Μικρασιατική Εκστρατεία: Σημείωμα για το Ελληνικό πυροβολικό στη περιοχή της εξέχουσας στις 13 Αυγούστου 1922

Γράφει ο Αρματιστής  (Ενημέρωση: 24-09-13)

Το παρακάτω κείμενο δεν αποτελεί αυτοτελές κείμενο της σειράς για την Μικρασιατική Εκστρατεία. Αποτελεί ένα εκτενές σημείωμα σχετικά με την κατάσταση και το ρόλο του πυροβολικού κατά τη μάχη της Εξέχουσας, σε συνέχεια των πολλών και εξαιρετικά ενδιαφερόντων σχολίων που εμφανίστηκαν στο κυρίως άρθρο σχετικά με το θέμα αυτό. Λόγω της έκτασής του, αναρτάται σαν ξεχωριστό σημείωμα.

Είναι πολύ εντυπωσιακό το ενδιαφέρον των σχολιαστών να αποκρυπτογραφήσουν τη δύναμη του Ελληνικού πυροβολικού κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας, αλλά και τη περίοδο αμέσως μετά τη Καταστροφή, όταν συγκροτήθηκε η Στρατιά του Έβρου. Ήδη έχουν κατατεθεί αρκετά στοιχεία, χρήσιμα για τη διερεύνηση του θέματος. Θα συμφωνήσω με το Κ/Δ ΚΒ αναφορικά με τα πυροβόλα ΣΚΟΝΤΑ των 75 χιλ. Η αναφορά προέρχεται από το Ξ. Στρατηγό, ο οποίος γράφει ότι:

 «η Στρατιά παρέλαβε αυθαίρετα από τις αφύλακτες συμμαχικές αποθήκες της Θράκης και της Σμύρνης αριθμό πυροβόλων SKODA χωρίς κλείστρα, των οποίων (κλείστρων) η κατασκευή επετεύχθη κατόπιν σύντονης εργασίας στα  εργοστάσια της Γενικής Διεύθυνσης Υλικού Πολέμου και στο Ναύσταθμο της Σαλαμίνας. Ο αριθμός των υπόψη πυροβόλων ανήλθε αρχικά σε 28 των 105 χιλ και 9 των 155 χιλ, αργότερα δε προστέθηκαν και 8 πυροβολαρχίες  SKODA ορειβατικές (δηλαδή 32 πυροβόλα)».

Τελικά γνωρίζουμε ότι:

1.  Συγκροτήθηκε στη Σμύρνη μία Μοίρα Βαρέως Πυροβολικού ΣΚΟΝΤΑ 150 χιλ [3 πυρχίες – 11 πυροβόλα] η οποία τον Ιούλιο του 1922 μεταφέρθηκε στην Ανατολική Θράκη, προκειμένου «να χρησιμοποιηθεί για τη κατάληψη της Κωνσταντινούπολης» [α.τ.γ.κ.π.γ.π. Νο1].

2.  Συγκροτήθηκαν 3 Μοίρες Ορειβατικού Πυροβολικού ΣΚΟΝΤΑ 105 χιλ [Α’, Β’, Γ’] εξ 24 πυροβόλων συνολικά, οι οποίες τον Αύγουστο του 1922 είχαν διατεθεί ανά μία στα Α’, Β’ και Γ’ ΣΣ. Η Α’ Μοίρα ΣΚΟΝΤΑ 105 χιλ του Α’ ΣΣ είχε διατεθεί στη ΧΙΙ Μεραρχία και δεν έλαβε μέρος στη τελική αναμέτρηση [α.τ.γ.κ.π.γ.π. Νο2]. Τα πυροβόλα των Α’ και Β’ Μοιρών, εγκατελήφθησαν στο Αλή Βεράν.

Διαθέτουμε ελάχιστα στοιχεία για τα ΣΚΟΝΤΑ των 75 χιλ. Δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν ο ακριβής αριθμός τους, ούτε και αν κάποια εξ αυτών βρίσκονταν τον Αύγουστο του 1922 στη Μ.Α.. Πιθανολογώ ότι ο αριθμός τους ήταν μικρότερος των 32 και ότι ουδέποτε μεταφέρθηκαν στη Μ. Ασία. Δεν βρίσκονταν όμως ούτε στην Ανατολική Θράκη.  Το κρίσιμο κριτήριο αναφορικά με τα πυροβόλα Σκόντα είναι ότι κανένα από τα πολύτιμα αυτά πυροβόλα δεν βρισκόταν στη περιοχή του Αφιόν στις 13 Αυγούστου 1922. Και αυτό σημειώνει κάτι σημαντικό. Μπορεί οι μονάδες πυροβολικού να διέθεταν εξαιρετική εκπαίδευση, μεγάλη πολεμική πείρα και θαυμάσια πειθαρχία, αλλά, σε ανώτατο επιχειρησιακό επίπεδο, οι εξελίξεις στη τακτική χρησιμοποίηση του πυροβολικού δεν είχαν κατανοηθεί. Ο Χατζανέστης μετέφερε τη Μοίρα των ΣΚΟΝΤΑ 150 χιλ ΣΤΗΝ Αν Θράκη για να συντρίψει τα Θεοδοσιανά τείχη της Βασιλεύουσας, οι δε 3 Μοίρες των 105 είχαν κατανεμηθεί ομοιόμορφα στα 3 ΣΣ, μολονότι οι απειλές δεν ήταν παντού οι ίδιες. Ο Πάσσαρης που τόλμησε να επανεξετάσει τις απειλές και πρότεινε αναδιάταξη της Στρατιάς προκειμένου να συγκροτηθούν στρατηγικές εφεδρείες, αντιμετωπίστηκε ως ούφο από το Χατζανέστη και αποκλείστηκε. Και έτσι οι μεν Β’ και Γ’ Μοίρες Σκόντα 105 χιλ παρέμειναν στα Β’ και Γ’ ΣΣ και σε περιοχές που οι απειλές ήσαν μικρότερης σημασίας, η δε Α’ Μοίρα Σκόντα 105 χιλ του Α’ ΣΣ, αντί να βρίσκεται στη περιοχή ΝΔ του Αφιόν όπως επέβαλε η μορφολογία του εδάφους και η δυνατότητα των υπόψη πυροβόλων να εκτελούν επισκηπτική βολή, είχε διατεθεί στη ΧΙΙ μεραρχία, στο πεδινό τμήμα ανατολικά του Αφιόν, όπου θα ήταν καταλληλότερη μια Μοίρα πεδινού πυροβολικού.  Και αυτό ήταν το κρίσιμο στοιχείο στη χρησιμοποίηση του πυροβολικού και κατ΄ επέκταση στη σύγκριση ισχύος μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων. Όχι ο αριθμός των πυροβόλων, αλλά ο τρόπος τακτικής χρησιμοποίησης του πυροβολικού. Οι μεν Τούρκοι διοικούσαν συγκεντρωτικά το πυροβολικό τους και κατένειμαν και επανακατένειμαν αυτό ανάλογα με τη κατάσταση, η δε ανώτατες Ελληνικές διοικήσεις κατένειμαν ή μάλλον διέσπειραν το διατιθέμενο πυροβολικό κατά Ουλαμούς και πυροβολαρχίες στις υφιστάμενες διοικήσεις … και καθάρισαν.  Ή καλύτερα έμειναν χωρίς πυροβολικό.

 Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει το πυροβολικό των Α’ και Β’ Σ.Σ. τον Αύγουστο του 1922

Το Πυροβολικό του Νοτίου Συγκροτήματος στις 13 Αυγούστου 1922

Πίναξ 1ΔΙΣ, Υποχωρητικοί Αγώνες των Α΄ και Β΄ Σωμάτων Στρατού, Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1922

Ο παραπάνω πίνακας δείχνει και τη γενική εικόνα της διάθεσης ή καλύτερα της απόλυτης διασποράς του Ελληνικού πυροβολικού σε όλο το μήκος μετώπου της εξέχουσας. Ακόμη ο πίνακας δείχνει και τη διαφορά αντίληψης μεταξύ των αντιπάλων διοικήσεων όπως θα αναλυθεί παρακάτω.

