Ένδεκα θέσεις για την Πολεμική Βιομηχανία

Ήφαιστος-Θέτις

Ιλιάδα, Ραψωδία Σ: Ο Ήφαιστος παραδίδει στη Θέτιδα την καινούργια πανοπλία του Αχιλλέως

Παρακάτω παρατίθεται ένα σύνολο από ένδεκα θέσεις σχετικά με την πολεμική βιομηχανία.

Τα κατωτέρω δεν αποτελούν ούτε προτάσεις για το μέλλον της πολεμικής βιομηχανίας στην Ελλάδα, ούτε μελέτη των αιτίων της μέχρι σήμερα παταγώδους αποτυχίας της. Αποτελούν απλώς τις βασικές θέσεις του συντάκτη σχετικά με το ζήτημα της πολεμικής βιομηχανίας. Συγκροτούν ένα γενικό πλαίσιο που διατυπώνεται αξιωματικά, και το οποίο θα επιχειρηθεί στο μέλλον να τεκμηριωθεί αναλυτικά.

1. Η πολεμική βιομηχανία δεν αποτελεί «χρήσιμο συμπλήρωμα» της εθνικής ασφαλείας μιας χώρας. Πολύ περισσότερο, δεν αποτελεί «οικονομικά επωφελές» συμπλήρωμα της εθνικής ασφαλείας μιας χώρας. Μαζί με τις Ένοπλες Δυνάμεις και τις Υπηρεσίες Πληροφοριών, η πολεμική βιομηχανία συγκροτεί το βασικό αμυντικό μηχανισμό της χώρας. Από την ποιότητα και την έκτασή της πολεμικής βιομηχανίας δεν εξαρτάται μόνον η στρατιωτική ισχύς της χώρας. Πολύ περισσότερο, εξαρτάται η πολιτική χρησιμότητα της στρατιωτικής της ισχύος, δηλαδή το αν και υπό ποιους εξωτερικούς περιορισμούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί η στρατιωτική ισχύς.

2. Η σημασία της πολεμικής βιομηχανίας για τον αμυντικό μηχανισμό της χώρας έγκειται σε δύο ειδικούς παράγοντες:

  • κατά πόσον και για ποιο διάστημα μπορεί να εξασφαλίσει την ικανοποιητική λειτουργία του αμυντικού μηχανισμού της χώρας χωρίς εξωτερική ενίσχυση, τόσο βραχυπρόθεσμα (δηλαδή κατά την περίοδο έντασης ή πολεμικών επιχειρήσεων) όσο και μακροπρόθεσμα (δηλαδή κατά τη διαμόρφωση του ισοζυγίου στρατιωτικής ισχύος του περιβάλλοντος μιας χώρας)
  • κατά πόσο μπορεί να παράσχει στη χώρα ποσοτικό και ποιοτικό (τεχνολογικό) στρατιωτικό πλεονέκτημα.

3. Η πολεμική βιομηχανία έχει διπλή φύση: αποτελεί στοιχείο στρατιωτικής ισχύος και ταυτόχρονα αποτελεί οικονομική δραστηριότητα, και μάλιστα της πλέον σύνθετης μορφής, δηλαδή εντάσεως τεχνολογίας. Η πολεμική βιομηχανία απαιτεί προσεκτικό συνδυασμό στρατιωτικού σχεδιασμού, και βιομηχανικής πολιτικής. Η βασικότερη παράμετρος της οικονομικής πτυχής δεν είναι η χρηματοοικονομική κερδοφορία – τουλάχιστον όχι βραχυπρόθεσμα. Η οικονομική πτυχή αφορά την ανάπτυξη μιας οικονομικά και τεχνολογικά ανταγωνιστικής δραστηριότητας, στόχος που επιτυγχάνεται αποκλειστικά μετά από μακροχρόνια επένδυση. Και η στρατιωτική παράμετρος οφείλει να μεταφράζεται σε κάποιο απτό στρατιωτικό πλεονέκτημα, έστω και στο επίπεδο της υψηλής στρατηγικής.

4. Η οικονομική αποτελεσματικότητα της πολεμικής βιομηχανίας μιας χώρας είναι πολύπλοκο να αποτιμηθεί. Η δραστηριότητα μπορεί να είναι:

  • και οικονομικά και  χρηματοοικονομικά επωφελής
  • οικονομικά επωφελής αλλά χρηματοοικονομικά επιζήμια
  • χρηματοοικονομικά επωφελής  αλλά οικονομικά επιζήμια
  • και οικονομικά και χρηματοοικονομικά επιζήμια (ή, τουλάχιστον, οικονομικά αδιάφορη και χρηματοοικονομικά επιζήμια). Αυτή είναι και η περίοδος της δικής μας «πολεμικής βιομηχανίας».

Αυτά εξαρτώνται από τη δυναμική και τη στόχευση της πολεμικής βιομηχανίας. Κατά περιόδους, και οι πιο επιζήμιες καταστάσεις μπορεί να είναι ανεκτές, αν αυτό γίνεται στην πορεία προς την ανάπτυξη της βιομηχανίας, ή αν το επιτάσσει κάποια στρατηγική . Σε κάθε περίπτωση, μια ζημιογόνος κατάσταση (και αναφερόμαστε στη γενική κατάσταση του κλάδου και όχι σε επί μέρους εταιρείες) μπορεί να είναι ελπιδοφόρος, υπό την έννοια ότι ο κλάδος βρίσκεται στη φάση της επένδυσης, ή μπορεί απλούστατα να δεικνύει παντελή αποτυχία (όπως στην περίπτωση της ελληνικής βιομηχανίας). Το “break even” μιας τέτοιας προσπάθειας δε γίνεται γρήγορα.

Επιπλέον, και ειδικά σε χώρες που δεν ανήκουν στον πυρήνα των προηγμένων βιομηχανικών χωρών, η πολεμική βιομηχανία μπορεί να παίζει κρίσιμο αναπτυξιακό ρόλο. Όπως, φυσικά, διάφοροι απατεώνες μπορούν να επικαλούνται έναν τέτοιο ρόλο για να πλουτίζουν (ή απλώς να τεμπελιάζουν) εις βάρος του δημοσίου.

5. Η πολεμική βιομηχανία στην Ελλάδα αποτελεί μια εμβρυακή παραγωγική δραστηριότητα. Όπως όλες οι παραγωγικές δραστηριότητες που είναι ανύπαρκτες ή σε εμβρυακή κατάσταση, για την ανάπτυξή της απαιτείται καθεστώς προστατευτισμού. Στην ελληνική οικονομική σκέψη, το τι είναι προστατευτισμός φαίνεται να έχει ξεχαστεί, ή να έχει ταυτιστεί με την προστασία εντόπιων παραγωγών (ιδιωτών ή του κράτους – αδιάφορο) προκειμένου να υποκαθιστούν με υψηλά κέρδη και χαμηλή ποιότητα τα ξένα ανταγωνιστικά αντίστοιχα προϊόντα. Αν και αυτή είναι, ασφαλώς, μια εκδοχή προστατευτισμού, δεν είναι ιστορικά η σημαντικότερη.

Το σύνολο των προηγμένων χωρών κατέστησαν οικονομικά προηγμένες (δηλαδή: μεταποιητικές χώρες) όταν σε κάποια στιγμή της ιστορικής τους πορείας ακολούθησαν προστατευτική πολιτική, κι αυτό είναι η πραγματικότητα που ισχύει εδώ και αιώνες, και μέχρι σήμερα. Τα υπόλοιπα είναι θεωρίες bon pour l’ orient.

Φυσικά, είναι απολύτως δυνατόν να ακολουθείται προστατευτική πολιτική (και στην πολεμική βιομηχανία) για να κερδοσκοπούν αετονύχιδες και να τεμπελιάζουν χαραμοφάηδες. Εξαρτάται από το στόχο και την ικανότητα αυτού που την επιβάλλει.

6. Ελάχιστα κράτη στον κόσμο σήμερα έχουν αυτάρκη (και προηγμένη) πολεμική βιομηχανία. Η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών προμηθεύεται βασικά της οπλικά συστήματα από τις τρεις ή τέσσερις δυνάμεις που μπορούν να παράσχουν (σχεδον) πλήρες φάσμα εξοπλισμού: τις ΗΠΑ, Ρωσία, Γαλλία και σε έναν περιορισμένο βαθμό, τη Γερμανία.

Αυτό δε σημαίνει ότι τα υπόλοιπα κράτη είναι στρατιωτικώς εξαρτημένα από τις τρεις παραπάνω δυνάμεις, ούτε απολύτως ούτε εξ ίσου. Πέραν όλων των άλλων παραγόντων, τον (μεγαλύτερο ή μικρότερο) βαθμό ανεξαρτησίας τους τον παρέχει η ικανότητα και η έκταση της πολεμικής τους βιομηχανίας.

Όταν μια χώρα δεν μπορεί να αναπτύξει το πλήρες φάσμα της πολεμικής βιομηχανίας, τότε οφείλει να επιλέγει με εξαιρετική προσοχή τους τομείς που θα αναπτύξει, σταθμίζοντας τις στρατιωτικές προτεραιότητες και αντιλήψεις, και τις τεχνολογικές και οικονομικές δυνατότητές της. Από την οξυδέρκεια των επιλογών αυτών εξαρτάται η αξία και η επιτυχία της όποιας πολεμικής βιομηχανίας αναπτύξει.

7. Η εθνική πολεμική βιομηχανία μιας χώρας δεν αποτελείται από τις παραγωγικές εγκαταστάσεις, δυνατότητες ή εταιρείες της. Το δυναμικό αυτό αποτελεί μικρό, μόνον, μέρος της ικανότητας μιας χώρας. Το βασικότερο στοιχείο της πολεμικής βιομηχανίας μιας χώρας είναι η τεχνολογία και η τεχνογνωσία, δηλαδή η γνώση και η εμπειρία για την ανάπτυξη εξοπλιστικών συστημάτων. Η τεχνογνωσία αυτή αποτελεί το πολυτιμότερο και το πλέον δύσκολο στην επίτευξη στοιχείο της. Για την ακρίβεια, σε ό,τι αφορά μεγάλο μέρος της παραγωγής πολεμικού εξοπλισμού, η έννοια της «βιομηχανίας» (που παραπέμπει σε εκτεταμένες μηχανολογικές ή χημικές εγκαταστάσεις μαζικής παραγωγής) είναι παρωχημένη ή άσχετη.

Οι χωρίς τεχνογνωσία «παραγωγικές ικανότητες» (που συνήθως διαφημίζονται στην ελληνική πολεμική βιομηχανία – με μικρές αλλά αξιόλογες εξαιρέσεις) αποτελούν δυνατότητες που κυμαίνονται από αδιάφορες μέχρι θνησιγενείς. Ειρήσθω ότι όσοι ξένοι παραγωγοί μεταβιβάζουν, κατά τα συνήθη, «παραγωγική τεχνογνωσία», το κάνουν πάντοτε με μεγάλη προσοχή και φειδώ. Κυρίως όμως, η «παραγωγική τεχνογνωσία» είναι κάτι διαφορετικό από την τεχνολογία και τεχνογνωσία ανάπτυξης εξοπλιστικών συστημάτων.

8. Η σοβαρή τεχνολογία και η τεχνογνωσία δεν αποκτώνται στο πλαίσιο της εμπορικής δραστηριότητας εταιρειών παραγωγής πολεμικού εξοπλισμού. Οι εταιρείες αυτές μπορούν να συνεχίσουν την εξέλιξη ώριμης τεχνολογίας (ή, για την ακρίβεια, τεχνολογίας που έχει κατ΄αρχάς απορροφηθεί από αυτές), αλλά δε μπορούν να την αναπτύξουν – ιδίως αν δεν έχουν  πραγματικά μεγάλο μέγεθος (και ακόμη και οι μεγαλύτερες ελληνικές εταιρείες είναι μικρές). Η ανάπτυξη τεχνολογία είναι πάντοτε επίτευγμα του ευρύτερου – και συνήθως όχι εμπορικού – μηχανισμού της πολεμικής βιομηχανίας. Η ανάπτυξη ενός τέτοιου μηχανισμού είναι μία από τις κρίσιμες και δύσκολες λειτουργίες της πολιτικής αμυντικής βιομηχανίας – ιδίως σε τεχνολογικά υποδεέστερες χώρες, όπως η Ελλάς.

Σε όλες τις χώρες που έχουν κάποια πολεμική βιομηχανία άξια λόγου, η λειτουργία αυτή επιτελείται από ένα συνδυασμό της πανεπιστημιακής κοινότητας και μεγάλου ερευνητικών φορέων που δρουν στο πλαίσιο στιβαρού, στοχευμένου και συνεκτικού σχεδιασμού.

9. Η ανάπτυξη εθνικής πολεμικής βιομηχανίας – που να έχει κάποια πρακτική στρατηγική σημασία – μπορεί να γίνει αποκλειστικά και μόνον σε αυστηρά εθνικό πλαίσιο. Οι πωλήσεις σε ξένες εταιρείες, είσοδοι «ξένων» επενδυτών, εκχωρήσεις διοίκησης και διαχείρισης κλπ, μπορεί να έχουν κάποιο οικονομική σκοπιμότητα (αμφίβολη, άλλωστε και καθ΄εαυτή), αλλά είναι απαραίτητο να διευκρινίζεται ότι στην περίπτωση αυτή οι εμπλεκόμενες βιομηχανίες παύουν να έχουν οποιαδήποτε στρατηγική σημασία για την Ελληνική Δημοκρατία και καθίστανται απλώς οικονομικού ενδιαφέροντος δραστηριότητες. Ακόμη και «συνεργασίες» και «συμμετοχές», υπό πολύ ειδικούς όρους μπορεί να είναι επωφελείς και σκόπιμες.

10. Η ανάπτυξη μιας οικονομικής δραστηριότητας σε αξιόλογη έκταση απαιτεί σημαντική χρηματοδοτική ικανότητα που στην παρούσα φάση η ελληνική πολιτεία δεν έχει. Όμως, η συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση της εξασφαλίζει την παροχή σημαντικής οικονομικής ενίσχυσης για ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων και στόχων. Η διαχείριση της οικονομικής αυτής βοήθειας γίνεται κατά τρόπο αφ΄ενός αναποτελεσματικό, αφ΄ετέρου ήκιστα διαυγή – με σκοπό, φυσικά, την προκλητική κερδοσκοπία μεγάλων καθώς και (πάρα πολλών) μικρών επιχειρηματικών συμφερόντων.

Εάν η πολιτεία (δηλαδή: μια κυρίαρχη πολιτική δύναμη) είχε ως ειλικρινή πρόθεση την άσκηση σοβαρής εθνικής πολιτικής, θα ήταν πολύ εύκολη η νομότυπη και συγκεκαλυμμένη χρήση τέτοιων πόρων για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας, τόσο της παραγωγικής όσο και ερευνητικής της δραστηριότητας – και μάλιστα χωρίς βλάβη των λοιπών οικονομικών δραστηριοτήτων και ωφελειών της χώρας. Αν κάποιες πολιτικές ηγεσίες αναρωτώνται πως γίνεται αυτό, δεν έχουν παρά να ρωτήσουν τα έμπειρα (και αν τα καταφέρουν: τα αδιάφθορα) στελέχη από κεντρικούς μηχανισμούς διαχείρισης της οικονομικής βοήθειας.

