Πόλεμος Ελιγμών, Μέρος Β΄

του Μάρτιν φαν Κρέφελντ

Το παρόν κείμενο αποτελεί το Β΄ Μέρος του κειμένου που είχε προηγηθεί. Στο κομμάτι αυτό ο Κρέφελντ παραθέτει πιο αναλυτικά τις αντιλήψεις του για τον Πόλεμο Ελιγμών, αντιπαραβάλοντας τις δύο αντιλήψεις (ελιγμού και φθοράς), ιδιαίτερα στον τρόπο διεξαγωγής των επιθετικών και αμυντικών επιχειρήσεων.

Ο συγγραφέας της εργασίας Μάρτιν φαν Κρέφελντ.

Ο συγγραφέας της εργασίας Μάρτιν φαν Κρέφελντ.

Οι αμερικανοί τείνουν να βρίσκουν τον πόλεμο ελιγμών αφύσικο. Αυτό πιθανόν να οφείλεται στο ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις από την εποχή του Αμερικανικού Εμφυλίου είχαν μία μακρά παράδοση στο να πολεμούν από θέσεως συντριπτικής υλικής υπεροχής. Γι΄ αυτές, ο πόλεμος ήταν συχνά ζήτημα του να μεγιστοποιούν τα πλήγματα που ήταν σε θέση να επιφέρουν βάσει των διαθεσίμων πόρων, κι εν συνεχεία ανταλλαγής πληγμάτων μέχρι που η πιο αδύναμη πλευρά – σχεδόν πάντα ο αντίπαλος – να φθαρεί μέχρι του σημείου να μη μπορεί πλέον να πολεμήσει. Στο πρόβλημα αυτό έχει προστεθεί και η γλωσσική σύγχυση. Όπως έχουμε δει, το δόγμα του σύγχρονου αμερικανικού στρατού βασίστηκε ρητά στο γερμανικό προηγούμενο. Παρ΄όλα αυτά, ακόμη και οι καλύτερες μεταφράσεις δε μπορούν να αποδώσουν το ακριβές νόημα της αρχικής γλώσσας· με τη σειρά τους, οι αμερικανικοί όροι έχουν λεπτές διαφορές με τους αντίστοιχους βρετανικούς. Παραδείγματος χάριν, ο ίδιος ο τίτλος του θεμελιώδους γερμανικού εγχειριδίου «HdV100/100 VS-Nfd, Führung im Gefecht» μπορεί να μεταφραστεί είτε ως «Διοίκηση και Έλεγχος στη Μάχη» είτε ως «Ηγεσία στη Μάχη». Στο παρελθόν, αυτά και παρόμοια προβλήματα έχουν προκαλέσει μεγάλη σύγχυση. Ακόμη και μετά από μια δεκαετία ρητής αποδοχής των γερμανικών αντιλήψεων περί ελιγμού, το «Μέλλον της Αερο-εδαφικής Μάχης» (Ιανουάριος 1989), ενώ βρίθει ορολογίας περί ελιγμών, είναι μετέωρο μεταξύ ελιγμού και φθοράς. Τα νεώτερα εγχειρίδια του αμερικανικού Σώματος των Πεζοναυτών (πχ:  [FMFM] 1-3, Τακτική) και οι πρόσφατες αντιλήψεις του Αμερικανικού Στρατού σχετικά με τη μη γραμμική μάχη τα καταφέρνουν καλύτερα στη σύλληψη της γερμανικής αντίληψης.

Ανά πάσα στιγμή, ο στρατός που διεξάγει πόλεμο φθοράς θα έχει τις περισσότερες δυνάμεις στην πρώτη γραμμή. Αυτές οργανώνονται ομοιογενώς, βάσει της πεποίθησης ότι μία αλυσίδα είναι τόσο ισχυρή όσο ο πιο αδύναμος κρίκος της. Οι επιχειρησιακές εφεδρείες είναι από μικρές έως ανύπαρκτες. Αντιστοίχως, υπάρχουν πολύ λίγες μεραρχίες που μπορούν να εναλλάσσονται κυκλικά στην πρώτη γραμμή για ανάπαυση και για ενσωμάτωση και εκπαίδευση των αντικαταστατών. Αντιθέτως, στο πόλεμο ελιγμού, συνήθως το μέτωπο θα προκαλύπτεται και μόνο η μειοψηφία των στρατευμάτων θα είναι εν δράσει· η πλειοψηφία θα τηρείται σε ετοιμότητα στην εφεδρεία έτσι ώστε όχι μόνο να μπορούν να εκπαιδεύονται και να αναδιοργανώνονται αλλά και να προετοιμάζονται να επιχειρήσουν ως ένα μεγάλο κύμα. Οι μονάδες είναι ετερογενείς κατά την ποιότητα, με τις καλύτερες μονάδες να ηγούνται των επιθέσεων και τις υπόλοιπες να ακολουθούν και να σταθεροποιούν τα κέρδη.

Ο πόλεμος φθοράς είναι γραμμικά προσανατολισμένος, με τις μονάδες στριμωγμένες και τα πλευρά συνδεδεμένα στενά. Ο πόλεμος ελιγμών είναι προσανατολισμένος στις ωθήσεις, με μεγάλα και συχνά ακανόνιστα και μεταβλητά κενά μεταξύ των επιθετικών ωθήσεων. Τα κενά θεωρείται ότι δημιουργούν ευκαιρίες. Έτσι, υπάρχει μια «κάθετη» σχέση μεταξύ του πολέμου φθοράς και του πολέμου ελιγμών. Η φθορά επιδιώκει να συντρίψει τα στοιχεία του εχθρού ένα προς ένα μέχρι να μείνουν ελάχιστα ή κανένα. Ο ελιγμός επιζητά να σπάσει τα διάφορα είδη συγκολλητικής ουσίας (ανεφοδιαστικές ροές, έλεγχος και διοίκηση, δυνατότητα συντονισμού και αμοιβαίας υποστήριξης) που τα συνέχουν, ακόμη και μέχρι του σημείου που δε θα είναι πλέον σε θέση να προσφέρουν συνεκτική αντίσταση. Ο πόλεμος φθοράς σκοπεύει στις δυνάμεις του εχθρού (δηλ, τα ισχυρά στοιχεία του)· ο πόλεμος ελιγμών στις αδυναμίες του.[2]  Ανεξαρτήτως του μεγέθους μίας εμπλοκής, η φθορά εστιάζει στο άμεσο πεδίο της μάχης και συχνά οδηγεί σε αιματοχυσία. Ο ελιγμός επιζητά να αποφύγει τόσο το πεδίο της μάχης όσο και την αιματοχυσία με το να μεταφέρεται στο αμέσως υψηλότερο επιχειρησιακό επίπεδο· με άλλα λόγια, επιζητά να κρίνει το τακτικό πλεονέκτημα με τη χρήση υψηλής τακτικής, την εμπλοκή επιπέδου υψηλής τακτικής με τη χρήση επιχειρησιακής τέχνης, και την εμπλοκή επιχειρησιακού επιπέδου καταφεύγοντας στο στρατηγικό επίπεδο. Αυτό, φυσικά, είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίον ο πόλεμος ελιγμών απαιτεί διοικητές εκπαιδευμένους να σκέπτονται σε ένα τουλάχιστον επίπεδo παραπάνω (κατά προτίμηση σε δύο)  από αυτό στο οποίο επιχειρούν οι ίδιοι.

Στην άμυνα, ο πόλεμος φθοράς τοποθετεί τις δυνάμεις προωθημένα ενώ επιχειρεί να δημιουργήσει και να κρατήσει μεγάλα, συνεχή μέτωπα καλυπτόμενα από φυσικά εμπόδια που εξυπηρετούν στο να επιβραδύνουν και να σταματήσουν τον αντίπαλο έτσι ώστε αυτός να καταστραφεί με την ισχύ πυρός. Αντιθέτως, ένας στρατός που εφαρμόζει πόλεμο ελιγμών θα προκαλύψει, μόνον, το μέτωπό του και το μέτωπο αυτό μπορεί κάλλιστα να έχει κενά σκόπιμα δημιουργημένα. Τα εμπόδια εξυπηρετούν μόνον στο  να κατευθύνουν τις εχθρικές ωθήσεις έτσι ώστε να οργανωθούν αντεπιθέσεις. Ο πόλεμος φθοράς αποφεύγει τα γραμμικά εμπόδια επειδή εμποδίζουν τις αντεπιθέσεις.  Εν τω μεταξύ, ο όγκος των δυνάμεων τηρείται πίσω, αρκετά μακριά για να προστατεύονται· δεχόμενος επίθεση, ένας στρατός προσανατολισμένος στον ελιγμό πρώτα θα οπισθοχωρήσει και μετά, αφού ο επιτιθέμενος έχει εκθέσει τα πλευρά και έχει πιθανώς υπερεκταθεί ο ίδιος, θα βασιστεί σε μία ταχεία, ισχυρή αντεπίθεση εκτελεσμένη χωρίς αναμονή εντολών από το ανώτερο κλιμάκιο διοικήσεως. Στον πόλεμο φθοράς η επίθεση και η άμυνα διαχωρίζονται αυστηρά, ενώ στον πόλεμο ελιγμών η διαφορά είναι πολύ μικρότερη επειδή και τα δύο αποτελούνται από μια εναλλαγή ωθήσεων και αντ-ωθήσεων.

Οι όροι άμυνα και μέτωπο εγείρουν το θέμα της σχέσης δυνάμεων-προς-χώρο, που για πολλά χρόνια είναι κρίσιμος παράγοντας στους ελέγχους εξοπλισμών και στις μελέτες που υποστηρίζουν ότι μετράνε τη στρατιωτική ισορροπία στην Ευρώπη.[3] Δεδομένου ότι οι μονάδες είναι στατικές και η ισχύς πυρός που μπορούν να εκπέμψουν τα όπλα περιορισμένη, ο πόλεμος φθοράς απαιτεί πάντα ένα αμυντικό «ελάχιστο», ανεξάρτητα από τη δύναμη του αντιπάλου.[4] Αλλιώς θα υπάρχουν κενά και τα πλευρά δε θα μπορούν να συνδέονται. Αντιθέτως, ο πόλεμος ελιγμών είναι εξ ορισμού ρευστός. Συνεπώς, όχι μόνον μπορεί να τα καταφέρει με πολύ χαμηλότερους λόγους δυνάμεων-προς-χώρο αλλά μπορεί και να ευνοείται από αυτούς. Μια άμυνα που ενεργεί κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορεί κάλλιστα να αμυνθεί εναντίον ενός επιτιθεμένου που υπερέχει αριθμητικά έναντι αυτής τρία προς ένα ή και περισσότερο. Υπάρχουν πολλές περιστάσεις αυτού του είδους στο Ανατολικό Μέτωπο το 1943-1945, ενώ το καλύτερο παράδειγμα το εμφανίζει αναμφισβήτητα η ισραηλινή άμυνα στα υψώματα του Γκολάν το 1973.