Σύγκριση ισχύος στο χώρο της μάχης του Αφιόν στις 13 Αυγούστου 1922

Ελληνικό Πυροβολικό

Στους τομείς των Ι και IV Μεραρχιών όπου διεξήχθησαν οι κύριες επιχειρήσεις, οι οποίες και έκριναν – κατά το μάλλον – και το τελικό αποτέλεσμα, η δύναμη του Ελληνικού πυροβολικού ανερχόταν σε 86 πυροβόλα, στα οποία προστέθηκαν από το μεσημέρι της 13ης Αυγούστου και τα 16 ορειβατικά πυροβόλα της VΙΙ Μεραρχίας. Από αυτά, 16 ήταν De Bange 120 χιλ και 4 οβιδοβόλα Armstrong 6’’.  Είναι  κρίσιμης σημασίας, όμως, και το πώς είχε διατεθεί το παραπάνω πυροβολικό στους τομείς άμυνας των δύο Μεραρχιών και κυρίως το τι πυροβολικό υπήρχε στη περιοχή στην οποία εφαρμόστηκε η Κύρια Τουρκική Προσπάθεια. Δηλαδή στο χώρο μεταξύ του Διχαλωτού Βράχου και του Κ.Α. Κιλίτζ Αρσλάν Μπελ. Ειδικότερα και κατά τομέα:

Ι Μεραρχία

Είχε κατανείμει [διασπείρει] το πυροβολικό της κατά ουλαμούς και πυροβολαρχίες σε όλο το τομέα της, με αποτέλεσμα να απωλεσθεί η συγκεντρωτική διοίκηση των πυρών και ειδικά αυτών της Μοίρας  Βαρέως 120 χιλ και της Μοίρας Πεδινού Πυροβολικού 75 χιλ, δια των οποίων θα μπορούσε να επέμβει ο διοικητής  της Μεραρχίας αποφασιστικά στη διεξαγωγή της μάχης. Αναλυτικά η κατανομή του πυροβολικού της Μεραρχίας είχε ως ακολούθως:

1.       Σ.Σ. Καγιαντιμπί: Ουλαμός ορειβατικού πυροβολικού (2 ορειβατικά)

2.       Κ.Α. Τιλκί Κιρί Μπελ: Ουλαμός πεδινού πυροβολικού και ουλαμός  De Bange 120 χιλ (2 πεδινά και 2 βαρέα)

3.       Κ.Α. Κιλίτζ Αρσλάν Μπελ: Ουλαμός πεδινού πυροβολικού και πυροβολαρχία  De Bange 120 χιλ (2 πεδινά και 4 βαρέα)

4.       Κ.Α.  Χασάν Μπελ: Πυροβολαρχία πεδινού πυροβολικού και ως εφεδρεία Υποτομέα Ουλαμός πεδινού πυροβολικού (6 πεδινά)

5.       Κ.Α. Ελβάν  Πασά: ΜΟΠ (8 ορειβατικά)

6.       Εφεδρεία: ΜΟΠ (-) και Ουλαμός πεδινού πυροβολικού (6 ορειβατικά και 2 πεδινά)

7.       Το απόγευμα της 12ης Αυγούστου έφθασε στη περιοχή βόρεια του Κ.Α. Τιλκί Κιρί Μπελ Απόσπασμα της VII Μεραρχίας που διέθετε μία ΜΟΠ με ορειβατικά 75 χιλ Δαγκλή.

Κρίσιμο στοιχείο 1:

Η άμυνα του Σ.Σ. Καγιαντιμπί και του Κ.Α. Τιλκί Κιρί Μπελ όπου εφαρμόστηκε το αριστερό της Κύριας Προσπάθειας του αντιπάλου, υποστηριζόταν από 2 ορειβατικά, 4 πεδινά και 6 βαρέα πυροβόλα ταγμένα επί της τοποθεσίας, στα οποία μπορούσαν να προστεθούν και τα 6 ορειβατικά  που τηρούνταν ως εφεδρεία, καθώς και τα 8 ορειβατικά 75 χλστ. του αποσπάσματος της VII Μεραρχίας. Επομένως το Σ.Σ. Καγιαντιμπί και τα Κ.Α. Τιλκί Κιρί Μπελ και Κιλίτζ Αρσλάν Μπελ, δυνητικά μπορούσαν να υποστηριχθούν από:  8 ορειβατικά 65 χλστ., 8 ορειβατικά 75 χλστ.,  4 πεδινά 75 χλστ. και 6 βαρέα 120 χλστ.

IV Μεραρχία

Είχε και αυτή διασπείρει το πυροβολικό της κατά πυροβολαρχίες και είχε διαθέσει το σύνολο του πεδινού και βαρέως πυροβολικού της στο πεδινό τμήμα του τομέα της, το οποίο κατά τη διεξαγωγή της κύριας μάχης απασχολήθηκε από ελαφρά Τουρκικά τμήματα. Ως αποτέλεσμα της υπόψη κατανομής, ήταν αδύνατη η υποστήριξη δια των πυρών του πεδινού και βαρέως πυροβολικού της Μεραρχίας, του σκληρού αγώνα που διεξήχθη στο Κ.Α. Καμελάρ. Ειδικότερα η κατανομή του πυροβολικού είχε ως εξής:

1.       Υποτομέας Μιχαήλ (αριστερό Μεραρχίας):

IVα ΜΟΠ, ΙΙ Α’ Μοίρα Π.Π., ΙΙ Μοίρα Βαρέως Πυροβολικού 120 χιλ και η 9η Πυροβολαρχία Οβιδοβόλων 6’’   (8 ορειβατικά, 8 πεδινά, 8 De Bange 120 χιλ, 4 Armstrong 6’’) .

2.       Κ.Α. Κισλατζίκ: Πυροβολαρχία ορειβατικού πυροβολικού της IVβ ΜΟΠ (4 ορειβατικά)

3.       Κ.Α. Καμελάρ: Πυροβολαρχία ορειβατικού πυροβολικού της IVβ ΜΟΠ, Ανεξάρτητος Ουλαμός ορειβατικού πυροβολικού και η ΧΙΙΙα ΜΟΠ Αποσπάσματος Πλαστήρα ( σύνολο 14 ορειβατικά)

Κρίσιμο στοιχείο 2:

Η άμυνα του Κ.Α. Καμελάρ υποστηριζόταν μόνο από 14 ορειβατικά πυροβόλα 65 χλστ.

Τουρκικό πυροβολικό

Η Κυρία Προσπάθεια της Τουρκικής επιχείρησης για τη διάρρηξη της Ελληνικής αμυντικής τοποθεσίας στη δεξιά πτέρυγα της εξέχουσας, ανατέθηκε σε 5 Τουρκικές μεραρχίες πεζικού (5η, 11η, 14η, 15η και 23η) και υποστηρίχθηκε από το βαρύ πυροβολικό των Συνταγμάτων Βαρέως Πυροβολικού των Ι, ΙΙ και IV Σωμάτων Στρατού, από το πυροβολικό των οργανικών Συνταγμάτων πυροβολικού των Μεραρχιών της Κυρίας Προσπάθειας, από το πυροβολικό της 12ης Μεραρχίας (εφεδρεία του  IV ΣΣ) και ενδεχομένως από μέρος ή και το σύνολο του πυροβολικού των τριών Μεραρχιών [3η, 4η, 7η] του εφεδρικού ΙΙ Σώματος στρατού. Ειδικότερα υποστηρίχθηκε από τις ακόλουθες μονάδες και πυροβόλα:

1.       Συντάγματα Βαρέως Πυροβολικού Ι, ΙΙ και IV Σωμάτων Στρατού

Υποστήριξαν την επιχείρηση διάρρηξης, με το 18 ΣΒΠ να τάσσεται προ του Κ.Α. Καμελάρ και τα 19 και 25 ΣΒΠ να τάσσονται προ του Τιλκί Κιρί Μπελ (λεπτομέρειες στο σχεδιάγραμμα 8 του κειμένου «Η εξέχουσα του Αφιόν είχε το θάνατο μέσα της»). Διέθεταν δε συνολικά, τον ακόλουθο αριθμό πυροβόλων:

  • Πυροβόλα των 120 χιλ: 16
  • Οβιδοβόλα των 150 χιλ: 38
  • Ρωσικούς όλμους των 150 χιλ: 8
  • Σύνολο: 62

2.       Συντάγματα πυροβολικού 5ης, 11ης, 12ης, 14ης, 15ης και 23ης Μεραρχιών

  • 5η, 11η, 12η Μεραρχίες

Πυροβόλα πεδινά και ορειβατικά 75 και 105 χιλ: 36 (εξακριβωμένα)

  • 14η, 15η, 23η Μεραρχίες

Πυροβόλα πεδινά και ορειβατικά 75 και 105 χιλ: 36 – 48 (Μ.Ο.: 42 – κατ’ εκτίμηση)

  • 3η, 4η, 7η Μεραρχίες

Πυροβόλα πεδινά και ορειβατικά 75 και 105 χιλ:  36 – 48 (Μ.Ο.: 42 – κατ’ εκτίμηση)

Για το Τουρκικό πυροβολικό διαθέτουμε τις εξής πληροφορίες:

1.       Είναι άγνωστοι οι τύποι των πυροβόλων που χρησιμοποιήθηκαν στη κατεύθυνση της Κυρίας Προσπάθειας.

