Οι Ναύαρχοι στους Νέους Φακέλους: Μερικά σχόλια

Στις 21 Μαΐου, στην εκπομπή «Νέοι Φάκελοι» του δημοσιογράφου Αλέξη Παπαχελά με θέμα «Πολεμικό Ναυτικό και οικονομική κρίση» απάντησαν σε ερωτήσεις των δημοσιογράφων της εκπομπής οι απόστρατοι ναύαρχοι Κοσμάς Χρηστίδης, επίτιμος αρχηγός ΓΕΝ, Κωνσταντίνος Μαζαράκης-Αινιάν, επίτιμος Αρχηγός Στόλου, Γρηγόριος Δεμέστιχας, επίτιμος Αρχηγός Στόλου και Ιωάννης Παλούμπης, ενώ ερωτήσεις της εκπομπής απάντησε και ο νυν Αρχηγός ΓΕΝ αντιναύαρχος Ευάγγελος Αποστολάκης. Ο υπουργός Αμύνης Πάνος Παναγιωτόπουλος αρνήθηκε να εμφανιστεί στην εκπομπή.

Οι απόστρατοι ναύαρχοι μίλησαν για τη δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει το Πολεμικό Ναυτικό εξ αιτίας της οξείας οικονομικής κρίσης που διερχόμαστε. Ειδικότερα, εστίασαν τις παρατηρήσεις τους σε τρία βασικά σημεία:

  • Οι περικοπές των αποδοχών των στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού, όπως άλλωστε και όλων των Ενόπλων Δυνάμεων, υπήρξαν αναλογικά πολύ μεγαλύτερες από αυτές των υπολοίπων πολιτών. Το γεγονός αυτό δεν έχει επιφέρει μόνον πρακτικές δυσκολίες στα στελέχη, αλλά έχει επιφέρει και πτώση του ηθικού στις τάξεις του Πολεμικού Ναυτικού
  • Η χαμηλή προτεραιότητα που η πολιτεία αποδίδει πλέον στον προϋπολογισμό του Πολεμικού Ναυτικού οδηγεί σταδιακά στην απώλεια των δεξιοτήτων και της επιχειρησιακής ικανότητας των στελεχών, ιδιαίτερα αυτές που αφορούν τις επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας
  • Η ίδια χαμηλή προτεραιότητα θα οδηγήσει σε σταδιακή υποσκέλιση του Πολεμικού Ναυτικού από το τουρκικό, εξ αιτίας των λίγων και παρωχημένων πλοίων με τα οποία θα αναγκαστεί στο προσεχές μέλλον να επιχειρεί, αφού αυτά δε μπορούν να αντικατασταθούν. Αυτό θα έχει τις προφανείς επιπτώσεις στην πολιτική ασφαλείας της χώρας.

Το σύνολο της συνέντευξης παρατίθεται εδώ:

Μερικά σχόλια και σκέψεις με αφορμή την εκπομπή και τις απαντήσεις.

  • Η ενέργεια των υψηλόβαθμων αποστράτων ναυάρχων να μιλήσουν στα ΜΜΕ και να το πράξουν συγκροτημένα και συγκρατημένα, προκειμένου να επισημάνουν τους κινδύνους για την εθνική ασφάλεια και να εκφράσουν, άτυπα αλλά ουσιαστικά, τα παράπονα και τη δυσφορία των εν ενεργεία συναδέλφων τους οι οποίοι θεσμικά στερούνται του δικαιώματος αυτού, ήταν όχι απλώς ορθή αλλά επιβεβλημένη. Με δεδομένο ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν έχουν άλλο τρόπο να εκφράζονται προς το εσωτερικό της χώρας, και δεδομένου ότι η παρέμβαση έγινε με αξιοπρεπή τρόπο και χωρίς διάθεση πολιτικού φατριασμού, μπορεί κανείς να πει ότι οι απόστρατοι ναύαρχοι έπραξαν και το άτυπο θεσμικό τους καθήκον.
  • Η προσπάθεια των αξιωματικών να προειδοποιήσουν έντονα χωρίς να προκαλέσουν φόβο στο εσωτερικό και χωρίς να δημιουργήσουν αρνητικές (και επικίνδυνες) εντυπώσεις στο εξωτερικό ήταν κατανοητή αλλά δυστυχώς αδύνατη. Η προσπάθεια που επιχείρησε ο αντιναύαρχος Χρηστίδης να αντιδιασταλεί το «φρόνημα» από το «ηθικό» μόνον θυμηδία μπορεί να προκαλέσει. Η προσπάθεια να καθησυχαστεί η κοινή γνώμη ότι οι περικοπές είναι δραστικές αλλά τα σημάδια θα φανούν στο μέλλον και όχι άμεσα, επίσης δε μπορεί να πείσει κανέναν σοβαρό παρατηρητή. Δυστυχώς, η ναυτική ισχύς της χώρας μειώνεται ταχύτατα, όπως ακριβώς ελαττώνεται η συνολική της αμυντική ισχύς.
  • Ισχύει ο ισχυρισμός των ναυάρχων ότι οι μεγάλες μειώσεις των αποδοχών των στελεχών οδηγούν σε καθίζηση του ηθικού τους; Θα ήταν αστείο να ισχυριστεί κανείς το αντίθετο. Κατ΄ αρχάς, όποιος έχει μια μικρή, έστω, επαφή με τον χώρο, το γνωρίζει από πρώτο χέρι. Κατά δεύτερον, θα ήταν απλούστατα αφύσικο να είναι διαφορετικά. Οποιοσδήποτε άνθρωπος υποστεί περικοπές των απολαβών του κατά τριάντα και πενήντα τοις εκατό θα δυσφορήσει εντονότατα, θα αντιδράσει αρνητικά και θα μειωθεί η διάθεσή του για εργασία. Δεν είναι «κακότροπη» συμπεριφορά εκ μέρους του – είναι η ανθρώπινη φύση. Πολύ δε περισσότερο, αν έχει την αίσθηση ότι η απώλειά του είναι άδικη και δυσανάλογη προς τις απώλειες των υπολοίπων στην κοινωνία. Ισχύει κάτι τέτοιο για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων; Ναι και όχι. Ως εργαζόμενοι – υπό την ευρεία έννοια – στον «δημόσιο τομέα» της χώρας, έχουν υποστεί μεγάλες μειώσεις, που για αρκετούς (και αυτό διαφέρει κατά περίσταση) είναι μεγαλύτερες από τον μέσο όρο μειώσεων που έχουν υποστεί άλλες ομάδες με τον ίδιο εργοδότη – αν και όχι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι έχει υποστεί μεγάλο μέρος των εργαζομένων του Δημοσίου Τομέα. Από την άλλη, μέσα στον κυκεώνα της κρίσης, όπως και οι υπόλοιποι εργαζόμενοι του κράτους έχουν εξασφαλισμένα κάποια ελάχιστα – αποδοχές και ασφάλεια – που δεν είναι αυτονόητα για μεγάλο μέρος των πολιτών οι οποίοι δεν εργάζονται στον δημόσιο τομέα. Αν μη τι άλλο, τα στελέχη των ΕΔ δεν αντιμετωπίζουν το φάσμα της ανεργίας, και η ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη παραμένει καλύτερη από του μέσου όρου – ακόμη και του δημοσίου τομέα. Είναι, λοιπόν, «αδικαιολόγητη» η στάση τους; Δυστυχώς, το ερώτημα δεν τίθεται σε επίπεδο δέοντος. Δεν έχει σημασία αν είναι αδικαιολόγητη η στάση τους. Είναι αναπόφευκτη.
  • Η επαγγελματική ευθύνη της ίδιας της ηγεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, όπως και όλων των Ενόπλων Δυνάμεων, στο θέμα αυτό δεν εθίγη – παρ΄όλο που δε μπορεί να ειπωθεί ότι βαρύνει προσωπικά τους ναυάρχους που εμφανίστηκαν. Όμως εμφανίστηκαν θεσμικά – και θεσμικά τους αναλογεί μερίδιο ευθύνης.

