Τακτική του Ελιγμού, Διοίκηση δια της Αποστολής και άλλα τινά. Η αρχή μιας διερεύνησης

Πρόσφατα ο Ελληνικός Στρατός έθεσε σε ισχύ το νέο Εγχειρίδιο Εκστρατείας ΕΕ 101-1 «Η Σχεδίαση στο Στρατό Ξηράς (Επιτελικά Καθήκοντα)» ο οποίος αντικατέστησε τον παλαιότερο Στρατιωτικό Κανονισμό ΣΚ 30-1 «Επιτελικά Καθήκοντα». Όπως προκύπτει από τη φύση του εγχειριδίου, είναι ένα κεντρικό κείμενο για το δόγμα του Ελληνικού Στρατού, όπως άλλωστε αναφέρεται ρητά στην εισαγωγή του:

“Το ΕΕ 101-1 είναι το θεμελιώδες εγχειρίδιο του Στρατού Ξηράς για τη σχεδίαση των επιχειρήσεων στο τακτικό επίπεδο. Είναι το εγχειρίδιο που εκφράζει το δόγμα του Στρατού για τη Διαδικασία Διοικήσεως και Ελέγχου των Επιχειρήσεων, δηλαδή για τη σχεδίαση, την προπαρασκευή, τη διεξαγωγή και την αξιολόγηση των επιχειρήσεων. Αποτελεί τη βασική πηγή για τη Στρατιωτική Επίλυση Προβλημάτων, τη Στρατιωτική Διαδικασία Λήψης Απόφασης, την Οργάνωση Μάχης και των προτύπων για τα Σχέδια και τις Διαταγές.»

Ο κανονισμός δίνει το στίγμα του από την εισαγωγή, αναφέροντας τις βασικές του φιλοσοφικές βάσεις:

“Η φιλοσοφική βάση στην οποία στηρίζεται ο νέος κανονισμός και από την οποία εκπορεύονται οι τεχνικές και οι διαδικασίες του, είναι η Τακτική του Ελιγμού (Maneuverist Approach)”.

“Η τακτική του ελιγμού μπορεί να ευδοκιμήσει μόνο όταν ένας στρατός χαρακτηρίζεται από τη φιλοσοφία του mission command (διοικήσεως δια της αποστολής), που προάγει την ελευθερία ενεργείας και την πρωτοβουλία. Με τη διοίκηση δια της αποστολής, δίνεται έμφαση στα αποτελέσματα τα οποία πρέπει να επιτύχουν οι υφιστάμενοι και όχι πώς θα τα επιτύχουν. Παρέχουν μέγιστη ελευθερία ενέργειας και εστιάζουν στο τι πρέπει να γίνει και το σκοπό της ενέργειας, χωρίς να καθορίζουν επακριβώς πώς θα γίνει”.

Τέλος, η εισαγωγή καταλήγει με μία ευθεία και ειλικρινή αναφορά στο πρότυπο από το οποίο προέκυψε το κείμενο:

“Ως βάση για την αναθεώρηση ελήφθη το εγχειρίδιο του αμερικανικού στρατού FM 5-0 «Army Planning and Orders Production»/2005 (Σχεδίαση ΣΞ & Έκδοση Διαταγών) καθώς και το ταυτάριθμο εκδόσεως 2010 με την ονομασία The Operations Process (Η Διαδικασία Διοικήσεως και Ελέγχου των Επιχειρήσεων). Βεβαίως χρησιμοποιήθηκαν και τα υπόλοιπα βοηθήματα που αναφέρονται στη βιβλιογραφία όμως, επειδή ο στρατός μας ακολουθεί κατά βάση το αμερικανικό δόγμα, η αναθεώρηση στηρίχτηκε στα αμερικανικά εγχειρίδια”.

Συνεπώς, ήδη από την εισαγωγή, έχουμε ορισμένες βασικές συντεταγμένες της αλλαγής που επιχειρεί ο Ελληνικός Στρατός σε κεντρικά στοιχεία του δόγματός του, δηλαδή στη σχεδίαση, την προπαρασκευή, τη διεξαγωγή και την αξιολόγηση των επιχειρήσεων: το νέο εγχειρίδιο αποτελεί μια προσπάθεια να υιοθετηθούν αντιλήψεις του γερμανικού στρατού, και ιδιαίτερα του γερμανικού στρατού του Β΄ΠΠ, όπως αυτές έγιναν κατανοητές και υιοθετήθηκαν από τον αμερικανικό στρατό της δεκαετίας του 1980 και, τουλάχιστον θεωρητικά, παραμένουν μέχρι σήμερα σε ισχύ.

EE-101-1Η σημαντική αυτή αλλαγή στο δόγμα του ΕΣ θέτει ορισμένα ζητήματα που είναι χρήσιμο να συζητηθούν ώστε αφ΄ενός η μετάβαση αυτή να είναι ουσιώδης, και να μην παραμείνει απλή διακήρυξη. Η αλλαγή ενός κανονισμού από μόνη της δε σημαίνει πολλά πράγματα. Μπορεί να είναι το πρώτο βήμα προς μια κοσμογονική αλλαγή ή μπορεί να παραμείνει ένα νεκρό γράμμα που είναι όμως ικανοποιητικό πρόσχημα για να δείχνε ότι ο ΕΣ «εξελίσσεται» και «παρακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις» ενώ στην πραγματικότητα βυθίζεται σε τέλμα.

Το δόγμα είναι σημαντικό γιατί αρθρώνει ρητά σε ένα κείμενο τις ιδρυματικές αντιλήψεις του στρατού για τη διεξαγωγή επιχειρήσεων. Όμως το δόγμα δεν αποτελεί ούτε «συνταγή». Ο τρόπος διεξαγωγής επιχειρήσεων, η «νοοτροπία» του στρατού σχετικά με αυτές δεν αφορούν απλώς τον τρόπο σχεδίασης επί του χάρτου. Κάθε διαφορετικός τρόπος σχεδίασης επί του χάρτου και κάθε διαφορετική αντίληψη συνεπάγεται και έναν διαφορετικό στρατό ως δομή, σύνθεση, συγκρότηση, εκπαίδευση, ακόμη κι ως οργανισμός. Ένας στρατός που άλλαξε το δόγμα του αλλά δεν άλλαξε κάτι άλλο, προφανώς δεν έχει αλλάξει τίποτα.

