μία ή την άλλη πλευρά, ή απλώς θα ήθελαν χώρο για να φέρουν τους δικούς τους εποίκους. Ποιος θα έκανε τη βρωμοδουλειά της τρομοκράτησης ή/και της εκδίωξης του επικίνδυνου εθνοτικού στοιχείου; ..»

    Θα διαφωνησω. Εαν οντως ηταν ετσι η λογικη των Ιταλων, στα δωδεκανησα που εμειναν για 25 χρονια δεν θα ειχε μεινει ελληνας! Τα γεγονοτα ομως και η σταση που κρατησαν απεναντι στο ελληνικο πλυθησμο καθε αλλο απο εθρικη ηταν. Δεν υπαρχει η παραμικρη ενδειξη οτι σε περιπτωση που η Σμυρνη θετονταν υπο Ιταλικη κηδεμονια θα υπηρχαν ευτραπελα τετοιου τυπου.

    .και-

  54. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ +-,

    Προφανώς διαφωνούμε σε ότι αφορά το εφικτό του εγχειρήματος της Μικρασιατικής Εκστρατείας, αλλά όπως είπα, μια συζήτηση τώρα είναι πρωθύστερη. Αν έχεις υπομονή, θα μπορέσουμε να κάνουμε πολύ πιο αρθρωμένα και τεκμηριωμένα τη συζήτηση αυτή αφού έχει παρουσιαστεί ικανό μέρος της ανάλυσης.

    Προς το παρόν, θα επιμείνω απλώς στο θέμα αρχής.

    Σε ό,τι αφορά, όμως, την «ιταλική επιλογή», διαφωνώ με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο.

    Όχι απλώς «ενδείξεις» υπάρχουν αλλά επίτρεψέ μου την απόλυτη βεβαιότητα για το τι θα έκαναν οι Ιταλοί στη Σμύρνη. Στα Δωδεκάνησα φυσικά και είχαν «εχθρική» συμπεριφορά, αλλά κυρίως είχαν την ασφάλεια ενός μικρού, νησιωτικού και διακεκομμένου χώρου που ελεγχόταν εύκολα, ενός πληθυσμού σοκαρισμένου από την πρόσφατη Καταστροφή, και κανέναν μουσουλμανικό πληθυσμό πρόχειρο για «τουρκαλιές».

    Να θυμίσω, λοιπόν, τι έκαναν οι «καλοί» Ιταλοί όταν ζορίζονταν. Στη Μικρασία αβάνταραν τους Τούρκους ενώ ήταν άμεσοι, αυτόπτες μάρτυρες των αγριοτήτων τους εις βάρος των Ελλήνων (κι όταν λέμε αγριότητες εννοούμε αγριότητες, έτσι; δεν εννοούμε δολοφονίες: εννοούμε εξωφρενικές αγριότητες). Όλα αυτά συνέβαιναν όχι απλώς «εν γνώσει» τους, από «πληροφορίες» και «αναφορές» – συνέβαιναν λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα από τις θέσεις τους και οι ίδιοι γίνονταν μάρτυρες μετά από λίγο. Η πολιτική τους συνεχίστηκε ανεπηρέαστη. (Η πολιτική τους ήταν η ενθάρρυνση των αγριοτήτων).

    Στη Β. Ήπειρο, την καταστροφική πολιτική που άσκησαν εις βάρος του Ελληνισμού της Βορείου Ηπείρου, μακροχρόνια, συνεπή και ανεξάρτητη πολιτικού καθεστώτος, την ξέρουμε. Δεν έχουμε χρεία «ενδείξεων».