ClausewitzΓια να γίνει κατανοητή η φύση του πλεονεκτήματος που προσφέρει μια άμυνα βασιζόμενη στον ελιγμό, είναι ίσως βολικό να παρακολουθήσει κανείς τον Κλαούζεβιτς. Με τη λογική του, η άμυνα σε τακτικό επίπεδο προσφέρει τρία θεμελιώδη πλεονεκτήματα: τον αιφνιδιασμό, το πλεονέκτημα του εδάφους και την συγκλίνουσα επίθεση.[5] Ο αιφνιδιασμός ευνοεί τον αμυνόμενο γιατί, σε αντίθεση με τον επιτιθέμενο του οποίου οι κινήσεις πρέπει να γίνουν σε ανοικτό πεδίο, αυτός μπορεί να καλύψει τις θέσεις του και τις κινήσεις που λαμβάνουν χώρα πίσω από αυτές. Το έδαφος ευνοεί τον αμυνόμενο γιατί μπορεί να το εμπλουτίσει με κάθε είδους εμπόδια, αν και πρέπει να αναφερθεί ρητώς ότι για τον Κλαούζεβιτς η αξία τέτοιων εμποδίων έγκειται λιγότερο στη δική τους, εγγενή αξία όσο για την πιθανότητα να εκμεταλλευτεί κανείς το αναπάντεχο για να αντιμετωπίσει τον επιτιθέμενο που προσπαθεί να κινηθεί δια μέσου των. Τέλος, αν και ο επιτιθέμενος μπορεί να είναι σε καλύτερη θέση από τον αμυνόμενο για να κυκλώσει τη συνολική δύναμη του αντιπάλου, ο αμυνόμενος έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να εξαπολύσει συγκλίνουσες επιθέσεις εναντίων μερών ή τμημάτων που έχουν διασπάσει τη γραμμή του και έχουν έτσι αποσπαστεί από την διοικητική μέριμνα καθώς και τον έλεγχο από τα μετόπισθέν τους. Ας σημειωθεί ότι και τα τρία επιχειρήματα θα αποδώσουν στον αμυνόμενο μόνον σε περίπτωση που αυτός είναι ευκίνητος ή τουλάχιστον διατηρεί επιχειρησιακή εφεδρεία (με άλλα λόγια, στο βαθμό που αυτός εφαρμόζει πόλεμο ελιγμών). [6]

Στον πόλεμο φθοράς η άμυνα βασίζεται στην ισχύ των προετοιμασμένων θέσεων και αντιμετωπίζει την επίθεση μετωπικά. Στην άμυνα με ελιγμούς, η βασική τακτική από την οποία πηγάζουν όλες οι παραλλαγές είναι το «βήμα προς το πλάι», σαν αυτό του ταυρομάχου. Αυτό ισχύει εξ ίσου για το ορεινό πεζικό στα βουνά όσο και για τα βαριά τεθωρακισμένα στο επίπεδο έδαφος. Η γερμανική τακτική «άμυνας χώρου» προβλέπει μια σειρά ελιγμών «πλαϊνού βήματος» σε κάθε επίπεδο διοικήσεως, από το λόχο μέχρι το σώμα στρατού και εκτείνεται σε σημαντικό βάθος. Οι γωνίες και οι πλευρές του χώρου που είχε υποστεί διείσδυση συνέχιζαν να κατέχονται. Οι πλευρικές μονάδες συνήθως δεν αποσύρονταν (δηλαδή δεν τις τραβούσαν πίσω προκειμένου να σχηματιστούν γραμμές παράλληλες προς το μέτωπο). Το βάθος στο οποίο επιτρέπεται στον εχθρό να διεισδύσει εξαρτάται από την ισχύ του και από πολιτικούς περιορισμούς. Στο Ανατολικό Μέτωπο κατά τον Β’ ΠΠ υπήρξαν τουλάχιστον δύο περιπτώσεις που τα βάθη έφτασαν στα 100-200 χλμ – στην επιχείρηση Blau (Κυανή) τον Μάιο του 1942 και στην αντεπίθεση του Στρατάρχη Μάνσταϊν στην Ουκρανία, στις αρχές του 1943. Στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο, οι Γερμανοί διεκήρυσσαν ότι είχαν δήθεν μια πολιτική σκληρής εδαφικής άμυνας – μέχρι η εχθρική διείσδυση να φτάσει στα 40 χλμ. Αυτό εξασφάλιζε χρόνο για να καταφθάσουν οι επιχειρησιακές εφεδρείες και να απλωθεί και να υπερκεταθεί μια εχθρική ώθηση στο πλαίσιο της προετοιμασίας μιας αντεπίθεσης εναντίον αδύναμων, επιμηκυμένων πλευρών καθώς και εναντίον οποιωνδήποτε απομονωμένων επιτιθέμενων μονάδων που είχαν διεισδύσει. Κατά πολλούς τρόπους, αυτό είναι το παλιό πρότυπο των Καννών που τόσο έχει εμποτίσει τη γερμανική στρατιωτική σκέψη από τη Μάχη του Σεντάν το 1870.

Η φθορά και ο ελιγμός διαφέρουν επίσης κατά τον τρόπο που χρησιμοποιούνται τα όπλα. Η πρώτη τα χρησιμοποιεί προκειμένου να καταστρέψει όσο το δυνατόν περισσότερους στόχους όσο το δυνατόν ταχύτερα· ο δεύτερος τα χρησιμοποιεί για να επιτύχει συγκεκριμένες τακτικές καταστάσεις που θεωρούνται ευνοϊκές από τον διοικητή. Για να εκτεθεί περαιτέρω το νατοϊκό αμυντικό σκεπτικό όπως εξηγήθηκε στην προηγούμενη παράγραφο, οι γερμανοί σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν τους εκτοξευτήρες MLRS προκειμένου να διοχετεύσουν τις κινήσεις του επιτιθεμένου ήδη πριν αυτός φτάσει στο δικό του Πρόσθιο Όριο Τοποθεσίας (ΠΟΤ). Έτσι, ο «δίαυλος» στον οποίο θα εκινείτο θα είχε μεγαλύτερο βάθος, με αντίστοιχη μείωση του βάθους στο οποίο θα του επιτρεπόταν να διεισδύσει στη φίλια περιοχή. Με τέτοιου είδους μέσα η ελευθερία κινήσεως του επιτιθεμένου θα μειωνόταν.  Μόλις η κατεύθυνση της εχθρικής ωθήσεως εντοπιζόταν, θα ξεκινούσαν τα «πλαϊνά βήματα» και οι άλλοι τομείς θα απογυμνώνονταν από στρατεύματα τα οποία θα απελευθερώνονταν για να αντεπιτεθούν. Όλα αυτά, επαναλαμβάνεται, είναι δυνατά μόνον με την προϋπόθεση ότι ο αμυνόμενος έχει προσχωρήσει στον πόλεμο ελιγμών. Επιχειρώντας να επιδοθεί σε φθορά εναντίον ενός υπέρτερου αντιπάλου, πιθανότατα δε να ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει το Κέντρο Βάρους του αντιπάλου εγκαίρως και, κατά συνέπεια, θα έχανε κατ΄ ελάχιστον τη μάχη και ίσως τον πόλεμο.

Σημειώσεις

[2]. Στο γερμανικό σύστημα αυτό ήταν γνωστή ως «Flachen-und-Luecken Taktik» (κατά λέξη: «τακτική επιφανειών και οπών»)

[3]. Για μια εξαιρετική συγκριτική ανάλυση των ούτω καλούμενων «μοντέλων καταμέτρησης κουκιών» βλ. Natalie J. Goldring, The Conventional Balance: How Far beyond the Bean Count Are We? a report of the Defense Budget Project (Ισορροπία Στρατιωτικής Ισχύος: Πόσο έχουμε ξεπεράσει το μέτρημα των κουκιών; ) περιοδικό The Project, Ουάσιγκτον, Ιούνιος 1989. Όλα τα μοντέλα αυτά ανεπίγνωστα προϋποθέτουν μια προσέγγιση του πολέμου με τη νοοτροπία του πολέμου φθοράς, όπως κάνουν σχεδόν όλα τα ποσοτικά μοντέλα και μοντέλα Λάντσεστερ (Σ.τ.Μ.: Αναφορά σε μεθόδους (μαθηματικής) Επιχειρησιακής Ανάλυσης. Για τη σημασία της επιρροής της Επιχειρησιακής Ανάλυσης στη στρατιωτική παιδεία που παρέχουν οι ελληνικές παραγωγικές σχολές θα υπάρξει ξεχωριστή ανάλυση σε επόμενη ανάρτηση, στο πλαίσιο της παρούσας θεματικής ενότητας)

[4]. Βλ Μπ. Χ. Λίντελ Χάρτ, «The Ratio of Forces to Space,» in Europe, Deterrence or Defense (Η αναλογία δυνάμεων προς χώρο στην Ευρώπη. Αποτροπή ή Άμυνα) (επιμ. Μπ. Χ. Λίντελ Χάρτ),  εκδ Praeger, Νέα Υόρκη, 1960, σελ. 94-109

[5]. Κάρλ φον Κλαούζεβιτς, On War (Περί του Πολέμου), επιμ. Michael Howard και Peter Paret, εκδ. Princeton University Press, Πρίνστον, Νέα Υερσέη, 1976, Βιβλίο 6, Κεφ. 2

[6]. Ο συλλογισμός του Κλαούζεβιτς οδηγεί στο παράδοξο συμπέρασμα ότι, ενώ ο αμυνόμενος έχει το πλεονέκτημα στα πεδινά εδάφη, στα βουνά το πλεονέκτημα το έχει ο επιτιθέμενος. Αυτό επειδή δε θα υπάρχει ευκαιρία στο διακεκομμένο έδαφος για τον αμυνόμενο να διεξαγάγει συγκλίνουσε επιθέσεις. Για μια παρόμοια σύγχρονη γερμανική αντίληψη, βλ. Αντγου Hans-Henning von Sandrart, «Forward Defence: Mobility and the Use of Barriers» (Προωθημένη Άμυνα: Ευκινησία και Χρήση Κωλυμάτων») στα «Δεκαέξι Έθνη του ΝΑΤΟ», τ. 1/85: σελ/ 41-43. Η γερμανική έννοια της ευκίνητης άμυνας δεν ταυτίζεται με την αμερικανική. «Ρευστή» αντί για «κινητή» αποδίδει καλύτερα την έννοια. Εκθέσεις των διαδόχων του στρατηγού von Sandrart στην ηγεσία του γερμανικού στρατού (στρατηγοί von Ondarza και Naumann) επιδεικνύουν τον ίδιο τρόπο σκέψης.