Η Ελλάδα οδηγήθηκε σε οικονομική κρίση από έναν μεγάλο αριθμό λόγων, η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων δεν αφορά τον τομέα της άμυνας. Στον τομέα της άμυνας, όμως, οι εξοπλιστικές δαπάνες υπήρξαν δευτερεύων παράγων. Αυτές μπορεί να διατέθηκαν κατά μεγάλο μέρος με τρόπο σκανδαλώδη, πλην όμως οι πιεστικές ανάγκες του γεωπολιτικού περιβάλλοντος ήταν τέτοιες που και κατά τον πλέον επιτυχή και συνετό τρόπο να διετίθεντο, πάλι θα ήταν ανεπαρκείς, και πάλι θα υπήρχε πίεση για μεγαλύτερες. Όμως κατά την τελευταία εικοσαετία η πολύ μεγαλύτερη οικονομική αιμορραγία του αμυντικού τομέα προέρχονταν όχι από τις εξοπλιστικές δαπάνες αλλά από τις μισθολογικές δαπάνες.

Πράγματι, η μείζων στρατηγική επιλογή που έγινε κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’90 για την μετατροπή των Ενόπλων Δυνάμεων σε «ημι-επαγγελματικές» (αυτός ο ιλαροτραγικός όρος που παραπέμπει σε τοπικές ποδοσφαιρικές ομάδες χρησιμοποιείται ακόμη και σε επίσημα έγγραφα) υπήρξε η μείζων επιβάρυνση του στρατιωτικού προϋπολογισμού κατά τα τελευταία έτη. Η επιλογή αυτή υπήρξε όχι απλώς στρατιωτικά άστοχη αλλά και στρατηγικά ολέθρια. Υπήρξε μια επιλογή που επιβλήθηκε τη συγκεκριμένη στιγμή καθώς για ευρύτερους πολιτικούς λόγους έκλεινε (μέσω του νόμου Πεπονή) ο έλεγχος του κομματικού κόσμου στις προσλήψεις του Δημοσίου, μία από τις μεγάλες μάστιγες που βρίσκονται στη ρίζα της ελληνικής κακοδαιμονίας (και της τρέχουσας κρίσης άλλωστε). Αυτό ώθησε τον κομματικό κόσμο να αναζητήσει ένα «παραθυράκι» στη δυσκολία που αντιμετώπισε, παραθυράκι που οι Ένοπλες Δυνάμεις παρείχαν αφελώς. Η όλη ευφορία για το «Μέρισμα της Ειρήνης» (sic) που εξ αιτίας της παταγώδους πολιτικής ακρισίας είχε κυριαρχήσει σε πολιτικά και ιδεολογικά κυρίαρχους χώρους της περιόδου, με τη συνακόλουθη πίεση για μείωση της στρατιωτικής θητείας, έδωσε ένα βολικότατο προκάλυμμα στην ολέθρια αυτή εξέλιξη.

Όμως το θέμα της θητείας και του (ημι-…)επαγγελματικού δεν είναι πολιτικό θέμα. Η διαχείριση ανθρωπίνου δυναμικού είναι κατ΄ εξοχήν θέμα στρατηγικής και υψηλής στρατηγικής, και ως εκ τούτου αρμοδιότητα και των στρατηγικών ηγεσιών. Το πως η εισαγωγή μονίμων οπλιτών θα επηρέαζε δραματικά τους αμυντικούς (και άρα και τους εθνικούς προϋπολογισμούς), ήταν κατ΄ εξοχήν θέμα των προηγουμένων Αρχηγών των Γενικών Επιτελείων να το επισημάνουν επιτακτικά στην πολιτική τους ηγεσία, όπως ήταν καθήκον τους να επισημάνουν και τις άλλες δραματικές επιπτώσεις στη αμυντική ικανότητα της χώρας: τη δραματική πτώση της ποιότητας του ανθρωπίνου δυναμικού, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα (με διαφορετικούς, σε κάθε περίπτωση, μηχανισμούς) και τη διασάλευση της συνοχής των Ενόπλων Δυνάμεων. Τίποτα από αυτά δεν επεσήμαναν (τουλάχιστον όχι τόσο επιτακτικά όσο επέβαλε η κρισιμότητα της στρατηγικής επιλογής. Η σιωπή αυτή, είτε οφειλόταν σε επαγγελματική ανεπάρκεια είτε σε ευθυνοφοβία και μικροπολιτικό και προσωπικό καιροσκοπισμό, δεν περιποιεί τιμή στις παρελθούσες στρατιωτικές ηγεσίες. Αντίθετα, υιοθετήθηκε γιατί απέκρυπτε βολικά την αδυναμία στην επιβολή σοβαρής πειθαρχίας και, κυρίως, σοβαρών εκπαιδευτικών δομών και διαδικασιών. Βόλευε, αλλά οδηγούσε σε αδιέξοδα όπως το σημερινό, και θα οδηγήσει σε πολύ δραματικότερα στο μέλλον.

Που υπήρξε η αυτοκριτική εκ μέρους των αποστράτων στο θέμα αυτό, και που η αναθεώρησή της στάσης τους; Την μείωση των επαγγελματιών στρατιωτών την επιβάλει ο… Τόμσεν και η συντροφία του. Ακόμη και σήμερα, σοβαρή αναθεώρηση του στρατηγικού προσανατολισμού δεν έχει εμφανιστεί.

  • Το επόμενο εύλογο ερώτημα είναι: Σε ποιους απευθύνεται, λοιπόν, η προειδοποίηση; Ποιος έχει την αντικειμενική δυνατότητα να επιλύσει το πρόβλημα που έχει εμφανιστεί δραματικά; Η συνέντευξη σκόπευε προφανώς να στείλει ένα μήνυμα στις πολιτικές ηγεσίες ότι πρέπει να διαθέσουν περισσότερα χρήματα για το ΠΝ και τις ΕΔ, διότι αλλιώς τίθεται σε σαφή και άμεσο κίνδυνο η εθνική μας ασφάλεια, ακόμη και η εθνική μας κυριαρχία. Ασφαλώς, σε μικρή κλίμακα υπάρχουν προβλήματα διαχείρισης ή κακοδιαχείρισης που μπορούν και να αποδοθούν στην ανικανότητα και την αδιαφορία της πολιτικής ηγεσίας (με το πρόβλημα των συσσωρευτών των υποβρυχίων να εκθέτει χαρακτηριστικά διαδοχικούς υπουργούς αμύνης). Είναι προφανώς εύκολο να λέγεται ότι χρειάζεται «μόνον» τόσα εκατομμύρια ευρώ για να λυθεί το ένα ή το άλλο επείγον και πιεστικό πρόβλημα, και «μόνον» τόσες δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για το άλλο. Όποιος γνωρίζει τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας και, κυρίως, το πώς διαμορφώνεται και εκτελείται ο προϋπολογισμός, γνωρίζει ότι η χώρα βαδίζει επί ξυρού ακμής.