Αλλά αυτό θα έθετε προκλήσεις οργανωτικότητας και δημιουργικότητας που δε διαθέτει η ελληνική πολιτεία σήμερα.

11. Οι δραστηριότητες της πολεμικής βιομηχανίας αφορούν τον πυρήνα της εθνικής ασφαλείας της χώρας. Μόνον υπό συνθήκες εξαιρετικής ασφαλείας μπορούν στα σοβαρά να αναπτυχθούν και να αντιμετωπίσουν τόσο τον πολιτικό όσο και (κυρίως) τον οικονομικό ανταγωνισμό που θα συναντούσε μια τέτοια προσπάθεια αν τυχόν λάμβανε σοβαρές διαστάσεις. Χωρίς να πυροδοτούνται υπερβολές και θεωρίες συνομωσίας σχετικά με τις μέχρι σήμερα αποτυχίες στις σποραδικές και ασύνδετες ελληνικές απόπειρες, η πρώτη μέριμνα θα όφειλε να είναι η δρακόντεια κι πολύπλευρη ασφάλεια του εγχειρήματος. Κατ΄αρχάς, μάλιστα, έναντι των ημεδαπώς χρυσοκάνθαρων.

31 Responses to Ένδεκα θέσεις για την Πολεμική Βιομηχανία

  1. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Είμαστε σύμφωνοι με το θεωρητικό πλαίσιο αγαπητέ. Επί του πρακτέου..?

  2. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Να επισημάνω ότι με το θεωρητικό πλαίσιο (που έχε πολλές διαφορετικές πλευρές) δε συμφωνεί ούτε στην πράξη η ακολουθούμενη πολιτική, ούτε οι περισσότερες από τις διακηρύξεις αρχής των κομμάτων (αν υποθέσουμε ότι αυτά έχουν κάποια θέση επί του θέματος).

    Επειδή τα θέματα είναι πολλά και διαφορετικά, σταδιακά θα εξηγώ τις θέσεις μου και θα τις τεκμηριώνω αναλυτικότερα, και θα εκθέτω τι, κατά τη γνώμη μου, απαιτείται για την περίπτωσή μας.

    Αλλά να επιμείνω: όταν, πχ, τα ναυπηγεία έχουν καταστεί αυτονοήτως «στρατηγικής σημασίας» για την ελληνική άμυνα, τότε ούτε το παραπάνω θεωρητικό πλαίσιο είναι αποδεκτό, κι αυτό ισχύει για τα περισσότερα σημεία του.

  3. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Δεν διαφωνώ.Για οικονομία χώρου και λόγου,ας ορίσουμε ότι διαχωρίζεται το πολιτικό σκέλος των εν λόγω βιομηχανιών(ή όχι;Δεκτή κάθε πρόταση).

    Πρέπει να παρουσιάσουμε στους υπεύθυνα ανεύθυνους, συγκεκριμένες προτάσεις με κάποιο οικονομοτεχνικό υπόβαθρο (όπως ευαγγελίζονται τα εν λόγω «κομματικά στελέχη») διότι μόνον έτσι θα τους φέρουμε προ των ευθυνών τους (λέμε τώρα..) καθώς θα ευρίσκονται προ τετελεσμένου γεγονότος και θα πρέπει να δικαιολογήσουν την όποια απόφαση τους, στηριζόμενοι σε ρεαλιστικά στοιχεία και απαιτήσεις και όχι σε δικαιολογίες τύπου «..εδώ που φθάσαμε..μνημόνιο..παραλάβαμε χάος..».

  4. Ο/Η Giannis Spanakis λέει:

    Το άρθρο παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και γι’ αυτό, αν και δεν είμαι τακτικός «σχολιαστής» θα ήθελα με τη σειρά μου να κάνω κάποιες παρατηρήσεις εν συντομία.
    Υπάρχει πάντα η θεώρηση οτι η εκάστοτε πολεμική βιομηχανία μιας χώρας είναι εθνική με αποκλειστικό στόχο να στηρίζει τις ένοπλες δυνάμεις σε υλικά, τεχνογνωσία κτλ. Η νόηση αυτή δυστυχώς ,έφερε τη συρρίκνωση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στερώντας μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης. Για να μπορέσει, σε οποιαδήποτε οικονομικό περιβάλλον, να αναπτυχθεί μια οποιαδήποτε βιομηχανία πρέπει να παράγει προϊόν διαφοροποιημένο από τον ανταγωνισμό ώστε να καλύπτει τις ανάγκες των επίδοξων καταναλωτών και όχι του αποκλειστικού καταναλωτή. Το να εγκλωβίζεις την αμυντική βιομηχανία της Ελλάδας να παράγει αποκλειστικά ( με συμπαραγωγές ή άλλους τρόπους κτλ) τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις και να εξαρτάται από το ύψος του εκάστοτε αμυντικού προϋπολογισμού, είναι καταδίκη σε αργό θάνατο.
    Η ελληνική αμυντική βιομηχανία είχε πάντα τις δυνατότητες ανάπτυξης ολοκληρωμένων οπλικών συστημάτων κάθε είδους, αξιοποιώντας εμπειρίες παλιότερων συμπαραγωγών. Είμαστε από τις λίγες χώρες στον κόσμο που έχουν εμπειρία συμπαραγωγής σύγχρονου άρματος μάχης , υποβρυχίων , φρεγατών , τυφεκίων ,οχημάτων κάθε είδους, αντιαρματικών κι αντιεροπορικών συστημάτων και θα μπορούσε να παράξει αντίστοιχα συστήματα διαφοροποιημένα που να απευθύνονται σε μεγάλη «γκάμα» επίδοξων πελατών.Αναφέρω χαρακτηριστικά ,προσπάθειες για την κατασκευή (με συνεργασίες) του «εθνικού» τυφεκίου κάθε διαμετρήματος (ανάλογα με τις ανάγκες των εκάστοτε πελατών), τις σκέψεις για «εθνικό» πολεμικό πλοίο ώστε να αξιοποιείται η σχετική εμπειρία ναυπήγησης σκαφών κάθε είδους. Δυστυχώς τέτοιες προσπάθειες, που στοχεύουν στην εξωστρέφεια και την αλλαγή προσανατολισμού της αμυντικής βιομηχανίας , δεν γίνονται πραγματικότητα και μοιραία την καθιστούν ουραγό στις παγκόσμιες εξελίξεις στο χώρο της άμυνας.
    Η αμυντική βιομηχανία πρέπει να σταματήσει να είναι βιομηχανία συναρμολόγησης και να μετατραπεί σε βιομηχανία κάθετης παραγωγής οπλικών συστημάτων(από το στάδιο της ιδεάς και του σχεδιασμού στο τελικό προϊον). Θα επικαλεστούμε το υψηλό κόστος παραγωγής αλλά έτσι κι αλλιώς κάθε νέο οπλικό σύστημα είναι ακριβό εκτός κι αν καταφύγουμε στην λύση των μεταχειρισμένων υλικών οπότε κάθε κουβέντα για εγχώρια αμυντική βιομηχανία είναι περιττή.
    Η ελληνική βιομηχανία ( με ή χωρίς κρατικό έλεγχο) πρέπει να παράγει «μοναδικά» προϊόντα ώστε να μπορεί να είναι βιώσιμη. Θα μου πεί κάποιος, καλά ρε φίλε μπορούμε να κατασκευάσουμε μαχητικό αεροσκάφος; θα του απαντήσω πιθανώς όχι ακόμα, αλλά έχουμε τη δυνατότητα να φτιάξουμε ένα σύγχρονο τυφέκιο , ένα σύγχρονο ΤΟΜΠ , ένα σύγχρονο όχημα παντώς εδάφους , ένα σύγχρονο και διαφορετικό πυρομαχικό για το πυροβολικό , τα άρματα κτλ.
    Ας αρχίσουμε με τα απλά και βήμα βήμα προχωράμε και στα σύνθετα. Η ελληνική αμυντική βιομηχανία πρέπει να σταματήσει να σκέφτεται «εθνικά».

  5. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Κύριε Σπανάκη,

    Διάβασα τη θέση σας για το θέμα. Χωρίς την παραμικρή διάθεση προσωπικής αντιπαράθεσης ή έντασης, οφείλω να διατυπώσω την πλέον κατηγορηματική διαφωνία μου με τη θέση αυτή – σε όλα της σχεδόν τα σημεία.

    Στην τοποθέτησή σας θίγετε αρκετά διαφορετικά θέματα, τα οποία έχω πρόθεση να καλύψω στο προσεχές μέλλον αναλυτικά, οπότε προτιμώ να επιφυλαχθώ ως προς τις απαντήσεις μου για προσεχείς αναρτήσεις.

    Υπάρχει ένα μόνο σημείο στο οποίο θα διατυπώσω τη διαφωνία μου εδώ: Αναφέρετε ότι η ελληνική αμυντική βιομηχανία συρρικνώθηκε εξ αιτίας της αντίληψης ότι έπρεπε να είναι εθνική με αποκλειστικό στόχο να στηρίζει τις ένοπλες δυνάμεις σε υλικά, τεχνογνωσία. Δεν ξέρω από πού πηγάζει αυτή η διαπίστωση. Η «ελληνική αμυντική βιομηχανία» δε συρρικνώθηκε γιατί δεν απέκτησε ποτέ κανένα αξιόλογο μέγεθος ή άλλη άξια λόγου πτυχή. Δε συρρικνώθηκε γιατί δεν αναπτύχθηκε, και δεν αναπτύχθηκε όχι γιατί είχε τέτοιο προσανατολισμό που αναφέρετε, αλλά γιατί δεν είχε κανένα απολύτως προσανατολισμό. Κυρίως, συρρικνώθηκε γιατί οι κρατικές «αμυντικές» βιομηχανίες έγιναν κομματικά άντρα όπου απίθανα, ανίκανα και αδιάφορα κομματικά στελέχη «ασκούσαν διοίκηση», όπου κάθε πικραμένος βουλευτής πάρκαρε μερικούς ευνοούμενους για να του βρίσκονται ψήφοι στις επόμενες εκλογές, και όπου στην κατάσταση διάλυσης που επικράτησε για πάρα πολλά χρόνια, από τους εργαζομένους, εννιά ξύνονταν κι ένας φιλότιμος κι ικανός (ή ενίοτε εξαναγκασμένος) εργαζόταν. Υπό τις συνθήκες αυτές βέβαια, δεν είναι θέμα στρατηγικής κι επιλογών. Ό,τι και να κάνει κανείς, φούντο θα πάει.

  6. Ο/Η Giannis Spanakis λέει:

    Δεν είναι κακό να υπάρχει διαφωνία , άλλωστε αυτός είναι και ο σκοπός της επικοινωνίας να ανταλλάσσουμε απόψεις όσο διαφορετικές κι αν είναι αυτές.

  7. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ Προβοκάτωρ,

    Δεν έχω έτοιμες οικονομοτεχνικές μελέτες για να διαθέσω στην κυβέρνηση. Αυτό που ξέρω, όμως, είναι βασικές παραδοχές και αντιλήψεις επί των οποίων βασίζονται και οι μελέτες και οι αντιλήψεις, και συνήθως και οι αποφάσεις.

    Κι επειδή υποπτεύομαι ότι αναφέρεσαι στις επίμαχες εταιρείς των ημερών, τα ΕΑΣ και την ΕΛΒΟ, να πω συνοπτικά τη γνώμη μου:

    Κατ΄αρχάς, ο βασικότερος λόγος που οι δύο εταιρείες οδηγήθηκαν στην καταστροφή ήταν το πνεύμα διοίκησης των δύο εταιρειών: παντελώς άσχετες, ανίκανες, αδιάφορες και αμφίβολης εντιμότητας διοικήσεις και πνεύμα διάλυσης μεταξύ των εργαζομένων, με την ουσία του «στρατηγικού» ρόλου τουςνα έγκειται στη διοχεύτεση «συμβάσεων» σε ημετέρους «επιχειρηματίες» (δηλαδή, υπεξαιρέσεις δημοσίου χρήματος με πρόσχημα την άμυνα). Υπό τις συνθήκες αυτές, ό,τι και να γίνει, η κατάληξη θα είναι σύντομα η ίδια. Κι επειδή λόγω της κρίσης το πράγμα έχει ελαφρώς συγκαλυφθεί (για τα προσχήματα) και δεν έχει αλλάξει ουσιωδώς (και δεν έχει αλλάξει ουσιωδώς επειδή τίποτα, αλλά απολύτως τίποτα δεν έχει μεταβληθεί στις πολιτικές ηγεσίες που δίνουν τον τόνο), ούτως ή άλλως δεν πρόκειται να υπάρξει καμιά θετική εξέλιξη, ακόμη και στα «ευνοϊκά» σενάρια.

    Τώρα, ειδικότερα:

    Για τη μεν ΕΛΒΟ, τα πράγματα είναι πιο απλά. Ας δούμε τι έχουμε να αντιμετωπίσουμε: έχουμε μια εταιρεία που έχει σημαντική πείρα στη συναρμολόγηση οχημάτων γενικής χρήσης, καθώς και τη συναρμολόγηση τεθωρακισμένων. Περαιτέρω διευκρίνιση: αναφέρεται συχνά ως αντικείμενο της εταιρείας η «παραγωγή» ή «συμπαραγωγή» οχημάτων (τθ ή γενικής χρήσεως). Αυτό είναι ανακριβές. Αυτό που κάνει η εταιρεία είναι η αποκαλούμενη «συμπαραγωγή» οχημάτων – έτσι το αναφέρει η ίδια η εταιρεία στον ιστότοπό της. Αυτό παραμένει παραπειστικό. Αυτό που κάνει η εταιρεία, όπως και πολλές εταιρείες βιομηχανικά υπανάπτυκτων χωρών, είναι η συναρμολόγηση οχημάτων. Πρόκειται για μία πρακτική που έχει αρχίσει να διαδίδεται διεθνώς από τη δεκαετία του ’80 κυρίως από τις μεγάλες βιομηχανίες: παράγεται επιτοπίως στην πηγή το σύνολο των απαρτίων του συστήματος και αποστέλλεται στη χώρα εξαγωγής ως «αποσυναρμολογημένο» πακέτο. Στη χώρα εξαγωγής μία πρωτόλεια εγκατάσταση αναλαμβάνει, μετά από εκπαίδευση από την κατασκευάστρια εταιρεία, να στήσει μία γραμμή συναρμολόγησης, ενδεχομένως εμπλουτισμένη (για καρότο) και με την παραγωγή κάποιων απαρτίων. Κατά βάσιν η βιομηχανία παίρνει τα πακέτα και τα συναρμολογεί. Αυτό που υποκαθίσταται είναι το εργατικό κόστος της συναρμολόγησης στο εξωτερικό από το εργατικό κόστος της συναρμολόγησης στο εσωτερικό. Ως ένδειξη του ποσοστού συμπαραγωγής προβάλεται η περίφημη ΕΠΑ, η Εγχώρια Προστιθέμενη Αξία που επιτυγχάνεται. Φυσικά, πρόκειται περί φύλου συκής: η ΕΠΑ επιτυγχάνεται κυρίως με την ανθρωποπροσπάθεια της συναρμολόγησης και όχι με την αξία του εγχωρίως παραγομένου υλικού. Για σχεδιαστική τεχνογνωσία ή… σχεδιαστική ΕΠΑ, ούτε λόγος. Το θέμα είναι βέβαια ακόμη πιο πολύπλοκο, αλλά κατ΄αρχάς αυτά πρέπει να έχουμε κατά νου.