Αν ισχύουν τα παραπάνω, τότε οι βασικές αντιλήψεις που ρητά διέπουν το νέο δόγμα, όπως ο «Πόλεμος Ελιγμών», η «Διοίκηση δια της Αποστολής» αξίζει να αναλυθούν για να γίνουν πιο συγκεκριμένες, απτές έννοιες, καθώς και να διερευνηθούν οι συνθήκες και τα αποτελέσματα εφαρμογής τους σε άλλους στρατούς.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα θα υπάρξει μια σειρά αναρτήσεων που θα προσπαθούν, στο μέτρο των δυνατοτήτων του ιστολογίου, να κάνουν ακριβώς αυτό.

13 Responses to Τακτική του Ελιγμού, Διοίκηση δια της Αποστολής και άλλα τινά. Η αρχή μιας διερεύνησης

  1. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    . «Κάθε διαφορετικός τρόπος σχεδίασης επί του χάρτου και κάθε διαφορετική αντίληψη συνεπάγεται και έναν διαφορετικό στρατό ως δομή, σύνθεση, συγκρότηση, εκπαίδευση, ακόμη κι ως οργανισμός. Ένας στρατός που άλλαξε το δόγμα του αλλά δεν άλλαξε κάτι άλλο, προφανώς δεν έχει αλλάξει τίποτα.»
    Ο δρόμος θα είναι προφανώς μακρύς,και εννοώ κυρίως το κοινό πνεύμα και την κοινή γλώσσα που θα πρέπει να επικρατήσει σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχιας,και που θα εξασφαλίσει τον πολυπόθητο εκείνο κοινό βηματισμό,που θα μπορεί να διατηρηθεί και σε συνθήκες ρευστότητος,ακόμη και συγχύσεως,όπως το 1922 και το 1941.

  2. Παράθεμα: Τακτική του Ελιγμού, Διοίκηση δια της Αποστολής και άλλα τινά. Η αρχή μιας διερεύνησης | Προέλαση

  3. Ο/Η Nik λέει:

    Θα ήθελα να είμαι αισιόδοξος, αλλά η ιστορία είναι ιδιαίτερα απογοητευτική στο θέμα.
    Σύμφωνα με τον ΣΚ31-3 (περί τακτικού δόγματος), και στις σελίδες 108-116 (ιστορική αναδρομή), διαβάζουμε ανάμεσα στα άλλα (δια χειρός Ελλήνων στρατηγών κυρίως):

    …λόγω παραδόσεων, πολιτικών συμφερόντων και οικονομικής δυσπραγίας, εξ’αρχής της γενέσεως του ΕΣ…
    «οποιαδήποτε αναβάθμιση είχε περισσότερο θεωρητική βάση παρά ουσιαστικ’ο χαρακτήρα».

    …οι προσπάθειες από του ξένους στην συνεπικουρεία οργάνωσης ενός σύγχρονου στρατού, προσέκρουσαν σε σοβαρά προβλήματα, σημαντικότερο των οποίων…
    «ο μεγαλύτερος αριθμός αξιωματικών… …στελεχών… …ήταν ανεπίδεκτος κάθε βελτίωσης».
    «…το Πεζικό θεωρείτο… δευτερεύον…»

    …και πολλά άλλα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα σχόλια και παρατηρήσεις.

    Αξίζει τον κόπο να διαβάσει κάποιος αυτές τις σελίδες, για να διαπιστώσει τελικώς το διαχρονικό πρόβλημα του νεώτερου Ελληνικού κράτους στο θέμα οργάνωσης του στρατεύματος.

  4. Ο/Η Ioannis Georgiadis λέει:

    Τι είδους διαβάθμιση ασφαλείας έχει το εγχειρίδιο αυτό?

    Πρίν από θέματα τακτικής προκύπτουν θέματα «στρατηγικής»
    Υπάρχει κάτι επάνω στην στρατηγική?
    ΕΥΧΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΡΕΠΗ ΧΡΟΝΙΑ
    ικγεωργιάδης

  5. Ο/Η Nik λέει:

    Τα περισσότερα εγχειρίδια του ΕΣ είναι απλά αντίγραφα αντίστοιχων Αμερικανικών και άλλων, οπότε υπάρχουν ήδη διαθέσιμα στο διαδίκτυο ελεύθερα εδώ και χρόνια, και μάλιστα με πολύ πιο λεπτομερή ανάλυση εννοιών και δογμάτων-τακτικών, από ότι στα αντίστοιχα ελληνικά.
    Όσον αφορά ελληνικά αυτά καθ’εαυτά που έχουν ελεύθερη διάθεση και από το τυπογραφείο του ΕΣ, κυκλοφορούν στο διαδίκτυο αφού έχουν κατά καιρούς δημοσιοποιηθεί και από την επίσημη ιστοσελίδα του ΓΕΣ.