Δυστυχώς, η αδυναμία της χώρας να παρακολουθήσει την αλματώδη ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής ισχύος δεν αποτελεί ένδειξη «έλλειψης ευαισθησίας» ούτε των πολιτικών ηγεσιών ούτε των πολιτών ως προς τα θέματα εθνικής ασφαλείας, ούτε μπορεί να επιλυθεί μέσω της «ευαισθητοποίησης» τους. Πέραν των περιορισμένων δυνατοτήτων μικρο-διαχείρισης, η σταδιακή απόκλιση στη στρατιωτική ισχύ των δύο χωρών αποτελεί απλή αντανάκλαση της απόκλισης σε οικονομική, πολιτική και κοινωνική ευρωστία και δυναμισμό των δύο χωρών. Και η απόκλιση αυτή δεν αντιμετωπίζεται σε επίπεδο διαχείρισης προϋπολογισμού, ώστε η άμυνα να πάρει λίγο μικρότερο ή λίγο μεγαλύτερο κομμάτι. Όταν η εθνική οικονομία συρρικνώνεται με ραγδαίους ρυθμούς (κι όχι εξ αιτίας της… τρόικας, φυσικά), το ποιος τομέας πολιτικής θα πάρει μια ποσοστιαία μονάδα πάνω ή κάτω είναι ήσσονος σημασίας θέμα. Το θέμα των πόρων παίζεται, δυστυχώς, σε άλλο επίπεδο.

  • Αν οι οικονομικοί όροι της ελληνο-τουρκικής στρατιωτικής αντιπαράθεσης παραμένουν εκτός της αρμοδιότητας των Ενόπλων Δυνάμεων, και εν όψει της απειλής, τι απομένει στο ΠΝ ως τρόπος αντίδρασης; Έχουμε αναφέρει στο παρελθόν επιτακτικά, και μάλιστα πριν εμφανιστεί ο τυφώνας της οικονομικής κρίσης, ότι το πρόβλημα της ελληνικής άμυνας είναι διττό: αφ΄ενός οι πόροι που έχει στη διάθεσή της είναι ανεπαρκείς, αφ΄ετέρου ο αμυντικός μηχανισμός που διαχειρίζεται τους πόρους και ο οποίος δίνει, ας πούμε, τον «συντελεστή αξιοποίησης» τους, υπολείπεται κατά πολύ του απαιτούμενου. Προφανώς, το ένα δε μπορεί να υποκαταστήσει (τουλάχιστον ευθέως) το άλλο. Όμως ΠΑΝΤΑ, αλλά ΠΑΝΤΑ, τη μεγαλύτερη σημασία την έχει ο οργανισμός – ο οποίος μπορεί να ανεβάζει το «συντελεστή αξιοποίησης» των διαθέσιμων πόρων δραματικά, και με πάρα πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Υπό τις παρούσες συγκυρίες, η μόνη διαθέσιμη οδός για τη στρατηγική αντίδραση της Ελλάδας στο άμεσο μέλλον είναι αυτή: της ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας του οργανισμούς – σε όλα του τα επίπεδα. Αυτό, φυσικά, παραμένει πάντα και η πιο δύσκολη επιλογή, γιατί απαιτεί ευφυία, δημιουργικότητα, οξυδέρκεια, ευθυκρισία, σκληρή εργασία, ένταση της μελέτης, αναθεώρηση κατεστημένων καταστάσεων και άλλα τινά – όλα δύσκολα. Ή, όπως προσφυώς ετέθη από κάποιους άλλους κάποτε στην ίδια κατάσταση: «τώρα που τελείωσαν τα λεφτά, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας».

Αντ’ αυτού, τι ακούσαμε από τους αποστράτους ναυάρχους; Το θέμα των μέσων ετέθη επιτακτικά – και ορθώς. Όμως, στο θέμα του οργανισμού, της βελτίωσης δηλαδή του τρόπου με τον οποίον γίνονται όλα τα άυλα (και τα οποία επηρεάζουν άμεσα τα υλικά), δεν έγινε η παραμικρή αναφορά, ούτε καν διπλωματικά ή εμμέσως. Η απόλυτη αυταρέσκεια: «είμαστε το έκτο καλύτερο ναυτικό στον κόσμο». Όχι ισχυρότερο – καλύτερο. Δεν γνωρίζουμε από πού προκύπτει η κατάταξη αυτή, ούτε τι σημαίνει, ούτε κι έχουμε διάθεση να την αμφισβητήσουμε. Αλλά, ακόμη κι αν ισχύει αυτό, ιδού η μόνη δυνατότητα αντίδρασης: έχετε πέντε ακόμη θέσεις να ανεβείτε. Αυτή είναι η ουσία της επαγγελματικής σας ικανότητας.

  • Μία ακροτελεύτια παρατήρηση: Τους αξιωματικούς που εμφανίστηκαν δεν τους είχαμε ξανακούσει να μιλάνε, και μάλιστα εκτός κειμένου. Προφανώς, κατά μείζονα λόγο, δεν έχουμε αντίληψη της επιχειρησιακής τους ικανότητας, και είμαστε βέβαιοι ότι είναι εξαιρετικά υψηλού επιπέδου. Όμως εμφανίστηκαν σε μια τηλεοπτική εκπομπή, σε απολύτως ελεγχόμενο και φιλικό περιβάλλον. Η παράσταση, ο λόγος, η σαφήνεια και ο ειρμός των απαντήσεων δόθηκαν είναι αυτά που περιμένει κανείς από τους κορυφαίους αξιωματικούς που έχει να επιδείξει το Πολεμικό Ναυτικό;

Υστερόγραφο: Η έμφαση στη σημασία και, κυρίως, στην προτεραιότητα του Ναυτικού για την άμυνα και την ασφάλεια της χώρας που οι ναύαρχοι τονίζουν επίμονα στην πρώτη φάση της εκπομπής είναι μάλλον ατυχής. Ο κλαδικός πατριωτισμός που επιδεικνύεται θα μπορούσε ως ένα σημείο να συγχωρεθεί αν προερχόταν από κελευστές ή από σημαιοφόρους. Όμως από αξιωματικούς που έφτασαν σε ανωτάτους βαθμούς και οι οποίοι είχαν εποπτεία και ευθύνη του συνολικού αμυντικού προβλήματος, η στάση αυτή προβληματίζει. Και προβληματίζει γιατί είναι ιστορικά και επιχειρησιακά άστοχη.