2.       Εικάζεται ότι μεγάλος αριθμός εξ αυτών ήταν Σκόντα.

3.       Ο αναφερόμενος αριθμός πυροβόλων των 5ης, 11ης και 12ης Μεραρχιών είναι εξακριβωμένος από Τουρκικές πηγές.

4.       Για τις λοιπές μεραρχίες εικάζεται με βάση αναφορά στο σχετικό τόμο της ΔΙΣ, ότι τα Συντάγματα πυροβολικού των Τουρκικών Μεραρχιών διέθεταν κατά το πλείστο 4 πυροβολαρχίες, εκ των οποίων 2 πεδινές και 2 ορειβατικές.

5.       Θα μπορούσαμε – λίγο αυθαίρετα – να υποθέσουμε ότι το 1/3 των πυροβόλων των Συνταγμάτων πυροβολικού των μεραρχιών που υποστήριξαν τη ΚΠ, αποτελούνταν από πυροβόλα 105 χιλ.

6.       Οι Τούρκοι χρησιμοποιούσαν το πυροβολικό τους υπό κεντρική διοίκηση.

Με βάση τα παραπάνω εκτεθέντα, και για τη καλύτερη κατανόηση του ζητήματος, παρατίθεται ο ακόλουθος πίνακας:

Πίναξ 1-2

Επομένως: ο συσχετισμός ισχύος  στο πυροβολικό των δύο αντιπάλων, ήταν συντριπτικά υπέρ των Τούρκων.

Ο Πίνακας που ακολουθεί, είναι ενδεικτικός της ποιότητας της σκευής του πυροβολικού που χρησιμοποιούσαν οι δύο αντίπαλοι. Από το εχθρικό πυροβολικό περιλαμβάνονται μόνο τα πυροβόλα ΣΚΟΝΤΑ, δεδομένου ότι δεν διαθέτουμε στοιχεία για τους λοιπούς τύπους των Τουρκικών πυροβόλων που χρησιμοποιήθηκαν στη τελική μάχη:

Πίναξ 2α

Είναι άγνωστοι οι τύποι και τα χαρακτηριστικά των λοιπών πυροβόλων, όπως και των Ρωσικών όλμων που χρησιμοποιήθηκαν στη τελική μάχη.  Από διάφορες πηγές αναφέρεται ότι οι Τούρκοι διέθεταν πριν την έναρξη του Α’ ΠΠ και τους εξής τύπου πυροβόλων στα μεγάλα διαμετρήματα:

  • Krupp schwere Feldhaubitze Μ-1905 των 150 χλστ., L/14
  • Krupp schwere Feldhaubitze Μ-1913 των 150 χλστ., L/14
  • Krupp  leichte Feldhaubitze M98-09 L-16 105 χιλ

Είναι άγνωστο ποια και πόσα από τα πυροβόλα του Τουρκικού στρατού μετά τη λήξη του Α’ ΠΠ, βρίσκονταν σε κατάσταση που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Ακόμη δεν γνωρίζουμε – τουλάχιστο προς το παρόν – ποια και πόσα από τα χρηστικά πυροβόλα που διέθεταν οι Τούρκοι με τη λήξη του Α’ ΠΠ χρησιμοποιήθηκαν στο Αφιόν. Είναι άγνωστος επίσης και ο τύπος των πυροβόλων 120 χιλ που διέθεταν τα 3 Τουρκικά Συντάγματα Βαρέως ΠΒ. Ο αρχιστράτηγος Παρασκευόπουλος αναφέρει σε τηλεγράφημα του προς το Βενιζέλο – μετά τη κατάληψη του Μπαλικεσίρ κατά τις επιχειρήσεις προς Πάνορμο – ότι συνελήφθησαν ως λάφυρα 50 πυροβόλα χωρίς κλείστρα, μεταξύ των οποίων και 2 των 120 χιλ νεοτάτου τύπου. Δεν υπάρχει κανένα άλλο στοιχείο για το τύπο των υπόψη πυροβόλων, όπως και τι απέγιναν αυτά τα πυροβόλα, ή αν αξιοποιήθηκαν από τον Ελληνικό στρατό.

Επίλογος

Από όσα ήδη έχουν αναφερθεί, είναι φανερό ότι το ενδιαφέρον για τη καταγραφή της δύναμης – κατά τύπο και διαμέτρημα – του Ελληνικού πυροβολικού, έχει μεν μεγάλη ιστορική αξία, πλην όμως οι αριθμοί της συνολικής δύναμης του πυροβολικού των δύο αντιπάλων  σε όλη τη διάρκεια του Μικρασιατικού πολέμου και ειδικά στη τελική σύγκρουση στη δεξιά πτέρυγα της εξέχουσας, δεν έπαιξαν ιδιαίτερα σοβαρό ρόλο. Δυστυχώς για τον Ελληνικό στρατό, για το Μικρασιατικό Ελληνισμό και για το έθνος, στη τελική σύγκρουση βάρυνε μόνο η πολεμική ικανότητα.  Η Τουρκική ηγεσία ενεργώντας κατά τρόπο ιδιαίτερα ευφυή, συγκέντρωσε απέναντι σε μια μικρή περιοχή του Ελληνικού μετώπου, στην οποία εντοπιζόταν το ασθενές της όλης Ελληνικής αμυντικής διάταξης, ασύγκριτα υπέρτερη ισχύ σε δυνάμεις ελιγμού και υποστηρίξεως μάχης και συνέτριψε την Ελληνική άμυνα.

20 Responses to Μικρασιατική Εκστρατεία: Σημείωμα για το Ελληνικό πυροβολικό στη περιοχή της εξέχουσας στις 13 Αυγούστου 1922

  1. Ο/Η .+- λέει:

    Αρματιστη, οπως παντα τα κειμενα σου, απο την εποχη που εγραφες στο «εν κρυπτω» ειναι παρα πολυ ενδιαφεροντα. Παρατηρω οτι εχεις συγκεντρωθει αποκλειστικα στο πυροβολικο του νοτιου Συγκροτηματος.
    Τα στοιχεια ομως που παραθετεις δεν επιτρεπουν να δοθει ομως η πληρης συνολικη εικονα του Ελληνικου πυροβολικου τοτε. Λείπουν το πυροβολικο του Γ’ΣΣ (Βορειο Συγκροτημα), του Δ’ΣΣ (πρωην στρατιας Θρακης), των ΣΔΙ Κιουταχειας, Ουσακ, Προυσης και της υπολοιπης ηπειρωτικης και νησιωτικης Ελλαδας.