    Πέραν αυτών υπάρχουν και έργα στρατιωτικών που πραγματεύονται ανάλογα θέματα.
    Πρόσφατα μάλιστα κυκλοφόρησε από το ΤΥΕΣ βιβλίο που αναφέρεται στο θέμα αναλυτικά.
    «Λήψη Απόφασης: Μια Τέχνη στο Σύγχρονο Πεδίο Μάχης»

    http://strategyreports.wordpress.com/2013/09/09/%CE%BB%CE%AE%CF%88%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%86%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%AD%CF%87%CE%BD%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%83%CF%8D%CE%B3%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF-%CF%80/

  6. Ο/Η Nik λέει:

    Το νέο εγχειρίδιο είναι ουσιαστικά οδηγός, και από μόνο του δεν αλλάζει κάτι.
    Επί πλέον όσον αφορά μεγάλο μέρος της βιβλιοθήκης εγχειριδίων εκστρατείας του ΕΣ, απαιτείται ανάλογος εκσυγχρονισμός και τροποποιήσεις με έκδοση νέων εγχειριδίων, ώστε να περάσουν οι αλλαγές αυτές σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων.
    Στον βαθμό που οι αλλαγές αυτές άπτονται και πρακτικών θεμάτων επί επιχειρησιακών σχεδίων, είναι πρόδηλο πως θα χρειαστεί αλλαγή σχεδίων επιχειρήσεων που ήδη υπάρχουν ή δημιουργία νέων.
    Συνεπώς ο ΕΣ έχει μπροστά του πολύ δουλειά, που απαιτεί ιδιαίτερη σοβαρότητα, και φυσικά χρόνο.

  7. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Καλή χρονιά με ασφάλεια.
    Αναμένουμε με εξαιρετικό ενδιαφέρον τις αναλύσεις.

    Π.ΕΝ.ΕΦ.Υ.Ο

  8. Ο/Η T.T. λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε,

    Υποβάλλοντας τα σέβη μου για τη διάθεση σου να καταπιαστείς με αυτά τα θέματα, θα ήθελα να συμβάλω κι εγώ, όσο μπορώ, στο κομμάτι που αφορά στο να γίνουν πιο συγκεκριμένες και απτές οι αναφερόμενες έννοιες (“Πόλεμος Ελιγμών”, “Διοίκηση δια της Αποστολής”). Αφού σημείο αναφοράς για τα παραπάνω θέματα, για όλους, είναι ο γερμανικός στρατός του Β’ ΠΠ, πιστεύω ότι θα εξυπηρετούσε η παράθεση δύο περιπτώσεων από τις επιχειρήσεις αυτού του στρατού. Επιπλέον πιστεύω ότι τα ιστορικά παραδείγματα είναι χρήσιμα για να μας κρατάνε στη σωστή πορεία, γιατί μια θεωρητική αναζήτηση χωρίς θεμελίωση ή έστω αναφορές στην ιστορική πραγματικότητα κινδυνεύει να εκτροχιαστεί στο φαντασιακό. Επέλεξα δύο παραδείγματα, ένα από τις επιθετικές και ένα από τις αμυντικές επιχειρήσεις, το επίπεδο που με ενδιαφέρει είναι αυτό της μεραρχίας και θα επικεντρωθώ στις ενέργειες της διοίκησης και του επιτελείου.