    Τι επιτυγχάνεται με τη διατήρηση της ΕΛΒΟ σε κρατικό έλεγχο; Το μόνο κρίσιμο είναι η δυνατότητα εργοστασιακής συντήρησης του τροχαίου ή ερπυστριοφόρου υλικού των ΕΔ. Αυτή βέβαια είναι λειτουργία που σε κάποιο βαθμό (ιδιαίτερα για το ερπυστριοφόρο υλικό) εκτελούν τα Πολεμικά Εργοστάσια Βάσης του ΕΣ. Με μία μικρή μεταφορά κάποιου εξοπλισμού στα ΠΕΒ (κι ενδεχομένως της απορρόφησης ενός μικρού αριθμού μηχανικών και τεχνιτών, αλλά σε καμία περίπτωση του συνόλου των εργαζομένων) αυτά θα επιτελούν το ίδιο έργο πολύ καλύτερα. (Βέβαια, στην περίπτωση που τεθεί θέμα απορρόφησης προσωπικού, μπορώ εκ των προτέρων να σου πω τι θα γίνει: το σύνολο των κομματαρχών που έχουν πρόσβαση στο γκουβέρνο θα σπεύσει να εξασφαλίσει τους πελάτες του – φυσικά με πλήρη αδιαφορία προς την ικανότητα ή χρησιμότητά τους – και οι έχοντες πολιτική εξουσία ή επιρροή υπουργοί-αναπληρωτές υπουργοί-υφυπουργοί-γενικοί γραμματείς και φαρισαίοι, με την ίδια χαρακτηριστική αδιαφορία, θα τους καταϋποχρεώσουν. Και θα επιστρέψουμε πάλι στα ίδια.)

    Και οι λαμπρές παραγωγικές και εξαγωγικές προοπτικές της εταιρείας; Τρίχες κατσαρές.

    Συνεπώς; Συνεπώς, αν είναι να συνεχιστεί η λειτουργία της εταιρείας με τους ίδιους όρους των τελευταίων δεκαετιών (όπως και πρόκειται να συνεχιστεί αν παραμείνει υπό κρατικό έλεγχο), να μένει το βύσσινο. Κι αν ιδιωτικοποιηθεί; Τότε το κράτος (θεωρητικά θα όφειλε να) διασφαλίσει ότι η εταιρεία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται πολεμική, και ως εκ τούτου έξακολουθεί να έχει το δικαίωμα ΑΠΟΛΥΤΟΥ ελέγχου επί της λειτουργίας του: και όταν λέμε απολύτου, εννοούμε απολύτου (όπως άλλωστε συμβαίνει με τις αμυντικές βιομηχανίες σε όλο το προηγμένό κόσμο). Για να το πω πιο απλά: ενδεχόμενη νέα διοίκηση δεν έχει κανένα απολύτως δικαίωμα απορρήτου έναντι της Ελληνικής Δημοκρατίας (ούτε καν ιδιωτικού – έτσι είναι τα πράγματα στις πολεμικές βιομηχανίες: ζόρικα), όπως και κανένα δικαίωμα αποφάσεων χωρίς την έγκριση του ελληνικού κράτους. Οι ελληνικές αρχές ασφαλείς δικαιούνται και θα περνούν τον καινούργιο διευθύνοντα σύμβουλο από τεστ πολυγράφου κάθε μήνα, κοκ. Και αν η εταιρεία θέλει να πουλήσει πολεμικά ποδήλατα στο Σουδάν επειδή είναι συμφέρον οικονομικά, απλούστατα θα ρωτήσει το ΥΠΑΜ. Ιδιαίτερα, θα πρέπει να αποθαρρυνθούν περίεργης προελεύσεως «επενδυτές», και να αποφευχθεί η οποιαδήποτε δέσμευση παραγγελιών προς επίδοξους αγοραστές. Αν θέλει κάποιος να επενδύσει, θα πρέπει να το κάνει προκειμένου να κερδίσει μια παραγωγική εγκατάσταση για το διεθνές δίκτυό του.

    Για τα ΕΑΣ, τα πράγματα είναι λίγο πιο πολύπλοκα. Τα ΕΑΣ έχουν δύο βασικές παραγωγικές δραστηριότητες: αφ΄ενός η πρώην ΠΥΡΚΑΛ και, κατά χαρακτηριστικό ελληναράδικο τρόπο και η ΕΑΒ από κάποια στιγμή, έχουν κάποια τεχνογνωσία στην παραγωγή συμβατικών «σιδηρών» πυρομαχικών. Αφ΄ετέρου, υπάρχει μια περιορισμένη τεχνογνωσία στην παραγωγή (κι ελάχιστη στο σχεδιασμό) απλών οπλομηχανημάτων: ελαφρά όπλα (αποκλειστικά σε συμπαραγωγή – ουσιαστικά οι μόνες πραγματικές συμπαραγωγές, τουλάχιστον για κάποια παλαιότερα συστήματα), και απλά οπλομηχανήματα (όλμοι). Οι δύο δυνατότητες είναι άνισες: η παραγωγή πυρομαχικών, έστω και με το χάλι που υπάρχει, είναι σημαντικό να παραμείνει υπό εθνικό έλεγχο, και μάλιστα αδιαλείπτως. Πρέπει να επιζητηθεί η διατήρηση του ελέγχου τουλάχιστον αυτού του κομματιού. Το δεύτερο είναι πολύ λιγότερο σημαντικό. Σε περίπτωση αδυναμίας διατήρησης του κρατικού ελέγχου, θα πρέπει πάση θυσία να επιδιωχθεί ο έλεγχος της εταιρείας από αξιόπιστο ελληνικό επιχειρηματικό κεφάλαιο. (Τώρα, θα μου πείτε, δείξε μου εσύ κάποιο τέτοιο – και μάλιστα με πρόσβαση στην εξουσία. ΟΚ, δεκτόν).

    Αντιλαμβάνομαι απολύτως ότι οι παραπάνω απαντήσεις είναι συνοπτικές και δεν είναι τεκμηριωμένες. Επιπλέον, μπορεί να προκαλέσουν και άφθονα εγκεφαλικά. Όμως για να τεκμηριώσω τις απόψεις μου θα πρέπει να προηγηθεί όλη η συζήτηση που ξεκίνησα με το παραπάνω άρθρο. Γιατί η συζήτηση για την αμυντική βιομηχανία στη χώρα μας βασίζεται σε ένα σύνολο ουσιωδών παρανοήσεων, που οδηγούν σε εσφαλμένες πεποιθήσεις. Ελπίζω ότι σταδιακά θα καταστήσω τις θέσεις μου πιο κατανοητές.

  8. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Και πάλι αγαπητέ, με βρίσκεις απολύτως σύμφωνο.Θα έπρεπε να ήμουν πιο συγκεκριμένος σε ότι αφορά τις προτάσεις,διευκρινίζοντας πως δεν αναφερόμουν σε λεπτομερή κοστολόγια κάτι το οποίο είναι προφανώς ακατόρθωτο διότι αν τυχόν και εμφανίζονταν τέτοια στοιχεία,το πιθανότερο είναι να είχαμε απολέσει όλα τα μαλλιά μας.

    Το πρώτο και κυριότερο που θεωρώ ζωτικής σημασίας και έπειτα στρατηγικής,είναι η ικανότητα παραγωγής συμβατικών πυρομαχικών (σφαίρες όλων των διαμετρημάτων,χειροβομβίδες,βομβίδες,οπλοβομβίδες,βλήματα όλμων,βλήματα πυροβόλων για ΠΒ & ΤΘ & ΠΝ, συμβατικές βόμβες για την Π.Α. αλλά και βόμβες βυθού για το Π.Ν.,νάρκες παντός τύπου για ΣΞ & ΠΝ, βασικές εκρηκτικές ύλες και πυροδοτικούς μηχανισμούς,εκπαιδευτικά βοηθήματα για τα παραπάνω και ότι άλλο ξεχνάω).

    Η επάρκεια αυτών των πυρομαχικών πρωτίστως είναι αυτά που θα κρίνουν μάχες και πόλεμο και αυτά είναι που αναζητούνται σε όλες τις συγκρούσεις στον πλανήτη.

    Επομένως προτείνω,την αποδέσμευση αυτού του κομματιού από τα ΕΑΣ(προσωπικό & εξοπλισμό) και μετατροπή του σε Σ.Ε. με τις διοικητικές θέσεις να παραμένουν σε πολιτικό προσωπικό όμως το οποίο θα προσληφθεί μέσω ΑΣΕΠ και με τα ανάλογα κριτήρια.Δεν είναι δυνατό,να ελπίζουμε ότι θα αγοραστούν τα ΕΑΣ δίχως εξασφαλισμένα συμβόλαια και θαλασσοδάνεια, από νεόκοπους εθνικούς ευεργέτες τύπου Μυτηλινιού.

    Αντιστοίχως,μπορεί να υπάρξει μετατροπή-μεταφορά στα ΠΕΒ για το έργο της ΕΛΒΟ αν και είναι κρίμα να χαθεί το πολιτικό σκέλος,το οποίο δύναται να προσφέρει πολλά όπως έχει αποδείξει.

    Και σιγά σιγά και μεθοδικά,με σοβαρή επένδυση στην έρευνα,να αρχίσουν να υλοποιούνται ρεαλιστικά projects(υπάρχοντα και νέα).Αφού τα Σ.Ε. αυτά αρχίσουν και αποδίδουν καρπούς ώριμους δια καπιταλιστική κατανάλωση,εξετάζεται και το ενδεχόμενο μετοχοποίηση τους με σοβαρούς επενδυτές.

    Όσο για τα ναυπηγεία..δεν ξέρω τι να πω. Πρώτα από όλα, ο επικίνδυνος τύπος που παριστάνει τον πολιτικό και υπόγραψε τις λεόντειες συμφωνίες και έθετε «βέτο» για να γίνει υπουργός.Δεν γνωρίζω και τις δυνατότητες των ναυπηγείων Ελευσίνας αν και την εποχή που ο εθνικός μεσίτης ξεπουλούσε και υποδούλωνε τη χώρα μας,απέτρεψε των πώληση του Σκαραμαγκά στην Ελευσίνα με πρόσχημα τις συνδικαληστρικές πιέσεις αλλά στο βάθος έβλεπε προς βορρά..έπειτα ακολούθησαν οι προσφυγές Ταβουλάρη στην Ε.Ε. με την γνωστή κατάληξη.

  9. Ο/Η Giannis Spanakis λέει:

    Εξακολουθούμε να βλέπουμε την αμυντική βιομηχανία της χώρας με λάθος πρίσμα,κάνοντας εύκολη κι ανέξοδη κριτική αγνοώντας σημαντικές παραμέτρους που κάνουν τις κρατικές εταιρίες του χώρου «προβληματικές».Αναφέρατε πολύ σωστά ότι η αμυντική βιομηχανία έγινε «κομματικό άντρο» ρουσφετιών κτλ…συμφωνώ απόλυτα..πείτε μου όμως ποιές ΔΕΚΟ δεν έγιναν» κομματικές μάντρες» ψηφοφόρων; ‘Ολες θα σας απαντήσω εγώ…και ο ΟΠΑΠ , για παράδειγμα, αλλά παρ’όλα αυτά εξακολουθούσε να είναι κερδοφόρος. Το αντικείμενο της αμυντικής βιομηχανίας είναι ένας από τους λόγους που δημιουργεί περιορισμούς στην κερδοφορία και τα παραδείγματα είναι πολλά ακόμα και σε πιο προηγμένες αμυντικές ιδιωτικές εταιρίες.
    Το να έχουμε μια εταιρία και συγκεκριμένα τα Ε.Α.Σ. που να παράγει μόνο πυρομαχικά για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων δεν θα λύσει κανένα πρόβλημα…πόσες ποσότητες πυρομαχικών να παράξει τελικά, ώστε να δημιουργηθούν αποθέματα …μετά τι; Το «μετά» είναι το πρόβλημα. Χρειάζεται διαφοροποίηση του προϊόντος ώστε το πυρομαχικό να καταστεί ανταγωνιστικό για να μπορεί να βρει αγορές και στο εξωτερικό. Ένα παράδειγμα είναι τα πυρομαχικά των 120mm για τα τεθωρακισμένα.Η παραγωγή τους ,με σημερινά δεδομένα από τα ΕΑΣ , θα απαιτούσε συνεργασία με άλλες εταιρίες του χώρου , πιθανόν συμπαραγωγή, αφού παρά τη τεχνογνωσία και την εμπειρία στην κατασκευή πυρομαχικών (105mm) το εν λόγο πυρομαχικό έχει νέες ιδιαιτερότητες και νέους τρόπους κατασκευής που πιθανώς οι ελληνικές εταιρίες δεν έχουν (από την εμπειρία μου στο χώρο , νομίζω ότι τα ΕΑΣ ήταν σε θέση να παράξουν το συγκεκριμένο τύπο, απλά έπρεπε να γίνουν επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό,σε σχεδιασμό, σε πιστοποιήσεις κτλ με υψηλότερο κόστος παραγωγής οπότε λογικά το όλο θέμα έχει παγώσει).Η άρνηση επένδυσης πιθανώς να στέρησε τη δυνατότητα από τα ΕΑΣ να παράξουν ένα απόλυτα ελληνικό πυρομαχικό των 120mm.Θα μου πείτε θέλει χρήματα που πιθανώς θα κατέληγαν σε άλλες «τσέπες»….γιατί μήπως τώρα που τα αγοράζουμε από την Ολλανδία δεν καταλήγουν σε τσέπες μεσαζόντων κάθε είδους; Όταν δεν υπάρχει διάθεση να επενδύσουμε σε κάτι, δεν μπορούμε να έχουμε απαιτήσεις εκσυγχρονισμού και κερδοφορίας.

    Διαβάζω, πολλά χρόνια τώρα , πολλούς λόγους σχετικά με τα προβλήματα των ΕΑΣ ( δεν έχω άποψη για την ΕΛΒΟ), κανείς όμως δεν αναφέρει οτι μήπως τελικά η συγχώνευση των δύο εταιριών δεν ήταν και τόσο καλή ιδέα; Τουλάχιστον με τον τρόπο που έγινε; ( θα μπορούσα να γράψω ολόκληρο βιβλίο σχετικά με τα προβλήματα που δημιούργησε και δεν έλυσε η συγχώνευση αυτή , αλλά πιθανώς να μην ενδιαφέρει και κανένα στη παρούσα φάση).