Για να μη φτάσουμε στα χρόνια του Βυζαντίου, που επικαλέστηκε ο Αντιναύαρχος Μαζαράκης-Αινιάν, ας παραμείνουμε στη Νεώτερη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Η ναυτική υπεροχή του ελληνικού ναυτικού έναντι του κυρίου αντιπάλου της χώρας κατά το δεύτερο μισό του δεκάτου ενάτου αιώνα δεν απέφερε κανένα ιδιαίτερο αποτέλεσμα, ούτε άλλωστε και αποσόβησε μια βαριά στρατιωτική ήττα – αφού δε μπορούσε να αξιοποιηθεί στη σύγκρουση. Κατά την εξόρμηση των Βαλκανικών πολέμων το Ναυτικό έπαιξε κεντρικό ρόλο στη στρατηγική και την επικράτηση των βαλκανικών δυνάμεων έναντι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά η Ελλάς κέρδισε ό,τι κατάφερε να κερδίσει ο Στρατός της, και απώλεσε ό,τι, επίσης, δεν κατάφερε να κερδίσει ο Στρατός της. Και στην τιτανομαχία της Μικρασιατικής Εκστρατείας το Ναυτικό δε μπόρεσε να συμμετάσχει κατά ουσίωδη τρόπο – για τον έναν ή για τον άλλο λόγο. Ούτε, άλλωστε, και στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο έκρινε ουσιωδώς το Ναυτικό την έκβαση της σύγκρουσης. Αυτά, ως προς την ιστορική διάσταση του θέματος.

Σε ό,τι αφορά, δε, τη σημερινή κατάσταση, θα ανέμενε κανείς να έχει αναγνωριστεί από την ηγεσία του Ναυτικού ότι δεν υπάρχει ναυτική ισχύς που να μην είναι αεροναυτική ισχύς. Και πως στο ένα από τα δύο μεγάλα θέατρα επιχειρήσεων προς Ανατολάς, το Ναυτικό δεν έχει καμία επιρροή. Όπως δεν έχει καμία επιρροή και στο ανησυχητικό βόρειο μέτωπο της χώρας. Εκεί θα κληθούν άλλοι να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά.

Η παραπάνω σημείωση δεν έχει ως στόχο να μειώσει την αξία ή την αναγκαιότητα του Πολεμικού Ναυτικού στην άμυνα της χώρας. Κάτι τέτοιο θα ήταν κραυγαλέα ανόητο. Έχει ως στόχο να υπενθυμίσει ότι η στρατιωτική ισχύς μιας χώρας είναι ενιαία και αδιαίρετη, και προκύπτει μόνον από τη συνέργεια και τον συνδυασμό των κλάδων των ενόπλων δυνάμεων. Συνέργεια και συνδυασμός που δε μπορεί να περιορίζονται στον «συντονισμό των ενεργειών» αλλά οφείλει να ξεκινά από τη στρατηγική αντίληψη για τη στρατιωτική ισχύ και την οικοδόμησή της. Η «διακλαδικότητα» εκεί εδράζεται – ή δεν υφίσταται καθόλου. Υπό την έννοια αυτή, η κλαδική αυταρέσκεια που επεδείκνυε στην εκπομπή η μέχρι χθες ανώτατη ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού ήταν απογοητευτική.

19 Responses to Οι Ναύαρχοι στους Νέους Φακέλους: Μερικά σχόλια

  1. Ο/Η konion λέει:

    Καλὰ τὰ λές. Ἐδῶ ποὺ φθάσαμε σὰν κοινωνία, φταίει τὸ ὅτι ὁ καθεὶς κοίταζε μυωπικῶς τὸ μαγαζάκι του καὶ ὄχι τὴν εὐρύετρη εἰκόνα.

  2. Ο/Η Ένας αγγλόφωνος λέει:

    Θα συμφωνήσω απόλυτα (για να παραφράσω κ’ τον ανεκδιήγητο Ζίζεκ μάλιστα, όποιος δεν συμφωνεί μάλλον θα πρέπει να οδηγηθεί άμεσα σε ψυχίατρο), μόνο θα ήθελα να θίξω και ένα άλλο θέμα επί του οποίου εικάζω ότι ο οικοδεσπότης μάλλον από τακτ δεν τοποθετήθηκε: συζητήθηκε εκτενώς η μείωση του μισθού των στελεχών των ΕΔ τα οποία κ’ δικαίως έχουν κάθε λόγο να μην είναι ευχαριστημένα με την εξέλιξη αυτή – είναι εργαζόμενοι ειδικών απαιτήσεων, αντιμετωπίζουν ιδιαίτερους κινδύνους (βέβαια, όχι όλοι…) και θα πρέπει να αμείβονται ανάλογα (δείτε κ’ τις χαριτωμένες αντιδράσεις εκπαιδευτικών που αντιτίθενται στις μεταθέσεις για να μην γίνουν λέει όπως οι στρατιωτικοί…). Σε αντίθεση όμως με τους κανονικούς δημόσιους υπαλλήλους, τα στελέχη των ΕΔ έχουν εκπαιδευτεί για να πολεμήσουν κ’ άρα έχουν δεχθεί ότι ενδέχεται να χάσουν κ’ την ζωή τους τόσο σε περίπτωση πολέμου όσο κ’ σε περίπτωση ατυχήματος κατά την διάρκεια άσκησης η οποία θα έχει αυξημένο βαθμό επικινδυνότητας. Τι εντύπωση πρέπει / μπορεί να σχηματίσει κάποιος όταν βλέπει στελέχη να διαμαρτύρονται τόσο για το θέμα των μειωμένων απολαβών τους τη στιγμή που η χώρα τους έχασε έναν οικονομικό πόλεμο (κ’ άρα οι συνέπειες πρέπει να επιμεριστούν σε όλους); Μπορεί κανείς να πιστέψει ότι οι απολαβές τους μέχρι τώρα ήταν αρκετές ώστε να είναι πραγματικά διατεθειμένα να διακινδυνεύσουν τη ζωή τους;

  3. Ο/Η anonymous λέει:
    «…Κατά την εξόρμηση των Βαλκανικών πολέμων το Ναυτικό έπαιξε κεντρικό ρόλο στη στρατηγική και την επικράτηση των βαλκανικών δυνάμεων έναντι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά η Ελλάς κέρδισε ό,τι κατάφερε να κερδίσει ο Στρατός της, και απώλεσε ό,τι, επίσης, δεν κατάφερε να κερδίσει ο Στρατός της…”

    Το πιο γνωστό ιστορικό παράδειγμα της σημασίας του ΠΝ δεν είναι άλλο από εκείνο του Α’ Βαλκανικού πολέμου με τις ναυμαχίες της Λήμνου και της Έλλης. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η νικηφόρα εξέλιξη στην ουσία είχε σαν αποτέλεσμα το «μποτιλιάρισμα» του Τουρκικού στόλου μέσα στα Δαρδανέλια, εμποδίζοντας την ελεύθερη μετακίνηση Οθωμανικών σχηματισμών μέσω θαλάσσιας οδού από Ασία εμποδίζοντας πιθανές δυσάρεστες εκπλήξεις όπως για παράδειγμα εκείνη του Ιμπραήμ Πασά στην Πελ/ησο κατά την επανάσταση του 1821. Αυτό επέτρεψε στην ουσία στον ΕΣ να συγκεντρώσει την πλειονότητα των χερσαίων διαθέσιμων δυνάμεων του στην κύρια προσπάθεια στην Ήπειρο και στην Μακεδονία, γνωρίζοντας ότι τα «νώτα» του ήταν καλυμμένα από το ΠΝ.