    Παράδειγμα 1. Τη νύχτα 21/22 Ιουνίου 1941 η Τεθωρακισμένη Ομάδα 3 (σχηματισμός επιπέδου στρατιάς) βρισκόταν ανεπτυγμένη στην εξέχουσα του Σουβάλκι. Η αποστολή της ήταν: «να διασπάσει την εχθρική τοποθεσία βορείως του Γκρόντνο σε συνεργασία με την 9η Στρατιά και κινούμενη ταχύτατα να έρθει σε επαφή με την Τεθωρακισμένη Ομάδα 2 βορείως του Μινσκ, ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες καταστροφής των εχθρικών δυνάμεων που βρίσκονταν στην περιοχή Μπιαλύστοκ – Μινσκ».
    Αιχμή της επιθετικής ενέργειας της Τεθ. Ομάδας αποτελούσε η 7η ΤΘΜ του ΧΧΧΙΧ ΤΘ ΣΣ. Αποστολή της Μεραρχίας για την 22 Ιουνίου ήταν: «να διασπάσει την τοποθεσία συνόρων, να προελάσει σε ένα βάθος 80 χλμ. και να καταλάβει ει δυνατόν άθικτες τις γέφυρες στον ποταμό Neman, πλησίον της πόλης Alytus και να επιτύχει τη δημιουργία προγεφυρώματος επί του ποταμού».
    Η επίθεση άρχισε στις 03:05. Η διάσπαση της τοποθεσίας έγινε από τα δύο Μηχ/τα Συντάγματα Πεζικού (ΣΠ) της Μεραρχίας. Το Σύνταγμα Αρμάτων με το Τάγμα Αναγνωρίσεως και το Τάγμα Μοτοσικλετιστών υπερέβησαν το Πεζικό και στις 12:45 κατέλαβαν δύο γέφυρες άθικτες στον π. Neman και δημιούργησαν αντίστοιχα δύο προγεφυρώματα. Τα γερμανικά προγεφυρώματα δέχτηκαν την αντεπίθεση της 5ης Σοβιετικής ΤΘΜ. Η μάχη διάρκεσε από τις 14:30 έως τις 20:00 και οι Σοβιετικοί απέτυχαν.
    Η Μεραρχία ξανάρχισε την επιθετική της προσπάθεια στις 09:00 την επομένη (23 Ιουν), με αντικειμενικό σκοπό τα υψώματα ανατολικά της Vilna, σε απόσταση 100 χλμ. Ο ίδιος ο Μέραρχος (Hans Freiherr von Funck) κινήθηκε με το Σύνταγμα Αρμάτων. Ο αντικειμενικός σκοπός (ανσκ) καταλήφθηκε στις 19:00. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η Μεραρχία, και όλη η Τεθ. Ομάδα, ήταν προσηλωμένη στην επίτευξη των χρονικών της επιδιώξεων και όχι στην συστηματική εκκαθάριση του χώρου, με αποτέλεσμα οι ακολουθούσες φάλαγγες να αντιμετωπίζουν συνεχώς Σοβιετικές επιθέσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι τις επόμενες δύο ημέρες καταστράφηκαν 80 Σοβ. άρματα πάνω στον άξονα που η Μεραρχία είχε ήδη προελάσει.
    Την 24η Ιουνίου η Μεραρχία ασχολήθηκε με την κατάληψη και εκκαθάριση των χώρων εξορμήσεως που απαιτούνταν για την επιθετική ενέργεια που θα άρχιζε στις 25. Τα μεσάνυχτα 24/25 Ιουνίου η Μεραρχία έλαβε μία σύντομη γραπτή διαταγή από το Σώμα που καθόριζε την 06:00 ώρα έναρξης της καινούριας επιθετικής ενέργειας.
    Την 25η Ιουνίου η Μεραρχία κινήθηκε με το Μηχ/το ΣΠ 6 μπροστά και το Σύνταγμα Αρμάτων να ακολουθεί με ανσκ το Molodeczno, σε απόσταση 100 χλμ. Ο ανσκ καταλήφθηκε στις 17:15. Στις 19:15 το Σύνταγμα Αρμάτων υπερέβη το Μηχ/το ΣΠ 6 σε κάποιο σημείο 10 χλμ. ανατολικά του Molodeczno και συνέχισε προς Maki, εκτελώντας μια εκπληκτική προέλαση 170 χλμ. Στη θέση που βρέθηκε το Σύνταγμα μπορούσε πλέον να απειλήσει τον αυτοκινητόδρομο Μόσχα – Μινσκ. Ο Μέραρχος και ο Αξιωματικός Επιχειρήσεων της Μεραρχίας είχαν κινηθεί με το Σύνταγμα Αρμάτων.
    Εδώ νομίζω ότι είναι δόκιμο να ειπωθούν ορισμένα πράγματα για τη διοίκηση και το επιτελείο της γερμανικής μεραρχίας. Η μεραρχία διοικούνταν συνήθως από έναν Generalmajor (στρατηγός 1 άστρου), αν και ορισμένες φορές διοικούνταν και από Generalleutnant (στρατηγός 2 άστρων). Δεν υπήρχε υποδιοικητής και επιτελάρχης. Στο επιτελείο υπήρχαν: ένας Ταγματάρχης ως Αξκος Επχσεων (Ia), ο οποίος άνηκε στο Σώμα των Αξκων του Γενικού Επιτελείου και εκτελούσε και τα καθήκοντα του επιτελάρχη και αποκαλούνταν επίσης «πρώτος Αξκος του Γενικού Επιτελείου της Μεραρχίας». Ένας Ταγματάρχης ως Αξκος ΔΜ (Ib) ο οποίος επίσης άνηκε στο Σώμα των Αξκων του Γενικού Επιτελείου και συνήθως βρίσκονταν στην περιοχή ΔΜ της μεραρχίας, ένας Λοχαγός ως Αξκος Πληροφοριών (Ic) και ένας Ταγματάρχης ως Αξκος Προσωπικού (IIa). Υπήρχε ακόμη μικρός αριθμός αξκων ως βοηθοί των ανωτέρω. Το επιτελείο της μεραρχίας ήταν μικρό, στελεχωμένο με χαμηλούς βαθμούς και προσανατολισμένο στην ταχεία διεξαγωγή επιχειρήσεων και όχι σε γραφειοκρατικές διαδικασίες, μικροδιαχείριση, ίντριγκα και ατέρμονες συζητήσεις.
    Κατά τη διάρκεια της νύχτας 25/26 Ιουνίου ο όγκος της Μεραρχίας συγκεντρώθηκε βόρεια και ανατολικά του Μινσκ, πέριξ του Smolevici. Εκείνη τη στιγμή η Μεραρχία βρίσκονταν βαθειά στα μετόπισθεν των 3 Σοβ. Στρατιών που συγκροτούσαν το Δυτικό Μέτωπο, την εχθρική δύναμη που οι Τεθωρακισμένες Ομάδες 2 & 3 έπρεπε να καταστρέψουν.
    Μέχρι τα μεσάνυχτα της 26ης Ιουνίου η 7η ΤΘΜ βρίσκονταν ιππαστί του άξονα Μόσχα – Μινσκ. Την ίδια ημέρα σκοτώθηκε ο δκτης του Συντάγματος Αρμάτων.
    Την 26 και 27 Ιουνίου η Μεραρχία τάχθηκε αμυντικά, ευρισκόμενη στην περίεργη θέση να έχει μέτωπο και προς δυσμάς και προς ανατολάς, αποκρούοντας επιθέσεις και από την κατεύθυνση του Μινσκ και της Μόσχας.