    Σχετικα με τα ορειβατικα του Κεμαλικου στρατου θα ηθελα να προσθεσω οτι διεθετε και Δανγλη (ρωσικα ή/και απο παραγγελια πριν απο τους βαλκανικους):
    http://forum.axishistory.com/viewtopic.php?p=964056#p964056

    Ενω για τον Κεμαλικο στρατο γενικα δεν μπορουν να αποκλειστουν οτι διεθετε και πυροβολα που εμφανιζονται σε αυτην την λιστα:
    http://forum.axishistory.com/viewtopic.php?t=109530#p964966

    Με εκτιμηση
    .και-

  2. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Καλησπέρα σε όλους,
    Μία παρατήρηση φίλε Αρματιστή.
    Έχω την εντύπωση ότι η μοίρα των Σκόντα των 150 δεν είχε 3 πυροβολαρχίες (11 πυροβόλα) αλλά μόνο 2 (8 πυροβόλα). Το γεγονός ότι διασώθηκαν 11 δεν σημαίνει ότι τόσα αξιοποιήθηκαν από την ΣΜΑ. Υπ’ όψιν ότι η Μοίρα, διατέθηκε μεν στο Δ΄ΣΣ αλλά με την εγκατάλειψη της επιχείρησης κατά της Κωνσταντινούπολης διατέθηκε εκ νέου στην ΣΜΑ χωρίς να προλάβει να πάρει μέρος στις επιχειρήσεις.
    Κ/Δ ΚΒ

  3. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ φίλε

    Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Χαίρομαι για το ενδιαφέρον σου για τη καταγραφή του Ελληνικού πυροβολικού. Πιστεύω ότι είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα και δεν είμαι βέβαιος ότι θα βρεθεί η ακριβής εικόνα. Μακάρι κάποια στιγμή κάποιος να παρουσιάσει ένα αναλυτικό πίνακα που να δείχνει την συνολική εικόνα του Ελληνικού πυροβολικού από το 1912 μέχρι και το 1923. Με στοιχεί όμως απόλυτα εξακριβωμένα.

    Σχετικά με τη καταγραφή του πυροβολικού που διέθεταν τα Γ’ και Δ’ ΣΣ και οι στρτ διοικήσεις μετόπισθεν. Μπορεί να γίνει, δεν είναι δύσκολο. Αλλά όχι αυτή τη στιγμή.

    Ασχολήθηκα με το πυροβολικό επειδή πολλοί σχολιαστές ενδιαφέρονται για τη συνολική δύναμη. Είναι ενδιαφέρον αυτό το ζήτημα από ιστορικής άποψης, αλλά κατ’ εμέ δεν είναι το κρίσιμο. Ξεκινώντας από το σχόλιο σου, ξαναέγραψα το παραπάνω κείμενο προκειμένου να φανεί ότι οι αριθμοί έχουν την αξία τους, αλλά δεν είναι αυτοί που κρίνουν το αποτέλεσμα. Σημασία δεν έχει τα πόσα πυροβόλα διαθέτεις, αλλά η ποιότητα των πυροβόλων σου και το πόσα πυροβόλα μπορείς να παρατάξεις στη περιοχή που κρίνεται η μάχη, ή ο πόλεμος. Η Ελληνική στρατιά διέθετε μεγαλύτερο αριθμό πυροβόλων από το Δυτικό Μέτωπο του Κεμάλ, αλλά στο κρίσιμο σημείο στο οποίο επιχειχηρήθηκε η διάρρηξη της Ελληνικής τοποθεσίας, η Τουρκική ηγεσία μπόρεσε και συγκέντρωσε συντριπτική ισχύ πυροβολικού έναντι του αντίστοιχου Ελληνικού. Και ο 2ος πίνακας παρουσιάζει ανάγλυφα αυτό τη σχέση ισχύος.

    Το παραπάνω μπορούμε να ο γενικεύσουμε για τα πάντα. Σημασία δεν έχει ο αριθμός των μαχητικών σου, αλλά αυτά που πολλαπλασιάζουν την ισχύ των μαχητικών σου. Πχ η εκπαίδευση και ο αριθμός των χειριστών σου.

    Ελπίζω ότι διαβάζοντας το αναθεωρημένο κείμενο, να συμφωνήσεις με τη παραπάνω συλλογιστική. Στη τελική αναμέτρηση στο Αφιόν, από τα 400 + πυροβόλα που διέθετε η ΣΜΑ, μόνο αυτά που βρίσκονταν στα Κ.Α. Καμελάρ, Τιλκί Κιρί Μπελ και Κιλίτζ Αρσλάν Μπελ έλαβαν μέρος στη μάχη. Μόνο το 1/10 του Ελληνικού πυροβολικού χρησιμοποιήθηκε. Ακόμη και τα πυροβόλα της IV Μεραρχίας που βρίσκονταν στο πεδινό τμήμα της τοποθεσίας, δεν μπόρεσαν να συνδράμουν το σκληρό αγώνα που διεξαγόταν στο Κ.Α. Καμελάρ.

  4. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Φίλε Κ/Δ ΚΒ
    Έγραψα για 3 πυροβολαρχίες επειδή ξέρω για 11 πυροβόλα. Τώρα που το λες, θα πρέπει να το ψάξω.

  5. Ο/Η .+- λέει:

    Εχεις δικηο.

    Επειδη το αντικειμενο της συνολικη δυναμης του Ελληνικου πυροβολικου ειναι ενδιαφερον, και ειχα και το χρονο, μπορεσα και ετοιμασα ενα συνοπτικο σχολιο για το Ελληνικο πυροβολικο, ελπιζοντας οτι θα φανει χρησιμο για παραιτερο μελλοντικο σχολιασμο. Η πιθανοτητα να κανω καποια λαθη δεν μπορει αποκλειστει, αντιθετα το θεωρω σχεδον σιγουρο για καποια στοιχεια:

    Ένα συνοπτικό σχόλιο για το Ελληνικό πυροβολικό.
    (Σημ. Όλα τα πυροβόλα είναι της έκδοσης «ταχυβόλα» δηλ. QF: Quick Firing.)
    Τον Ιούνιο 1914 για τις ανάγκες εξοπλισμού του ΕΣ υπήρχαν 112 ορειβατικά (Δαγκλή) των 75χλς και 120 πεδινά (σνάϊντερ κανέ) των 75χλς. Πηγή: υπομνήματα Ι. Μεταξά προς Βενιζέλο.
    Ήτοι, μας κάνουν για τις 14 ΜΠ της οργάνωσης του 1914, 8 ορειβατικά και 8 πεδινά διαθέσιμα σύνολο 16 πυροβόλα. Αλλά 8 πεδινά για την Τξ/Μ. Ιππικού.
    Το 1917 στα πλαίσια της τότε συμμέτοχης του ΕΣ στο Μακεδονικό μέτωπο αποφασίζεται η συγκρότηση και εξοπλισμό 10 ΜΠ και 3 ΣΣ. Για καθεμία ΜΠ αποφασίστηκε ότι θα αντιστοιχούσαν 16 ορειβατικά, 12 πεδινά και 8 όλμους χαρακωμάτων. Ήτοι 160 ορειβατικά και 120 πεδινά και 80 όλμους. Οι γάλλοι έδωσαν 80 ορειβατικά των 65χλς και 80 όλμους των 58χλς για τις ανάγκες εξοπλισμού των ΜΠ. Επίσης για τα 3 ΣΣ δόθηκαν 36 Πυροβόλα των 120χλς από την Γαλλία και 40 οβιδοβόλα των 6 ιντσών (10% εφεδρεία) από την Μ. Βρετάνια.
    Οι όλμοι των 58χλς το 1919 «εξαφανίζονται» ως δια μαγείας.

    Άρα το 1919 ο ΕΣ διέθετε σίγουρα:
    Ορειβατικά: 80 Δαγκλή των 75χλς, 80 Ντουκρέστ των 65χλς, σύνολο 160
    Πεδινά: 120 σνάϊντερ κανέ των 75χλς.
    Μέσα: 36 Πυροβόλα των 120χλς
    Βαρέα: 40 οβιδοβόλα των 6 ιντσών.
    Σύνολο: 356 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.

    Σε αυτά πρέπει να προστεθούν και τα λάφυρα της περιόδου 1912-1918 (βαλκανικοί, Α’ΠΠ):
    Σημ. Σε όσα δεν εμφανίζονται οι ποσότητες είναι γιατί υπάρχουν ασάφειες και ανακρίβειες, είτε γιατί για τον άλφα ή βήτα λόγο δεν ήταν άμεσα αξιοποιήσιμα (βλέπε παρακάτω).
    Ορειβατικά: Κρούπ των 75χλς, 8 ένχαρντ των 75χλς, σκόντα των 75χλς, 10 σνάϊντερ των 70χλς (μάλλον πρώην σερβικά).
    Πεδινά: Κρούπ των 75χλς, 7 σνάϊντερ κανέ των 75χλς (πρώην σερβικά), 21 σνάϊντερ κανέ των 75χλς (πρώην Βουλγαρικά)
    Μέσα/Βαρέα: κανένα
    Σύνολο: 46 τουλάχιστον.
    (Πηγές: περιοδικό Στρατιωτική ιστορία, μονογραφία: «ο ΕΣ και το έπος της Β. Ηπείρου 1940-41», και στοιχεία από βιβλία της ΔΙΣ για την περίοδο 1912-1923, απομνημονεύματα του Ι. Μεταξά.)