    Αν θέλεις να μάθεις πως θα αντιδρούσαν όταν, αργά ή γρήγορα, θα ένοιωθαν απειλημένοι από τους Έλληνες (ή και τους Τούρκους – αλλά στη Δυτ. Μικρασία και ιδίως στο Σαντζάκιο Σμύρνης ήταν οι Έλληνες που πλειοψηφούσαν), δεν έχεις παρά να ρίξεις μια ματιά στη Αιθιοπία και στην εκεί πολιτεία τους για να πάρεις ιδέες για το πως ενεργούσαν οι Ιταλοί όταν ζορίζονταν λίγο. Χρήση χημικών όπλων εναντίον αμάχων, εκτέλεση 30.000 μορφωμένων αιθιόπων σε αντίποινα για την απόπειρα κατά του Γκρατσιάνι, δημόσιοι απαγχονισμοί, στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, μαζικές ομηρίες, ακρωτηριασμοί των πτωμάτων των νεκρών αντιπάλων. Μπορεί να μην πετάλωναν τους αντιπάλους, μπορεί να μην τους απέκοπταν τα γεννητικά όργανα, δεν ξέρω αν ακολουθούσαν το τουρκικό έθιμο του να περνάν τα εντόσθια γύρω από το λαιμό του νεκρού. Αλλά δεν ξέρω πόσο πιο πολιτισμένος είναι ο βομβαρδισμός με αέρια μουστάρδας. Κι αυτό, υπ΄όψιν, χωρίς να υπάρχει ο πειρασμός της χρήσης της Μάστιγας του Θεού, διαθέσιμης και πρόθυμης επί τόπου.

    «Δεν υπάρχει καμία ένδειξη»… Ούτε οι Άγγλοι έδιναν καμία ένδειξη το 1920 για το τι θα έκαναν στην Κύπρο το 1955 και μετά. Αλλά όταν έχεις τις ενδείξεις, συνήθως είναι πολύ αργά.

    Τους πληθυσμούς σου δεν τους εκχωρείς για προστασία σε “φίλους”. Ποτέ.

  55. Ο/Η Φτωχός και μόνος κάου - μπόυ. λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε πρώτα να σε ενημερώσω ότι η τελευταία συριζίτικη μόδα είναι ο Πιερ Μπουρντιέ. Ο Ντεριντά μάλλον τους τελείωσε. Προσωπικά δεν ασχολούμαι παρά ελάχιστα με ζητήματα μαρξιστικής θεωρίας και έτσι οι αναγνώσεις μου μάλλον δεν έχουν φτάσει διψήφιο αριθμό (ούτε και βλέπω να φτάνουν ποτέ). Αντιθέτως προτιμώ την πρακτική σκέψη και δράση (αντιφατικό για φιλόλογο) πράγμα που με απομάκρυνε από τον συγκεκριμένο ιδεολογικό χώρο εδώ και είκοσι χρόνια. Ίσως να έφταιξε και η αποκήρυξη του κομμουνισμού από μέρους τους. Πάντως ποτέ δεν είχα πρόβλημα με τις απλουστευτικού τύπου εξισώσεις εθνικισμών που συχνά επικαλούνται αριστεροί φίλοι και συνάδελφοι. Ούτως ή άλλως το θέμα θα πάει – ή θα το φέρω – στο ζήτηματης σύγκρισης βιαιοπραγιών σε άμαχο πληθυσμό και στο κατά πόσον ήταν οργανωμένο σχέδιο η γενοκτονία του μικρασιατικού ελληνισμού ή η απόπειρα βουλγαροποίησης των ελλήνων της Μακεδονίας. Ε, εκεί οι περισσότεροι έχουν φτάσει μέχρι τα άρθρα του Ιού.Το ματς είναι τελειωμένο. Άσε που, επειδή είμαι αριστερός, οι περισσότεροι αιφνιδιάζονται γιατί δεν περιμένουν τέτοια επιχειρηματολογία. Ειδικά αν το κοινό (πάντα οι μάχες πρέπει να δίνονται δημόσια γιατί αλλιώς ποτέ κανείς δεν υποχωρεί – το κοινό όμως ζητά νικητή και ηττημένο) είναι πολιτικά αδιάφορο ή/και ιστορικά ημιμαθές, με λίγο λαϊκισμό επιπλέον και δραματικές περιγραφές είναι σίγουρο ότι ο αντίπαλος θα τα μαζέψει σύντομα. Ο κόσμος Βελισάριε δεν έχει κατά βάθος γίνει ακόμη τελείως μηδενιστής σε εθνικά ζητήματα. Απλώς χρειάζεται και λίγη παράσταση, γιατί η στεγνή επιχειρηματολογία τον κουράζει. Όσο για τους χρυσαυγίτες, οι πιθανότητα να τους πείσεις είναι ίση με την πιθανότητα να πείσεις Παοκτσή να γίνει Ολυμπιακός. Τα επιχειρήματα είναι μάταια: δεν είναι απλώς αγράμματοι, είναι οπαδοί και μάλιστα ηλίθιοι οπαδοί.