    Η Μεραρχία στη διάρκεια των προηγούμενων ημερών αντιμετώπιζε συνεχείς κρίσεις ανεφοδιασμού λόγω του κυκλοφοριακού χάους που επικρατούσε εξαιτίας του όγκου των μονάδων του στρατού και της αεροπορίας που έπρεπε να κινηθούν προς τα εμπρός από τη μία, και των μη εκκαθαρισμένων Σοβ. δυνάμεων από την άλλη. Σε κάθε περίπτωση που δημιουργήθηκαν διλλήματα ο Μέραρχος προτίμησε σταθερά να κινηθεί με μέρος των δυνάμεων του παρά να αναμείνει τον εφοδιασμό όλης της Μεραρχίας. Σε ένα χαρακτηριστικό επεισόδιο το πρωί της 27ης Ιουνίου ο Αξκος ΔΜ ζήτησε από τον Αξκο Επχσεων να διατεθούν μάχιμα στοιχεία για τη συνοδεία των φαλαγγών ΔΜ. Ο Αξκος Επχσεων αρνήθηκε με την αιτιολογία ότι η αμυντική περίμετρος της Μεραρχίας ήταν οριακά επανδρωμένη. Στις 14:00 ο Αξκος ΔΜ ενημέρωσε το Κ. Στρατηγείο της Μεραρχίας ότι οι φάλαγγες ανεφοδιασμού θα εκκινούσαν το επόμενο πρωί εξαιτίας σειράς προβλημάτων. Στις 17:00 ο Αξκος Επχσεων διέταξε τον Αξκο ΔΜ να εκκινήσει τις φάλαγγες όχι αργότερα από τις 22:00, ανεξαρτήτως καιρού, σοβιετικών και κατάστασης δρόμου. Οι φάλαγγες κινήθηκαν, ενώ ο Αξκος ΔΜ, που επέβλεπε προσωπικά τη διαδικασία, κατάφερε να πείσει το δκτη μιας παραλλήλου κινούμενης δύναμης να του παρέξει και προστασία. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι με τον Μέραρχο να βρίσκεται με τα πλέον προωθημένα τμήματα του ο Αξκος Επχσεων είχε την ελευθερία αλλά και την αυτοπεποίθηση να λειτουργήσει την Μεραρχία.
    Το Σοβ. Δυτικό Μέτωπο κατατμήθηκε σε δύο θύλακες, έναν εσωτερικό, πλησίον των συνόρων που σφραγίζονταν από τις 4η και 9η Στρατιές και έναν ευρύ εξωτερικό που σφραγίζονταν από τις Τεθωρακισμένες Ομάδες 2 & 3. Το ανατολικό όριο της εσωτερικής γερμανικής περιμέτρου από το αντίστοιχο της εξωτερικής απείχαν περισσότερο από 200 χλμ.
    Η μάχη του Μινσκ έληξε στις 5 Ιουλίου και απέδωσε 324.000 αιχμαλώτους στους δύο θύλακες. Η 7η ΤΘΜ είχε συνεγερθεί για κίνηση από τις 29 Ιουνίου. Η Τεθ. Ομάδα ανέθεσε ως αποστολή στο ΧΧΧΙΧ ΤΘ ΣΣ να κινηθεί μέσω του Lepel, να καταλάβει το Vitebsk και στη συνέχεια να αποκόψει τον άξονα Μόσχα – Σμόλενσκ στο Jarcewo.
    Το Lepel απείχε 100 χλμ. από το Smolevici και βρίσκονταν επί του π. Ulla. Η Μεραρχία άρχισε την κίνηση της στις 2 Ιουλίου. Στις 4 Ιουλίου είχε ολοκληρώσει την διαπεραίωση της στην αν. όχθη του π. Ulla. Η Μεραρχία συνέχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα ανεφοδιασμού. Τη νύχτα 4/5 Ιουλίου, με όσο καύσιμο υπήρχε, συγκροτήθηκε ένα συγκρότημα από: ένα Μηχ/το Τάγμα ΠΖ, μία ίλη αρμάτων, μία Δρια Α/Τ, μία Δρια Α/Α, μία Δρια ΜΧ, δύο Πυρ/χιες ΠΒ και μία Δρια βαρέων όλμων. Το συγκρότημα είχε σαν αποστολή να καταλάβει τη γέφυρα στο Chasniki και στη συνέχεια, χωρίς να αφήσει τμήματα για την ασφάλεια της γέφυρας, να κινηθεί προς Vitebsk.
    Ο όγκος της Μεραρχίας μπόρεσε να κινηθεί με το πρωί της 5ης Ιουλίου, μέχρι το απόγευμα βρίσκονταν 25 χλμ από το Vitebsk.
    Στις 6 03:00 Ιουλίου η Μεραρχία δέχθηκε την επίθεση της 22ας Σοβ. Στρατιάς, η οποία στα 5ο και 7ο Μηχ/τα ΣΣ συγκέντρωνε 700 άρματα. Ο Μέραρχος αντιμετώπισε την κρίση δημιουργώντας 4 ad hoc τακτικά συγκροτήματα. Η αμυντική μάχη κράτησε μέχρι τις 8 Ιουλίου. Οι Σοβιετικοί με 3 Στρατιές επιτέθηκαν στην Τεθ. Ομάδα 3 χωρίς αποτέλεσμα.
    Την 11η Ιουλίου η Μεραρχία περνούσε νοτίως του Vitebsk και μέχρι το απόγευμα της 13ης είχε φτάσει στο Demidov, 85 χλμ μακριά.
    Τα προβλήματα των τμημάτων ΔΜ της Μεραρχίας συνεχίζονταν. Τα χαράματα της 14ης Ιουλίου μία φάλαγγα της Μεραρχίας, με επικεφαλή τον Αξκο ΔΜ της Μεραρχίας, δέχθηκε ισχυρή επίθεση στα περίχωρα του Vitebsk. Ο Ταγματάρχης (Major i.G. Liese) οργάνωσε μία πρόχειρη άμυνα με τους οδηγούς, συνοδηγούς καθώς και ένα τμήμα ΜΧ που εργάζονταν για την αποκατάσταση του δρόμου. Στη συνέχεια από το Στρατηγείο Μετόπισθεν της Μεραρχίας επικοινώνησε με το Κυρίως Στρατηγείο και ζήτησε βοήθεια. Ο Αξκος Επχσεων της Μεραρχίας του είπε ότι η Μεραρχία βρίσκονταν 100 χλμ. μακριά και ήταν αδύνατο να βοηθήσει. Ο Liese πήγε στο Στρατηγείο του ΧΧΧΙΧ ΤΘ ΣΣ που ήταν πλησιέστερα, εξέθεσε την κατάσταση στον επιτελάρχη του Σώματος, ο οποίος διέταξε ένα Σύνταγμα Πεζικού της 20ης ΜΠ να αντιμετωπίσει την απειλή. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι ο Μέραρχος και ο Αξκος Επχσεων της Μεραρχίας είχαν πλήρη συναίσθηση ότι η Μεραρχία βρίσκονταν κοντά στο να εκπληρώσει ένα στρατηγικής σημασίας στόχο, την αποκοπή των Σοβ. δυνάμεων στην κεντρική Ρωσία, και δε θα απομείωναν την ταχύτητα κίνησης της Μεραρχίας για κανένα λόγο.
    Την 15 17:30 Ιουλίου η εμπροσθοφυλακή της Μεραρχίας βρίσκονταν στον αυτοκινητόδρομο Μόσχα – Σμόλενσκ. Πολύ μακριά, στα δυτικά της Μεραρχίας βρίσκονταν μισό εκατομμύριο Σοβ. στρατεύματα που επρόκειτο να κυκλωθούν. Σε 48 ώρες (14-15 Ιουλ) η Μεραρχία είχε προελάσει 160 χλμ., με τα πλευρά της απόλυτα εκτεθειμένα και συνεχείς κρίσεις ανεφοδιασμού.