    Η αγορά των συμβατικών πυρομαχικών είναι μεγάλη, πολλές χώρες ανά τον κόσμο χρειάζονται πυρομαχικά κάθε είδους.Η ελληνική αμυντική βιομηχανία δυστυχώς δεν μπήκε με σχέδιο στην αγορά αυτή, κι όποτε μπήκε , σκόνταψε πάνω σε κάθε είδους προβλήματα που δημιουργούσε το ελληνικό δημόσιο αλλά και οι ίδιες οι εταιρίες ( χαρακτηριστικό παράδειγμα το χρέος του Ιρακ προς την ΠΥΡΚΑΛ που ουδέποτε ,αν ποτέ πληρωθεί, δεν θα φτάσει στα ταμεία των ΕΑΣ με απόφαση του ελληνικού κοινοβουλίου). Αν οραματιζόμαστε οι εταιρίες αυτές ΕΑΣ-ΕΛΒΟ να γίνουν απλά στρατιωτικά εργοστάσια, νομίζω οτι η κουβέντα πρέπει να σταματήσει εδώ, γιατί απλά δεν θα μιλάμε για αμυντικές βιομηχανίες.Η απόφαση που πρέπει να πάρουμε είναι τελικά αν θέλουμε τέτοιες στην Ελλάδα, κι αν θέλουμε με τι καθεστώς τις θέλουμε και τι επενδύσεις πρέπει να κάνουμε σε αυτές. Προτάσεις του τύπου η ΕΛΒΟ να γίνει στρατιωτικό εργοστάσιο και η ΕΑΣ απλά να παράγει πυρομαχικά για τις ένοπλες δυνάμεις …απλά » δεν υπάρχουν» όπως λένε οι νεοέλληνες.

    Υ.Γ. Δεν πρέπει να μπερδεύουμε την δουλεία που κάνουν τα εργοστάσια βάσης του στρατού με την αμυντική βιομηχανία, είναι λάθος και μας οδηγεί σε λάθος συμπεράσματα.

    Υ.Γ. 2 Η ΠΥΡΚΑΛ μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 80 ήταν πολλά υποσχόμενη αμυντική βιομηχανία ( μετά κοινωνικοποιήθηκε).Δεν θα δεχτώ τον απλοϊκή έκφραση «κατά χαρακτηριστικό ελληναράδικο τρόπο» σχετικά με τον τρόπο παραγωγής της ΠΥΡΚΑΛ γιατί απλά δεν έφτιαχνε μόνο πυρομαχικά κι αυτά τα «λίγα» που έφτιαχνε ήταν άριστης ποιότητας γι΄αυτό και κέρδιζε παραγγελίες κι από τις ΗΠΑ. Δεν ήταν ελληναράδικος ο τρόπος με τον οποίο συμμετείχε στην παραγωγή και την ανάπτυξη των πυραύλων stinger για παράδειγμα. Πλάνο ανάπτυξης δεν υπήρχε σε αντίθεση με τα πολλά «ελληναράδικα» μυαλά που ασκούσαν. διοίκηση, συνδικαλισμό και τελικά πολιτική.

  10. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Μία πρόχειρη διευκρίνιση αυτή τη στιγμή, πριν απαντήσω αναλυτικά:

    Ο «χαρακτηριστικός ελληναράδικος τρόπος» αναφέρεται στο γεγονός ότι ενώ υπήρχε μια εταιρεία παραγωγής πυρομαχικών (η ΠΥΡΚΑΛ), και μία εταιρεία παραγωγής οπλισμού (ΕΒΟ), με σαφείς ρόλους, τεχνολογίες και παραγωγικές δυνατότητες, κι ενώ ήταν και οι δύο κρατικές(!), η διοίκηση της εταιρείας παραγωγής οπλισμού (ΕΒΟ) αποφάσισε την είσοδό της στην παραγωγή πυρομαχικών. Αυτό επειδή ήταν σαφές ότι οι παραγωγικές δυνατότητες οπλισμού ήταν περιορισμένες και η αγορά πιο δύσκολη, ενώ η αγορά των πυρομαχικών πιο εύκολη. Έτσι… αποκτήσαμε δύο κρατικές, ανταγωνιστικές μεταξύ τους εταιρείς παραγωγής πυρομαχικών. Αυτό… μόνο στην Ελλάδα θα μπορούσε να συμβεί.

  11. Ο/Η Giannis Spanakis λέει:

    Aρα ερχόμαστε στο ερώτημα αν και κατά πόσο η ένωση των δύο εταιριών και ο τρόπος που ήταν καλή ιδέα.Επειδή είμαι σίγουρος οτι θα κάνετε πολύ καλή δουλειά (άσχετα με το αν συμφωνούμε ή όχι) στην έρευνα σας επί του θέματος καλό θα ήταν να αναφέρεται και τους λόγους που έγινε η συγχώνευση αυτή και γιατί το οργανωτικό «μπάχαλο» που ακολούθησε έβαλε φρένο στις όποιες αισιόδοξες προβλέψεις ανάπτυξης του νέου σχήματος.

  12. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Δεν κατανοώ τί εμποδίζει τα Σ.Ε.,να πωλούν προϊόντα σε άλλες χώρες; Ή μήπως είναι δύσκολο να δημιουργηθεί το κατάλληλο νομικό πλαίσιο αν απαιτείται;

    Το ότι η 441 ΑΒΥΥ δεν μπαίνει στην αγορά δεν νομίζω ότι χρειάζεται επεξήγηση..

    Όποιος έχει δει έστω και εν τάχει σύμβαση για αγορά υλικού από το ΓΕΣ έστω και για απλά πυρομαχικά των 7,62 ή 5,56(την τελευταία δεκαετία ειδικά..) θα καταλάβει πολλά.

    Απλά να σημειώσω ότι οι φωστήρες «κοστολόγοι» των ΕΑΣ(κλπ) φόρτωναν στο προϊόν ότι χρωστούσαν όλες οι αμυντικές βιομηχανίες μαζί..και παίρναμε προσφορές από συμμαχικές χώρες(παλιές και νέες) στο ήμισυ της τιμής των ΕΑΣ.

    Ή μήπως αν κλείσουν τα ΕΑΣ οι ξένες εταιρίες θα μας τα δίνουν στις ίδιες τιμές που τα προσέφεραν και πριν;

    Σοβαροί επιχειρηματίες και δη μη κρατικοδίαιτοι και υπερκαταναλωτές θαλασσοδανείων δεν υπάρχουν στην Ελλάδα.

    Ας προσπαθήσουμε επιτέλους να βλέπουμε και πέρα από τη μύτη μας και να φιλτράρουμε κατάλληλα ότι πληροφορία διαδίδεται.

  13. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Η απάντησή μου αφορούσε αποκλειστικά τη διευκρίνιση του γιατί κατά «απολύτως ελληναράδικο τρόπο» είχαμε δύο εταιρείες παραγωγής πυρομαχικών. Το μετά ήταν άλλο θέμα. Το πρόβλημα που δημιούργησε η επιλογή αυτή της ΕΒΟ, με την άδεια των επιβλεπόντως φορέων, ήταν ανεπίλυτο, ειδικά υπό συνθήκες Ελλάδας και κομματικού κράτους: η ΕΒΟ δημιούργησε μια παράλληλη υποδομή παραγωγής πυρομαχικών, ανεξάρτητη από την ΠΥΡΚΑΛ. Όταν κανείς συνειδητοποιεί το αδιέξοδο (λες και δεν ήταν εξ αρχής εξώφθαλμο στις επιβλέπουσες υπηρεσίες, αλλά αυτές ενεργούσαν με απροσδιόριστα κριτήρια κομματικών φέουδων και αναμενόμενων προσωπικών οικονομικών ωφελημάτων) έχει θεωρητικά δύο λύσεις: είτε να διαχωρίσει τις δραστηριότητες των δύο εταιρειών σε … δύο εταιρείες, είτε να ενοποιήσει τις εταιρείες σε μία και να εξορθολογήσει εσωτερικά τους δύο κλάδους.

    Σχηματίστε τώρα λίγο στο μυαλό σας την εικόνα: στη μία περίπτωση, ένας υπουργός θα πρέπει να ανακοινώσει στους εργαζομένους της ΕΒΟ που – με κάποιον τρόπο – ανήκουν στην παραγωγή πυρομαχικών, ότι θα πρέπει να μεταφερθούν στην ΠΥΡΚΑΛ, με τους ήδη εδραιωμένους από χρόνια υπαλλήλους. Επιπλέον, για λόγους εξορθολογισμοή της παραγωγής… ένα μέρος της παραγωγής θα πρέπει να μεταφερθεί στην επικρατούσα εγκατάσταση (και άρα να αλλάξει και ο τόπος εργασίας των εργαζομένων). Νομίζω ότι μπορείτε να σχηματίσετε την εικόνα. Επελέγη η πιο ανώδυνη λύση, που απλώς έκρυβε το πρόβλημα: ενοποίηση των εταιρειών σε μία ενιαία, όπου το παραπάνω πρόβλημα θα το έλυνε η… διοίκηση. Αστεία πράγματα. Η διοίκηση (που δεν είχε και μεγάλη πρεμούρα να ασχοληθεί με το μέλλον της εταιρείας, έτσι κι αλλιώς) έκανε το αναμενόμενο: τίποτα. Αυτή θα πάει να ανοίξει πόλεμο με τους εργαζομένους; Έτσι, συνεχίστηκε ο καρκίνος: δύο παράλληλες παραγωγικές υποδομές ανάπτυξης πυρομαχικών, ανεξάρτητες η μία από την άλλη. Ούτε οικονομίες κλίμακας, ούτε δυνατότητα οικονομικής εκμετάλλευσης.

    Να το ξαναπούμε: ένας βασικός λόγος της τραγικής αποτυχίας των κρατικών βιομηχανιών πολεμικού υλικού ήταν απλούστατα ο λόγος της αποτυχίας όλων των κρατικών παραγωγικών εταιρειών: το απίστευτο κομματικό κράτος (που, ΦΥΣΙΚΑ, συνεχίζεται κανονικότατα, απλώς με μέριμνα για ελάχιστα περισσότερα προσχήματα). Υπό αυτές τις συνθήκες, καμία στρατηγική δεν πρόκειται, φυσικά, να ευοδωθεί.

    Αυτά ως προς το θέμα που θέσατε για τις δύο εταιρείες. Αλλά αυτό είναι ένα ειδικό θέμα που αφορούσε τις δύο εταιρείες και δεν αποτέλεσε αστοχία στρατηγικής. Αν δεν είχε γίνει αυτό, θα συνεχίζαμε να έχουμε δύο εταιρείες στην εντατική – ενδεχομένως για πάρα πολλά χρόνια, με οριακή προσφορά στην άμυνα της χώρας.

    Επί του συνολικού θέματος που θέσατε παραπάνω δεν έχω απαντήσει. Επειδή όμως δε θέλω να θεωρηθεί ότι πετάω συνεχώς τη μπάλα έξω από το γήπεδο με το πρόσχημα επομένων αναρτήσεων, κι επειδή το μικρό παράδειγμα του βλήματος των 120mm που φέρατε είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα του γιατί είναι αδιέξοδη η προσέγγιση που αναφέρατε, δεσμεύομαι να απαντήσω εκτενώς μέσα στο Σαββατοκύριακο.

  14. Ο/Η .+- λέει:

    Βελισαριε η προσπαθεια παρουσιασης που κανεις ειναι σημαντικη και πολυ εκτενης. Δεν γνωριζω τι πληροφοριες εχεις για την ΕΛΒΟ και το πλαισιο των υποκατασκευαστων που κινουνται γυρω απο αυτην και την τροφοδοτουν, οπως και γενικα και για τις υπολοιπες αμυντικες βιομηχανιες, ετσι ενδεικτικα σου παραθετω το παρακτω λινκ της ΜΕΤΚΑ: http://www.metka.gr/ Απο οσα γνωριζω, ολα τα σκαφη και οι πυργοι των 140 Leo2A6Hell της Ελληνικης γραμμης συναρμολογησης προηρθαν απο την ΜΕΤΚΑ που λειτουργησε σαν υποκατασκευαστης της ΕΛΒΟ.

    Με εκτιμηση
    .και-

  15. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Εδώ να διαχωρίσω με σαφήνεια τη θέση μου: δεν είμαι, σε καμία περίπτωση, υπέρ της ανάληψης από ΣΕ της κατασκευής πυρομαχικών και πολύ περισσότερο της εμπορίας τους. Ως προς το τελευταίο, απλά δεν είναι δυνατόν: με κανένα νομικό πλαίσιο δε θα επιτρεπόταν σε εταιρείες όχι απλώς ελεγχόμενες από το κράτος (ΑΕ) αλλά σε κρατικές υπηρεσίες (τα ΣΕ είναι κρατικές υπηρεσίες) να συμμετέχουν σε διεθνές εμπόριο. Θα ήταν το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο για την ευρωπαϊκή κοινότητα να το απαγορεύσουν ή απλώς να το εξουδετερώσουν.

    Τα εργοστάσια των ΕΔ έχουν δύο ρόλους να παρέχουν εργοστασιακού επιπέδου συντήρηση στα συστήματα των ΕΔ, και ορισμένους πάρα πολύ εξειδικευμένες προμήθειες (συμβαίνει άλλωστε και στις… καλύτερες οικογένειες, ας πούμε στις ΗΠΑ). Ακόμη κι έτσι, η εμπλοκή τους σε συγκεκριμένες δραστηριότητες είναι αμφίβολης σκοπιμότητας.

    Η ΕΕ (αλλά και ο οποιοσδήποτε) θα πει το εξής απλό (και σωστό): αν θέλει το κράτος να φροντίσει για ειδικές στρατιωτικές ανάγκες του, μπορεί να ιδρύσει κρατικά ελεγχόμενες βιομηχανίες ειδικού καθεστώτος. Το να υποστηρίξει κανείς ότι δε μπορεί να ελέγξει τις κρατικές εταιρείες του και θέλει να τις υπαγάγει και υπό στρατιωτικό καθεστώς, είναι απλά ομολογία της πιο βαθιάς αποτυχίας που μπορεί να έχει ένα κράτος. Άλλωστε, το πιο πιθανόν είναι ότι σε περίπτωση εμπλοκής των ΕΔ σε τέτοιες δραστηριότητες, αντί να αποκαθαρθούν οι δραστηριότητες, να μολυνθούν οι ΕΔ από τα ίδια φαινόμενα. Τόσο από τη διαφθορά, όσο και από το ανεξέλεγκτο του προσωπικού (που προφανώς θα είναι πολιτικό: το πολιτικό προσωπικό των ΕΔ απέχει πολύ από αυτό της ΕΛΒΟ;…)

    Τα εργοστάσια των ΕΔ δεν είναι βιομηχανίες και δε μπορούν να λύσουν προβλήματα βιομηχανιών.