    Η μονή γνωστή παραγγελία μετά το 1918 αφόρα 56 ορειβατικά Ντουκρέστ των 65χλς από τον Παρασκευόπουλο τον Αύγουστο του 1920. Δεν είναι γνωστό ότι αποκτήθηκαν άλλα πυροβόλα/οβιδοβόλα από καμία πηγή είτε καινούργια είτε μεταχειρισμένα μέχρι τότε.
    Μέχρι λοιπόν τον Δεκέμβριο του 1920 η διαθέσιμη δεξαμενή πυροβόλων είναι τουλάχιστον 458 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.

    Την περίοδο 1921-1922:
    Στα παραπάνω πρέπει να προστεθούν, τα 32 ορειβατικά σκόντα των 75χλς (από αγορές και λάφυρα που καλύπτουν την περίοδο 1915-1921), 24 οβιδοβόλα σκόντα των 105χλς και 11 οβιδοβόλα σκόντα των 150χλς από λάφυρα. Σύνολο 67 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.
    Τελικό Σύνολο: 525 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.

    Επίσης αξιοποιήθηκαν από λάφυρα αποδεδειγμένα
    (από σχολιαστές https://belisarius21.wordpress.com/2013/08/13/%ce%b7-%ce%b5%ce%be%ce%ad%cf%87%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b1%cf%86%ce%b9%cf%8c%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%87%ce%b9%cf%83%ce%ac%cf%81-%ce%b5%ce%af%cf%87%ce%b5-%cf%84%ce%bf/#comment-895 ) τον Ιούλιο του 1922 υπήρχαν:
    Ορειβατικά: 4 Κρούπ των 75χλς (4η ανεξ. Ορειβ. πρβλ Κρούπ 75χλς /Γ’ΣΣ, πηγή: http://storiacontroversa.blogspot.gr/2012/07/1922.html )
    Πεδινά: 8 από τα Βουλγαρικά σνάϊντερ κανέ των 75χλς (όπως παραπάνω), 15 Κρούπ των 75χλς,
    Σύνολο: +19 πυροβόλα.
    Τελικά τον Αύγουστο του 1922 σίγουρα υπήρχαν: 544 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.

    Το νότιο συγκρότημα στις 13 Αύγουστου του 1922 είχε: 134 ορειβατικά, 76 πεδινά, 44 μέσα, 12 βαρέα, σύνολο 266 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.
    Το Γ’ΣΣ καθώς φαίνεται (δεν είμαι σίγουρος 100% για τα στοιχεία) είχε: 48 ορειβατικά, 44 πεδινά, 16 μέσα, 12 βαρέα, σύνολο 120 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.
    Η Στρατιά Μ.Α. είχε συνολικά: 182 ορειβατικά, 120 πεδινά, 60 μέσα, 24 βαρέα, δηλ. 386 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.

    Είναι άγνωστη η ποσότητα στις ΣΔΙ του νοτίου συγκροτήματος (Κιουτάχειας, Ουσάκ) και του βορείου συγκροτήματος (Προύσης, Δορυλαίου) στα μετόπισθεν του μετώπου, και στο εσωτερικό της Μ. Ασίας μέχρι και την Σμύρνη. Υποθέτω ότι ήταν μάλλον 32 ορειβατικά/πεδινά συνολικά (τουλάχιστον 8 πεδινά), και αυτό γιατί το στοιχείο του Φράγκου στο βιβλίο του «ποια Τουρκία» για 418 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων στην Μ. Ασία, αφαιρώντας εκείνα της στρατιάς δίνει την παραπάνω ποσότητα.

    Στην Θράκη (Δ’ΣΣ) τον Αύγουστο του 1922 υπήρχαν, 20 ορειβατικά, 24 πεδινά, 23 βαρέα, σύνολο 67 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.
    Τελικό σύνολο: 485 οβιδοβόλα/πυροβόλα όλων των διαμετρημάτων.

    Είναι άγνωστη η διαθέσιμη ποσότητα στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα: Από όσα είναι γνωστά στην Ήπειρο είχε μείνει η 8η ΜΠ (Ιωάννινα;), και στην Θες/ικη η 14η ΜΠ και το 2ο Σντ. Ιππ. Είναι γνωστό επίσης ότι υπήρχαν τουλάχιστον οι ΣΔΙ: Παλαιάς Ελλάδας, Κρήτης, Αρχιπελάγους.

    Από τις ΜΠ, δεν είχαν όλες την ίδια σύνθεση σε ότι αφόρα το πυροβολικό: τον Αύγουστο του 1922, 10 ΜΠ είχαν από 16 ορειβατικά. Από αυτές η 2η είχε ενισχυθεί με 4 επιπλέον ορειβατικά (+2 Σντ πζ), μάλλον από την ΣΔΙ του Ουσάκ. Η «ανεξάρτητη» και η 3η ΜΠ είχαν 8 ορειβατικά. Η «ανεξάρτητη» είχε και επιπλέον 8 οργανικά πεδινά (όχι από σντ πεδινού πυρ.) στην δύναμη της.

    Στην Θράκη από τις 4 ΜΠ (Ξάνθης, Αδριαν/ης, Α’, Β’), μονό η «Α’» είχε 8 ορειβατικά των 65χλς. Μάλλον πρόκειται για την ΙΙΙα μρ Ορειβατικού της 3ης ΜΠ. Οι υπόλοιπες δεν είχαν οργανικό πυροβολικό. Για την επιχείρηση κατάληψης της Κων/ης «αυτοσχεδίασαν» σε ότι αφόρα τη συγκρότηση των σχηματισμών (2 μεραρχίες) που θα συμμετείχαν.

    Είναι άγνωστη η διαθεσιμότητα πυροβόλων (ορειβατικά, πεδινά) στις μεραρχίες της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπως επίσης και η ύπαρξη ή όχι επιπλέον σχηματισμών. Άγνωστο εάν στις ΣΔΙ υπήρχαν πυροβόλα. Το 1914 στα νησιά του Β. αιγαίου (ΣΔΙ αρχιπελάγους) σύμφωνα με τον Ι. Μεταξά υπήρχαν 5 ορειβατικά.

    .και-

  6. Ο/Η .+- λέει:

    «… 5η, 11η, 12η Μεραρχίες Πυροβόλα πεδινά και ορειβατικά 75 και 105 χιλ: 36 (εξακριβωμένα)..»

    Γνωριζεις ποσα ακριβως ηταν τα πυροβολα των 75χλς και ποσα των 105χλς; (ορειβατικα, πεδινα)

    .και-

  7. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Καλα κανεις και επιμένεις για το καμελαρ.εκει κριθηκαν ολα.ελαχιστα πυροβολα λιγη δυναμη.οι επιζησαντες αυτα καταμαρτυρουσαν,κριμα που ημουν μικρος οταν τα ακουγα και δεν τα ηχογραφησα.οπως επισης οι νεκροι του καμελαρ δεν κανανε πισω-επεσαν πιστοι σ αυτα που ορκιστηκαν. αν ειχες και ονοματα αξιωματικων δ/κτων θα ηταν χρησιμο.

  8. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ φίλε
    Γράφω στην ανάλυση του Τουρκικού πυροβολικού, ότι σύμφωνα με όσα αναφέρει η ΔΙΣ τα Συντάγματα πυροβολικού των Τουρκικών μεραρχιών διέθεταν κατά το πλείστο 2 ορειβατικές και 2 πεδινές πυροβολαρχίες. Επίσης για το IV ο αντίστοιχος τόμος της ΔΙΣ παραθέτει πίνακα που συντάχθηκε από πληροφορίες από Τουρκικές πηγές, και στον οποίο φαίνεται ότι τα συντάγματα πυροβολικού των 5, 8, 11 και 12 Μεραρχιών του υπόψη σώματος, διέθεταν από 12 πυροβόλα. Δεν γνωρίζουμε πόσα ήσαν 75 χιλ και πόσα 105 χιλ. Το πλέον πιθανό, ούτε οι Τούρκοι γνωρίζουν. Φαίνεται ότι υπήρχε μια διαρκής μετακίνηση πυροβόλων ανάλογα με τι απέσυραν για ποικίλους λόγους, αλλά και τι προωθούσαν στις μεραρχίες, εξ αιτίας επίσης ποικίλων λόγων (αξιοποίηση πυροβόλων που βρίσκονταν σε απομακρυσμένες αποθήκες χωρίς κλείστρα, σοβιετική βοήθεια, «μυστική» μεταφορά πυροβόλων από τη Κωνσταντινούπολη στη Μ.Α. κλπ).