28 Responses to Πόλεμος Ελιγμών, Μέρος Β΄

  1. Τι να πει κανείς μετά από αυτό που διαβάσαμε; Ότι οι Ελληνικές δυνάμεις στον Έβρο είναι για έναν πόλεμο φθοράς έναντι ενός πιο ισχυρού αντιπάλου; Ότι δεν υπάρχουν δυνάμεις πίσω για πόλεμο ελιγμών; Αλλά και το τελευταίο ότι στα ορεινά εδάφη έχει το πλεονέκτημα ο επιτιθέμενος; Αυτό δεν το ήξερα και έτσι χάσαμε στην Μικρά Ασία! Η διαφωνία μου όμως είναι για τα ορεινά εδάφη γιατί έχω κάποιες αντιρρήσεις δεν έχει να κάνει με τον τρόπο της επίθεσης άλλα με την άμυνα! Τελικά βρισκόμαστε στην δύσκολη θέσει και πρέπει να τα αλλάξουμε όλα στης ένοπλες μας δυνάμεις! Να δούμε που θα βρούμε όχι μόνο τα χρήματα αλλά και το μυαλό για να τα καταφέρουμε.

    Μια απορία έχω όμως και δεν μου την λύνει κανείς; Μπορείς να κάνεις έναν πόλεμο φθοράς σε 3-4 ημέρες; Ή να το πω αλλιώς: Στους πεπερασμένους πόρους που έχεις μπορείς να κάνεις έναν πόλεμο φθοράς στον αέρα και ελιγμών στην ξηρά; Δηλαδή να προσπαθήσεις να εκμεταλλευτείς την δική σου αεροπορία για να φθείρεις την εχθρική ενώ από κάτω γίνετε πόλεμος ελιγμών δηλαδή από τον στρατό; Όχι φυσικά και ούτε με το ναυτικό μπορείς να το κάνεις αυτό.

    Αυτά τα αναφέρω γιατί υπάρχουν δυσκολίες στην κάθε μια εφαρμογή σε κάθε ένα μέτωπο. Καλά τα λόγια αλλά υπάρχει και η πράξη! Εδώ δεν έχουμε ένα αχανές μέτωπο να τα εφαρμόσουμε αυτά
    Τι θα κάνεις αν σου πει ο αρχηγός της αεροπορίας ότι δεν μπορούμε να διαθέσουμε πλην Α-7 και Τ-2 για επιθέσεις κοντινής υποστήριξης τα παλιά μιράζ 2000 για επιθέσεις εναντίων των πλοίων του εχθρού και άντε και τα καινούργια για μερικές βολές πυραύλων μεγάλης απόστασης σκαλπ; Γιατί πρέπει να εκμεταλευτώ την ευκαιρία για να καταστρέψω την εχθρική αεροπορία στον αέρα και χρειάζομαι 3-4 ημέρες για να το κάνω αυτό!

  2. Ο/Η GC λέει:

    Το ιστολόγιο αυτό έχει περάσει σε ενα επιπεδο ποιότητας πιο πέρα από αυτο της καταθλιπτικής εγχώριας πραγματικότητας. Προτείνετε την υϊοθέτηση των «ελιγμών» από τις ΕΔ ; Αν ναι θα έπρεπε αργότερα να γίνεται πιο συγκεκριμένοι σε σχέση με την εφαρμογή του μοντελου αυτού στις συνθήκες μας. Έχετε πληροφόρηση αν ηγεσία των ΕΔ έχει ανάλογους προβληματισμούς ;

  3. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ GC,

    Ευχαριστούμε για τα καλά λόγια.

    Θεωρητικά τουλάχιστον, ο ΕΣ έχει τυπικά υιοθετήσει την αντίληψη περί Πολέμου Ελιγμών. Σε βασικά θεσμικά κείμενα (όπως στο ισχύον ΕΕ 101-1 “Η Σχεδίαση στο Στρατό Ξηράς) γίνεται ρητή αναφορά στο γεγονός ότι (τουλάχιστον το εγχειρίδιο) ακολουθεί τη “φιλοσοφική βάση (sic) της Τακτική του Ελιγμού (Maneuverist Approach)”.

    Επιπλέον, σε σχολιασμό πρόσφατης άσκησης, αμυντικά έντυπα διατύπωσαν την θέση ότι «με την άσκηση επιβεβαιώθηκε η μετάβαση του ΕΣ από τον πόλεμο φθοράς στον πόλεμο ελιγμών» – φράση που αποκλείεται να έγραψε κάποιος δημοσιογράφος χωρίς να του έχει υποβληθεί από στρατιωτικούς. Δε μπορεί κανείς να ξέρει αν οι ίδιοι αξιωματικοί που είπαν αυτό το πίστευαν κιόλας, ή το είπαν για ψυχολογικούς, ας πούμε, λόγους.

    Η σειρά των κειμένων αυτών έχει σαν σκοπό να βοηθήσει στο να καταστεί κάπως σαφέστερο το νόημα της έννοιας του πολέμου ελιγμών (κάτι που ο ΣΚ 31-3 «Το Τακτικό Δόγμα του Στρατού Ξηράς» κάνει μάλλον πολύ συνοπτικά), κι εν συνεχεία να φωτίσει πολλές από τις πρακτικές επιπτώσεις και απαιτήσεις που το δόγμα θέτει για τον στρατό. Ο πόλεμος ελιγμών είναι περισσότερο μια στρατιωτική νοοτροπία και λιγότερο ένα σύνολο τακτικών οδηγιών. Στο πλαίσιο αυτό θα υπάρξουν αναφορές σε πρακτικά θέματα όπως η σύνθεση των μονάδων, η δομή δυνάμεων, οι περίφημες «Διαταγές Αποστολών», η διαμόρφωση των στελεχών, τα όρια του οργανισμού για την υιοθέτηση ενός τέτοιου δόγματος και άλλα συναφή θέματα. Για να δοθούν αυτά πειστικά και συγκροτημένα, θα χρειαστεί αρκετή έκταση, συνεπώς… έχουμε αρκετό δρόμο μπροστά μας.

  4. Ο/Η Βασίλης Ζορμπάς λέει:

    Τα συγχαρητήρια μου για ακόμα μια εξαιρετική σειρά άρθρων.

    Αν δεν σας είναι γνωστό ήδη, προτείνω προς ανάγνωση το «Balck and Mellenthin on Tactics: Implications for NATO Military Doctrine»
    http://www.scribd.com/fullscreen/159138648?access_key=key-1pb7nfk7876ebhlhs9mt&allow_share=true&escape=false&view_mode=scroll

    και εδώ το πρωτότυπο.
    http://usacac.army.mil/cac2/CSI/docs/Gorman/05_Joint_1979_85/03_J5_1980_81/03_80_BalkMellenthin_OnTactics_May.pdf

    Στις απαντήσεις των Γερμανών φαίνεται αυτό που αναφέρετε και στα σχόλια: Ο πόλεμος είναι περισσότερο μια νοοτροπία και λιγότερο ένα σύνολο τακτικών οδηγιών.
    Mε εκτίμηση

  5. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε, ευχαριστούμε για τα καλά λόγια.

    Το άρθρο που αναφέρεις μεταφράζεται ήδη για να δώσει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα άμυνας στο πνεύμα του πολέμου ελιγμών από δύο κορυφαίους επιχειρησιακούς αξιωματικούς.

    Προσεχώς.

  6. Ο/Η Ευστάθιος Παλαιολόγος λέει:

    Διαβάζοντας τα εξαιρετικά άρθρα σας έχω να κάνω τις εξής απορίες, ή παρατηρήσεις προς σχολιασμό αν θέλετε.
    α) Σχετικά με την άμυνα σε ορεινό έδαφος, μήπως το ορεινό έδαφος ευνοεί τον «πόλεμο φθοράς» από πλευράς αμυνομένου μιας και το έδαφος υπαγορεύει και στον επιτιθέμενο και στον αμυνόμενο συγκεκριμένες κατευθύνσεις και όρια; Σε συνέχεια αυτού, μήπως δεν πρέπει να υπάρχει διάκριση μεταξύ πολέμου φθοράς και πολέμου ελιγμών αλλά και οι δύο φιλοσοφίες να είναι ενταγμένες σε ένα εθνικοποιημένο δόγμα, προσανατολισμένο στα δικά μας μέτρα όπου στην μία περίπτωση η τακτική και στρατηγική κατάσταση επιβάλει την εφαρμογή αυτού του τρόπου πολέμου ενώ σε μια άλλη περίπτωση κάτι διαφορετικό; Μήπως δηλαδή τα δύο δόγματα δεν αποκλείουν το ένα το άλλο αλλά μάλλον το συμπληρώνουν;

    β) Σχετικά με την διάρκεια μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης και τον πόλεμο ελιγμών, μήπως τυχόν απότομη διακοπή των επιχειρήσεων μετά από έξωθεν παρεμβάσεις θα ανατρέψει τα σχέδια των ΕΔ για ρευστή άμυνα και η πολιτική κατάσταση θα επιβάλει τα κέρδη-ζημιές των παρούσων θέσεων κατά την εκεχειρία, δηλαδή ο στρατός αφήνει τον εχθρό να εισχωρήσει με σκοπό να τον πλήξει με τον Χ τρόπο αλλά η πολιτική ηγεσία συμφωνεί για άμεση διακοπή των επιχειρήσεων που βρίσκει τον εχθρό την παρούσα στιγμή με εδαφικά οφέλη;

    Πιθανόν να είναι αφελής οι ερωτήσεις μου αλλά θα εκτιμούσα έναν σχολιασμό

  7. Κύριε Παλαιολόγε για το Β ερώτημα σας: Το έχω αναφέρει πολλές φθορές πως ένας πόλεμος λίγων ημερών ευνοεί πάντα τον επιτιθέμενο! Και δυστυχώς η πολιτική ηγεσία έχει καταστροφική άγνοια των πραγμάτων πόσο μάλλον των στρατιωτικών επιχειρήσεων:
    Για το Α: Είναι δύσκολο να μπλέξεις το ένα με το άλλο δόγμα γιατί απαιτεί συγκεκριμένους χειρισμούς και της μονάδες στην κατάλληλη από πριν θέσει! Τώρα πως θα κάνεις έναν πόλεμο ελιγμών με της μονάδες τοποθετημένες για έναν πόλεμο φθοράς; Αυτό μόνο στην Ελλάδα γίνεται!

    Για το ορεινό έδαφος πράγματι ευνοεί τον επιτιθέμενο γιατί οι παραπλήσιες μονάδες δεν έχουν την ικανότητα γρήγορής κίνησης για να χτυπήσουν από τα πλάγια το κενό που έχει δημιουργηθεί!