  16. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Μπορούν να μετατραπούν όμως.Προϋπάρχουν οι δομές και ο εξοπλισμός. Πάντα υπάρχουν λύσεις νομικές και τεχνικές. Άνθρωποι να τις υποστηρίξουν μας λείπουν.Αλλά εν προκειμένω ίσως να αποτελεί μείζον ζήτημα η ακίνητη περιούσια των ΕΑΣ για την οποία θα τάξουν πολλά οι «υποψήφιοι».

    Ή μήπως δεν μπορεί να γίνει ΣΔΙΤ μεταξύ Υπ.Αμ και ιδιωτών;

    Ποιός ξένος θα τρέξει να τα αγοράσει και γιατί; Ιδιαιτέρως δε, αν δραστηριοποιείται ήδη στο συγκεκριμένο χώρο; Άπαντες χαίρονται με την εξέλιξη όπως έγινε και με τον Σκαραμαγκά..

    Και επαναλαμβάνω, αν κλείσουν τα ΕΑΣ οι ξένες εταιρίες θα μας τα δίνουν τα αντίστοιχα προϊόντα των ΕΑΣ, στις ίδιες τιμές που τα προσέφεραν και πριν;

    Κατανοώ τις επιφυλάξεις και τις αντιρρήσεις σου όμως προκειμένου να βρεθούμε έρμαια στις αρρωστημένες ορέξεις διαφόρων εντός και εκτός χώρας,απαιτούνται σκληροπυρηνικές λύσεις.

  17. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Δεν είμαι ειδικός για να τοποθετηθώ στο υπόψη ζήτημα. Πιστεύω όμως ότι η αμυντική βιομηχανία μιας χώρας, είναι κρίσιμο και αναπόσπαστο κομμάτι του αμυντικού μηχανισμού της [το τοποθετεί εύστοχα ο Βελισάριος] και ως τέτοιο επιβάλλεται να αντιμετωπίζεται. Αυτό όμως ισχύει στα σοβαρά κράτη, στα οποία τα ζητήματα της εθνικής άμυνας και ασφάλειας δεν αποτελούν πάρεργο, αλλά τη βασική ενασχόληση – μαζί με τα της οικονομίας – του κεντρικού πυρήνα της κυβέρνησης. Και η Ελλάδα – ας μη κρυβόμαστε πίσω από το προγονικό κλέος – ποτέ δεν υπήρξε σοβαρό κράτος. Εκτός από κάποιες ελάχιστες [μικρές χρονικά] περιόδους της ιστορίας της, τις οποίες αμέσως στη συνέχεια φρόντισε να αμαυρώσει με πράξεις [απίστευτης τραγικότητας και ανοησίας] που οδήγησαν σε τραγικές εθνικές συμφορές. Ας μη ξεχνάμε ότι, η χώρα μας άργησε πολύ [περίπου 80 χρόνια από την ανεξαρτησία της] για να οργανώσει κάποιου σοβαρού επιπέδου στρατό, υπήρξαν πρωθυπουργοί υπουργοί και πολιτικοί ηγέτες που αισθάνονταν αλλεργία με ότι είχε να κάνει με την εθνική άμυνα και τις ένοπλες δυνάμεις και ότι οι κατά καιρούς πολιτικάντηδες που αναλάμβαναν τους θώκους των υπουργών στρατιωτικών και στη συνέχεια εθνικής άμυνας, απεδείχθησαν κατά πλειοψηφία το λιγότερο ανίκανοι [βλ. άρθρο Βελισάριου «Οι μετριότητες, υπομετριότητες και ανθυπομετριότητες που συναπαρτίζουν τον Ελληνικό πολιτικό και παραπολιτικό κόσμο»]. Βεβαίως ο Βελισάριος αναφερόταν στα πολιτικά αγλαΐσματα της τελευταίας 15ετίας, αλλά ο κατάλογος είναι μακρύς και πάει πολύ πίσω. Κατόπιν τούτου, δεν πρέπει τίποτε να μας δημιουργεί ερωτήματα για το πώς και το γιατί η χώρα μας, που εδώ και ένα αιώνα διατηρεί [εξ ανάγκης] μεγάλου μεγέθους Ένοπλες Δυνάμεις, δεν κατόρθωσε μέχρι σήμερα να δημιουργήσει μια σοβαρή αμυντική βιομηχανία που να μπορεί να εφοδιάζει τις ΕΔ της με ένα σημαντικό μέρος των μέσων που έχουν ανάγκη για να εκτελέσουν την αποστολή τους και επιπλέον να αποτελεί σημαντικό παίχτη στην οικονομική και επιστημονική ανάπτυξη της χώρας.

    Το ακόλουθο τμήμα ενός σχόλιου του Βελισάριου εξηγεί και τους λόγους για τους οποίους η Ελληνική αμυντική βιομηχανία αντί να αποτελέσει κρίσιμο κομμάτι του αμυντικού μηχανισμού της χώρας και βασικό μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας, είναι ανίατα άρρωστη και έχει οδηγηθεί στη χειρουργική κλίνη, από την οποία ακόμη και αν εξέλθει ζωντανή, θα συνεχίσει να αποτελεί ΟΜΕΑ.

    «Η Ελληνική αμυντική βιομηχανία …. κυρίως συρρικνώθηκε γιατί οι κρατικές «αμυντικές» βιομηχανίες έγιναν κομματικά άντρα όπου απίθανα, ανίκανα και αδιάφορα κομματικά στελέχη «ασκούσαν διοίκηση», όπου ο κάθε πικραμένος βουλευτής πάρκαρε μερικούς ευνοούμενους για να του βρίσκονται ψήφοι στις επόμενες εκλογές, και όπου στην κατάσταση διάλυσης που επικράτησε για πάρα πολλά χρόνια ….. Υπό τις συνθήκες αυτές βέβαια, δεν ήταν θέμα στρατηγικής κι επιλογών. Ό,τι και να κάνει κανείς, φούντο θα πάει».

    Κατ’ εμέ σε αυτή τη παράγραφο βρίσκεται και ο πυρήνας του προβλήματος. Ή καλύτερα βρίσκεται η αιτιολογία της όλης Ελληνικής κακοδαιμονίας που ταλανίζει τη χώρα επί 200 συναπτά έτη. Το Ελληνικό βασίλειο – ως τέτοιο έλαβε την ανεξαρτησία του – συγκροτήθηκε στη βάση ενός ολιγαρχικού πελατειακού μορφώματος. Η προδιάθεση προϋπήρχε. Από τη περίοδο της επανάστασης, όταν είχαν διοριστεί στρατηγός [μετά διπλώματος] ο κάθε καπετάνιος 50 οπλοφόρων. Δηλαδή άπειροι στρατηγοί. Και από τότε έτσι συνεχίζει να πορεύεται το κράτος μέχρι σήμερα. Η δομή του Ελληνικού πολιτεύματος και κατ’ επέκταση του κράτους είναι στο πυρήνα της ολιγαρχική, οικογενειοκρατική και θανάσιμα πελατειακή. Όταν κάποια στιγμή ο Ελληνικός λαός θα το αντιληφθεί – πράγμα αδύνατο εκτός αν έρθουν τα πάνω κάτω – και αποφασίσει συνταγματικά να καταργήσει αυτή τη δομή, αν δηλαδή αποφασίσει να καταργήσει τη πελατειακή μορφή του πολιτεύματος, τότε η Ελλάδα θα προχωρήσει με μεγάλα βήματα προς τη πρόοδο. Διότι από το έθνος μας, δεν απουσιάζουν οι δυνατότητες. Οι Έλληνες εκτός Ελλάδας διαπρέπουν

    Ότι και να γίνει σήμερα κάτω από τις απειλές της τρόικας [πόσο σοβαρό μπορεί να είναι ένα «κυρίαρχο» κράτος όταν και για τα πλέον απλά ζητήματα αποφασίζουν ξένοι λογιστές], ακόμη και αν διασωθούν οι «αμυντικές βιομηχανίες» και ανακάμψουν [μη τρελαθούμε, δεν γίνονται αυτά] θα έρθει ένας άλλος λαμπρός υπουργός εθνικής άμυνας, ανάπτυξης, οικονομικών, που στο όνομα του συντάγματος [πάντα], θα διορίσει [βολέψει] σε κάθε «αμυντική» βιομηχανία και σε όποιο άλλο οργανισμό δύναται, τη πελατεία του. Και φτου από την αρχή.

  18. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Κύριε Σπανάκη, θέσατε ένα ερώτημα: Γιατί να μην παραγάγουν τα ΕΑΣ ένα πυρομαχικό των 120mm, να διαφοροποιήσουν το προϊόν τους, να καταστεί αυτό ανταγωνιστικό, και η εταιρεία να απευθυνθεί έτσι σε αγορές υλικού;

    Έθεσα στο βασικό κείμενο ένα πλαίσιο στρατηγικής της πολεμικής βιομηχανίας, σχετικά αόριστο όπως είναι έτσι διατυπωμένο. Αφού λοιπόν αναγκάζομαι, χάριν συζητήσεως, να απαντήσω στο ερώτημά σας πρόωρα, πριν εξηγήσω τι εννοώ στα επί μέρους, η απλή απάντηση που έχω είναι η εξής: για τον απλούστατο λόγο ότι η πρόταση αυτή που δατυπώνετε είναι απολύτως αδύνατη πρακτικά εκτός του ανωτέρω πλαισίου στρατηγικής – και αρκετά αμφίβολη εντός του πλαισίου της. Πρόκειται για μια τυπική πρόταση που θα υπέβαλε ένα εγχειρίδιο μικροοικονομίας, και που απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα και τον τρόπο λειτουργίας της βιομηχανίας, και πολύ περισσότερο της πολεμικής βιομηχανίας.

    Εξηγούμαι – και πάλι συνοπτικά, εξ ανάγκης:

    Τα πυρομαχικά των 120 mm είναι (κατ΄ουσίαν) τα κινητικής ενέργειας και τα υψηλής εκρηκτικότητας αντιαρματικά. Και τα δύο αυτά πυρομαχικά είναι μια τεχνολογική κλάση πιο προηγμένα από τα πυρομαχικά στα οποία τα ΕΑΣ έχουν εμπειρία. Η πραγματική εμπειρία των ΕΑΣ περιορίζεται περιορίζεται στα πολύ συμβατικά «σιδηρά» πυρομαχικά: βλήματα πυροβολικού και ελαφρών όπλων, καθώς και σιδηρές αεροπορικές βόμβες. Τα πυρομαχικά των αρμάτων θέτουν τελείως διαφορετικές τεχνικές απαιτήσεις: τελείως διαφορετικές απαιτήσεις τεχνογνολογίας προωθητικών, μεταλλουργίας, αεροδυναμικής και μηχανουργίας. Για την ακρίβεια, είναι τόσο προηγμένα που ελάχιστες χώρες τα κατασκευάζουν (δηλαδή μερικές μόνον από τις πολύ προηγμένες βιομηχανικά: ΗΠΑ, Ρωσία, Γερμανία, Γαλλία, Ισραήλ, Κίνα και Νότια Κορέα), και από αυτές πολύ λιγότερες τα κατασκευάζουν ανταγωνιστικά – τόσο από οικονομικής όσο και από επιχειρησιακής άποψης – ουσιαστικά οι ΗΠΑ και η Γερμανία και σε πολύ μικρότερο βαθμό το Ισραήλ.

    Φυσικά, μπορεί να ειπωθεί ότι τα ΕΑΣ «έχουν εμπειρία» από την «συμπαραγωγή» του ισραηλινού m426, που είναι κινητικής ενέργειας. Εδώ βέβαια έχουμε, και πάλι το γνωστό πρόβλημα: «συμπαραγωγή με την IMI» σημαίνει ότι: α) τα ΕΑΣ δεν έχουν συμμετάσχει στην ανάπτυξη του βλήματος, και συνεπώς δεν έχουν την τεχνογνωσία ανάπτυξής του (ώστε να μπορούν να «πάνε μερικά βήματα παρακάτω», έχοντας αντιμετωπίσει και επιλύσει τα βασικά προβλήματα της μέχρι εκεί ανάπτυξης) αλλά μόνον παραγωγής του – κι αυτά είναι δύο τελείως διαφορετικά πράγματα, και β) η «συμπαραγωγή» σημαίνει ότι έχει παραχωρηθεί η τεχνογνωσία και το δικαίωμα παραγωγής κάποιων μερών του βλήματος, με το υπόλοιπο να έρχεται από το Ισραήλ. Χωρίς να έχω συγκεκριμένα στοιχεία για το θέμα, θα στοιχημάτιζα ότι οι ισραηλινοί δεν παραχώρησαν τα πλέον κρίσιμα στοιχεία (για την εποχή τους). Για να το θέσω και πιο παραστατικά: αν οι ισραηλινοί διέκοπταν την αποστολή των ημιέτοιμων «πακέτων» (χωρίς τα μέρη που κατασκευάζουν επιτοπίως τα ΕΑΣ – υποπτεύομαι το κέλυφος του βλήματος, ίσως και το προωθητικό του – θα είχε ενδιαφέρον και τι άλλο) τα ΕΑΣ δε μπορούν ούτε άμεσα ούτε σε βάθος χρόνου να (ανα)παραγάγουν το βλήμα.

    Μπορούν τα ΕΑΣ με «επενδύσεις» σε έρευνα και ανάπτυξη να αναπτύξουν τέτοιο προϊόν; Η απλή απάντηση είναι: ούτε κατά διάνοια. Κι αυτό δεν θα αποτελούσε μομφή για τα ΕΑΣ, ακόμη κι αν αυτά λειτουργούσαν ως φυσιολογική επιχείρηση – και πόρρω απέχουν από αυτό. Είναι, βέβαια, εύκολο να λέμε: «να αναπτύξουμε ένα προϊόν, να το πουλήσουμε και να διαφοροποιηθούμε», πλην όμως το βήμα «να αναπτύξουμε» είναι έχει πέντε παραπειστικά απλές συλλαβές. Γιατί απλούστατα η ανάπτυξη τέτοιας τεχνογνωσίας απαιτεί ικανότητα και επένδυση που ξεπερνά κατά πολύ τη δυνατητα μια εταιρείας του μεγέθους των ΕΑΣ. Μία τέτοια ανάπτυξη απαιτεί:

    είτε ώριμη, προηγμένη τεχνολογικά βιομηχανία (που η Ελλάδα δεν έχει) και η οποία θα αντιμετώπιζε τη δυσκολία αυτή σαν ένα εύλογο εξελικτικό βήμα – που τόσο από πλευράς Ε&Α όσο και επένδυσης γίνεται στο πλαίσιο της συνήθους λειτουργίας της, δηλαδή σε επίπεδο εταιρείας ή εξειδικευμένων, προηγμένων υποκατσκευαστών (συνήθως εξ ίσου μεγάλων και προηγμένων)

    είτε, σε λιγότερο προηγμένη βιομηχανικά χώρα, την επιστράτευση ενός ισχυρού μηχανισμού Ε&Α, κεντρικού και ανεξάρτητου συγκεκριμένης εταιρείας που μόνον μεγάλη κρατική προσπάθεια μπορεί να επιτύχει. Τέτοιοι μηχανισμοί είναι που επιφέρουν τα τεχνολογικά άλματα ακόμη και στις προηγμένες βιομηχανικά χώρες ή που εισάγουν τις υπανάπτυκτες χώρες σταδιακά στη σύγχρονη τεχνολογία και βιομηχανία.