    Γνωρίζουμε ότι οι Τούρκοι διέθεταν πολλά 105 χιλ και ότι ως πεδινά αναφέρουν τα 105 χιλ.
    Κατ’ εκτίμηση και με βάση τα παραπάνω, υπολογίζω τα 105 χιλ στο 1/3 της συνολικής δύναμης των πυροβόλων που διέθεταν οι μεραρχίες και ότι οι μισές μεραρχίες διέθεταν 3 πυροβολαρχίες και οι άλλες μισές 4 πυροβολαρχίες. Αυθαίρετη εκτίμηση και πάλι. Έτσι και αν ισχύει η αυθαίρετη εκτίμηση που κάνω, τότε οι 5η, 11η και 12η Μεραρχίες που επιτέθηκαν στο Καμελάρ, διέθεταν συνολικά 12 105 χιλ.

    Εκτίμηση όμως και τίποτε περισσότερο. Σίγουρα όμως διέθεταν 105 χιλ.

  9. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Πάντως σε δελτίο πληροφοριών της ΣΜΑ για τον Ιούνιο του 1921 (υπεβλήθη τέλη Ιουλίου), οι 5, 11, 12 ΜΠ του κεμαλικού στρατού εμφανίζονται να έχουν 24-26 πυροβόλα των 75 (4 πεδινά+4 ορειβατικά οι 2 πρώτες και απροσδιόριστα 8-10 η τελευταία).
    Κ/Δ ΚΒ

  10. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Αυτοί που ΄΄…δεν κάνανε πίσω, έπεσαν πιστοί σ αυτά που ορκίστηκαν..΄΄

    Φίλε Ανώνυμε (26/9, 16:47)
    Σεβασμός και τιμή σε αυτούς που ΄΄δεν κάνανε πίσω΄΄. Και δεν ήταν φυσικά μόνο στο Καμελάρ, σε όλη την Ελληνική αμυντική διάταξη, τόσοι πολλοί μαχητές στάθηκαν, κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Ακόμα και μετά, όταν όλα φαίνονταν χαμένα όπως στο Αλή Βεράν, αυτοί που ΄΄δεν κάνανε πίσω΄΄.έσωσαν χιλιάδες άνδρες, μαχητές και φυγόπονους, από την θανατερή αιχμαλωσία.

    Έχει δε σημασία στις μάχες του Αυγούστου 1922 και τούτο. Αυτοί που στάθηκαν και πολέμησαν, πολλοί μέχρι τέλους, αντιπαρήλθαν όχι μόνο τον φόβο του θανάτου αλλά και τα διαβρωτικά δηλητήρια στο ηθικό που πότιζαν τότε τους μαχητές της πρώτης γραμμής. Όπως την αίσθηση βαθιάς αδικίας και εγκατάλειψης καθώς χιλιάδες άλλοι που είχαν ήδη λιποτακτήσει, απολάμβαναν ακαταδίωκτοι την επιλογή τους. Ή την αίσθηση ματαιότητας που έδινε ένας πόλεμος χωρίς ορατό τέλος.
    Τέτοιοι διαβρωτικοί παράγοντες, και η υπεροχή του εχθρού, δεν στάθηκαν ικανοί να λυγίσουν αυτούς που ΄΄δεν κάνανε πίσω΄΄.
    Για τέτοιους άνδρες είναι περήφανοι και τιμούν, λαοί σε όλο τον κόσμο.

  11. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Ξερω γραφω με συναισθημα γιατι ειμαι εγγονος αξιωματικου που σκοτωθηκε στο καμελαρ και εχω επικοινωνησει με τον αρματιστη ζητωντας πληροφοριες.
    Ξερετε τι με πληγωνει? οτι ηταν ξεχασμενος.τυχαια τον ανακαλυψα απο συρταρια ανιψιων του,ο ιδιος δεν εκανε οικογενεια 31 χρονων ηταν…σε κατι παλια σεντουκια.και οκ εμενα με επιασε το πεισμα και ασχοληθηκα και βρηκα με την βοηθεια ενος καλου φιλου καποια πραγματα.ειχα ακουσει ακομη οτι οι ανωτεροι του καλοπερναγαν στην σμυρνη και οτι ειχε οριστει επικεφαλης της εκει αμυνας (δεν μπορω δυστυχως να το αποδειξω απλα οι συχρονοι του το αναφερανε).θελει μεγαλα κοτσια να σε χτυπανε απο παντου και να μενεις και μιλαμε για καταιγισμο πυρων και ορμη εχθρων .Και κατι ακομη,πιο πολυ στεναχωριεμαι γιατι εχω δημοσιευσει μια φωτο που αποτελει τμημα φωτογραφιας που απεικονειζει συμπολεμιστες του και δεν βρεθηκε ενας να πει ξερεις ηταν ο προγονος μου,τουλαχιστον εγω ξερω.
    Οσο για το αλη βεραν πιστευω η κολαση ειναι λιγο να πεις τι ζησανε.αν γυρναγανε ταινια θα ηταν τρομου και φρικης.γραφουν μερικοι για την βραδια στην κοιλαδα του θανατου.δεν θελω να ζησει κανενας αυτο που περασαν,ασχετα με την εκβαση οι ανθρωποι που πολεμησαν μικρα ασια ηταν υπερανθρωποι-καλε γκροτο,αλη βεραν και αφιον καραχισαρ δεν πιστευω οτι μπορει να βρω κατι ισαξιο και ας συγχωρεθει η υπερβολη.

  12. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ Κ/Δ ΚΒ

    Τα στοιχεία που παραθέτω, αναφέρονται στη δύναμη πυροβόλων που διέθεταν οι 4 Μεραρχίες του IV ΣΣ (5, 8, 11, 12) τον Αύγουστο του 1922 και σύμφωνα με τη ΔΙΣ προέρχονται από Τουρκικές πηγές. Δηλαδή τα 4 συντάγματα πυροβολικού των μεραρχιών του IV ΣΣ διέθεταν εν συνόλω 48 πυροβόλα. Δηλαδή πολύ ολιγότερα από τα 64 ορειβατικά πυροβόλα που διέθεταν οι 8 οργανικές μοίρες των Ι, IV, V και ΧΙΙ μεραρχιών του Α΄ ΣΣ.

    Αλλά όπως έγραψα δεν μετράνε οι συνολικοί αριθμοί, αλλά ποιος ξέρει και μπορεί να εφαρμόζει με ευφυΐα τις αρχές του πολέμου (εκλογή του σκοπού και εμμονή σε αυτόν, επιθετικό πνεύμα, απλότητα, ενότητα διοικήσεως, οικονομία δυνάμεων, συγκέντρωση, ελιγμός, αιφνιδιασμός, ασφάλεια, ηθικό) και να τηρεί τους κανόνες της κάθε μορφής πολεμικής επιχείρησης.

    Τα δελτία πληροφοριών της ΣΜΑ, γενικά είναι ανακριβή όσο αφορά τη δύναμη και διάταξη του Κεμαλικού στρατού. Πχ: Στις επιχειρήσεις Ιουλίου και Αυγούστου του 1922, δεν υπήρχε μεραρχία με αρίθμηση 12. Αλλά και οι μεραρχίες 5, 8 και 11, ανήκαν σε διαφορετικές ομάδες μεραρχιών. Αυτό που έχω αντιληφθεί -από τη μέχρι σήμερα μελέτη της εκστρατείας- είναι ότι η μετατροπή του πρώην Οθωμανικού στρατού σε στρατό της νέας Τουρκίας, ήταν μια συνεχής προσπάθεια, με αποτέλεσμα και οι πληροφορίες της ΣΜΑ επί του υπόψη ζητήματος να χαρακτηρίζονται από μεγάλη ανακρίβεια. Μετά τις επιχειρήσεις του Σαγγάριου ο Τουρκικός στρατός αναδιοργανώθηκε, καταργήθηκαν οι ομάδες μεραρχιών και επανασυγκροτήθηκαν τα σώματα στρατού, οι μεραρχίες αναδιοργανώθηκαν και αυτές και διατέθηκαν σε άλλα σώματα από ότι πριν κλπ.