  8. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Αφού διευκρινιστεί το αυτονόητο (ότι οι ερωτήσεις μόνον αφελείς δεν είναι), να δώσω τις προσωπικές μου απόψεις σχετικά με τα δύο ερωτήματα που θέτεις:

    Κατ΄αρχάς, η θέση ότι το ορεινό έδαφος ευνοεί την επίθεση ενώ το ορεινό έδαφος ευνοεί την επίθεση είναι μια θεωρητική αφαίρεση, και μάλιστα του Κλαούζεβιτς (σημαντικό γιατί ο Κλαούζεβιτς παρήγαγε κατ΄εξοχήν θεωρητικά σχήματα), και όχι μια οδηγία τακτικής. Η παρατήρηση έχει τη σημασία της.

    Κατά δεύτερον, έχει ιδιαίτερη σημασία να προσεχθούν δύο λεπτομέρειες της θέσης αυτής: α) το έδαφος ευνοεί – και δεν εξασφαλίζει – την επίθεση. Φυσικά, αν ο αμυνόμενος είναι καλύτερος κατά τα λοιπά από τον επιτιθέμενο (ισχύς, ποιότητα δυνάμεων, ποιότητα ηγεσίας κλπ), θα εκμεταλλευτεί το έδαφος κι αυτός προς όφελός του. β) όταν ο Κλαούζεβιτς διατυπώνει την παραπάνω θέση και φτάνει στο συμπέρασμα που φτάνει, υπονοεί τη συνολική διεξαγωγή της μάχης σε ορεινό έδαφος, και όχι την αμυντική οργάνωση του αμυνομένου σε ορεινό έδαφος που δεσπόζει πεδινού εδάφους στο οποίο συγκεντρώνεται ο επιτιθέμενος. Στην περίπτωση αυτή, προφανώς οι θέσεις του αμυνομένου έχουν μεγάλη ισχύ. Όμως ο Κλαούζεβιτς αναφέρεται στην περίπτωση που ο αγώνας συνολικά διεξάγεται σε ορεινό έδαφος, τόσο για τον επιτιθέμενο όσο και για τον αμυνόμενο.

    Για να καταδειχθεί η ισχύς του επιχειρήματος του Κλαούζεβιτς, αρκεί να μελετήσουμε για λίγο την μάχη του Αφιόν Καραχισάρ κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Ο Αρματιστής έχει ήδη γράψει ένα καταπληκτικό κείμενο για την επιλογή της αμυντικής τοποθεσίας εκ μέρους της ελληνικής πλευράς: http://mikrasiatikhekstrateia.gr/epixeiriseis/augoustos_septemvrios22/topothesia_tis_Afion
    Στην περίπτωση αυτή, ο αμυνόμενος έκανε το τραγικό λάθος, αντί να καταλάβει στο νότο της Εξέχουσας τη δεσπόζουσα γραμμή: Καμελάρ-Καλετζίκ-Μουτατίμπ-Τσαλισλάρ – που άλλωστε αρχικά υποδείχθηκε, να καταλάβει τη γραμμή Τρία Μπελ-Κιουτσούκ Καλετζίκ Νταγ- υψώματα βόρεια χωριού Σεϋλέν. Η γραμμή αυτή δεν δέσποζε πεδινού εδάφους, αλλά άφηνε ελεύθερο τον ορεινό όγκο του Καμελάρ και του Μπουγιούκ Καλετζίκ για κατάληψη από τους τούρκους. Ο ίδιος σχηματισμός που κάλυπτε τη νότια ορεινή αμυντική γραμμή, η IV Μεραρχία, κάλυπτε και την συνέχειά της προς τα βορειοανατολικά, μία μεγάλη, ανοικτή επίπεδη έκταση, από Σεϋλέν μέχρι το Τσαβνταρλί. Από το Τσαβνταρλί και βορειότερα, η VII Μεραρχία κάλυπτε σαφώς λιγότερο ορεινό και διακεκομμένο έδαφος.

    Οι τούρκοι κατά τη μεγάλη επίθεσή τους επέλεξαν να προσβάλουν την ορεινή τοποθεσία του Καλετζίκ. Γιατί εκεί, και όχι στις πολλές άλλες περιοχές, πεδινές ή λιγότερο διακεκομμένες, της υπόλοιπης, ευρείας ελληνικής περιμέτρου; Πέραν των άλλων πλεονεκτημάτων που έδινε το σημείο εκείνο, το βασικότερο πλεονέκτημά του ήταν ακριβώς αυτό που λέει ο Κλαούζεβιτς: τη μεγάλη συγκέντρωση δυνάμεων θα μπορούσε να την επιτύχει ο επιτιθέμενος (αποκρυπτόμενος κι αυτός σε ορεινό έδαφος), με τον αμυνόμενο να αδυνατεί να αντιδράσει γρήγορα. Όπως γνωρίζουμε, ο αμυνόμενος, όντως, δεν αντέδρασε εγκαίρως.

    Φυσικά, όπως και όλα τα υπόλοιπα αναφερόμενα, το πλεονέκτημα της επίθεσης στο ορεινό έδαφος (και όχι της επίθεσης σε ορεινό έδαφος προερχόμενη από πεδινό) είναι ένα κατ΄αρχήν πλεονέκτημα και όχι μια οδηγία χρήσεως. Η πραγματικότητα είναι απείρως πιο πολύπλοκη πάντα.

    Σε σχέση με το δεύτερο ερώτημα:
    Πράγματι, το επιχείρημα αυτό προβάλλεται εντονότατα. Θεωρητικά, παρεμπιπτόντως, είναι ένας από τους λόγους (όχι ο μόνος, ούτε ο μόνος σημαντικός) που η διάταξη των ελληνικών δυνάμεων στον Έβρο είναι αυτή που είναι. Στην ουσία, γίνεται επίκληση ενός επιχειρήματος που αφορά δύο επίπεδα πάνω από το επιχειρησιακό για να υποστηρίξει ένα επιχειρησιακό επιχείρημα. Επειδή το υψηλότερο επίπεδο πολέμου έχει πάντα μεγαλύτερη βαρύτητα από τα χαμηλότερα, πρέπει κατ΄αρχήν να εξεταστεί το ίδιο, αυτό το επιχείρημα: «Οι ξένοι (δηλαδή οι αμερικανοί) θα παρέμβουν γρήγορα για να σταματήσει ο πόλεμος» – που κατά τις συνήθεις δοξασίες, δε θα διαρκέσει πάνω από τρεις ημέρες. Συνεπώς, ακόμη κι αν τότε είμαστε σε πλεονεκτική τακτική θέση, αλλά δεν έχουμε αποκαταστήσει το εθνικό έδαφος, θα βρεθούμε να χάνουμε.

    Πρόκειται για μία τυπική ανοησία που επαναλαμβάνεται επίμονα στη χώρα μας (και δεν αναφέρομαι, φυσικά, σε σένα) και η οποία, από την πολλή επανάληψη, τείνει να γίνει πιστευτή από πολλούς – ακόμη κι από αυτούς που δεν επιτρέπεται επ΄ ουδενί λόγω να της δώσουν σημασία. Στην ουσία της, η θέση αυτή λέει ότι οι αμερικανοί (σε πιο «εκσυγχρονισμένες» εκδοχές, η «διεθνής κοινότητα») θα επιβάλουν τη λήξη των εχθροπραξιών μόλις αυτοί αποφασίσουν. Το επιχείρημα αυτό στερείται σοβαρότητας και το ότι επαναλαμβάνεται οφείλεται απλώς στα σύνδρομα μειονεξίας (για να μην πούμε κάτι άλλο) των ελληνικών ηγετικών ομάδων (και η αναφορά αυτή δεν αφορά τόσο τους πολιτικούς).

    Θα πρέπει κανείς να εξηγήσει πως, γιατί και πότε ακριβώς θα επιβάλουν οι «Μεγάλες Δυνάμεις» την παύση των εχθροπραξιών Όποιος έχει επίγνωση των παλαιότερων ιστορικών γεγονότων αλλά και των προσφάτων διεθνών πολιτικών εξελίξεων, γνωρίζει οι αμερικανοί ποτέ δεν μπορούσαν να επιβάλουν τη λήξη εχθροπραξιών, παρά μόνον αν απευθύνονταν σε τσιράκια τους. Αν κάποιοι θέλουν να μας πουν κάτι για τους εαυτούς τους, ας μας το πουν ευθέως, κι όχι με τόσο έμμεσα επιχειρήματα. Για την ιστορία, να υπενθυμίσουμε ότι κατά την έναρξη του αργεντινο-βρετανικού πολέμου για τα νησιά Φώκλαντ/Μαλβίνες, ο πρόεδρος Ρήγκαν πίεσε έντονα την Θάτσερ να μην απαντήσει στρατιωτικά – τουλάχιστον μέχρι την έναρξη των επιχειρήσεων. Περιέργως, η Θάτσερ δεν το εξέλαβε αυτό ως… επιβολή. Το γιατί θα μπορούσε ένας έλληνας πρωθυπουργός να αποδεχτεί κατάπαυση των εχθροπραξιών ενώ δεν υφίσταται στρατιωτικός λόγος για κάτι τέτοιο, πραγματικά με ξεπερνά. Οι διάφορες εκδοχές ότι οι αμερικανοί «θα μας κάνουν ηλεκτρονικό πόλεμο» ή «θα βοηθήσουν τους τούρκους» δεν ανήκουν σε σοβαρή ή ρεαλιστική πολιτική ανάλυση.

    Με άλλα λόγια: φαντασιακές πολιτικές ανάγκες, που οφείλονται στην ανεπάρκεια και τις φοβίες των ελληνικών ηγετικών ομάδων, διαμορφώνουν την Πολιτική Εθνικής Άμυνας κατά τρόπο που θέτει στις Ένοπλες Δυνάμεις την αντιμετώπιση επιχειρησιακών προβλημάτων κατά τρόπο στρεβλό και αλυσιτελή. Το βλέπουμε στους Πυρπολητές, το βλέπουμε στη διάταξη του Δ’ ΣΣ, το βλέπουμε στο στρατιωτικό δόγμα (στις αναφορές περί Πολέμου, Ειρήνης και Κρίσης). Αλλά ας μη μπερδευόμαστε σχετικά με το που βρίσκεται το πρόβλημα.

  9. Ο/Η T.T. λέει:

    Θα ήθελα να εκφράσω ορισμένα σχόλια για τη σχέση του ΕΕ 101-1 με τον πόλεμο ελιγμών, αν και ίσως να μην είναι και το καταλληλότερο σημείο η παρούσα ανάρτηση. Δεν θα είχα πρόβλημα το σχόλιο να αναρτηθεί αργότερα σε κάποια επόμενη ανάρτηση.