    Πριν συνεχίσω με το 2ο παράδειγμα θα ήθελα να προσθέσω δύο λόγια για το ποιοι ήταν αυτοί οι Ταγματάρχες που «λειτουργούσαν» τις μεραρχίες. Σε παλαιότερο σχόλιο μου είχα αναφερθεί στη δημιουργία του Σώματος των Αξκων του Γενικού Επιτελείου στον Πρωσικό και μετέπειτα γερμανικό στρατό. Οι Γερμανοί δεν είχαν φτιάξει μια συλλογική ιδιοφυία στο Αρχηγείο για να υποκαταστήσει την έλλειψη ενός Φρειδερίκου ή Ναπολέοντα, αλλά ένα νευρωνικό δίκτυο που διέτρεχε το στρατό από το Αρχηγείο μέχρι τις μεραρχίες. Η είσοδος στο Σώμα απαιτούσε τρία πράγματα: (1) Την επιτυχή είσοδο στην ακαδημία πολέμου. Ένα ποσοστό 15-25% (ανάλογα με τις πηγές) όσων συμμετείχαν στις εξετάσεις κατάφερναν να περάσουν. (2) Την επιτυχή αποφοίτηση από την ακαδημία πολέμου. Δεν αποφοιτούσαν όλοι όσοι εισέρχονταν. (3) Την επιτυχή υπηρεσία αμέσως μετά την αποφοίτηση και για ένα διάστημα 12-18 μηνών στο αρχηγείο του στρατού ως επιτελείς. Αυτοί που κατάφερναν να περάσουν και τις τρεις δοκιμασίες ήταν ένα 5% όσων αρχικά είχαν συμμετάσχει στις εξετάσεις. Είναι φανερό ότι ο γερμανικός στρατός δημιουργούσε μία ελίτ ανθρώπων με πολύ υψηλή κατάρτιση και πολύ υψηλή αυτοεκτίμηση.