    Υπάρχει τέτοιος μηχανισμός στην Ελλάδα; Ούτε κατά διάνοια – όχι απλώς μηχανισμός δεν υπάρχει, αλλά ούτε καν υποτυπώδης σχεδιασμός για κάτι τέτοιο.
    Κι αν υποθέσουμε ότι υπήρχε; Ακόμη και τότε, η ανάπτυξη τέτοιας τεχνολογίας θα σήμαινε μία ουσιώδη επένδυση εκ μέρους ενός τέτοιου μηχανισμού, που με τα (ρεαλιστικά) δεδομένα της Ελλάδας θα απορροφούσε μεγάλο μέρος των σχετικών δυνατοτήτων πόρων και χρηματοδότησης. Οπότε, θα ετίθεντο περαιτέρω ερωτήματα:

    α) αν ένας (θεωρητικός, φανταστικός προς το παρόν) ερευνητικός και αναπτυξιακός μηχανισμός της χώρας θα είχε σαν πρώτη στρατηγική προτεραιότητα την ανάπτυξη αυτού το προϊόντος. Πιο απλά: αν ρωτούσαν τον Α/ΓΕΕΘΑ και τους επιτελείς του: έχουμε μία σχετικά περιορισμένη δυνατότητα να αναπτύξουμε κάποια σημαντικά προϊόντα για την εθνική άμυνα – πέραν των υφισταμένων δυνατοτήτων της πολεμικής μας βιομηχανίας, που να κατευθύνουμε την προσπάθεια; επιλογή του θα ήταν τα πυρομαχικά των αρμάτων; Αμφιβάλω πολύ, παρ΄όλο που δεν μπορώ να το αναπτύξω εδώ, πάντως η επιλογή αυτή προφανώς θα γινόταν με στρατηγικά (στρατιωτικά) κριτήρια.

    β) αν κάνουμε μια τέτοια προσπάθεια, οικονομικά θα έχει – σε βάθος χρόνου – οικονομική ωφέλεια; Η απάντηση είναι: εξαιρετικά απίθανο. Ο ΕΣ (και ο εθνικός στρατός είναι ΠΑΝΤΑ η βάση των οικονομικών υπολογισμών για τις πολεμικές βιομηχανίες, όση εξωστρέφεια κι αν επιτύχουν) θα απορροφούσε μάλλον μικρές ως προς το μέγεθος της επένδυσης ποσότητες, και ως προς τις εξαγωγές… θα είχε ενδιαφέρον να δούμε την αντίδραση ΗΠΑ και Γερμανίας στον ανταγωνισμό. Ελπίζω ότι αυτό δε χρειάζεται εξήγηση (αν και υποθέτω ότι θα χρειαστεί να επανέλθω σε αυτό, γιατί σχεδόν βλέπω τις προφανείς αντιρρήσεις). Επιπλέον: ακόμη κι αν αναπτυσσόταν ένα τέτοιο προϊόν, πόσο τεχνικά και οικονομικά ανταγωνιστικό θα ήταν; Η απλή απάντηση είναι: πιθανότατα λίγο. Κι αυτό γιατί από τη φύση των πραγμάτων, οι πρωτόλειες προσπάθειες είναι πάντα ατελείς, και μόνον σε βάθος χρόνου κι επαναλήψεων αναπτύσσεται η τεχνογνωσία (που είναι τόσο τέχνη όσο και επιστήμη). Αν ανταγωνιστικά πυρομαχικά έχουν… δυό και μισός παραγωγοί παγκοσμίως από τους πλέον έμπειρους, πόσο τέλεια θα είναι η δική μας πρώτη προσπάθεια; Γι’ αυτό, η είσοδος σε νέους τεχνολογικούς τομείς γίνεται με πολύ προσεκτικό σχεδιασμό, τεχνολογικό, βιομηχανικό ΚΑΙ στρατηγικό (πχ, η ενασχόληση των ΕΑΣ με ένα διατρητικό ΚΕ των 30mm, ενώ θα αποτελούσε και πάλι ένα τεράστιο τεχνολογικό άλμα, θα ήταν πολύ ασφαλέστερο από κάθε άποψη: η πρώτη προσπάθεια δε θα ήταν απαραίτητο να είναι τέλεια (άμα το διατρητικό των 30 δεν είναι το καλύτερο του κόσμου, δε χάθηκε ο κόσμος, ενώ άμα σου βγει μούφα το βασικό πυρομαχικό του άρματος…), και θα έδινε μεγάλη άνεση χρόνου στη βιομηχανία (και τους γύρω της) να αντιμετωπίσουν με την άνεσή τους βασικά προβλήματα που θα παρουσίαζε η ΚΕ τεχνολογία. Ακόμη κι αυτή η επιλογή θα ήταν άνευ νοήματος χωρίς τις υπόλοιπες παραμέτρους (πόσο διατεθειμένος είναι ένας πιεσμένος στρατός όπως ο ΕΣ να επενδύσει σε διατρητικά των 30), αλλά τουλάχιστον θα ήταν πιο ορθολογική τεχνολογικά και ανταγωνιστικά.

    Εναλλακτικά ως προς αυτό: και γιατί να μη συμπαραγάγουν τα ΕΑΣ ένα τέτοιο βλήμα με μια ξένη, έμπειρη βιομηχανία προκειμένου να αποκομίσει εμπορικά οφέλη; Κι εδώ, η απάντηση είναι απλή: για τον απλούστατο λόγο ότι καμία από τις ελάχιστες εταιρείες και χώρες που διαθέτουν τα σχετικά προϊόντα δεν είναι διατεθειμένη να μοιραστεί την τεχνογνωσία και να μοιραστεί τα κέρδη της μαζί μας. Γιατί να κάνει κάτι τέτοιο;! Η «συμπαραγωγή» είναι ένας τρόπος να γίνει έκπτωση σε έναν αγοραστή: ΑΝ αγοράσεις μία μεγάλη ποσότητα, τότε ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΑΓΟΡΑ σου παρέχουν τη δυνατότητα να παραγάγεις ένα μικρό μέρος του συστήματος, να το συναρμολογήσεις, και να σου βγει πιο φτηνό (και να παραμείνει και σε σένα μέρος της ΕΠΑ, άρα να έχεις και μεγαλύτερη τελική ωφέλεια, όχι εις βάρος της κερδοφορίας του προμηθευτή, αν και με διαφεύγοντα κέρδη από την εθνική του οικονομία). Αλλά… να σε κάνει συνεταίρο στις υπόλοιπες προσπάθειες πώλησής του… από πού κι ως πού; Στο ίδιο πλαίσιο μόνον, το πολύ πολύ κάποιος να συμφωνήσει, αφού σου πουλήσει μια μεγάλη ποσότητα, να προμηθεύεται από σένα και κάποια μέρη για τις εξαγωγές του. Αυτό σε κάνει εσένα τόσο… κατασκευαστή πολεμικού υλικού, όσο είναι η ΕΑΒ κατασκευαστής του F-16 επειδή προμηθεύει αεραγωγούς τη Lockheed. Αυτό όμως είναι κάτι τελείως διαφορετικό από την ανάπτυξη, παραγωγή κι εκμετάλλευση πολεμικού υλικού. Κι αυτός δεν είναι τρόπος να αναπτύξεις πολεμική βιομηχανία, είναι ο δρόμος για να παραμείνεις ες αεί εκτός παιγνιδιού.

    Όπως και στις πολιτική, έτσι και στην πολεμική βιομηχανία, σε μετράνε όσο μετράς. Και μετράς ανάλογα με την τεχνολογική και παραγωγική σου ικανότητα. Οι οποίες αποκτώνται μόνον με ίδια επένδυση και εξαιρετικά προσεκτική και επίμονη οργάνωση κι εργασία – δεν παραχωρούνται.

    Προσπάθησα να δώσω στο πλαίσιο ενός μικρού παραδείγματος ένα μέρος της πολυπλοκότητας του θέματος. Ομολογώ ότι η προσπάθεια είναι υπερβολικά σύντομη και μάλλον πρόχειρη. Αλλά το θέμα είναι τεράστιο, και η πρόθεσή μου είναι να αναπτύξω τα επι μέρους αναλυτικά για να φωτιστεί καλύτερα το θέμα. Ίσως τότε κάποιες παραπειστικές απλουστεύσεις να καταστούν πιο εμφανείς.

  19. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Για να μην υπάρχει παρεξήγηση, η όλη προσπάθεια δεν αποσκοπεί στην παρουσίαση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά στην παρουσίαση της πολιτικής περί πολεμικής βιομηχανίας – πως γίνεται παγκοσμίως (από αυτούς που έχουν αμυντική βιομηχανία) και πως ΔΕ γίνεται στην Ελλάδα.

    Σαφώς και το χαλύβδινο πήγμα (όχι το πήγμα) όπως και ο χαλύβδινος πύργος (όχι ο πύργος) κατασκευάστηκαν στην Ελλάδα από τη ΜΕΤΚΑ. Κι αυτό δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο κατασκευαστικό επίτευγμα. Αλλά, το απλό ερώτημα είναι: τι μέρος της προστιθέμενης αξίας του πήγματος είναι το χαλύβδινο πήγμα; Αν κανείς δει το (συνολικό) πήγμα ενός άρματος και αρχίσει να εξετάζει το σύνολο των υποσυστημάτων και μερών του, θα διαπιστώσει ότι το χαλύβδινο πήγμα είναι ένα όχι αμελητέο αλλά μικρό μέρος της προστιθέμενης αξίας – όπως και ο χαλύβδινος πύργος αντίστοιχα. Κι επιπλέον: τι μέρος της τεχνογνωσίας κατασκευής του χαλύβδινου πήγματος μας ήταν δικό μας, και τι μέρος μας περιήλθε μέσω παραχώρηση τεχνολογίας; Με άλλα λόγια: απλά ζητήθηκε από τη ΜΕΤΚΑ η κατασκευή του πήγματος βάσει του μηχανολογικού σχεδίου του και των προδιαγραφών ποιότητας του χάλυβα, ή μεταβιβάστηκαν στη ΜΕΤΚΑ οι μεταλλουργικές διαδικασίες του χάλυβα θωρακίσεως;

    Φυσικά, μπορεί κανείς να πει ότι: τι σημασία έχει και να μεταβιβάστηκαν; Αφού τώρα είναι εδραιωμένη γνώση της εταιρείας, το ίδιο είναι. Η μικρή διαφορά είναι ότι όταν έχεις βιομηχανία όπως είναι στην παρούσα φάση η δική μας, με τον τρόπο αυτό παίρνεις μια στιγμιαία «φωτογραφία» της τεχνολογίας όπως έχει σήμερα (χρήσιμη για κάποια χρονική περίοδο) αλλά δεν έχεις το μηχανισμό να παρακολουθείς την εξέλιξη της για τα επόμενα χρόνια. Λίγο χοντρα: σου λένε πως να φτιάξεις ένα συγκεκριμένο πράγμα, κι εξακολουθείς να αγνοείς πως φτιάχνουν, γενικώς, τα πράγματα.

  20. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Το να δημιουργηθεί κατάλληλο νομικό πλαίσιο θα σημαίνει ουσιαστικά ότι τα ΣΕ και τα ΠΕΒ μετατρέπονται σε ΕΑΣ και ΕΛΒΟ. Και δε νομίζω ότι είναι αυτό που θέλουμε. Οι κρατικές υπηρεσίες (όπως η 441) δεν έμπαιναν στην αγορά ούτε σε κομμουνιστικά καθεστώτα – κι αυτά έφτιαχναν κρατικές εταιρείες για να παράγουν.

    Και όσον αφορά την κρίσιμη ερώτηση: αν κλείσουν τα ΕΑΣ, οι ξένες εταιρείες θα μας τα δίνουν στις ίδιες τιμές αυτά που προσέφεραν; Η απάντηση είναι ναι, και μάλιστα δεν είναι αυτό το πρόβλημα.

    Οι ξένες εταιρείες, όσο πουλάν κάτι που δεν είναι μονοπώλιο της μίας, δίνουν τιμές που να είναι μεταξύ τους ανταγωνιστικές. Το είπες και μόνος, και το ξέρουμε όλοι: τα ΕΑΣ δε διαγωνίζονταν ποτέ ανταγωνιστικά για να αποτελούν αυτά το θέμα. Συνολικά: ο ρόλος της εγχώριας πολεμικής βιομηχανίας δεν είναι να εντείνεται ο ανταγωνισμός της «ελεύθερης αγοράς» εξοπλισμού. Ετσι κι αλλιώς, αυτό δε μπορεί να το κάνει η κρατική πολεμική βιομηχανία.

  21. Ο/Η Giannis Spanakis λέει:

    Θα απαντήσω κάνοντας αναφορά στους «γείτονες» και πως αντιμετωπίζουν αυτοί τα τελευταία 8 χρόνια την αμυντική τους βιομηχανία (είναι μια σύγκριση άστοχη μάλλον αλλά αρέσει σε πολλούς). Τα οπλικά συστήματα, τα οποία παράγουν ή θέλουν να παράξουν οι τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες, έχουν μεγαλύτερο κόστος από το να αγοραστούν από τρίτους. Υπάρχει δηλαδή πολιτική βούληση να ενισχυθούν οι τοπικές αμυντικές βιομηχανίες (κατά κύριο λόγο κρατικές) ώστε οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις να έχουν μια σχετική αυτάρκεια σε αμυντικό υλικό. Παρά τα πολλά δις ευρώ που επενδύθηκαν σε φιλόδοξα εξοπλιστικά προγράμματα πολύ λίγα προχώρησαν ενώ ακόμα λιγότερα έφτασαν στο στάδιο της μαζικής παραγωγής. Που θέλω να καταλήξω …..υπάρχει βούληση ενίσχυσης, αγνοώντας τυχόν αποτυχίες ή αστοχίες στην ανάπτυξη κάθε είδους προγραμμάτων….κάτι που στην Ελλάδα δεν δύναται να γίνει για πολλούς λόγους.
    Στο ερώτημα αν οι ξένες εταιρίες θα δίνουν τα αντίστοιχα προϊόντα με αυτά των ΕΑΣ (εφόσον αυτά κλείσουν )σε καλύτερες τιμές , η απάντηση είναι θετική ….γιατί μπορούν … γιατί έχουν καταφέρει να ρίξουν το κόστος παραγωγής, γιατί στην τελική στο χώρο της άμυνας υπάρχει ολιγοπώλιο ή και σε ορισμένες περιπτώσεις μονοπώλιο οπότε η τιμολογιακή πολιτική καθορίζεται ανάλογα με τις ιδιαίτερες «συνθήκες» κι «απαιτήσεις» των πελατών.
    Η αγορά των πυρομαχικών ειδικά, και των οπλικών συστημάτων γενικότερα δεν έχει διαφορές από οποιαδήποτε άλλη αγορά αγαθών ή υπηρεσιών. Το ερώτημα είναι κατά πόσο εμείς σαν μικρή χώρα θέλουμε να παίζουμε έστω και μικρό ρόλο σε αυτή.Παλιότερα το είχαμε πετύχει, σήμερα η ελληνική αμυντική βιομηχανία δεν έχει ούτε καν κομμάτι στην πίτα των ελληνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων. Όμως όλα αυτά προϋποθέτουν επενδύσεις και κεφάλαια.Επιμένω και θα το λέω συνέχεια….πρέπει να θέσουμε στόχους που ακριβώς θέλουμε να είμαστε αυτάρκεις αμυντικά και να επενδύσουμε εκεί…αλλιώς ελληνική αμυντική βιομηχανία δεν θα υπάρξει ποτέ.