    ΥΓ. Αργώ ν απαντήσω, στο χωριό δεν έχω σύνδεση και με το στικάκι μέχρι GPRS σήμα έχω – με αναλαμπές 3G.

  56. Ο/Η nuke λέει:

    «…δινοντας ετσι χρονο σε τεραστιους αριθμους προσφύγων να φυγουν και να σωθουν. Μολις ο κυριος ογκος του τουρκικου Στρατου εφθανε σε αποσταση 2 ημερων, οι μοναδες αυτες θα υποχωρουσαν αμεσως στα λιμανια και θα εφευγαν. Η αστοργη εγκαταλειψη του αμαχου ελληνικου πληθυσμου αποτελει τεραστια ηθικη κηλιδα. Ελλαδα δεν ειναι οι πολεις, τα βουνα και οι πεδιαδες, Ελλαδα ειναι οι ΕΛΛΗΝΕΣ, και τοτε δεν εξαντληθηκαν τα περιθωρια σωτηριας τους.»

    Μα το ζήτημα NF είναι οτι η τότε ελληνική κυβέρνηση δεν ήθελε να φύγουν και να σωθούν. Γνωρίζεις ασφαλώς για το βασιλικό διάταγμα περί διαβατηρίου. Όπως είχε πει ο Στεργιάδης «καλύτερα να τους σφάξει όλους ο Κεμάλ γιατί άμα γυρίσουν στην Ελλάδα θα τα ανατρέψουν όλα».

  57. Ο/Η nuke λέει:

    Ξεκίνησα να διαβάζω από την αρχή την πολύ ωραία προσπάθεια που κάνετε για την Μικρασιατική Εκστρατεία. Δεν ξέρω αν θα πρέπει να περιμένω να φτάσετε στο 1922 αλλά θα ήθελα να ρωτήσω για την εγκατάλειψη του Τουμλού Μπουνάρ ποιος έχει την ευθύνη; Ο Φράγκου ή ο Πλαστήρας;

  58. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Φίλε nuke,

    H εγκατάλειψη της οχυρωμένης τοποθεσίας Τομπλού Μπουνάρ είναι μια θλιβερή παράγραφος μιας από τις μαύρες σελίδες της ιστορίας του ελληνικού στρατού, από αυτές τις πληγές που συχνά μας αρέσει να αποδίδουμε σε 1-2 άτομα ώστε το γενικό σύνολο να βγαίνει άσπιλο.

    Το κλειδί της τοποθεσίας Τομπλού Μπουνάρ αποτελούσε το ισχυρά οχυρωμένο υψ. Τοκλού Τεπέ, οι υπερασπιστές του οποίου – το ΙΙΙ Τάγμα του 1/38 Σύνταγματος Ευζώνων – είχαν έγγραφη διαταγή να «αμυνθούν μέχρις εσχάτων». Με την προσέγγιση όμως των τουρκικών φαλάγγων σε αυτό, την 16 Αυγούστου 1922 (4η μέρα της τουρκικής επίθεσης) και λίγο πριν το πεζικό τους αρχίσει την έφοδο, οι υπερασπιστές του Τοκλού Τεπέ άρχισαν να το εγκαταλείπουν, αρχής γενομένης από τον 10ο Λόχο που «παρέσυρε» στο φευγιό όλο το ΙΙΙ Τάγμα και στη συνέχεια το ακολούθησε όλο το 1/38 Σύνταγμα Ευζώνων, παρασύροντας μετά στην εγκατάλειψη θέσεων και το γειτονικό 4ο Σύνταγμα. Όλη η δεξιά (νότια ) πλευρά της τοποθεσίας Τομπλού Μπουναρ λοιπόν κατέρρευσε εντός λίγων ωρών, πριν μάλιστα η τουρκική επίθεση εκδηλωθεί πλήρως σε αυτό.