    τ-κ-π

  4. Ο/Η T.T. λέει:

    Εάν η κύρια προσπάθεια ήταν στην Μακεδονία ΚΑΙ στην Ήπειρο, η δευτερεύουσα που ήταν; Στις Κυκλάδες; Εγώ δεν χρησιμοποιώ ιατρικούς όρους γιατί γνωρίζω ότι δεν γνωρίζω, γιατί δεν υπάρχει ανάλογος σεβασμός και στους στρατιωτικούς όρους; Γιατί όλοι πιστεύουν ότι είναι στο επίπεδο του Jomini τουλάχιστον; (Με πολύ αγάπη και χωρίς διάθεση αντιπαράθεσης).

  5. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Το πρόβλημα είναι ότι τα περισσότερα μαγαζάκια είναι αλληλένδετα. Μία από τις μικρές αλήθειες της πολιτικής και κοινωνικής ζωής που αδυνατούμε να χωνέψουμε στην Ελλάδα.

  6. Ο/Η Βελισαριος λέει:
    Αγαπητέ φίλε,

    Το ποιος είναι τελικά, στην πράξη, διατεθειμένος να διακινδυνεύσει τη ζωή του (για την πατρίδα του ή/και για τους συναδέλφους του) είναι ένα πολύ λεπτό και σύνθετο ερώτημα. Την μόνη βέβαιη απάντηση την δίνει η… πράξη – και δεν ευφυολογώ.

    Ούτε θα έθετα τέτοιο θέμα ποτέ εγώ τέτοιο θέμα για οποιονδήποτε άλλον. Αυτό στην πραγματικότητα δεν το γνωρίζει κανείς ούτε για τον εαυτό του – όχι για να απευθύνει μομφή και για άλλους.

    Όμως το «ηθικό» είναι ένα σύνθετο πράγμα, και η συμπεριφορά στον έσχατο κίνδυνο εξαρτάται από πολλά πράγματα. Εν μέρει από τις πεποιθήσεις, εν μέρει από την ψυχική συγκρότηση του καθενός, εν μέρει από τη συνοχή της μικρής ομάδας που ανήκει τη στιγμή εκείνη ο καθένας, κι εν μέρει από την αυτοπεποίθηση που η προηγούμενη προετοιμασία (κάθε είδους) έχει εμπνεύσει. Αυτό τα δύο τελευταία είναι τα πιο σημαντικά, και τα μόνα που, σε τελική ανάλυση, μπορεί να καλλιεργήσει ένας συγκροτημένος οργανισμός. Η «γενναιότητα» και το «ηθικό «δε δημιουργούνται μαγικά στο πεδίο της μάχης. Αν οι θεμελιώδεις στρατιωτικοί μηχανισμοί δεν έχουν λειτουργήσει εντατικά (πειθαρχία, συνοχή, αυτοπεποίθηση), με όσο ενθουσιασμό και να ξεκινήσει κανείς για την ακραία δοκιμασία του πολέμου, θα διαπιστώσει ότι λυγίζει πολύ πιο γρήγορα απ΄ότι περίμενε.

    Αυτή η διάθεση για συστηματική προετοιμασία είναι που εκλείπει σταδιακά λόγω απογοήτευσης.

  7. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Έχεις δίκιο. Η χρήση του όρου ήταν άστοχη. Αλλά όταν κάποιος καλοπροαίρετα προσπαθεί να συνεισφέρει, ας είμαστε πιο επιεικείς.

    Επίτρεψέ μου να αντιπαραβάλω το εξής: Στο συνέδριο για τους Βαλκανικούς Πολέμους που έγινε στην Παλαιά Βουλή πριν από μερικούς μήνες, περίμενα εναγωνίως τους επαγγελματίες… Jomini, στρατιωτικούς και πολίτες ιστορικούς (της ΔΙΣ και όχι μόνον) να φωτίσουν με σαφήνεια τη σημασία της δράσης του ΒΝ στον Α΄ΒΠ. Ματαίως. Άκουγα ότι δεν… επέτρεπε τη μεταφορά ενισχύσεων και εφοδίων δια θαλάσσης. «Ενισχύσεων και εφοδίων».

    Όταν καμιά φορά δεν τα καταφέρνουν εντεταλμένοι και αμοιβόμενοι επαγγελματίες, ας μην εξαντλούμε την αυστηρότητά μας σε ερασιτέχνες, που αν μη τι άλλο δεν έχουν ύφος χιλίων καρδιναλίων.

  8. Ο/Η Ένας αγγλόφωνος λέει:

    Συμφωνώ μέχρι κεραίας με τα ανωτέρω κ προς Θεού, δεν περιμένω / απαιτώ από κανέναν να γίνει ήρωας (πώς θα μπορούσα άλλωστε), ούτε προφανώς κ’ η ανθρώπινη ζωή μπορεί να αποτιμηθεί ούτε με τους τωρινούς ούτε με τους προηγούμενους μισθούς των στελεχών. Ούτε κ’ βέβαια μπορώ να ξέρω ποιός την κρίσιμη στιγμή θα αρθεί στο ύψος των περιστάσεων. Πολύ φοβούμαι όμως ότι αυτή η εμμονή στο θέμα των μισθών αποτελεί απόρροια της δημοσιουπαλληλικής νοοτροπίας που είχε επικρατήσει κ’ στις ΕΔ , νοοτροπία η οποία θέτει εν πολλοίς εν αμφιβόλω την αποτελεσματικότητα τους σε περίοδο κρίσης. Και δεν μπορώ να δεχθώ ότι για την σημερινή κατάντια των ΕΔ ευθύνονται μόνο οι εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες τους. Απλά θυμάμαι το 97 – 98 το ουσιαστικά παροπλισμένο Δ/Π Ναυκρατούσα να είναι ακόμη στις τάξεις του ΠΝ για να διατηρούνται θέσεις αξιωματικών που δεν έβγαιναν στην θάλασσα. Το γεγονός σίγουρα δεν είναι το μόνο απλά έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα: ίσως εκεί να άρχισα να χάνω τον όποιο ενθουσιασμό μου για την θητεία. Για αυτό κ’ θα διατηρήσω μια επιφύλαξη για την τελευταία πρόταση: φοβάμαι ότι για μεγάλο μέρος των ΕΔ, η διάθεση για συστηματική προετοιμασία είχε εκλείψει πολύ πριν ενσκήψει η κρίση.

  9. Ο/Η T.T. λέει:

    Υποθέτω ότι η έκφραση «συγχαρητήρια για ένα ακόμη ακριβώς στην ουσία άρθρο» μπορεί να ακούγεται κοινότοπη, αλλά πιστεύω ότι η αξία και οι άξιοι πρέπει να αναγνωρίζονται και να επαινούνται, ιδιαίτερα στις μέρες μας. Θα ήθελα να εκφράσω ένα προβληματισμό. Αν υποθέσουμε ότι για κάποιον απίθανο λόγο η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΘΑ αποφασίζει να κάνει τις βαθιές τομές που απαιτούνται. Με ποιους τεχνοκράτες θα γίνουν οι αλλαγές, όταν οι υπάρχοντες (φυσική ηγεσία των ΕΔ) ούτε θέλουν, ούτε μπορούν. Πραγματικά πως αλλάζεις έναν μηχανισμό που δεν θέλει ν’ αλλάξει, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει ελεύθερη αγορά για να αντλήσεις στελέχη.
    Τα περί 6ου καλύτερου ναυτικού στον κόσμο δημιουργήθηκαν από την ερμηνεία που έδωσε κάποιος δαιμόνιος δημοσιογράφος στον πίνακα που εμφανίστηκε εδώ http://www.strategypage.com/fyeo/howtomakewar/databases/navy/navalforcesoftheworld.asp και μετά αναπαράχθηκε σε πολλά «ελληναράδικα» μπλογκς (Μάιος 2012). Δεν περίμενα υψηλού επιπέδου τεχνοκράτες να το υιοθετούσαν.