    1) Μία πρώτη παρατήρηση, ήσσονος σημασίας, αλλά ενδεικτική, είναι η παράθεση μίας φράσης του Φος στη σελ 47. «Η ξαφνική επιφοίτηση του στρατηγού που αλλάζει τη φορά της μάχης; Δεν τα πιστεύω αυτά. Η μάχη είναι πολύπλοκη ενέργεια για την οποία χρειάζεται επίπονη προετοιμασία. Αν ο εχθρός κάνει αυτό, οφείλεις να έχεις προετοιμαστεί για να αντιδράσεις. Αν συμβεί εκείνο και το άλλο πρέπει να γνωρίζεις με ποιον τρόπο θα τα αντιμετωπίσεις. Πρέπει να έχεις σκεφτεί όλες τις πιθανές εξελίξεις και να έχεις αποφασίσει πως θα ενεργήσεις σε κάθε κατάσταση που θα δημιουργηθεί. Αν κάποια από αυτές τις καταστάσεις συμβεί, τότε ενεργοποιείς το αντίστοιχο σχέδιο και όλοι λένε «ο στρατηγός είναι ιδιοφυία…» ενώ στην πραγματικότητα όλα οφείλονται στην κοπιαστική προετοιμασία».
    Το παραπάνω ρητό, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί την πεμπτουσία της μεθοδικής μάχης. Δεν μπορώ να καταλάβω πως μπορεί να έχει θέση σε ένα εγχειρίδιο που δηλώνει ότι η φιλοσοφική του βάση είναι η τακτική του ελιγμού. Εκτιμώ ότι ο συντάκτης είχε περισσότερο άγχος να βρει ρητά παρά να μείνει πιστός στη φιλοσοφική βάση του εγχειριδίου.

    2) Ας πάμε τώρα σε κάτι περισσότερο σημαντικό. Στη σελίδα Η-2, στον πίνακα «Διαφορές μεταξύ διακλαδικής και τακτικής σχεδίασης» βλέπουμε ότι το εύρος της σχεδίασης για το διακλαδικό επίπεδο (ΓΕΕΘΑ) είναι η εκστρατεία, ενώ για το τακτικό επίπεδο (Σώμα Στρατού ναι και κάτω) είναι η μάχη, συμπλοκή. Ποιο κάτω στον πίνακα στον Ορίζοντα Σχεδίασης βλέπουμε ότι για το διακλαδικό επίπεδο είναι Ολόκληρη η περίοδος μιας εκστρατείας ή ευρείας επιχείρησης, ενώ για το τακτικό επίπεδο είναι η επόμενη μάχη. Νομίζω ότι δεν έχει νόημα να μιλάμε για πόλεμο ελιγμών όταν το ΣΣ (και οι υφιστάμενοι του) βλέπει μέχρι την επόμενη μάχη. Ο πόλεμος ελιγμών δεν βλέπει τη μάχη ως αυτοσκοπό άλλα ως μέσο που θα μας φέρει σε πλεονεκτική θέση. Θα μπορούσε να αντιτείνει κάνεις ότι το ΣΣ στηρίζεται στη σοφία του ΓΕΕΘΑ και απλώς συγκεντρώνει τις δυνάμεις για να διεξάγει τις μάχες που θα του υποδειχθούν. Έτσι όμως γυρνάμε στον Φος.

    3) Πρόθεση. Σ αυτήν την παράγραφο η επιχειρηματολογία μου στηρίζεται στο μεγαλύτερο μέρος σε απόψεις του Paul K. van Riper, ενός στρατηγού που έγινε γνωστός από το πολεμικό παίγνιο «Millennium Challenge 2002» και που τα γραπτά του αξίζει να προσεχθούν. Σύμφωνα με τη γερμανική παράδοση οι διοικητές παρέχουν πρώτα την πρόθεση τους και μετά την αποστολή στους υφιστάμενους διοικητές. Αν οι συνθήκες κατά τη διεξαγωγή δεν άλλαζαν ουσιαστικά, αναμένονταν από τους υφιστάμενους να εκπληρώσουν την αποστολή τους. Αν όμως οι συνθήκες άλλαζαν αναμένονταν από τους υφιστάμενους να τροποποιήσουν ή να ακυρώσουν την αποστολή, με δική τους πρωτοβουλία, φέρνοντας όμως αποτέλεσμα που εκπλήρωνε την πρόθεση του προϊστάμενου διοικητή. Ας δούμε ένα παράδειγμα. Ο προϊστάμενος δκτης διατάσσει τον υφιστάμενο του να καταλάβει τη γέφυρα Α στον ποταμό Π, του γνωρίζει επιπλέον ότι πρόθεση του είναι να περάσει το στράτευμα του τον Π. Ο υφιστάμενος δκτης όταν φτάσει στην Α και διαπιστώσει ότι είναι κατεστραμμένη ή ότι είναι αδύνατο να καταληφθεί, γνωρίζοντας την πρόθεση του προϊσταμένου του θα αναζητήσει κάποια άλλη γέφυρα ή άλλα σημεία διέλευσης. Δεν θα έχει εκπληρώσει την αποστολή του, αλλά θα έχει ικανοποιήσει την πρόθεση του δκτη του. Η πρόθεση παρέχει το γιατί της επιχείρησης. Η επιτυχία της διοίκησης με την πρόθεση εδράζεται στην αντίληψη ότι ο λόγος για τον οποίο ανατίθεται μία αποστολή είναι σημαντικότερος από την ίδια την αποστολή, οπότε ο υφιστάμενος έχει το περιθώριο να μην εκτελέσει την αποστολή όταν η πρόθεση εξυπηρετείται από άλλη ενέργεια. Αυτά σε ότι αφορά τη γερμανική σχολή.
    Στο εγχειρίδιο μας στη σελ. 39 παραγρ. 3 Διατύπωση Αποστολής αναφέρεται ότι η αποστολή είναι το έργο μαζί με το σκοπό (task+purpose). Διαβάζοντας κανείς την παράγραφο δεν αποκομίζει την αίσθηση ότι η διατύπωση του σκοπού μπορεί να δώσει την ελευθερία ενεργείας να τροποποιηθεί ή να μην εκτελεστεί το καθορισθέν έργο. Περισσότερο φαίνεται ο σκοπός να υπηρετεί το έργο, άλλωστε είναι χαρακτηριστικό ότι στο σχήμα 206 όπου περιγράφεται η αποστολή, ενώ το έργο διατυπώνεται ξεκάθαρα «Επίθεση για κατάληψη (ΑΝΣΚ)», ο σκοπός αφήνεται να αιωρείται «με σκοπό να…». Οποιοσδήποτε έρχεται σε επαφή με το θέμα για πρώτη φορά αυτό που καταλαβαίνει είναι ότι ενώ το έργο είναι συγκεκριμένο, και σ αυτό πρέπει να επικεντρωθούμε, ο σκοπός είναι κάτι αφηρημένο, χωρίς ιδιαίτερη αξία.
    Το συγκεκριμένο σημείο είναι κομβικό για τον πόλεμο ελιγμών και τη διοίκηση δι αποστολών. Ο ρυθμός που είναι προαπαιτούμενο για τον πόλεμο ελιγμών θα προέλθει μόνο αν γίνει κατανοητό από όλους ότι έχουν την ελευθερία και την υποχρέωση να δράσουν. Το εγχειρίδιο φαίνεται διστακτικό σ αυτό το σημείο, αναφέρει τυπικά τη θεωρία, αλλά αποφεύγει να δώσει έμφαση. Πιθανόν να μην αισθάνεται και το ίδιο πολύ καλά με τη φιλοσοφική βάση στην οποία στηρίζεται.
    Η πρόθεση του διοικητή που αναπτύσσεται στην επόμενη σελίδα (40) συσκοτίζει ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Εννοώντας ως πρόθεση το σκοπό, τα κύρια έργα και την επιθυμητή τελική κατάσταση αντί να προάγεται η ελευθερία του υφισταμένου αυτή καταπνίγεται ακόμη περισσότερο. Πίσω στο παράδειγμα μας αν ο προϊστάμενος δκτης στη πρόθεση του είχε αναφέρει ότι θέλει να καταλάβει τη γέφυρα Α για να διαπεραιώσει το στράτευμα του απέναντι και ως επιθυμητή τελική κατάσταση είχε αναφέρει το στράτευμα του να έχει διαπεραιωθεί και ο εχθρός στο Α να έχει καταστραφεί, ο υφιστάμενος θα έμενε προσηλωμένος στο να δώσει μάχη στο Α και μια πιθανότητα για γρήγορη διέλευση αλλού θα είχε παρέλθει. Όπως λέει ο van Riper το intent (=purpose) αντικαταστάθηκε, κακώς, από το intention (=purpose + plan of action). Το δικό μας εγχειρίδιο μεταφέρει αυτή τη στρέβλωση.

    4) Στο Παράρτημα Δ δίνεται ένα παράδειγμα δγης επχσεων ταξιαρχίας. Το παράδειγμα είναι σημαντικό γιατί με το κύρος που το περιβάλει ως το παράδειγμα που εμπεριέχεται στον κανονισμό θα χρησιμοποιηθεί και ως υπόδειγμα. Αν και θεωρώ το παράδειγμα υπόδειγμα πολέμου φθοράς, θα ήθελα να σταθώ, για την ώρα, σε ένα σημείο, στο σχεδιάγραμμα επχσεων στη σελ. Δ-1-41. Εκεί βλέπει κανείς δύο κατευθύνσεις παράλληλες μεταξύ τους, δύο σετ ΑΝΣΚ όμορφα τακτοποιημένων, με συμμετρία, και γενικότερα την εικόνα που υπάρχει σε όλες τις ασκήσεις και τα διαγωνίσματα των κλαδικών σχολείων του ΣΞ. Αν ο ΕΣ ήθελε (ή μπορούσε) να περάσει το μήνυμα ότι έχει επέλθει ρήξη με το παλιό δεν θα επέλεγε αυτό. Θα επέλεγε μία εικόνα με ισχυρό συμβολισμό ότι εδώ κάτι αλλάζει.

  10. Ο/Η elsiodur λέει:

    Σε σχέση με το αν πίστευαν οι αξιωματικοί όσα έλεγαν εδώ και εκεί, το σενάριο της συγκεκριμένης άσκησης πάντως προέβλεπε για πρώτη φορά την εκτόξευση μιας «spoiling attack» σε εχθρικές συγκεντρώσεις εν αναμονή ανάληψης επιθετικών επιχειρήσεων από μέρους τους. Νομίζω ότι το σκεπτικό του σεναρίου αποτελεί σαφές δείγμα της επιτελικής σκέψης όπως αυτήν διαμορφώθηκε κατά τα τελευταία χρόνια, σαφώς επηρεασμένη διαχρονικά κι από τους γεωγραφικούς περιορισμούς και το μικρό βάθος της αμυντικής μας διάταξης που δεν επιτρέπει «πλαϊνά βήματα» στις εχθρικές σφήνες δυτικά του ποταμού στα πλαίσια μιας πιο ευέλικτης άμυνας.