    Παράδειγμα 2. Το Δεκέμβριο του 1942 το ΧΧΧΧVIII ΤΘ ΣΣ βρίσκονταν εγκατεστημένο αμυντικά στον ποταμό Τσιρ, στη νότια Ρωσία. Ο Τσιρ είναι παραπόταμος του Ντον. Στο βάθος ανατολικότερα βρίσκονταν η 6η γερμανική Στρατιά κυκλωμένη. Το Σώμα διέθετε την 336 ΜΠ, την 11η ΤΘΜ και άλλες μονάδες.
    Η 11η ΤΘΜ εισήλθε στο χώρο του Σώματος τη νύχτα 5/6 Δεκεμβρίου, έχοντας μεταφερθεί από τη Λευκορωσία σιδηροδρομικώς και στη συνέχεια οδικώς. Το σύνολο της μεραρχίας ολοκλήρωσε την άφιξη του το απόγευμα της 7ης Δεκεμβρίου.
    Η 336 ΜΠ ήταν εγκατεστημένη αμυντικά επί του ποταμού. Απέναντι της υπήρχαν στοιχεία της Σοβ. 5ης ΤΘ Στρατιάς. Στις 7 Δεκεμβρίου το 1ο Σοβ. ΤΘ ΣΣ ανέτρεψε τις μονάδες που βρίσκονταν βορείως της 336 ΜΠ και εγκατέστησε προγεφύρωμα στη δυτική όχθη του Τσιρ. (Για να μην υπάρχουν παρανοήσεις ένα Σοβ. ΣΣ είχε το μέγεθος περίπου μιας γερμανικής μεραρχίας).
    Είναι ενδιαφέρον ότι η 11η ΤΘΜ είχε μεταφερθεί στο ΧΧΧΧVIII ΤΘ ΣΣ για να συμμετάσχει στην επίθεση διάσπασης του Σοβ. κλοιού στο Στάλιγκραντ. Μάλιστα το πρωί της 7ης ο Μέραρχος της 11ης (Hermann Balck) ανέπτυσσε στους διοικητές του το σχέδιο του για την επερχόμενη επιχείρηση και εκτελούσε αναγνωρίσεις μαζί τους. Ξαφνικά βρέθηκαν να αντιμετωπίζουν κάτι τελείως διαφορετικό.
    Στις 7 09:00 Δεκεμβρίου η Μεραρχία έλαβε την παρακάτω προειδοποιητική δγη από το Σώμα: «Εχθρικά άρματα από την κατεύθυνση του Soyevski έχουν εισχωρήσει με κατεύθυνση νοτιοδυτικά. Ετοιμάστε το Σύνταγμα Αρμάτων για πιθανή αντεπίθεση». Η αναφορά του Σώματος συγκεκριμένα στο Σύνταγμα Αρμάτων οφείλονταν στο γεγονός ότι τα δύο Μηχ/τα ΣΠ της Μεραρχίας δεν είχαν αφιχθεί ακόμη.
    Στις 09:15 η Μεραρχία εξέδωσε την παρακάτω προειδοποιητική δγη στο Σύνταγμα: «50 εχθρικά άρματα έχουν εισχωρήσει στο βόρειο πλευρό της 336 ΜΠ. Το Σύνταγμα να ετοιμαστεί για κίνηση άμεσα. Δγη θα ακολουθήσει». Εκείνη τη στιγμή ο Αξκος Επιχειρήσεων της Μεραρχίας (Ia) απουσίαζε από το Στρατηγείο. Τη δγη εξέδωσε ένας Υπολοχαγός βοηθός του. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Συνταγματάρχης του Συντάγματος είχε σε 15’ έτοιμη μία Επιλαρχία του για κίνηση χωρίς να ζητήσει να επιβεβαιώσει τη δγη του Υπολοχαγού από κάποιον ανώτερο.
    Στις 09:25 το Σώμα διέταζε τη Μεραρχία: «Εχθρικά άρματα από Soyevski, με κατεύθυνση επίθεσης νοτιοδυτικά. Τα επικεφαλής εχθρικά στοιχεία έχουν φτάσει στο Κολχοζ 79. Η 11η ΤΘΜ να επιτεθεί εσπευσμένα, σε συνεργασία με την 336 ΜΠ με το Σύνταγμα Αρμάτων προς βορά και να απορρίψει τον εχθρό από τις θέσεις του δυτικά του π. Τσιρ. Αποκαταστήστε σύνδεσμο με την 336 ΜΠ άμεσα!».
    Στις 09:30 ο ίδιος Υπολοχαγός πέρασε τη δγη του Σώματος στο Σύνταγμα Αρμάτων.
    Στις 11:25 το Σώμα σε νεότερη δγη ζητούσε την καταστροφή των εχθρικών δυνάμεων και όχι την απόρριψη τους, ενώ καθόριζε το Σύνταγμα Αρμάτων να τεθεί υπό τον τακτικό έλεγχο της 336 ΜΠ. Η αλλαγή στη δγη του Σώματος από απόρριψη σε καταστροφή προήλθε μάλλον από παρέμβαση του Μεράρχου της 11ης.
    Η αντεπίθεση της 336 ΜΠ απέτυχε. Στις 17:00 η κατάσταση είχε ως εξής: Το Σοβ. προγεφύρωμα είχε συγκρατηθεί στη νότια πλευρά του άλλα η βόρεια πλευρά του είχε επεκταθεί και μία δύναμη αρμάτων βρίσκονταν στο Κολχοζ 79, το οποίο ήταν αρκετά πίσω ώστε να απειλεί τα μετόπισθεν της 336 ΜΠ. Μονάδες της 11ης εισέρχονταν στον αγώνα όπως έρχονταν από το σιδ. σταθμό. Η Σοβ. επίθεση αναχαιτίστηκε από ένα μίγμα μονάδων Α/Τ, ΜΧ και Α/Α. Στις 18:50 το Σώμα διέταξε την 11η ΤΘΜ να καταλάβει το Κολχόζ 79 το επόμενο πρωί.
    Το πρωί της 8ης Δεκεμβρίου έλαβε χώρα η γερμανική αντεπίθεση. Ο Μέραρχος της 11ης είχε σωστά εκτιμήσει ότι οι Σοβιετικοί θα κινούνταν ανατολικά για να ανατρέψουν την 336. Η 11η επιτέθηκε όταν η Σοβ. δύναμη είχε λάβει το σχηματισμό της για να συνεχίσει την ενέργεια. Η Μεραρχία επιτέθηκε σε δύο κατευθύνσεις, μία από δυτικά και μία από νότια, δηλαδή στα νώτα και στο πλευρό των Σοβιετικών. Οι δύο κατευθύνσεις σχημάτιζαν μεταξύ τους σχεδόν ορθή γωνία. Η αντεπίθεση ήταν επιτυχής, η 336 όμως πιέζονταν ισχυρά και ζήτησε τη διάθεση αρμάτων για την εκτόξευση άμεσης αντεπίθεσης. Διατέθηκε η 2η Επιλαρχία, ενώ ακόμη η μάχη στο κολχόζ μαίνονταν. Η μάχη στο κολχόζ τέλειωσε στις 14:25. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Μέραρχος της 11ης, ο οποίος το προηγούμενο πρωί προετοιμάζονταν για μια τελείως διαφορετική ενέργεια, είχε καταφέρει να δράσει και όχι να αντιδράσει στις ενέργειες των Σοβιετικών, επίσης είναι χαρακτηριστικό για το «στυλ» διοίκησης της Μεραρχίας ότι οι δγες και οι αναφορές που ανταλλάχθηκαν μεταξύ του Στρατηγείου και των υφιστάμενων μονάδων, όλο το προηγούμενο 24ωρο, δεν ήταν περισσότερο από δύο – τρεις προτάσεις. Τις επόμενες μέρες η 11η συνέχισε να εξαλείφει προγεφυρώματα στον τομέα του Σώματος. Ο ίδιος ο Μέραρχος περιγράφει τον τρόπο διοίκησης που ακολουθούσε: «Ο Αξκος Επχσεων βρίσκονταν στο Στρατηγείο τηρώντας την επαφή με προϊστάμενους, υφιστάμενους και γειτονικούς και με έμενα μέσω ασυρμάτου. Εγώ ήμουν πάντα ευκίνητος και τοποθετημένος στο αποφασιστικό σημείο. Τα απογεύματα ενώ ήμουν ακόμη στο πεδίο έπαιρνα τις αποφάσεις μου για την επόμενη ημέρα. Συζητούσα το σχέδιο μου με τον Αξκο Επχσεων τηλεφωνικά και στη συνέχεια επισκεπτόμουν τους Δκτες των Συνταγμάτων και τους έδινα τις διαταγές μου προσωπικά. Έπειτα γυρνούσα στο Στρατηγείο και συζητούσα το σχέδιο μου με τον Επιτελάρχη του Σώματος. Αν ο Δκτης του Σώματος συμφωνούσε τα Συντάγματα έπαιρναν ένα σήμα που έλεγε –καμία αλλαγή-. Αν υπήρχαν αλλαγές επισκεπτόμουν τα Συντάγματα τη νύχτα για να αποφευχθούν τυχόν παρανοήσεις. Με το χάραμα ήμουν πάλι στο αποφασιστικό σημείο».