  13. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Να προσθέσω κάποια λίγα λόγια επί του ζητήματος.
    Όταν ανέλαβε ο Χατζανέστης τη διοίκηση της Στρατιάς, βρήκε ότι υπήρχαν 18.000 ανυπότακτοι [το φρούτο έχει παμπάλαιες ρίζες], 14.000 λιποτάκτες και 7.000 οπλίτες και 259 αξιωματικοί που δεν είχαν επανέλθει από την άδεια τους. Απουσίαζαν δηλαδή από τη στρατιά 40.000 άνδρες. Δύναμη δηλαδή τριών πλήρων μεραρχιών. Τι μέτρα ελήφθησαν εναντίον όλων αυτών αλλά και εναντίον όλων όσων το έβαλαν στα πόδια στις τελευταίες μάχες και των οποίων τα στοιχεία ήσαν γνωστά μέσα από καταγγελίες και αναφορές. Ή ακόμη καλύτερα τι μέτρα ελήφθησαν από την «επανάσταση» των Πλαστήρα Γονατά, που λόγω των έκτακτων εξουσιών που είχε αναλάβει μπορούσε να αποδώσει δικαιοσύνη στη μνήμη των νεκρών, των σφαγιασθέντων, της καταστροφής του Μικρασιατικού Ελληνισμού και των όσων αιχμαλωτίστηκαν για γλιτώσουν οι φυγάδες και οι κοπρίτες;

    Απολύτως κανένα. Δεν αποδόθηκε δικαιοσύνη. Θα μπορούσε κάποιοι να εκτελεστούν -οι πλέον βαριές περιπτώσεις- και όλοι οι άλλοι που με κάποιο τρόπο τη «κοπάνησαν» να διαλέξουν τη φυλακή ή διπλάσιο χρόνο υπηρεσίας στα σύνορα. Νομίζω ότι έτσι πράττουν τα σοβαρά κράτη. Ή αυτά που θέλουν να είναι δίκαια.

    Τι έκαναν οι Κεμαλικοί. Αυτοί δεν αστειεύονταν. Δεν υπολόγιζαν ούτε στρατηγούς.
    Αλλά την απάντηση μας τη δίνει καλύτερα ο συγγραφέας και ακαδημαϊκός Ηλίας Βενέζης στο βιβλίο του «Το νούμερο 31328 -το βιβλίο της σκλαβιάς» στο οποίο περιγράφει τα της παραμονής του ως ομήρου στα κάτεργα εξολόθρευσης ομήρων και αιχμαλώτων των Τούρκων. Εκεί αναφέρει ότι οι φρουροί των στρατοπέδων ήσαν Τούρκοι που είχαν αποφύγει τη στράτευση κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά με τη λήξη αναζητήθηκαν και στρατεύτηκαν για να υπηρετήσουν.

  14. Ο/Η konion λέει:

    Τὶ πρόσβασις ὑπάρχει στὰ ἀρχεῖα τῶν ἑλληνικῶν μονἀδων καθῶς καὶ σὲ δελτία μεταφορᾶς βλημάτων καὶ γενικότερα τροφοδοσίας, ὑπῆρχε Σ.Ε.Μ ἢ κάτι τέτοιο;
    Ἐν ὀλίγοις ὑπάρχουν γραπτὰ δεδομένα γιὰ τὸν ὁπλισμὸ ποὺ εἶχαν οἱ μονάδες καὶ πῶς αὐτὸς ἐτροφοδοτεῖτο;
    Ἐχἀθηκαν ἀρχεῖα κατὰ τὴν εἰσβολὴ καὶ κατοχὴ τῶν Γερμανῶν στὸν Β’ΠΠ;

  15. Ο/Η .+- λέει:

    Εχω μια απορια:
    Παρατηρωντας τα στοιχεια σχετικα με τις συγκρησεις του πυροβολικου των δυο αντιπαλων στρατων, και εχοντας υποψη την Τουρκικη επιλογη για συγκεντρωση του μεγαλυτερου μερους του πυροβολικου στην κυρια επιθετικη προσπαθεια, ειναι λογικο να υποθεσω οτι στο υπολοιπο μετωπο δεν υπηρχαν πολλα πυροβολα, αναλογικα και σε σχεση με την γνωστη οργανωση του Κεμαλικου πυροβολικου.
    υποθετω με βαση τα στοιχεια, οτι απεναντι στο Γ’ΣΣ οι Κεμαλικες δυναμεις, μαλλον, θα ηταν αδυναμες σε πυροβολικο σε μεγαλυτερη αναλογια. Υποθετω οτι επισης και στους υπολοιπους «ησυχους» τομεις του νοτιου συγκροτηματος θα υπηρχε το ιδιο μια δυσχερεστερη αναλογια.
    Εαν δεν απατωμαι, απο τα λιγα στοιχεια, το τουρκικο πυροβολικο, διεθετε περιπου 300-350 πυροβολα, πανω – κατω. Αυτο εχει εικαστει σε πολλες γνωστες αναφορες.
    Θεωρητικα, καθε ελληνικη ΜΠ, ηταν σε θεση κατα μεσο ορο, μαζι με τα διαθεσημα πυροβολα του ΣΣ, να διαθετει περιπου 30-32 πυροβολα, σε αντιθεση με τα περιπου 12-14 των τουρκικων. Απλος υπολογισμος του «μπακαλη», με βαση των αριθμο των μεραρχιων των δυο στρατων. 12 ελληνικες εναντι 22-24 τουρκικων Πζ και 1 ελληνικη εναντι 4-5 Ιππικου. 13 προς 26 με 29 περιπου με το ματι, καθως δεν ειμαι σιγουρος για την παρουσια ορισμενων τουρκικων μεραρχιων. Προκειται για το συνολο του μετωπου! Απο την μαυρη θαλασσα μεχρι και την μεσογειο περιπου.
    Εαν στα παραπανω ενσωματωσουμε και το ελαφρυ οπλισμο, κατα μεσο ορο, η ισχυς πυρος μιας ελληνικης ΜΠ, ηταν περιπου 2-3 φορες μια αντιστοιχης τουρκικης.
    Οσο ασχημα και να απεδειξαν οτι ηξεραν να χρησιμοποιουν την τεχνη του πολεμου οι Ελληνες επιτελεις και Στρατηγοι, παρα τα τραγικα λαθη που αναφερθηκαν στο κειμενο, η συγριτικη ισχυς πυρος σε πολεμικα μεσα, αποδεικνειει οτι οι Ελληνικες ΜΠ, θα επρεπε το ιδιο, να ειναι σε θεση να αντιμετωπισουν τις τουρκικες με επιτυχια ακομη και μια σχεση της ταξεως του 1:3, εξαιτιας της σημαντικα ανωτερης ισχυς πυρος που διεθεταν.
    Η ομας «Τρικουπη», μαλλον θα μπορουσε να ανταπεξελθει ακομη και στο Αλη Βεραν, παρα την πολυ ασχημη θεση, και με το ασχημο προηγουμενο της εξεχουσας, εαν τα στοιχεια ειναι εκεινα που εχουν δημοσιοποιηθει για την συγκρητικη ισχυ πυρος.
    Για παραδειγμα, η 11η ΜΠ, στο βορειο μετωπο, επι ουδενι λογο δεν επρεπε να μην ειναι σε θση να αντιμετωπισει με επιτυχια τα τουρκικα στρατευματα και να καταληξει οπως κατεληξε.
    Αμφιβαλω εαν τα Κεμαλικα στρατευματα ηταν σε θεση να μετακινησουν τοσο γρηγορα, τοσο σημαντικες μοναδες πυροβολικου απο την μια ημερα στην αλλη, απο νοτο προς βορρα, βλεποντας την χρονικη εξελιξη των γεγονοτων και των επιχειρησεων.
    Εχω δημιουργησει καποιες αμφιβολιες, σχετικα, με τα ποσοτικα μεγεθη που ειναι κοινως γνωστα για το τουρκικο πυροβολικο. Πιστευω οτι ηταν σημαντικα ανωτερα, ακομη και σε σχεση με τις εκτιμησεις που εκανε ο Αρματιστης.
    Ποια ειναι η γνωμη σας;

    .και-

  16. Ο/Η Mich λέει:

    Το ερώτημα που θέτεις είναι ποσοτικό, η πραγματική απάντηση όμως για την έκβαση του πολέμου είναι ποιοτική. Στην απάντησή του πιο πάνω ο Αρματιστής το λέει γλαφυρά: «υπήρχαν 18.000 ανυπότακτοι [το φρούτο έχει παμπάλαιες ρίζες], 14.000 λιποτάκτες και 7.000 οπλίτες και 259 αξιωματικοί που δεν είχαν επανέλθει από την άδεια τους. Απουσίαζαν δηλαδή από τη στρατιά 40.000 άνδρες. Δύναμη δηλαδή τριών πλήρων μεραρχιών».
    Ακόμα κι αν οι ελληνικές ΜΠ είχαν όντως (στα χαρτιά) ανώτερη ισχύ πυρός, ήταν ωστόσο ελλιπείς σε προσωπικό και κυρίως σε μαχητική διάθεση και φρόνημα. Το πως και το γιατί το έχουν αναλύσει θαυμάσια όλοι οι συντελεστές του blog σε σειρά άρθρων.