    Τι έφταιξε και σχεδόν τα 2/3 μιας από τις καλύτερες Μεραρχίες του ΕΣ η 1η , εγκαταλείπουν τις ισχυρές θέσεις τους χωρίς μάχη την 16 Αυγούστου 1922; Τέτοιας φύσης και έκτασης φαινόμενα, που δεν ήταν καθόλου μεμονωμένα μετά την 15 Αυγούστου, δεν εξηγούνται με απόδοση ευθύνης σε 1-2 ΄΄ανίκανους΄΄. Κάποιοι σοβαροί παράγοντες αλλά και εγγενείς αδυναμίες αποδόμησαν την μαχητική ικανότητα του Ελληνικού Στρατού τον Αύγουστο του 1922 και απαιτείται η ανάλυση της μάχης για να τεκμηριωθούν.

  59. Ο/Η NF λέει:

    @Nuke:
    Ολοι μου οι προγονοι ηταν ακραιφνεις βενιζελικοι, το ιδιο και εγω. Οφειλω ομως να πω την αληθεια. Το βασιλικο διαταγμα που αναφερεις εκδοθηκε τον Ιουλιο του 1922, και μου φαινεται απιθανο να αναφεροταν στους Μικρασιατες ειδικως. Αδυνατω να πιστεψω ότι οι αντιβενιζελικοι Κυβερνητες παρεδωσαν σκοπιμως Ελληνες στο μαχαιρι του Κεμαλ. Βενιζελικοι και αντιβενιζελικοι ηταν αμφοτεροι καλοι πατριωτες. Εθνικες παραταξεις ηταν και οι δυο.
    Εδειξαν όμως ανεπαρκεια την κρισιμη ωρα. Ο Χατζηανεστης τους ενημερωσε εγκαιρως για την διασπαση του μετωπου, στις 15 Αυγουστου 1922. Οι Τουρκοι μπηκαν στη Σμυρνη στις 27 Αυγουστου, αν και η πολη μπορουσε να κρατηθει πολλες μερες ακομη. Μπορουσαν να εκκενωσουν πολύ μεγαλο μερος του πληθυσμου, αν αντιδρουσαν αμεσως, αν διεταζαν κάθε πλοιο και κάθε καϊκι στις ελληνικες θαλασσες να τρεξει στα λιμανια της Μικρας Ασιας και να παραλαβει προσφυγες. Προσπαθησαν αλλα απετυχαν.
    Η περιπτωση του Στεργιαδη είναι πραγματικο σκανδαλο. Μεγαλο λαθος του Ελευθερίου Βενιζελου που τον διορισε, μεγαλο λαθος των αντιβενιζελικων που δεν τον εδιωξαν, παρα τις διαμαρτυριες των Ελληνων της Μικρας Ασιας.

  60. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Βελισαριε γραφεις.»Αν οι εκλογες ειχαν γινει εναν χρονο νωριτερα η ενα χρονο αργοτερα ,το ιδιο εκλογικο αποτελεσμα θα ειχε λιγοτερο δραματικες επιπτωσεις».
    Μπορεις παρακαλω να γινεις περισοτερο επεξηγηματικος,να ξετυληξης την σκεψη σου πανω στην προταση αυτη,που την βρισκω πολυ ενδιαφερουσα και κρισιμη.
    Επισης καποιος φιλος εγραψε για τους Ιταλους.
    Ισως οι» Ιταλοι εργατες»,να μην ηταν απλως »μια καποια λυσις»,που λεει και ο ποιητης,αλλα Η λυσις.
    Δηλαδη αν ειχαμε μπορεσει να διεθνοποιησουμε το μικρασιατικο ζητημα,καλωντας να μεταναστευσουν στην Σμυρνη Ιταλοι,Ιρλανδοι και αλλοι χριστιανοι απο την Ευρωπη,που την ιδια εποχη μεταναστευαν στις ΗΠΑ.
    Αν μεχρι το τελος του 1920,ειχαν εγκατασταθει στην περιοχη της Σμυρνης 100-200 χιλιαδες χριστιανοι απο την Ευρωπη-αγροτες,εργατες,γυναικοπαιδα-τοτε το ζητημα θα εμπαινε σε εντελως διαφορετικη βαση.