    Όσα γράφτηκαν παραπάνω δεν αποτελούν λεπτομερειακές εξιστορήσεις των συγκεκριμένων μαχών, και ούτε ήταν αυτός ο σκοπός μου. Σκοπός μου ήταν να δείξω, ιδιαίτερα σε όποιον δεν είχε εικόνα, το «στυλ» ή την «κουλτούρα» διοίκησης από την οποία διαπνέονταν ο συγκεκριμένος οργανισμός, ο οποίος διεξήγαγε αυτού του είδους τις επιχειρήσεις.
    Σε ότι αφορά τον καινούριο κανονισμό προκρίνει, όπως θα περίμενε κανείς λόγω προέλευσης, ακόμα πιο βαριά και πολυπληθή στη σύνθεση επιτελεία και περισσότερο γραφειοκρατικές και αργές διαδικασίες.

  9. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Το εγχειρίδιο είναι αδιαβάθμητο.

    Δεν είμαι σίγουρος για το τι εννοεί η επόμενη ερώτησή σας.

    Πολλές ευχές για Υγεία και Ευτυχία το 2014!

  10. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αντεύχομαι Καλή Χρονιά, με Υγεία και Ευτυχία.

    Ευχαριστώ πολύ για το ενδιαφέρον!

  11. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ Τ.Τ.,

    Εύχομαι Καλή Χρονιά με Υγεία και Ευτυχία!

    Σε ότι αφορά τα σέβη… ας περιμένουμε να κριθούν από το αποτέλεσμα και όχι από την πρόθεση. Αλλά ευχαριστούμε για τα καλά λόγια.

    Επί της ουσίας: Θίγεις ορισμένα κρίσιμα σημεία:

    α. Η συζήτηση δε μπορεί να είναι ούτε τελείως αφηρημένη, ούτε τελείως θεωρητική – όχι μόνον θα κινδύνευε, όπως γράφεις, να εκτροχιαστεί στο φαντασιακό, αλλά δε θα είχε και καμία πρακτική αξία. Ας ρωτήσουμε και τους ισραηλινούς που πριν από το 2006 είχαν ένα σουρεαλιστικό, μεταμοντέρνο δόγμα που είχε συντάξει ένας μεταμοντέρνος φιλόσοφος ταξίαρχος – και δεν καταλάβαινε κανείς τι θέλει να πει – με αποτέλεσμα στον Λίβανο να μην ξέρουν που πάνε τα τέσσερα. Ελπίζω το πρώτο άρθρο (απόσπασμα του Κρέφελντ) να είναι στο πνεύμα αυτό.

    β. Η συζήτηση πρέπει να έχει ιστορικές αναφορές. Τα παραδείγματα είναι κρίσιμα. Χωρίς παραδείγματα δεν καταλαβαίνει κανείς τίποτα.

    γ. Ο πόλεμος ελιγμών ως δόγμα δεν είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος να σχεδιάζονται και να διευθύνονται επιχειρήσεις. Απαιτεί και προϋποθέτει βασικές αλλαγές στον οργανισμό του στρατού. Το παράδειγμα των επιτελών και των επιτελείων που αναφέρεις είναι χαρακτηριστικό (και κεντρικό). Χωρίς αυτές τις αλλαγές, το δόγμα είναι κενό γράμμα, όπως άλλωστε είναι για τους αμερικανούς. Μην ξεχνάμε ότι εμείς το αντιγράφουμε από τους αμερικανούς (και όχι από τους γερμανούς), οι οποίοι το αντέγραψαν από τους γερμανούς, αδυνατώντας όμως να λάβουν υπ΄όψιν τις προϋποθέσεις του. Το αποτέλεσμα μπορεί να μην ήταν τραγικό για τους αμερικανούς, γιατί οι αμερικανοί ήταν εξαιρετικοί στον πόλεμο φθοράς: είχαν την απαιτούμενη συντριπτική υλική και τεχνολογική υπεροχή. Εμείς, όμως, δεν την έχουμε…

    Αυτά και σε άλλα ακόμη, θα προσπαθήσουμε να θέσουμε αναλυτικά.

  12. Ο/Η thanos814 λέει:

    αγαπητέ Τ.Τ. καλησπέρα και καλή χρονιά!
    ήξερα ότι οι Γερμανοί είχαν ένα πολύ καλά οργανωμένο σώμα αξιωματικών αλλά τέτοιες λεπτομέρειες από τον τρόπο δράσης τους ομολογώ δεν είχα ξαναδιαβάσει!

    άντε, ας θέσω την ερώτηση της χρονιάς λοιπόν!ποια η πιθανότητα να βγει μια καινούρια υπουργάρα στον επόμενο ανασχηματισμό ή στις επόμενες εκλογές και να προσπαθήσει να επιβάλλει ένα τέτοιο σύστημα??και ποια η ακόμη μεγαλύτερη πιθανότητα τις αλλαγές αυτές να τις αποδεχτούν οι στρατηγοί???!!!

  13. Ο/Η T.T. λέει:

    Αγαπητέ thanos814, καλή χρονιά επίσης,

    Είναι εντυπωσιακό να διαπιστώνει κανείς ότι μια μεραρχία με 15,5 χιλιάδες κόσμο, χιλιάδες οχήματα και ερπυστριοφόρα, που προήλαυνε 100 χλμ τη μέρα, διοικούνταν από επιτελείο μεγέθους τάγματος (κατά τα αμερικανικά πρότυπα). Εγώ τουλάχιστον όταν το είχα ανακαλύψει είχα εντυπωσιαστεί.
    Σε ότι αφορά το μέγεθος υπήρχε μια θεμελιώδης διαφορά στον τρόπο που προσπαθούσαν να κυριαρχήσουν στο χάος του πολέμου οι Γερμανοί και οι Αμερικανοί. Οι πρώτοι με τη δράση, οι δεύτεροι με τον όγκο των πληροφοριών και τη συστηματική επεξεργασία. Αλλά καλύτερα να επεκταθούμε σ αυτό όταν έρθει η ώρα των Αμερικανών. Εμείς που ακολουθούμε τους Αμερικανούς χωρίς να έχουμε αντίστοιχο όγκο πληροφοριών να επεξεργαστούμε έχουμε φτιάξει τεράστια επιτελεία θαμμένα κάτω από τόνους ανούσιων εγγράφων.
    Σε ότι αφορά την ποιότητα, δε νομίζω ότι θα ήταν ανεκτή μια τέτοιου είδους ελίτ στον ΕΣ και γενικότερα στο ελληνικό δημόσιο, προς το παρόν τουλάχιστον.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s