  10. Ο/Η T.T. λέει:

    Έχεις δίκιο, άλλη μια θλιβερή ιστορία…

  11. Ο/Η Ένας αγγλόφωνος λέει:

    Κάποιες επιπρόσθετες σκέψεις από έναν αρχάριο ερασιτέχνη (αν αποδεχθούμε ότι ο Βελισάριος είναι ένας απλός ερασιτέχνης):

    α) Το Ναυτικό ήταν (κ’ τότε) μάλλον ανέτοιμο για ένα τέτοιο εγχείρημα. Ορθά πράττοντας η φυσική / πολιτική ηγεσία του στόλου έδωσε έμφαση σε λίγες μονάδες (κ’ τακτικές) που θα μεγιστοποιούσαν την αποτελεσματικότητά του. Ίσως πρέπει να μελετηθεί πιο επισταμένα αυτή η πλευρά των Βαλκανικών Πολέμων – αν θυμάμαι μάλιστα καλά ο Α/ΓΕΕΘΑ Βερυβάκης, ακόμη εύελπις κ’ μελετώντας την απόδοση του ΒΕΣ στα πλαίσια κάποιας εργασίας, είχε απογοητευτεί από την έλλειψη οργάνωσής του, για να του υπενθυμίσει ο επιβλέπων ότι αυτό που αρκούσε ήταν πως κατάφερε να είναι πιο οργανωμένος από τον Οθωμανικό Στρατό.

    β) Είναι αμφίβολο αν το Οθ. Ναυτικό θα μπορούσε να σχεδιάσει, πολύ δε να εκτελέσει κ’ υποστηρίξει, μεγάλης κλίμακας αμφίβια επιχείρηση (δεν εννοώ απλή μεταφορά εφοδιών / αποβίβαση σε οργανωμένους λιμένες). Κ’ είναι μάλλον δύσκολο να αποδεχθεί κανείς ότι η όποια απόβαση θα γίνονταν στην Ελληνική Στερεά / Μακεδονία κ’ όχι πχ στην Ανατολική / Δυτική Θράκη, που όμως θα αντιμετώπιζαν τον Βουλγ. Στρατό.

    γ) Πέραν της κατάληψης μερικών νήσων, η αναμφίβολα μεγάλη προσφορά του ΒΝ έγκειτο στο ότι, πολύ απλά, έκανε την Ελλάδα απαραίτητη στα σχέδια των συμμάχων; καθώς δεν είχαν ναυτικό, είναι λογικό να τους απασχολούσε -ιδιαίτερα τους Βούλγαρους που θα είχαν να αντιμετωπίσουν κ’ πιθανές επιχειρήσεις του Οθ. Ναυτικού στην Μαύρη Θάλασσα- / να είχαν υπερεκτιμήσει τις δυνατότητες του Οθ. Στόλου. Ίσως δλδ το Ναυτικό να είχε τελικά περισσότερη αξία ως πολιτικό από ό,τι καθαρά στρατιωτικό, όπλο. Δεν χρειάζεται να προσθέσω ότι αυτό επ’ ουδενί δεν μειώνει την στρατηγική αξία του – ίσα ίσα που ίσως ο πιο σημαντικός, αν όχι κύριος λόγος που οι σύμμαχοι δέχθηκαν την συμμετοχή της Ελλάδας στην συμμαχία να ήταν ακριβώς ο στόλος της. Σε καθαρά τακτικό επίπεδο όμως, θεωρώ ότι η προσφορά του ήταν μάλλον περιορισμένη. Επαναλαμβάνω, προς αποφυγή άσκοπων παρεξηγήσεων, ότι αυτός που πραγματικά ο τελευταίος που θα κρίνει το Ναυτικό των Β.Π. θα είμαι εγώ.

  12. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Σε όποιον ενδιαφέρεται για μια εις βάθος ανάλυση της ελληνικής ναυτικής στρατηγικής κατά τη δεκαετία 1910-1920 αλλά και στον μισό αιώνα που προηγήθηκε, θα συνιστούσα το βιβλίο του κ. Ζήση Φωτάκη «Greek Naval Strategy and Policy 1910-1919» από τις εκδόσεις Routlege (Σειρά Cass: Ναυτική Πολιτική και Ιστορία).

    Το βιβλίο αυτό είναι ένα πραγματικό διαμάντι. Το βιβλίο αποτελεί μια εις βάθος διερεύνηση της ελληνικής ναυτικής πολιτικής από τα μέσα του δεκάτου ενάτου αιώνα μέχρι το 1920, με ιδιαίτερη έμφαση στην τελευταία δεκαετία. Τα δύο βασικά χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι ότι i. είναι πραγματικά πολύπλευρο, λαμβάνοντας υπ ‘όψιν όλους τους παράγοντες που επηρέαζαν τη ναυτική πολιτική της χώρας, και ιδίως αυτούς που είναι λιγότερο προφανείς και, ii. είναι ψύχραιμο σε σημείο… ψυχρότητας, αποτιμώντας με ακρίβεια την πορεία των ελληνικών ναυτικών πραγμάτων, χωρίς διάθεση κενής θριαμβολογίας.

    Δυστυχώς, για λόγους που μου είναι απολύτως ακατανόητοι, αυτό το εξαιρετικό βιβλίο δεν έχει ακόμη μεταφραστεί στα ελληνικά. Παρά το γεγονός ότι είναι με διαφορά καλύτερο από τη συντριπτική πλειοψηφία των ιστορικών βιβλίων που κυκλοφορούν.

    Εξ ίσου σημαντική για την κατανόηση της σημασίας του Β.Ν. στην έκβαση των Βαλκανικών Πολέμων είναι η τουρκική πολεμική ιστορία. Όποιος διαβάσει τα βιβλία του Erickson για τους Βαλκανικούς, αντιλαμβάνεται αμέσως τον κεντρικό ρόλο του Β.Ν.: απέτρεψε τη στρατηγική συγκέντρωση των οθωμανικών δυνάμεων στο ευρωπαϊκό θέατρο επιχειρήσεων, η οποία βασιζόταν ουσιωδώς στη (θαλάσσια) μεταφορά δυνάμεων από όλη την επικράτεια της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το Β.Ν. πρακτικά απομόνωσε το ευρωπαϊκό θέατρο επιχειρήσεων, αφού λόγω της ανυπαρξίας, σχεδόν, χερσαίων γραμμών επικοινωνιών, μόνον μικρές (σε σχέση με τις προβλεπόμενες) δυνάμεις κατόρθωσαν να φτάσουν στην Μακεδονία, και αυτές τμηματικά και αργά.