    Μολις βρω καποιον χρονο θα γραψω ενα αποσπασμα απο το βιβλιο του χωριανου μου Χρηστου Καραγιαννη,που περιγραφει την χρονικη στιγμη,που οι στρατιωτες εγκαταλειπουν τους λοχους τους και τρεπονται σε φυγη προς το Αιγαιο.
    Θα παρακαλουσα τους φιλους που εχουν καποια στρατιωτικη πειρα,να γραψουν τι καταλαβαν απο το αποσπασμα αυτο,γιατι σε μενα ειναι σκοτεινο,και δεν μπορω να καταλαβω ακριβως τις συνθηκες διαλυσης της Στρατειας .ΚΧΡ

  61. Ο/Η NF λέει:

    Μια ενδιαφερουσα εργασια για το πώς οι Βρεττανοι αποφασισαν να εγκαταλειψουν οριστικα τους Ελληνες και να πανε με τους Τουρκους.

    https://digital.lib.washington.edu/researchworks/bitstream/handle/1773/3109/Peng_project.pdf?sequence=1

    Πως επεδρασε η επανοδος του «γερμανοφιλου» Κωνσταντινου στη βρεττανικη πολιτικη;
    Συνοψιζει ο Υπουργος Πολεμου Ουινστον Τσωρτσιλ:

    “Here was a potentate, who, as we saw it, against the wishes and the interests of his own people, had for personal and family reasons thrown his country, or tried to throw it, on the enemy side, which had also turned out to be the losing side….the return of Constantine therefore dissolved all Allied loyalties to Greece…….just at the moment when her needs were greatest and her commitments becoming most embarrassing, to herself and to others, she had of her own free will sponged the slate»

    Ο Τσωρτσιλ ανηκε στους «ουδετερους». Οι «φιλελληνες» με επικεφαλης τον Πρωθυπουργο Lloyd George δυσαρεστηθηκαν, αλλα συνεχισαν να πονταρουν στο ελληνικο αλογο, και μετα την 1/11/1920. Οπως και οι «φιλοτουρκοι» συνεχισαν να πονταρουν στο τουρκικο αλογο, και πριν και μετα την 1/11/1920.

    Ποιος ηταν ομως ο αρχηγος του «φιλοτουρκου κομματος» ; Φαινεται οτι ηταν ο Στραταρχης Henry Wilson, Aρχηγος του Γενικου Επιτελειου Στρατου. Τα ημερολογια του ειναι σκετη απολαυση: Ειναι γνωστα τα απιθανα αποσπασματα που παραθετει ο Μ. Lewellyn Smith, αλλα εγω θα παραθεσω μερικα ακομη.

    “Ι pleaded once more for making love to the Turks, and showed that we could offer them more than could the Bolsheviks”

    Γεματος χαιρεκακια περιγραφει την ψυχρολουσια που υπεστη ο Λουντ Τζωρτζ οταν εφθασαν τα νεα για την ηττα του Βενιζελου στις εκλογες. :

    “He will find that he has backed the wrong horse… The fall of Venizelos is a great defeat for Lloyd George, as he has put his shirt on the old Greek.”

    Ο Στραταρχης Wilson μας λεει και κατι αλλο ενδιαφερον. Απο καταχωρηση ,μετα τα Νοεμβριανα του 1916:

    “Long talk with Fairholme, (σσ : στρατιωτικος ακολουθος στην Ελλαδα) just in from Athens. He is of opinion that we are wrong in backing Venizelos, and ought to change and back Tino.” (σσ : !!!!!!!!)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s