    Οι σφήνες μπορούν να δημιουργηθούν κι αντίστροφα με προληπτικές επιθέσεις και αντεπιθέσεις που μπορούμε να εκτοξεύσουμε αιφνιδιαστικά ανατολικά του ποταμού. Έχω την αίσθηση ότι όσα υποστηρίζουν δεν είναι θεωρητικά αλλά στηρίζονται σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες αλλά και σε μέσα και δυνατότητες που δεν διαθέταμε πριν 10 χρόνια. Το κατά πόσο αυτήν η «νέα» νοοτροπία διαπερνά την «ψυχή και το σώμα» μένει να το δούμε στο εγγύς μέλλον…

    PS Βελισάριος κι από μένα συγχαρητήρια για το πολύ υψηλό επίπεδο των αναρτήσεων που κάνεις!!!

  11. Ο/Η Nik λέει:

    Εν προκειμένω οι παραθέσεις φράσεων είναι περισσότερο καλλιτεχνικής συγγραφικής αξίας, και λιγότερο ουσιαστική αποτύπωση δόγματος στο εν λόγω εγχειρίδιο.
    Αναφέρομαι συγκεκριμένα στο τι θέλει να πραγματευτεί το εν λόγω εγχειρίδιο, που σημειωτέον είναι ιδιαίτερα περιεκτικό, ουσιαστικά προερχόμενο από συσσωρευμένη μεταφρασμένη εκδοχή μεγάλου αριθμού αγγλόφωνων κυρίως εγχειριδίων, των οποίων το συνολικό περιεχόμενο έχει ως σκοπό να παρουσιάσει πάρα πολύ συνοπτικά.
    Υπό αυτήν την έννοια απαιτεί μία ευρύτητα γνώσεως των σχετικών ξένων εγχειριδίων, ώστε να γίνει κατανοητή η μεταφρασμένη στα ελληνικά συμπυκνωμένη εκδοχή τους, η οποία δεν είναι πάντα επακριβώς ετυμολογικά προσδιορισμένη κατά την μετάφραση.
    Για αυτό σε προηγούμενο άρθρο είχα επισημάνει ότι χρειάζεται ανάλογη δημιουργία και νέων εγχειριδίων επί μέρους, όπως και ότι μεταφραστικώς υπάρχουν κάποια ζητήματα, αλλά γενικά το εν λόγω εγχειρίδιο δεν προσφέρεται ιδιαιτέρως για εξαγωγή σαφών συμπερασμάτων, ή και διεξοδικής αναλύσεως στις λεπτομέρειες που ίσως εμείς να επιθυμούσαμε.

    Στα επί μέρους θέματα που θίγεις τώρα…

    1. Το παρατεθέν σχόλιο αναφέρεται περισσότερο στους ΤΕ φιλίων τμημάτων ως απάντηση σε πιθανούς ΤΕ του εχθρού, αγγλιστί σε ένα προσχέδιο των πιθανών εχθρικών Course of Action, τις οποίες αφού έχεις προσδιορίσει και εξετάσει πως θα αντιμετωπίσεις, εισάγεις στο συνολικό σχέδιο προκειμένου να αποφύγεις κακοτοπιές ή να προσδιορίσεις αντίμετρα σε αυτές, κλπ.
    Να καθορίσεις εν τέλει το σχέδιό σου σε όσο το δυνατόν καλύτερα θεμέλια ευελιξίας ενέργειας, και κατ’επέκτασιν μέγιστο βαθμό ελευθερίας επιλογής ενεργειών κατά την εκτέλεση.

    2. Απλά δεν γίνεται ίσως κατανοητό από τον αναφερόμενο πίνακα ότι το επίπεδο στο οποίο η «επόμενη μάχη» ετυμολογικώς αναφέρεται σε ένα ευρύτερο σχεδιασμό επί συγκεκριμένων δεδομένων του πεδίου ή της ζώνης επιχειρήσεων, ουσιαστικά δεν υπεισέρχεται σε τακτικής φύσεως ζητήματα επί τούτοις, αλλά γενικά ως υπόδειγμα διαχωρισμού εννοιών και μόνο.

    3. Εδώ (όπως και στα προηγούμενα) είμαστε τυχεροί, διότι ήδη υπάρχει έργο στα ελληνικά που περιγράφει λεπτομερώς την διαδικασία λήψεως αποφάσεως, και το συγκεκριμένο.
    Πρόκειται για το «ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ – ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΔΙΟ ΜΑΧΗΣ», το οποίο αν και δεν αναφέρεται (στις επί μέρους λεπτομέρειες του) ευρύτερα σε επίπεδο όλων των σχηματισμών, αναλύει περιληπτικά την διαδικασία όπως αυτή ισχύει σε όλα τα επίπεδα διοίκησης ή σχηματισμούς (με τις ανάλογες αντιστοιχίες).

    Πιστεύω ότι απαραίτητο εργαλείο κατανόησης του εγχειριδίου αυτού είναι η ανάγνωση αρχικά του παραπάνω συγγράμματος, ώστε να ξεκαθαρίσουν κάποιες βασικές έννοιες, οι οποίες σε διαφορετική περίπτωση και λόγω συμπυκνωμένου περιεχομένου δημιουργούν παρανοήσεις.

    Όσον αφορά το παράδειγμα που αναφέρεις, είναι απλά παράδειγμα, και δεν υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που δεν προσφέρουν τίποτα. Θα μπορούσε κάλλιστα να αναφέρει ένα σενάριο, όπου π.χ. ΑΝΣΚ να είναι ένα ύψωμα, και σκοπός η αποκοπή δια πυρών μίας προσβάσεως, κλπ. Απλά το άφησαν κενό με τρεις τελίτσες…

    4. Εδώ συμφωνούμε όλοι νομίζω, ότι πέραν αναλύσεων και συζητήσεων, η ουσία θα φανεί πρακτικά, και απαιτεί πολύ δουλειά ώστε τελικώς να μην παραμείνει και το νέο εγχειρίδιο ένα ακόμη δείγμα εικονικού εκσυγχρονισμού και επιφανειακής συγκάλυψης του «παλαιού καλού εαυτού» μας. Το παράδειγμα ουσιαστικά είναι μία εφαρμογή των σχεδιαστικών κανόνων που το εγχειρίδιο περιγράφει, πάνω σε ένα ήδη υπάρχον πλαίσιο επιχειρήσεων, ή άλλως όπως προανέφερα σε άλλο άρθρο…
    «Στον βαθμό που οι αλλαγές αυτές άπτονται πρακτικών θεμάτων επί επιχειρησιακών σχεδίων, είναι πρόδηλο πως θα χρειαστεί αλλαγή σχεδίων που ήδη υπάρχουν ή δημιουργία νέων.
    Συνεπώς ο ΕΣ έχει μπροστά του πολύ δουλειά, που απαιτεί ιδιαίτερη σοβαρότητα, και φυσικά χρόνο».

  12. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε elsiodur, ευχαριστώ πολύ για τα καλά λόγια.

    Δε γνωρίζω το σενάριο της τελευταίας άσκησης Παρμενίων, συνεπώς δε μπορώ να σχολιάσω επισταμένως.

    Μου έρχονται, όμως, στο μυαλό δύο σχόλια, ένα σε σχέση με την ενέργεια της άσκησης, όπως την αναφέρεις, κι ένα σχετικά με το δόγμα.

    Μου προκαλεί έκπληξη η γενική ιδέα της διεξαγωγής επίθεσης εκτός τοποθεσίας με βιαία διάβαση του ποταμού. Και πάλι, με την επιφύλαξη του ότι δε γνωρίζω λεπτομέρειες, η σύλληψη φαίνεται παράδοξη: Η επίθεση εκτός τοποθεσίας διενεργείται κατά κανόνα από την εφεδρεία, πρέπει να μη θέτει σε πολύ μεγάλο κίνδυνο την εφεδρεία, ενώ θα πρέπει η δύναμη που την διεξάγει να έχει τουλάχιστον ίση, και κατά προτίμηση μεγαλύτερη ευκινησία από τις αντίπαλες δυνάμεις που συγκεντρώνονται. Στην ουσία, πρόκειται για μία μεγάλης κλίμακας καταδρομή με σκοπό αιφνιδιαστικά να καταστρέψει συγκεντρωμένες (άρα όχι ισχυρά εγκατεστημένες) εχθρικές δυνάμεις, και να αναδιπλωθεί ταχύτατα – μπορεί να σκοπεύσει στην αποδιοργάνωση του εχθρού περισσότερο απ΄ότι στην καταστροφή του. Από την άλλη, η βιαία διάβαση ποταμού είναι μια μείζων επιχείρηση που απαιτεί δύναμη κατ΄ελάχιστον ταξιαρχίας. Αν τα συνδυάσει κανείς αυτά, μάλλον οδηγείται σε αδιέξοδο, αλλά δε θα ήθελα να επεκταθώ επ΄αυτού για ευνόητους, ελπίζω, λόγους.

    Επιπλέον, η βιαία διάβαση ποταμού, ως μείζων (κι εξαιρετικα δύσκολη) επιχείρηση, απαιτεί ασθενή έστω, αεροπορική κυριαρχία. Αν οι φίλιες δυνάμεις βρίσκονται εν αναμονή μείζονος εχθρικής ενέργειας (εχθρικής βιαίας διάβασης), αυτό σημαίνει πως η αεροπορική μάχη, αν δεν έχει λήγξει με αμοιβαία εξόντωση των αεροποριών, τουλάχιστον έχει οδηγήσει σε εχθρική αεροπορική υπεροχή, έστω και ελαφρά. Αποφασίζεται βιαία διέλευση του ποταμού υπό τις συνθήκες αυτές;

    Τέλος, και το βασικότερο σε σχέση με το παρόν άθρο: νομίζω ότι οι επιθέσεις εκτός τοποθεσίας δεν αποτελούν καθ΄εαυτές ένδειξη νοοτροπίας πολέμου ελιγμών ή πολέμου φθοράς. Προφανώς, η διάθεση για εκτόξευση επιθέσεων εκτός τοποθεσίας (χαρακτηριστικά, μπορεί κανείς να βρει στο διαδίκτυο τακτικές ασκήσεις βιαίας διάβασης ποταμού από όλες τις ΜΚ Ταξιαρχίες στο Ποτάμι) δείχνει ασφαλώς διάθεση κινητικότητας και πρωτοβουλίας εκ μέρους του ΕΣ. Όμως πολύ χαρακτηριστικότερη είναι η διάταξη των ταξιαρχιών επί του ποταμού. Ο Αρματιστής έχει γράψει επανειλλημμένως επ’ αυτού. Κι αυτό, απ΄όσο τουλάχιστον γνωρίζω, δεν αλλάζει.

    Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση αυτή θα συνεχιστεί, καθώς το θέμα θα επανέλθει σε επόμενες υποενότητες του ιδίου θέματος.