  17. Ο/Η .+- λέει:

    @ Ο/Η Mich λέει: 5 Φεβρουαρίου 2016 στο 08:41

    ισως η βιασυνη να μην μου επτερεψε να εκφραστω καταλληλα, αλλα αυτο που πηγα να
    κοιταξω ειναι το ισοζυγιο ισχυος σε επιπεδο μαχιμων σχηματισμων των αντιπαλων, και οχι εαν υπηρχαν , λιποτακτες, κλπ…
    Εαν παρατηρησεις, κατα αναλογια, μια ελληνικη μεραρχια πεζικου ειχε περιπου 32 πυροβολα ολων των διαμετρηματων και τουλαχιστον 54 πολυβολα για τα 9 τγ. 1 ελληνικη ΜΠ αντιστοιχουσε περιπου σε περιπου 2,5 τουρκικες!
    Στην χερσονησο του τσανακ, τον σεπτεμβριο του 1922 το ισοδυναμο μιας μεραρχιας του Βρετανικου Στρατου, σταματησε για 3 περιπου μηνες ολην την στρατια του Κεμαλ απο το να περασει στην θρακη, επιτρεποντας παραλληλα στον τοτε Στρατηγο Παγκαλο να κερδισει πολυτιμο χρονο για να αναδιοργανωσει τον ΕΣ και να δημιουργησει την στρατια του «Εβρου». Οι αγγλοι χαρακτηριστικα, ελεγαν: «…θα ματωσουν πολυ» εαν τολμησουν να μας επιτεθουν.

    .και-

  18. Ο/Η Mich λέει:

    Δεν είναι θέμα βιασύνης, το τί θέλεις να πεις είναι σαφές.
    Όπως λες «οι Ελληνικες ΜΠ, θα επρεπε το ιδιο, να ειναι σε θεση να αντιμετωπισουν τις τουρκικες με επιτυχια ακομη και μια σχεση της ταξεως του 1:3, εξαιτιας της σημαντικα ανωτερης ισχυς πυρος που διεθεταν». Αυτό ακριβώς είναι το θέμα: θα έπρεπε, δεν έγινε όμως …
    Αυτό που λέω εγώ είναι ότι πέρα και πάνω από τα νούμερα υπάρχουν οι άνθρωποι. Τί νόημα έχουν τα 32 πυροβόλα και τα 54 πολυβόλα της κάθε Μεραρχίας, όταν είτε δεν υπάρχουν στρατιώτες να τα υπηρετήσουν (ανυπότακτοι, λιποτάκτες ή «απουσιάζοντες») είτε αυτοί που υπάρχουν θα το βάλουν στα πόδια στην πρώτη τουφεκιά. Αντίστοιχα, τι να την κάνω τη Μεραρχία στην Προύσσα, όταν η εξέχουσα του Αφιόν είναι το πραγματικό hot spot (για να γίνουμε και επίκαιροι) και εκεί οι δυνάμεις ήταν ανεπαρκείς τόσο ποσοτικά όσο, κυρίως, ποιοτικά.

  19. Ο/Η .+- λέει:

    @Ο/Η Mich λέει: 9 Φεβρουαρίου 2016 στο 14:01

    Σωστα αυτα που λες, αλλα κανενας δεν το εβαλε στα ποδια. Η Στρατια υστερα δεν ηταν «αδεια». Η επανδρωση μεχρι το καλοκαιρι του 1922 ειχε αυξηθει και σχεδον ειχαν συμπληρωθει οι αναγκες σε ανθρωπινο δυναμικο. Τον μαιο του 1922 υπηρχαν 6.418 αξιωματικοι 218.203 οπλιτες (πηγη Δουσμανης η εσωτερικη οπσις της μικρασιατικης). Ειχε 4.571 αξιωματικους και 163.305 οπλιτες σαν συνολο δυναμης των «προσω». Στα μετοπισθεν και στις υπολοιπες διοικησεις του εσωτερικου υπηρχαν 1.816 αξιωματικοι και 54.898 οπλιτες. δηλαδη υπηρχαν 168.000 ανδρες απεναντι στον Κεμαλ συνολικα. το νοτιο συγκροτημα ειχε περιπου 110.000 ανδρες (με το ματι). Το βορειο συγκροτημα ειχε περιπου 50.000 ανδρες.

    «..Αντίστοιχα, τι να την κάνω τη Μεραρχία στην Προύσσα, όταν η εξέχουσα του Αφιόν είναι το πραγματικό hot spot (για να γίνουμε και επίκαιροι) και εκεί οι δυνάμεις ήταν ανεπαρκείς τόσο ποσοτικά όσο, κυρίως, ποιοτικά…»

    Πραγματι, η ουσια ολου του προβληματος ειναι εκει. Εκεινα τα χλμ «κενου» που ο Αρματιστης επανελειμενα συγκεκντρωσει την προσοχη του στα κειμενα, αποτελεσαν την «κερκοπορτα». Μονο που πλεον εαν καποιος συγκρηνει την ισχυ πυρος, η γνωμη που σιγα σιγα σχηματιζω παρακολουθοντας τοσο καιρο το ιστολογιο, ειναι οτι η ισχυς πυρος των ελληνικων μεραρχιων θα ηταν σε θεση να «διορθωσει» τα «λαθη».
    Για παραδειγμα η μετακινηση ολης της 7ης ΜΠ στις πλατες της 1η & 4η ΜΠ για να κλισει το ρηγμα στην «εξεχουσα» θα επρεπε, με βαση την συγκρητικη ισχυ πυρος, να ειναι αρκετη για αυτον τον ρολο. Μονο που τελικα αυτη η διαταγη αναιρηθηκε στην συνεχεια…

    .και-

  20. Ο/Η Mich λέει:

    φίλτατε +- ,
    Επειδή εκ του αποτελέσματος κρίνονται όλα, ακόμα και αν η «θεωρητική» ισχύς πυρός των Μεραρχιών μας «θα ηταν σε θεση να «διορθωσει» τα «λαθη», τελικά απεδείχθη ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη.
    Αφού, λοιπόν, τα κανόνια και τα πολυβόλα δεν ρίχνουν μόνα τους, η αιτία θα πρέπει να αναζητηθεί στην επάρκεια του προσωπικού. Αν δεχτούμε, οπως λες, ότι αριθμητικά η επάνδρωση ήταν η προβλεπόμενη, προφανώς ήταν ποιοτικού χαρακτήρα η ανεπάρκεια που επέφερε την κατάρρευση του μετώπου. Ακόμα και το γεγονός ότι υπήρχε η λεγόμενη «κερκόπορτα», πού οφείλεται αν όχι στην ανεπάρκεια της διοίκησης να αναγνωρίσει και να διορθώσει το σφάλμα. Επίσης, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το φρόνημα του στρατού δεν ήταν και στα καλύτερά του… Τα εξαιρετικά κείμενα του Αρματιστή είναι ιδιαίτερα διαφωτιτικά για τις ελλείψεις της αμυντικής προπαρασκευής στην περιοχή του Αφιον, τόσο σε στρατηγικό όσο και σε τακτικό επίπεδο.
    Εν ολίγοις, ακόμα κι αν οι αριθμοί «θα ‘επρεπε» να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα ήταν οι άνθρωποι που αποδείχτηκαν κατώτεροι των περιστάσεων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s