    Είναι, πάντως, εντυπωσιακό το να εμφανίζονται οι ναύαρχοι να αγνοούν αυτά που στη ΣΝΔ διδάσκονται κατά τρόπο εξαιρετικό.

    Ο κ. Ζήσης Φωτάκης είναι καθηγητής Ιστορίας στη ΣΝΔ.

  13. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ Τ.Τ.,

    Σ΄ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

    Μπορεί να έχεις δίκιο, μπορεί και να έχεις άδικο, αλλά θα περιμένουμε πολύ για να το μάθουμε. Δηλαδή, μέχρι να μας προκύψει πολιτική ηγεσία του ΥΕΘΑ που θα έχει διάθεση να κάνει τις τομές που απαιτούνται, ή εν πάση περιπτώσει, να ασχοληθεί με κάποια σοβαρότητα με το θέμα.

    Κατά την προσωπική μου άποψη, κατ΄εξοχήν στην πολιτική ηγεσία χωλαίνουμε – για λόγους που φυσικά ξεπερνούν τα εκάστοτε άτομα. Ένας πραγματικά ικανός πολιτικός, αν το θελήσει, μπορεί να βρει και εμπειρογνώμονες και συνεργάτες ικανούς.

    Αλλά, δεδομένου ότι εδώ έχουμε πολιτικές ηγεσίες που:
    i. Δεν έχουν καμία αντίληψη των προβλημάτων της άμυνας: απλώς προσγειώνονται εκεί προσωρινά στο πλαίσιο της πολιτικής τους στραδιοδρομίας, ως ανειδίκευτοι πολιτικοί
    ii. Έχουν ανοιχτά γραμμάτια με τους εσωκομματικούς τους μηχανισμούς τα οποία πρέπει να καλύψουν με τοποθετήσεις «συμβούλων», «προϊσταμένων» κλπ
    iii. Έχουν και άλλου είδους ανοικτά γραμμάτια
    iv. Δεν έχουν καμία ιδιαίτερη πίεση από τις ηγετικές κοινωνικές ομάδες ότι η άμυνα είναι ένας κρατικός μηχανισμός που είναι κρίσιμος για τη χώρα, και ως εκ τούτου πρέπει να λειτουργεί με ακραία αποτελεσματικότητα.

    Δεν έχουμε φτάσει, νομίζω, στο επίπεδο των «εμπειρογνωνώνων» για να προβληματιστούμε γι΄αυτό. Ας φτάσουμε εκεί, και λύσεις βρίσκονται…

  14. Ο/Η NF λέει:

    Οι κ. Ναυαρχοι δεν ειπαν την ωμη αληθεια, μιλησαν διπλωματικα, με στρογγυλεμενες διατυπωσεις.

    Eπρεπε να πουν:
    «Αξιοτιμοι κυριοι πολιτικοι, οι συσσωρευτες των υποβρυχιων εχουν ληξει. Αν γινει ατυχημα 200 μετρα κατω απο την επιφανεια της θαλασσας, το υποβρυχιο θα παει αυτανδρο στον πατο, θα εχουμε νεο «Κουρσκ», και θα εχετε την αποκλειστικη ευθυνη για 42 νεκρους.»

    Επισης επρεπε να πουν: « Αξιοτιμοι κυριοι πολιτικοι, αφου εμεις δεν ζητησαμε τις FREMM, εσεις γιατι τις αγοραζετε, εστω και «με δοσεις»; Εμεις θελουμε τα 4 υποβρυχια, συγχρονες τορπιλες, καυσιμα, ανταλλακτικα, τις υπολοιπες Super Vita, και εκσυγχρονισμο των ΜΕΚΟ. Γιατι δεν μας δινετε αυτα που θελουμε, τα οποια στο κατω κατω κοστιζουν πολυ λιγοτερο απο τις FREMM; Γιατι θελετε να τις παρετε, αφου εμεις σας ειπαμε οτι δεν τις χρειαζομαστε;»

    Περι αμυντιων δαπανων: Την περιοδο 1970-1980 η Ελλαδα δαπανουσε ετησιως το θηριωδες 5,5 % του ΑΕΠ για την Αμυνα, και ομως το Δημοσιο Χρεος ηταν κατω απο 30 % του ΑΕΠ, ενα απο τα χαμηλοτερα στο Δυτικο Κοσμο. Τη δεκαετια 1998-2008 οι αμυντικες δαπανες ηταν της ταξης του 3-4 % του ΑΕΠ και ομως η χωρα χρεωκοπησε. Μας λενε οτι τη χωρα βουλιαξαν οι «εξοπλισμοι». Οι εξοπλισμοι που εγιναν την περιοδο 1996-2009 κοστισαν 15 δισεκατομμυρια ευρω. Την ιδια ακριβως περιοδο μια και μονο ζημιογονος ΔΕΚΟ, ο ΟΣΕ, ειχε ετησιες ζημιες 1 δις ευρω, που καλυφθηκαν απο το κρατος, και ζημιωσε το κρατος 13 δισεκατομμυρια ευρω. Οι αριθμοι μιλουν και ειναι αμειλικτοι. Μια και μονον αχρηστη ζημιογονος ΔΕΚΟ χρεωνε τη χωρα οσο ολα τα εξοπλιστικα προγραμματα.

    Βεβαιως η σειρα προτεραιοτητας πρεπει να ειναι ΠΑ, ΕΣ, ΠΝ .Να θυμομαστε ωστοσο οτι η ΠΑ δεν μπορει να διεξαγει ανθυποβρυχιακη αμυνα, ουτε να υποκαταστησει τα υποβρυχια, ιδιως στην περιοχη της Κυπρου.

    Μερικες ιστορικες επισημανσεις
    1. Το Ναυτικο δεν φανηκε στη Μικρα Ασια για καθαρα πολιτικους λογους. Οι συμμαχοι απαγορευσαν στην Ελλαδα να επιβαλλει ναυτικο αποκλεισμο των τουρκικων λιμενων. Αν το επετρεπαν, η τουρκικη αντισταση πιθανοτατα θα κατερρεε. Επισης δεν τολμω να σκεφθω τι θα γινοταν το Σεπτεμβριο του 1922 αν το Ναυτικο δεν κυριαρχουσε απολυτα στις θαλασσες.

    2. Το 1974 η Ελλαδα ειχε πολυ μεγαλη υπεροπλια στο Ναυτικο. Η δικτατορια ειχε κανει ευστοχες επιλογες: Δεν ειχε επενδυσει σε μεγαλα πλοια επιφανείας, αλλα σε υπερσυγχρονα υποβρυχια. Αν τα υποβρυχια Γλαυκος και Νηρευς εφθαναν εγκαιρως στην Κυπρο και τους δινοταν διαταγη να δρασουν, θα ειχαμε μακελειο και η τουρκικη εισβολη θα κατερρεε, εστω και αν η Εθνοφρουρα ηταν καφενειο.