  22. Ο/Η .+- λέει:

    Νομιζω οτι η οποιαδηποτε προσπαθεια για παρουσιαση της πολιτικης και τις πιθανες μελλοντικες προθεσεις δεν μπορει να θεωρηθει πληρης εαν πρωτα δεν υπαρχει μια εικονα, εστω και εαν ειναι ελλειπης, για το υπαρχον συνολικο επιπεδο της βιομηχανιας (τεχνογνωσια, βιομηχανικες δυνατοτητες) και τις δυνητικες ικανοτητες περαιτερο εξελιξης.

    Σχετικα με την ΜΕΤΚΑ τα προγραμματα που ειχε συμμετοχη μπορεις να τα βρεις στο παρακατω λινκ:
    http://www.metka.gr/en-us/activities/metka-activities?sector=2132,2139,2140&status=&location=&word=&filter=true&pg=1

    Κατασκευη «σκαφων» απο τουλαχιστον το 1994 με τα «Λεωνιδας»:
    http://www.metka.gr/en-us/activities/metka-activities/50

    Το Θετικο με την συγκεκρημενη εταιρια ειναι οτι για να «ζησει» δεν βασιζεται στα προγραμματα του ΥΠΑΜ!

    «…Λίγο χοντρα: σου λένε πως να φτιάξεις ένα συγκεκριμένο πράγμα, κι εξακολουθείς να αγνοείς πως φτιάχνουν, γενικώς, τα πράγματα…»

    Εδω θα διαφωνησω εν μερη μαζι σου. Η ικανοτητα σχεδιασης και εξελιξης ενος πληρους οπλικου συστηματος, απο λευκο χαρτι, προυπαρχει βλεπε για παραδειγμα στα ΤΟΜΑ, την περιπτωση του «Κενταυρος», και στα πλοια την προσφατη περιπτωση της ΑΛΣ. Εκεινο που δεν υπαρχει ειναι η βαθεια κατανοηση απο πλευρας πολιτικης και στρατιωτικης ηγεσιας για το πως μπορουν να συνδιαστουν οι λιγοι οικονομικοι ποροι της χωρας με την βιομηχανια. Το προβλημα ειναι μεγαλο, οχι γιατι δεν μπορει να υπαρξει τεχνογνωσια και ικανοτητα παραγωγης ντοπια ή να αποχτηθει οταν χρειαστει, αλλα γιατι στο «ρετιρε» την τελευταια δεκαετια αποδειχτηκαν ανικανοι, αδιαφοροι ή ακομη χειροτερα και τα δυο μαζι!

    Θα μπρουσα να σου εκθεσω πολλα παραδειγματα αποχτησης τεχνογνωσιας που εχει στα «χερια» η Ελληνικη αμυντικη βιομηχανια και τις δυνητικες δυνατοτητες για νεα συστηματα, με την παραλληλη σταση «αφασιας» που διατηρειται.

    Τουλαχιστον ελπιζω οτι θα συμφωνησεις, οτι χωρις χρηματοδοτηση και σωστο μακροπροθεσμο προγραμματισμο (τα διαφορα ΕΜΠΑΕ δεν ειναι αυτο) δεν μπορει να «γεννησει» ουτε αυγο κοτας η βιομηχανια οσα και να λεγονται οσες και να ειναι οι καλες προθεσεις.

    Με εκτιμηση

    .και-

  23. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Κύριοι,επιτρέψτε μου να διαφωνήσω και πάλι σε ότι αφορά το φλέγον εντός ολίγου ζήτημα,εγχώριας παραγωγής-προέλευσης(sic) συμβατικών πυρομαχικών(ας ορίσουμε έτσι την προαναφερθέν λίστα) για τις πάγιες και διαρκείς ανάγκες των Ε.Ε.Δ..

    Όπως αναφέρθηκε, τα Ελληνικά μεγέθη των παραγγελιών είναι μικρά όποτε δεν υπάρχει λόγος να χτυπηθούν εταιρείες για τα «μάτια μας» και επιπλέον θα έχουν οι «φίλοι» και εχθροί μας ένα επιπλέον στρατηγικό μέσο πίεσης.

    Σε ότι αφορά αγαπητέ Βελισάριε και λοιποί φίλοι την μετατροπή των Σ.Ε σε οιονεί ΕΑΣ, αφορά μια πρόχειρη και προσωρινή πρόταση μου, η οποία όμως καταλήγει να γίνεται σε μια επιχείρηση τύπου Σ.Δ.Ι.Τ. όπως έχω προαναφέρει.Αν και στην ουσία πρότεινα την μετατροπή των ΕΑΣ σε Σ.Ε. αρχικά και έπειτα την μετοχοποίηση τους αφού δηλαδή γίνει μια υγιής και σωστή πολεμική βιομηχανία,με παρόν και μέλλον στο εγχώριο και διεθνές οικονομικό σύστημα(δεν είναι ανάγκη να αποκτήσει μεγάλο μερίδιο της παγκόσμιας αγοράς).

    Η φήμη περί αγοράς από την ΑΤΚ δεν ξέρω κατά πόσο έχει βάση.Ίσως να αποτελεί διέξοδο.
    Η αγορά από μια Ελληνική εταιρεία που δραστηριοποιείται στο χώρο..ίσως η THEON που έχει διεθνή δραστηριότητα και σημαντική προοπτική αλλά είναι κάτι που αποτελεί μάλλον σενάριο κινηματογραφικής ταινίας.

    Και πάλι,αυτή είναι μια πρόταση,περιμένω να διαβάσω αντίστοιχες που θα δώσουν λύση σε πρόβλημα που θα μας δέσει πισθάγκωνα.Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για εμάς να μην είμαστε αυτάρκεις σε παραγωγή συμβατικών πυρομαχικών.

  24. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Έχεις δίκιο κατά το ότι για να κάνει κανείς προτάσεις για το μέλλον της πολεμικής βιομηχανίας, θα πρέπει πρώτα να έχει μια εικόνα της υφιστάμενης κατάστασης. Η δική μου επιλογή είναι να εστιάσω στο γενικότερο πλαίσιο άσκησης της βιομηχανικής στρατηγικής, γιατί θεωρώ ότι η δευτερεύουσα αιτία της ανυπαρξίας μας (με πρώτη, φυσικά, αυτήν της απόλυτης κομματικής άλωσης του κράτους, που σχολίασε και ο φίλος Αρματιστής) είναι άγνοια και παρεξηγήσεις σχετικά με τη φύση της. Για το λόγο αυτό βασίζομαι σε μία γενική εποπτεία της υφιστάμενης τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης. Αν, όταν φτάσω στο σημείο εκείνο της ανάλυσης, έχω λάθη ή παρελείψεις επί των στοιχείων, κάθε διόρθωση ή συμπλήρωση είναι ευπρόσδεκτη.

    Επίτρεψέ μου όμως να παρατηρήσω ότι, ήδη, από το σχόλιό σου για τη ΜΕΤΚΑ διαφαίνονται κάποιες υπόρρητες παρανοήσεις σχετικά με το θέμα – και αν κάνω λάθος, ασφαλώς με διορθώνεις.

    Αυστηρώς χάριν της σημασίας που έχει ως παράδειγμα για τη γενικότερη συζήτηση, και όχι προκειμένου να διερευνήσουμε εδώ την υφιστάμενη βιομηχανική βάση της χώρας, ας εξετάσουμε το παράδειγμα της METKA που επικαλείσαι.

    Αν καταλαβαίνω σωστά (και αν κάνω λάθος με διορθώνεις), αναφέρεις ότι στην πραγματικότητα η ΜΕΤΚΑ διαθέτει τεχνολογία κατασκευής χαλύβδινού πήγματος και πύργου άρματος όπως αποδεικνύει η συμπαραγωγή των σχετικών μερών του Leo II, άρα διαθέτει μία κεντρική τεχνολογία κατασκευής τεθωρακισμένων. Επιτρεψέ μου (αν η θέση που διατυπώνεις είναι αυτή) να διαφωνήσω, παρ’ όλο που μου λείπουν βασικές πληροφορίες σχετικά με το συμβόλαιο της ΜΕΤΚΑ. Πιο συγκεκριμένα:

    Η τεχνολογία θωράκισης (που είναι μία από τις κεντρικές τεχνολογίες κατασκευής ΤΘ) είναι μία σύνθετη τεχνολογία που αφορά την κατασκευή σύγχρονων θωράκων. Οι σύγχρονοι θώρακες είναι (εδώ και δεκαετίες) σύνθετες κατασκευές (οι απλοί θώρακες ομογενούς εξελασμένου χάλυβα έχουν παύσει προ πολλού να χρησιμοποιούνται) και αποτελούνται από σύνθετες αρχιτεκτονικές χάλυβα, κενού, κεραμικών ή και άλλων υλικών σε βελτιστοποιημένες διατάξεις.

    Μέρος της τεχνολογίας αυτής είναι, προφανώς, η μεταλλουργική τεχνολογία του χάλυβα. Η μεταλλουργία του χάλυβα ασχολείται με την διαμόρφωση κραμάτων όσο το δυνατόν μεγαλύτερης αντοχής. Οι ποιότητηες του χάλυβα είναι πάρα πολλές και τυποποιημένες με πρότυπα. Για το μεγαλύτερο μέρος των τυπικών εμπορικών προτύπων χάλυβα είναι γνωστές και οι μεταλλουργικές διεργασίες τους. Ακόμη και για τις εμπορικές χρήσεις, ο ανταγωνισμός είναι έντονος και αναπτύσσονται συνεχώς καινούργιες διεργασίες που οδηγούν σε καινούργιες ποιότητες χάλυβα. Πολύ πιο σκληρός είναι ο ανταγωνισμός στις ποιότητες χάλυβα θωράκισης, που αποτελεί μια ειδική και απαιτητική ποιότητα. Για τις διεργασίες αυτές ο (σχετικά κλειστός) κύκλος μεγάλων χαλυβουργικών εταιρειών (και συναφών τεχνολογικών ιδρυμάτων) διεξάγει συνεχή έρευνα ώστε να παραγάγει χάλυβες υψηλής ποιότητας. Η ποιότητα του χάλυβα αποτελεί βασικό στοιχείο (αλλά σε καμία περίπτωση το μοναδικό) της ποιότητας της θωράκισης.

    Τέλος, τα κομμάτια του χάλυβα αυτού διαμορφώνονται και συγκολλώνται κατά τρόπο που να συνθέτουν το σχέδιο του άρματος – μια διαδικασία εξαιρετικά δύσκολη δεδομένου ότι: η διαμόρφωση του χάλυβα αυτού είναι (πολύ!), οι απαιτούμενη ακρίβεια σε τέτοιου είδους κατασκευές είναι εξαιρετικά μεγάλη, τα σχέδια είναι πραγματικά σύνθετα, και οι απαιτήσεις από τις συγκολλήσεις πραγματικά ακραίες.

    Τι ακριβώς, λοιπόν κάνει η ΜΕΤΚΑ; Η ΜΕΤΚΑ συνθέτει τη μεταλλική κατασκευή του πήγματος και του πύργου, βασιζόμενη στην τεχνογνωσία της, την παραγωγική της υποδομή και δυνατότητα, καθώς και στην τεχνογνωσία που της μεταβίβασε η KMW, δηλαδή (λίγο απλοϊκά): κόβει σε κατάλληλα κομμάτια τα ελάσματα χάλυβα που της μεταβιβάζει η KMW, τα διαμορφώνει και τα συγκολλά κατά τρόπο που να συνθέτει το χαλύβδινο πήγμα και τον χαλύβδινο πύργο.

    Τι ΔΕΝ κάνει η ΜΕΤΚΑ; Η ΜΕΤΚΑ, στα στάδια της κατασκευής του χαλύβδινου πήγματος και πύργου ΔΕΝ κάνει τα εξής:
    Δεν κάνει έρευνα και ανάπτυξη για χάλυβες θώρακος. (Δεν το κάνει γιατί δεν είναι η δουλειά της να το κάνει – δεν είναι χαλυβουργική εταιρεία)
    Δεν χυτεύει χάλυβες θώρακος (εν το κάνει γιατί δεν είναι η δουλειά της να το κάνει – δεν είναι χαλυβουργική εταιρεία)
    Δεν κάνει έρευνα και ανάπτυξη για θωρακίσεις (που, όπως είπαμε, είναι κάτι πολύ ευρύτερο από τη μεταλλουργία χάλυβα)
    Δεν κάνει έρευνα, ανάπτυξη και σχεδιασμό πηγμάτων, πύργων ή ολόκληρων αρμάτων, που είναι μια πολύ-πολύ πιο σύνθετη διαδικασία – και η οποία υποτίθεται ότι είναι το αντικείμενο της ΕΛΒΟ (αλλά ούτε αυτή το κάνει).
    Δεν κάνει έρευνα και ανάπτυξη πάνω στη μηχανουργική ανάπτυξη τεθωρακισμένων – ακριβώς κατά τον τρόπο που, πχ κατασκευάζει μεγάλες ενεργειακές κατασκευές, αλλά είναι απλώς κατασκευαστής, πχ γεννητριών, χωρίς να διεκδικεί την ικανότητα να κατασκευάζει δικές της γεννήτριες. Με άλλα λόγια, στην ΜΕΤΚΑ οι πελάτες της δίνουν τα σχέδια (εξαιρετικά πολύπλοκων και δύσκολων) μεταλλικών κατασκευών, αυτή προμηθεύεται την προβλεπόμενη από τα σχέδια πρώτη ύλη (μέταλλα – συνήθως εξελασμένα) τα κατεργάζεται και συνθέτει την κατασκευή. Για να το πούμε πιο απλά: όσο μπορεί ένα οικοδομικό συνεργείο να φτιάξει σπίτι χωρίς: α) σχέδιο πολιτικού μηχανικού και β) πρώτες ύλες, άλλο τόσο μπορεί να κατασκευάσει η ΜΕΤΚΑ το χαλύβδινο πήγμα και τον χαλύβδινο πύργο. Το παραπάνω δεν αποτελεί, προφανώς, «κριτική» σε κάποια ανεπάρκεια της ΜΕΤΚΑ. Η ΜΕΤΚΑ είναι μια εξαιρετικά ικανή εταιρεία που κάνει πολύ καλά το αντικείμενό της. Απλώς, πρέπει να έχουμε ξεκάθαρο στο μυαλό μας ποιο είναι το αντικείμενό της.