  13. Ο/Η T.T. λέει:

    Τα επιμέρους θέματα που έθιξα είχαν μία κοινή συνισταμένη, ότι το εγχειρίδιο δεν διαπνέεται από τη φιλοσοφία του πολέμου ελιγμών. Αυτό δεν είναι κακό, κακό είναι να φαντάζεσαι πράγματα που δεν υπάρχουν. Στα επιμέρους τώρα

    1) Αν διαπνέεσαι από το πνεύμα του πολέμου των ελιγμών γνωρίζεις ότι κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης θα προκύψει το απρόοπτο και το τυχαίο. Το χάος αυτό δεν αντιμετωπίζεται με υπερ-σχεδιασμό. Αυτός ήταν ο γαλλικός τρόπος. Η ελευθερία ενέργειας δεν προέρχεται επειδή έχεις επεξεργαστεί δεκάδες ΤΕ και την κατάλληλη στιγμή θα ανασύρεις από το κουτάκι τη σωστή απάντηση, αλλά επειδή αποδέχεσαι το χάος και θέλεις να κυριαρχήσεις σε αυτό με τη θέληση, τη ταχύτητα και την ανώτερη τακτική. Φυσικά δεν εννοώ να μη σχεδιάζεις, αλλά πρέπει να καταλαβαίνεις και τα όρια του σχεδιασμού. Εξακολουθώ να θεωρώ απαράδεκτο για κάποιον που μελέτησε τον πόλεμο ελιγμών και εντυπωσιάστηκε από αυτόν να χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο ρητό. Πιστεύω ότι ούτε μελέτησε, ούτε εντυπωσιάστηκε.

    2) Αν κάποιος με την επόμενη μάχη εννοεί την επόμενη εκστρατεία δεν είναι δικό μου πρόβλημα. Ας μάθει ελληνικά κι ας τα ξαναγράψει. Αλλά πιστεύω ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο και δείχνει την αδυναμία να διαχωριστούν το τακτικό από το επιχειρησιακό επίπεδο.

    3) Η διοίκηση με την πρόθεση είναι κομβικό σημείο για τον πόλεμο ελιγμών, επειδή το γιατί της επιχείρησης είναι πιο σημαντικό από τις επιμέρους αποστολές. Δεν γράφεις κάτι γι αυτό. Με παραπέμπεις σε ένα βιβλίο που δεν έχω διαβάσει, αλλά είμαι σίγουρος ότι αποτελεί μετάφραση αμερικανικών βιβλίων που εύκολα μπορώ να βρω στο διαδίκτυο. Αναφέρεται το βιβλίο αυτό στη διοίκηση με την πρόθεση σύμφωνα με τη γερμανική παράδοση;
    Βλέπω ότι κι εσύ δεν έχεις καταλάβει ότι ο σκοπός είναι το γιατί της επιχείρησης. Η αποκοπή μιας πρόσβασης δια πυρών είναι μία τεχνική, δεν είναι σκοπός. Ο σκοπός είναι να εμποδιστεί ο εχθρός από το να πάει κάπου, αυτή την πληροφορία πρέπει να δώσεις στον υφιστάμενο για να φέρει αποτέλεσμα ακόμα κι αν δε μπορέσει να αποκόψει τη συγκεκριμένη πρόσβαση. Ναι το άφησαν κενό με τελίτσες γιατί δεν καταλάβαιναν τι να γράψουν.

    4) Την περίοδο 43-44 ο γερμανικός στρατός αμύνθηκε διαδοχικά σε όλα τα μεγάλα ποτάμια της Ρωσίας. Ο ΕΣ δεν έκρινε άξια ούτε μία από αυτές τις επιχειρήσεις να την εντάξει στο εγχειρίδιο στρ. ιστορίας, στο πρόγραμμα μελέτης των σχολών, στις ενημερώσεις που γίνονται στους σχηματισμούς. Βέβαια οι δυτικοί και το ΝΑΤΟ είχαν άλλη άποψη και μελέτησαν σε βάθος τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Εμείς υποτίθεται ότι αντιγράφουμε τους Αμερικανούς. Δεν αντιγράφουμε απλά παπαγαλίζουμε. Πάντως θα ήθελα πολύ να μάθω γιατί ο ΕΕ 101-1 έχει ως φιλοσοφική βάση των πόλεμο ελιγμών.

  14. Ο/Η Nik λέει:

    Προσπάθησα να σου εξηγήσω τι συγκεκριμένα αναφέρει το εγχειρίδιο, σύμφωνα με τα όσα συμπεράσματα έβγαλες (προσωπική εκτίμηση) βεβιασμένα, προσπαθώντας να αναλύσεις, ίσως περισσότερο απ’όσο άρμοζε, ένα αρχικό κείμενο πολύ συμπυκνωμένο και ελάχιστα εισερχόμενο στις λεπτομέρειες που (τόσο εσύ, όσο και εγώ) θα επιθυμούσαμε.
    Δεν προσπάθησα να αντιλογίσω στα όσα ανέφερες, ούτε να επιχειρηματολογήσω εναντίον, συνεπώς δεν αισθάνθηκα και την ανάγκη ή δεν υπήρχε λόγος να επεκταθώ περισσότερο.
    Απεναντίας (αν δεν έγινε κατανοητό, ζητώ συγγνώμη) μοιραζόμαστε τον ίδιο προβληματισμό.

    Αν δεν γίνουν σαφείς κάποιες έννοιες του εγχειριδίου, όπως αυτές ετυμολογούνται προτότυπα στις πηγές απ’όπου προήλθε εγχειρίδιο, συνεπώς όπως αναφέρονται ή χρησιμοποιούνται στο παρόν εγχειρίδιο, και όχι όπως ιστορικά ή λόγω προσωπικής εκτίμησης ερμηνεύονται κατά την ανάγνωση του, τότε η συζήτηση επί της ουσίας του εγχειριδίου είναι θεμελιωμένη πάνω σε λανθασμένα εξ’αρχής κριτήρια.

    Το βιβλίο στο οποίο παραπέμπω είναι έργο πολύ συγκεκριμένο και αναλυτικό, και υπό αυτήν την έννοια (συμπεριλαμβανομένων όσων ήδη ανέφερθηκαν) είναι ένα πολύ καλό εργαλείο, αρχικής (τουλάχιστον) κατανόησης του πνεύματος πάνω στο οποίο κινείται και το έργο που συζητάμε επί του παρόντος.

  15. Ο/Η Nik λέει:

    Όσον αφορά την προσωπική μου κατανόηση κάποιων θεμάτων, και μόνο η παραπομπή που κάνω σε συγκεκριμένο πόνημα ώστε να υπάρχει γνωστικό υπόβαθρο προ αναλύσεων εκτός ουσιαστικά ικανής γνώσεως περί τίνος το εγχειρίδιο πραγματεύεται, είναι αρκετή ως ένδειξη ώστε να τεκμηριώσει πως δεν με ενδιαφέρει τόσο η προσωπική προαγωγή γνώσεων, αλλά η δημιουργία θεμελίων κατανόησης, προ της όποιας συζητήσεως ή παραγωγικής κριτικής σε οτιδήποτε.

  16. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Για να πω την αλήθεια, είχα την πρόθεση να γίνει η συζήτηση για τη σχέση του ΕΣ με τον Πόλεμο Ελιγμών, τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά, σε επόμενο στάδιο, αφού πρώτα εξηγθεί αναλυτικά (με θεωρία και παραδείγματα) ποιο είναι το περιεχόμενο του όρου καθώς και οι συναφείς (αλλά ανελαστικές) απαιτήσεις του. Εσείς, όμως, ξεκινήσατε με… επίθεση εκτός τοποθεσίας.🙂

    Συμφωνώ κι εγώ, πάντως, ότι τα δύο εγχειρίδια, παρ΄όλο που θεωρητικά ασπάζονται τον «Πόλεμο Ελιγμών» είναι – το λιγότερο – μπερδεμένα. Κι επιπλέον, ο ΣΚ 31-3 έχει ενσωματωμένα στοιχεία της Πολιτικής Εθνικής Ασφαλείας που θεωρώ ότι είναι καταστροφικά για το τακτικό δόγμα.

  17. Ο/Η GC λέει:

    Καταλήγω στο συμπέρασμα,πως παρά την θεωρητική προσχώρηση στον «Πολεμο Ελιγμών» τα υπόλοιπα μένουν περίπου τα ίδια. Για τη νοοτροπία των στελεχών … λέξη, ούτε αυτοί που εγραψαν τα εγχειρία δεν καταλαβαίνουν τις έννοιες, και κατα πασα πιθανότητα τα έχουν μπερδεμένα..

  18. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Περίπου ναι, αλλά όχι τελείως.

    Η αλλαγή στο δόγμα επήλθε επειδή ακολουθούμε – με την απαιτούμενη χρονική υστέρηση – το δόγμα των αμερικανών. Κι η αλλαγή στο δόγμα, όπως αποτυπώνεται στα εγχειρίδια, δε σημαίνει κατ΄ανάγκην και αλλαγή του δόγματος στην πράξη.

    Όμως, έτσι κι αλλιώς, οι ένοπλες δυνάμεις (κάθε χώρας) είναι μεγάλοι οργανισμοί. Δεν αλλάζουν από μέρα σε μέρα ή από μήνα σε μήνα. Οι στροφές τους είναι πιο μακροπρόθεσμες. Ο γερμανικός στρατός του Β’ ΠΠ που θεωρείται από τα μέτρα σύγκρισης της στρατιωτικής ιστορίας, δε γεννήθηκε έτσι. Γεννήθηκε από τις στάχτες των ναπολεόντειων πολέμων και διαμορφώθηκε με το πέρασμα δεκαετιών. Συνεπώς, θα ήταν ούτως ή άλλως απίθανο να έχουμε έναν στρατό (ή ΕΔ) που έχουν πλήρως ενστερνιστεί τη νοοτροπία του πολέμου ελιγμών.