  15. Ο/Η anonymous λέει:

    Αξιότιμε Τ-Τ

    Το ότι θεωρούμαι ερασιτέχνης δεν σημαίνει ότι και αυτόματα κάνω λάθος όταν κάνω κάποια σχόλια και κριτικές σχετικά με τους επαγγελματίες. Ειδικά όταν την Ελληνική περίπτωση διαχρονικά σε πάμπολλες περιπτώσεις είναι οι επαγγελματίες που τα έχουν κάνει «θάλασσα» με δραματικές επιπτώσεις ακόμη και για την ίδια την ύπαρξη της χώρας: η Μικρασιατική εκστρατεία, τα λάθη του 1940-41 (οι Γερμανοί τον Απρίλιο του 1941 σε 72 ώρες κέρδισαν!), το δράμα της Κύπρου το 1974, Ίμια 1996, η αντίδραση στο Balyoz όταν αυτό έγινε γνωστό, για να αναφέρω τα πιο γνωστά για τα οποία έχουν ήδη γίνει σημαντικοί αρνητικοί σχολιασμοί και κριτικές στο διαδίκτυο και όχι μόνο. Και για αυτό ίσως είναι οι επαγγελματίες που έχουν περισσότερο ανάγκη από μια αυτοκριτική για τις πράξεις τους παρά οι ερασιτέχνες για τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται. Από αυτή την πτυχή το συγκεκριμένο blog αποτελεί μια ενδιαφέρουσα προσπάθεια σχολιασμού και παρουσίασης Ελληνικών ιστορικών γεγονότων του παρελθόντος σχετικά με εκείνα που πολύ επιεικώς μπορούν να χαρακτηριστούν σαν «λάθη». Ίσως οι όροι που χρησιμοποιώ να μην είναι οι πλέον κατάλληλοι, αλλά δεν νομίζω ότι συγγραφώ δοκίμιο, και ούτε ο τρόπος έκφρασης μου διαφέρει σημαντικά από τον τρόπο που εκφράζονται άλλοι σχολιαστές. Δεν βλέπω όμως να αναφέρεσαι στην ουσία του σχόλιου που έκανα. Πιθανόν έχεις πολύ καιρό που δεν διαβάζεις κάποιο ιστορικό κείμενο σχετικά με την ιστορική περίοδο που ξεκινά από το 1912 και η μνήμη σου δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Μια πολύ ταραγμένη περίοδος όντος.
    Εάν αποφασίσεις να διαβάσεις κάποια ιστορικά κείμενα, σίγουρα θα είσαι σε θέση να συγκρίνεις κάποιες πτυχές σχετικά με τα όσα συνέβηκαν στον Α’ Βαλκανικό πόλεμο και τα σχετικά με τον Έλληνο – Ιταλικό πόλεμο του ‘40. Από εκεί φαίνεται και η σημασία του να έχεις τα «νώτα» από τη θάλασσα καλυμμένα από το ΠΝ. Άραγε, το 1915 θα είχε γίνει ο ναυτικός αποκλεισμός του Πειραιά από τους Αγγλογάλλους εάν το ΠΝ μπορούσε να τους κρατήσει «κεφάλι»; (ρητορική ερώτηση)

    Φιλικά

    τ-κ-π

  16. Ο/Η T.T. λέει:

    Αξιότιμε τ-κ-π

    1. Απολογούμαι για το αιχμηρό ύφος του σύντομου σχολίου μου.
    2. Δεν εκπροσωπώ τους επαγγελματίες των ΕΔ κάτω από οποιαδήποτε ιδιότητα και δεν αισθάνομαι την ανάγκη να απολογηθώ για αυτούς.
    3. Μου επιτίθεσαι προσωπικά και φτάνεις και σε συμπεράσματα για μένα, χωρίς να με γνωρίζεις.
    4. Η εμμονή στην ορθή χρήση των εννοιών δεν είναι διαστροφή, είναι απαραίτητη βάση για οποιονδήποτε σοβαρό διάλογο.
    5. Όλοι μπορούμε να μάθουμε περισσότερα.

  17. Ο/Η Δ.Ν. λέει:

    @»Επισης δεν τολμω να σκεφθω τι θα γινοταν το Σεπτεμβριο του 1922 αν το Ναυτικο δεν κυριαρχουσε απολυτα στις θαλασσες»

    NF το Σεπτεμβριο του 1922 υπηρχε ΠΝ στην περιοχη της Σμυρνης ή ηταν για ψαρεμα;;;;; Ποσος κοσμος θα ειχε σωθει αν ηταν εκει το ΠΝ;;;

    Να πουμε και κατι για το ρολο του ΠΝ τοτε;;; Μηπως το ξεχασανε οι «εντιμοι»κυβερνωντες εκεινης της εποχης;;;;; Τα Αμερικανακια σωσαν τον κοσμακη απο το «συνωστισμο»!

    Δ.Ν.

  18. Ο/Η NF λέει:

    @ΔΝ
    Αυτό που θελω να πω ότι αν δεν ηταν το Ναυτικο θα χαναμε ακομα περισσοτερα, με πρωτα τα νησια του Ανατολικου Αιγαιου.
    Ωστοσο εχεις δικιο στο εξης: Παραπονουμαστε μεν ότι τα πλοια των Δυναμεων στον Κολπο της Σμυρνης δεν ανοιξαν πυρ κατά των Τουρκων για να αποτρεψουν τη σφαγη, ομως το Ελληνικο Ναυτικο απουσιαζε.
    Αλλα και που να πρωτοπηγαινε; Επρεπε να μεταφερει 130,000 στρατιωτες (τοσοι διασωθηκαν), επρεπε να μεταφερει προσφυγες. …
    Μολις εσπασε το μετωπο, επρεπε να επιταχθει κάθε πλοιο στις ελληνικες θαλασσες, και να σταλλει στη Μικρα Ασια για να παραλαβει προσφυγες. Ο Στρατος επρεπε να κρατησει τη Σμυρνη και την Ερυθραια λιγες ημερες ακομα, για να μεταφερθει ολος αυτος ο κοσμος. Δεν εγινε ότι ηταν δυνατο να γινει για τη σωτηρια των προσφυγων, και οι κυβερνωντες ειχαν αναμφιβολα ευθυνη για αυτό.

  19. Ο/Η Δ.Ν. λέει:

    Φιλε ΝF οι κυβερνωντες βασιλικοι απλα δε θελανε τους βενιζελικους μικρασιατες στην παλια Ελλαδα! Αυτος ηταν ο λογος που τους παρατησαν!
    Μονο ο Χρυσοστομος Σμυρνης υπηρξε παλικαρι και εντιμος!
    Οι υπολοποι ηταν καθαρα προδοτες! και οι βασιλικοι αλλα και ο Λευθερακης!
    Το Αβερωφ και το διδυμο του Κιλκις δεν ηταν μεταφορικα αλλα βαρια πολεμικα που ηταν αρκετα να δωσουν ενα μαθημα στους Τουρκους με τα κανονια τους αλλα και με αγηματα τους αλλα ηταν αλλου φυσικα αφου το ΠΝ τοτε ηταν ΒΝ (βασιλικο ναυτικο)!

    Οσο για τη Σμυρνη και την Ερυθραια τουλαχιστον σε διαβεβαιω οτι μπορουσαν να κρατηθουν ή εστω να επιχειρηθει η αμυνα τους! Πιστεψτε το επιτελους γιατι τοτε σημερα δεν υπαρχει λογος να ασχολουμαστε καν με το Καστελοριζο….

    Δ.Ν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s