  25. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε Προβοκάτωρ,

    Η παραγωγή σιδηρών πυρομαχικών είναι, ασφαλώς, το απολύτως ελάχιστο που πρέπει να διασφαλιστεί. Νομίζω ότι θα διασφαλιστεί, έτσι κι αλλιώς: ακόμη κι η τρόικα δε φαίνεται διατεθειμένη να πιέσει περισσότερο από τα να αφεθεί το τμήμα πυρομαχικών των ΕΑΣ να συνεχίσει τη λειτουργία του, πιθανότατα με την υπάρχουσα μορφή του.

    Αλλά αυτό δε συγκροτεί πολεμική βιομηχανία.

    Εγώ θα επιμείνω ότι για να φτάσουμε σε πρακτικές λύσεις θα πρέπει να έχουμε πολύ καλή κατανόηση του προβλήματος. Αλλιώς προτρέχουμε και κάνουμε λάθη που θα μπορούσαμε να αποφύγουμε.

    (Και βέβαια, να επαναλάβω μονότονα, μαζί με τον Αρματιστή: όλα αυτά έχουν ως προϋπόθεση την αποκομματικοποίηση της βιομηχανίας και στοιχειωδώς σοβαρή πολιτική ηγεσία. Σε μια χώρα που θα πεισθούμε σε λίγο ότι ο … Δένδιας είναι ικανός υπουργός, δεν υπάρχουν άμεσες ελπίδες. Αλλά θεωρητική συζήτηση κάνουμε. Ποτέ δεν ξέρεις ποιος ακούει.)

  26. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Φίλε Βελισάριε,

    συμφωνώ μέχρι κεραίας με τα όσα έχεις γράψει επί του θέματος αλλά και στα περισσότερα όπως και με τον Αρματιστή (για το συγκεκριμένο,γιατί διαφωνούμε για άλλα βασικά).Ιδιαιτέρως δε η ανάλυση σου στις 09/28/2013 στις 11:43, είναι καίριας σημασίας.

    Δεν συμμερίζομαι όμως την αισιοδοξία σου.

    Κατανόηση του προβλήματος υπάρχει όχι βέβαια στο βαθμό που πρέπει διότι αυτοί που πρέπει να αποφασίσουν για την επίλυση του έχουν τουλάχιστον άλλες προτεραιότητες(sic) και αντιλαμβάνονται μόνο από «Hard rock».

    Έστω και το τμήμα παραγωγής σιδηρών πυρομαχικών μικρό μεν αλλά αποτελεί πολεμική βιομηχανία και με τα projects που είχε αλλά και αυτά τα ελάχιστα που μπορεί να «τρέξει»,έχει προοπτικές που αφενός μεν δεν θα την εντάξουν στις high-tec ή στις big-scale αφετέρου δε θα είναι στις βιώσιμες και «χρήσιμες» για την χώρα τους.

    Για την κατακλείδα του σχολιασμού σου,δεν χρειάζεται να επαναλάβω ότι συμφωνώ..

    Υ.Γ: Εν συγκρίσει με τον Μπένυ και τα πρόσφατα εγκλήματα του..δίνω πόντους στον αλωπεκή..

  27. Ο/Η .+- λέει:

    «…Η δική μου επιλογή είναι να εστιάσω στο γενικότερο πλαίσιο άσκησης της βιομηχανικής στρατηγικής…»
    Κατανοώ την θεση σου. Νομιζω ομως οτι η αποφαση σου να ασχοληθεις με αυτο το επιπεδο σημαινει οτι δεν μπορεις να μην ασχοληθεις με τον προυπολογισμο και την γενικη πολιτικη μιας Κυβερνησης, καθως η βιομηχανικη στρατηγικη χαρασεται σε κυβερνητικο επιπεδο και αποτελει μερος της ευρητερης οικονομικης και κοινωνικης Πολιτικης, η οποια εξαγγελεται και αποφασιζεται απο το εκαστοτε κομμα που κερδιζει τις εκλογες. Ισως επαναλαμβανομαι, και εκνευριζω, αλλα εξακολουθω να θεωρω σημαντικο να υπαρχει χρηματοδοτηση και χρονος για το R&D και οχι μονο για αυτο, αλλα και για να ειναι εξασφαλισμενη η παραγωγη για οτιδηποτε αποφασιστει, για μια αρκετα μεγαλη χρονικη περιοδο (βλεπε πως κινουνται οι ΗΠΑ), και αυτο δεν μπορει να γινει αλλιως χωρις να υπαρχουν δεσμευμενα κονδυλια στο προυπολογισμο του κρατους για αρκετα χρονια (εξ ου και η σημασια της Πολιτικης που ανεδειξα παραπανω), που σε αρκετες περιπτωσεις ξεπερναει τα ορια του εκαστοτε ΕΜΠΑΕ.

    «…υπόρρητες παρανοήσεις σχετικά με το θέμα…»
    Ελπιζω οτι τα σχολια μου δεν εχουν παρεξηγηθει, καθως δεν εχουν αλλο σκοπο παρα αυτο που εκφραζουν. Ισως ο τροπος εκφρασης μου να μην ο καταλληλοτερος, θα προσπαθησω να αποφυγω εκφρασεις που να οδηγουν σε σε τετοιους συλλογισμους στο μελλον.

    Για την ΜΕΤΚΑ εχεις δικηο.
    Το παραδειγμα ομως το ανεφερα σαν ενδεικτικο, οτι δεν ειναι ολα «αρπα κολλα» σε οτι αφορα την βιομηχανια, αλλα υπαρχουν και καποιες (ποιες(;), αγνωστο στην ουσια) ικανοτητες και δυνατοτητες που παραμενουν σε σημαντικο βαθμο ανεκμεταλευτες, και για αυτο η γνωση οτι υπαρχουν, προσωπικα θεωρω οτι σημαινουσα σε οτι αφορα την χαραξη της οποιαδηποτε στρατηγικης για το μελλον.

    Περιμενω με ενδιαφερον τις μελλοντικες τοποθετησεις σου.

    Φιλικα

    .και-

  28. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @ +-, 09/29/2013 στις 12:58

    Αγαπητέ φίλε,

    Δεν τίθεται ούτε θέμα επαναλήψεων ούτε θέμα εκνευρισμού. Λες κάτι πολύ σωστό: ότι αμυντική βιομηχανία αναπτύσσεται με την άσκηση βιομηχανικής πολιτικής από την κυβέρνηση (και όχι από την «ελεύθερη αγορά» – ασχέτως του αν οι φορείς θα είναι κρατικοί ή ιδιωτικοί), και ότι χρειάζεται χρήμα, χρόνος, έρευνα και σχεδιασμός. Αυτά (μεταξύ άλλων) θέλω να σταδιακά να καταδείξω αναλυτικά, γιατί φοβάμαι ότι ακόμη και από τους ασχολουμένους ή ενδιαφερομένους για το θέμα οι περισσότεροι δεν το αντιλαμβάνονται ή το αντιλαμβάνονται τόσο αφηρημένα που δεν έχει αξία. (Φυσικά, περιόρισα και περιορίζω το θέμα μου στην άσκηση αμυντικής βιομηχανικής πολιτικής και όχι γενικά βιομηχανικής πολιτικής: βιομηχανική πολιτική δεν ασκούμε σαν κράτος για διαφόρους λόγους – όλοι απαράδεκτοι, και αποτελεί βασικό λόγο της οικονομικής μας κατάντιας – αλλά εδώ εστιάζω στην αμυντική βιομηχανική πολιτική γιατί θεωρητικά είναι κάπως πιο εύκολο και ελαφρώς πιο ρεαλιστικό να ασκηθεί τέτοια.

    Σχετικά με τη ΜΕΤΚΑ και τις «υπόρρητες παρεξηγήσεις»:
    Οι παρατηρήσεις μου δεν είχαν ως σκοπό να «αποκαταστήσουν την αλήθεια» σχετικά με την εταιρεία. Αυτό είναι μάλλον αδιάφορο. Ο σκοπός είναι μέσω του παραδείγματος της ΜΕΤΚΑ να βοηθήσω να αρθεί μια συνηθισμένη παραξήγηση: τι «δυνατότητες» έχουμε, και γιατί δεν τις «αξιοποιούμε». Το γενικό σκεπτικό είναι: «η ΜΕΤΚΑ κατασκευάζει πήγμα και πύργο άρματος, ε, ας κάτσουμε να σχεδιάσουμε ένα δικό μας άρμα(μηχανολογικό σχέδιο είναι, διάολε), ας του κοτσάρουμε κι ένα πυροβόλο και τα ηλεκτρονικά μας, κι ας το παραγάγουμε. Μισο-έτοιμοι είμαστε». Το σκεπτικό είναι παρεμφερές με το παραπάνω του κου Σπανάκη: «η ΕΒΟ είναι παραγωγός πυρομαχικών, ε, ας αναπτύξει ένα πυρομαχικό των 120 mm για να μπει στην αγορά και να γίνει ανταγωνιστική και βιώσιμη». Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει μια υπόρρητη παρεξήγηση (κι αν δεν υπάρχει σε σένα ή στο κύριο Σπανάκη, πάντως υπάρχει ευρύτατα διαδεδομένη) σχετικά με την τεράστια απόσταση που χωρίζει την υφιστάμενη κατάσταση από αυτό τον αναφερόμενο στόχο. Ακούω κατά κόρον τις εκφράσεις του τύπου: «τόσους ικανούς μηχανικούς έχουμε, γιατί δε μπορούμε να το κάνουμε κι εμείς αυτό;», εκφράσεις που δείχνουν ότι δεν υπάρχει συναίσθηση του χάσματος που μας χωρίζει από «αυτό». Κι όταν δεν έχουμε συναίσθηση του προβλήματος, δε μπορούμε προφανώς να καταλάβουμε και τις λύσεις του. Και περιπίπτουμε σε φαιδρότητες τύπου Άρτεμις-30 (που από πολλούς εξακολουθεί να θεωρείται… χαμένη ευκαιρία). Το Άρτεμις-30 είναι χαρακτηριστικότατο παράδειγμα που δείχνει ότι η παραπάνω άγνοια δεν αφορά απλώς ενθουσιώδεις ανειδίκευτους του χώρου, αλλά κυριαρχεί σε όλα τα κλιμάκια εταιρειών και κράτους (ο Θεός να το κάνει κράτος).

    Η πολεμική βιομηχανία έχει πάρα πολλές πτυχές, και φιλοδοξώ να αποτελέσει βασικό αντικείμενο του ιστολογίου.

  29. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε Προβοκάτωρ,

    Δεν ξέρω που είδες την… αισιοδοξία μου. Καμία τέτοια δεν υφίσταται. Έχω πλήρη συναίσθηση ότι κάνουμε θεωρητική κουβέντα. Ακόμη κι έτσι, όμως, είναι σημαντικό να καταλάβουμε καλύτερα τη φύση του προβλήματος της πολεμικής βιομηχανίας γιατί έτσι αν κάποτε (λέμε τώρα) κάποια πολιτική ηγεσία θελήσει να ασχοληθεί σοβαρά με αυτό, μπορούμε να ξέρουμε αν κάνει κάτι που έχει προοπτική ή όχι.

    Σχετικά με τα ΕΑΣ, συνοψίζω τη θέση μου: είναι σημαντικό αυτή τη στιγμή να συνεχίσουν να λειτουργούν υπό ελληνικό έλεγχο. Κατά προτίμηση κρατικό, κι αν αυτό καταστεί απολύτως αδύνατο, υπό ελληνικό. Με το τελευταίο επιφυλάσσομαι να το εξηγήσω εν καιρώ. Και σε κάθε περίπτωση πρέπει να παραμείνει λειτουργικό το κομμάτι των πυρομαχικών. Αν χάσουμε το κομμάτι παραγωγής οπλισμού… τι είχαμε τι χάσαμε. Το κομμάτι παραγωγής πυρομαχικών είναι κι αυτό μια ταλαίπωρη, μίζερη και φθίνουσα υπόθεση, που με την παρούσα μορφή της έχει περιορισμένη προοπτική, αλλά το να το χάσουμε είναι σα να χάνει ένα νοσοκομείο τον προμηθευτή του σε γάζες και οινόπνευμα. Δεν είναι ότι με γάζες και οινόπνευμα είναι νοσοκομείο, αλλά χωρίς καν αυτά… απλώς το κλείνεις το μαγαζί.

    (ΥΓ: ναι, σε κάθε περίπτωση, ακόμη και με κλειστά τελείως τα ΕΑΣ, θα προμηθευόμαστε σιδηρά πυρομαχικά σε πολύ ανταγωνιστικές τιμές. Τα ΕΑΣ δε μας έλυναν το πρόβλημα της τιμής των πυρομαχικών – εκεί μας ξέσκιζαν. Άλλο πρόβλημα μας λύνουν.)

  30. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Φίλε Βελισάριε,

    εντόπισα την αισιοδοξία σου αναφορικά με τις ορέξεις των «ελεγκτών» και απλά υπενθυμίζω..είναι πολλά τα λεφτά(οικόπεδα,ακίνητα).

    Και πάλι δεν διαφωνούμε.Σκοπίμως άφησα απ’έξω το τμήμα οπλισμού.Εξακολουθώ να πιστεύω ότι δεν θα ασχοληθούν οι προμηθευτές με το να ρίξουν τιμές για μας πάρουν πελάτες στα σιδηρά πυρομαχικά και φυσικά τίθεται θέμα αυτονομίας σε αυτά,δεν ειπώθηκε κάτι διαφορετικό.

    Όντως,αν ασχοληθείς με το κεφάλαιο αυτό,θα είσαι από αυτούς τους ολίγους, οι οποίοι θα έχουν προσφέρει σοβαρή προσφορά σε αυτόν τον τόπο εν μέσω ταραχώδους πορείας και είμαι σχεδόν βέβαιος πως θα ξεπεράσει το σύνολο των υπόλοιπων ινστρουχτόρων του «χώρου» και γενικότερα, σε ουσία και νόημα.Είναι αυτό που λείπει και ζητούν πολλοί,φανερά και κρυφά και ίσως διαβάσουν και στα αρμόδια και συναρμόδια υπουργεία.

  31. Ο/Η konion λέει:

    Γιὰ ἔμένα τὰ παραπάνω εἶναι σωστὲς ἀλλὰ καὶ θεωρητικολογία στὸν βαθμὸ ποὺ ἡ ἐντόπια πολεμικὴ βιομηχανία βάλλεται πανταχόθεν καὶ πρωτίστως ἀπὸ τὸ Υ.Π.ΕΘ.Α. Ἀπὸ τὶς παραπάνω 11 θέσεις μόνο αὐτὲς ποὺ σχετίζονται μὲ τὴν ἐκτεταμένη διαφθορὰ ἔχουν πρακτικὴ σημασία.

    Τί περιμένουμε δηλαδή, οἱ ξένοι νὰ πληρώνουν τὰ ἐλλείμματα τῆς πολεμικῆς μας βιομηχανίας;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s