    Το ερώτημα είναι αν οι ΕΔ, έχοντας κάνει το πρώτο βήμα, ξεκίκησαν μια πορεία προς αυτή την κατεύθυνση ή απλώς παραμένουν ικανοποιημένες με την εικονική πραγματικότητα που εξασφαλίζει η εκτύπωση 3-4 εγχειριδίων και κανονισμών. Η δική μου εντύπωση είναι ότι αυτό ισχύει, αλλά εν πάση περιπτώσει, όσο υπάρχουν τα εγχειρίδια, μπορεί να ανοίξει μια συζήτηση, και η προοπτική παραμένει – θεωρητικά – ανοικτή. Η προοπτική είναι, φυσικά, δύσκολη, γιατί η νοοτροπία του πολέμου ελιγμών (προϋπο-)θέτει ευρύτερα θέματα στρατιωτικής νοοτροπίας (military culture το λένε αυτό οι μελετητές). Ένας στρατός δεν μεταπίπτει από το ένα δόγμα στο άλλο, αν δεν αλλάξουν δομές του οργανισμού που τον προσανατολίζουν προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, και συχνά για λόγους που δεν είναι αυστηρά στρατιωτικοί. Για να αλλάξουν αυτά, απαιτούνται ηγεσίες που, σε μακρό χρονικό ορίζοντα, θα έχουν διαυγή αντίληψη του τι θέλουν να επιτύχουν, πως θα το επιτύχουν, και θα το επιδιώκουν σταδιακά και μεθοδικά. Για να διαμορφωθούν τέτοιες ηγεσίες, θα πρέπει να έχει προηγηθεί και να αναπτύσσεται συνεχώς μια συζήτηση (κάποιου επιπέδου, προφανώς) σχετικά με τα θέματα αυτά. Δε μπορεί μια ηγεσία που προέρχεται μέσα από το στράτευμα, να αποκτήσει εξ επιφοιτήσεως διαφορετική νοοτροπία: από κάπου θα πρέπεο να τροφοδοτηθεί.

    Δυστυχώς, αν κανείς πάρει ως κριτήριο, ενδεικτικά, τα επαγγελματικά περιοδικά των ΕΔ, εκεί όπου θα έπρεπε να αναπτύσσεται ο πιο εντατικός επαγγελματικός προβληματισμός, η εικόνα είναι απογοητευτική, με ό,τι αυτό σημαίνει για τις προοπτικές μετεξέλιξης.

    Πάντως, οι μικρές παρεμβάσεις εδώ γίνονται σε αυτό το πνεύμα, και με αυτόν τον στόχο κατά νου.

  19. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Ο Βελισάριος έχει ξεκινήσει εδώ μια χρησιμότατη σειρά αναρτήσεων με την παράθεση άρθρων έγκυρων συγγραφέων, κειμένων που κανονικά θα έπρεπε να προσφέρονταν συστηματικά στα περιοδικά έντυπα της στρατιωτικής Υπηρεσίας. Μακάρι να το κατανοήσουν αρμόδιοι και κείμενα για την στρατιωτική σκέψη να συνηθίζονται περισσότερο από ΄΄ευκολες΄΄ αναλύσεις για θέματα Υψηλής Στρατηγικής και Οικονομίας. Το ζητούμενο στους βαθμούς των ανωτέρων αξιωματικών δεν είναι η συζήτηση για την… πολιτική της Κίνας και του Ιράν (τρομάρα μας…) αλλά η εφαρμογή αρχών πολέμου στον σύγχρονο πεδίο μάχης, ειδικά σε παρόχθια και νησιωτικά εδάφη και το πώς διάολο αποκτά ο αμυνόμενος την πρωτοβουλία, βασική προϋπόθεση για την νίκη.

    Για το θέμα των ορισμών: Προσωπικά δεν μου αρέσει η ονοματολογία για ‘’πόλεμο ελιγμών΄΄ και ΄΄πόλεμο φθοράς΄΄ ορισμοί που υπονοούν καταχρηστικά πόλεμο των έξυπνων και πόλεμο των χαζών. Οι στρατιωτικοί πάντα προσπαθούσαν να χρησιμοποιούν Ελιγμό, οπότε ο όρος ΄΄ο πόλεμος των ελιγμών΄΄ δεν λέει κάτι ξεχωριστό στον επαγγελματία. Ορθότερος κατά την γνώμη μου όρος στα ελληνικά για τον ΄΄πόλεμο ελιγμών΄΄ θα ήταν ο ΄΄πόλεμος των αποφασιστικών ελιγμών΄΄, ή ΄΄ταχυκίνητος πόλεμος΄΄, ή -κατ΄ εμέ καλύτερος- ο ΄΄πόλεμος της Πρωτοβουλίας΄΄. Για τον προφανώς υποτιμητικό όρο ΄πόλεμος φθοράς΄΄, καλύτερη επιλογή στα ελληνικά είναι ο ΄΄συστηματικός πόλεμος΄΄. Το θέμα δεν είναι η ακριβέστατη μετάφραση – αντιγραφή του πως το λένε στο Αμερική αλλά να δηλώσει ο όρος κάτι σχετικό με την έννοια.

    Για το θέμα του είδους του πολέμου που δύναται να διεξαγάγει ο ΕΣ, τα λέει κατατοπιστικά ο Βελισάριος. Κανείς στρατός δεν μπορεί να αλλάξει την φιλοσοφία του απλώς επειδή έτσι διατάχθηκε και εκδόθηκε και ένα σχετικό σύγγραμμα. Πλήθος αλλαγών θα πρέπει να συντελεστούν που απαιτούν χρόνια και κόπο. Ακόμα και αν ο νέος κανονισμός ήταν ένα αριστούργημα, είναι απλώς μια σημαντική αρχή σε μια εξερεύνηση και τίποτα παραπάνω. Απαιτούνται νέοι κανονισμοί για τα Τακτικά Συγκροτήματα και γενικά για τις Επιχειρήσεις, νέα Σχέδια, διδασκαλία στις Σχολές, σεμινάρια, Ασκήσεις, διορθώσεις κλπ, όλα εναρμονισμένα με τη νέα φιλοσοφία μάχης. Πολύς κόπος, πολύς χρόνος ώστε να διαποτιστεί η στρατιωτική διανόηση. Η δε επιτυχής εφαρμογή είναι ένα ακόμα πιο σύνθετο ζήτημα..

  20. Ο/Η T.T. λέει:

    Φίλε ΚΛΕΑΝΘΗ,
    συμφωνώ με όλα όσα γράφεις, αλλά θα ήθελα να σταθώ σε δύο σημεία, στα σχέδια και στον κανονισμό.
    Η αλλαγή στα σχέδια, αν αυτή νοείται ως η μεταγραφή των διαταγών επιχειρήσεων σύμφωνα με την καινούρια παραγραφοποίηση, δεν προσφέρει κάτι, πέραν του ότι αυτό επιβάλλεται να γίνει για λόγους τυποποίησης. Δε νομίζω ότι έφταιγε ο ΣΚ 30-1 για το όποιο, πιθανό, έλλειμμα φαντασίας στη σχεδίαση μας. Άλλωστε επειδή ο Διακλαδικός Κανονισμός «Επιχειρησιακή Σχεδίαση» είναι σε ισχύ εδώ και αρκετά χρόνια, η δική μου αντίληψη είναι ότι αυτή η μεταγραφή έχει γίνει εδώ και καιρό (όπως και επιβάλλονταν). Δική μου αντίληψη πάλι είναι ότι η όποια ουσιαστική αλλαγή, στα σχέδια, σύμφωνα με τη «νέα φιλοσοφία», θα πρέπει να αποτολμηθεί μόνο εάν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι υπόλοιπες προϋποθέσεις της «νέας φιλοσοφίας» εκπληρούνται.
    Ο όποιος κανονισμός, κατά την άποψη μου, δεν είναι μόνο ένα άχρωμο κείμενο που περιέχει γενικές αλήθειες και φυσικά δε μπορεί να είναι ένα ανθολόγιο διαφόρων απόψεων. Τα τακτικά θέματα (με την ευρύτερη δυνατή έννοια του όρου) έχουν απαντηθεί, στο πέρασμα των ετών, με διαφορετικούς τρόπους από διαφορετικούς στρατούς, χωρίς πολλές φορές να είναι πολύ ευκρινές ποιος ήταν ο «σωστός» και ποιος ο «λάθος». Φυσικά γενικές αρχές στον πόλεμο υπάρχουν, αλλά από εκεί και μετά υπάρχει πολύς χώρος. Η απόκτηση της πρωτοβουλίας για παράδειγμα είναι αίτημα από όλους, αλλά στο πως αποκτάται αυτή, οι απαντήσεις δεν είναι ομόφωνες. Οπότε όποιος συντάσσει ένα κανονισμό πρέπει να κάνει επιλογές (ακόμη κι αν αυτές περιορίζονται λόγω ΝΑΤΟικής τυποποίησης). Για να κάνει επιλογές πρέπει να έχει βάθος, μόρφωση και όραμα. Αν τα έχει, αυτά θα φανούν και στον κανονισμό, ακόμη και με τη μορφή «απαλών σκουντημάτων» προς την επιλεγείσα κατεύθυνση. Διάβασα με έκπληξη ότι σκοπός του ΕΕ 101-1 είναι να παρουσιάσει συνοπτικά την εκδοχή μεγάλου αριθμού αγγλόφωνων κυρίως εγχειριδίων. Συγνώμη αλλά αυτό δεν είναι κανονισμός, αυτό είναι κατάλογος. Που είναι το όραμα, που είναι η κατεύθυνση; Ιδιαίτερα δε όταν λέγεται ότι οι έννοιες που περιέχονται σε αυτό δεν έχουν προσδιοριστεί επαρκώς και θα πρέπει κανείς να γνωρίζει τα σχετικά ξένα εγχειρίδια ώστε να καταλαβαίνει τι γράφεται στην ελληνική συμπυκνωμένη εκδοχή τους. Μα αν κάποιος γνωρίζει τα σχετικά ξένα εγχειρίδια τι να την κάνει την μη επαρκώς προσδιορισμένη ελληνική συμπυκνωμένη εκδοχή τους;
    Και αν οι Διευθύνσεις των Όπλων κινηθούν στο ίδιο πνεύμα και εκδώσουν κανονισμούς που έχουν σκοπό να παρουσιάσουν συνοπτικά την εκδοχή μεγάλου αριθμού αγγλόφωνων εγχειριδίων, πως θα γίνει όλα αυτά που θα προκύψουν να συμφωνούν μεταξύ τους, όταν μάλιστα παραδεχόμαστε ότι το βασικό μας κείμενο για το τακτικό δόγμα δεν ξέρουμε τι ακριβώς γράφει.
    Πολύ σουρεαλιστικός μου φαίνεται ο «πόλεμος ελιγμών» των εγχειριδίων μας.

  21. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε Τ.Τ., όταν λές ότι σου φαίνεται σουρεαλιστικός ο πόλεμος ελιγμών, τι εννοείς;

  22. Ο/Η T.T. λέει:

    Ήθελα να πω ότι η ελληνική εκδοχή του θα είναι τόσο φωτισμένη, που δε θα την καταλαβαίνει κανένας. Προσπάθησα να αστειευτώ, μάλλον αποτυχημένα!

  23. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Χεχεχε… μη φοβάσαι… φτιάχτηκε καλύτερο!

  24. Ο/Η T.T. λέει:

    Συμπληρώνοντας ορισμένες σκέψεις που αφορούν τη διοίκηση δια της αποστολής και τον καινούριο κανονισμό θα ήθελα να προσθέσω τα παρακάτω:

    Στο παράδειγμα Δγης Επχσεων που υπάρχει στην προσθήκη 1/Δ του ΣΚ 101-1Α έστω ότι εμείς είμαστε το ΤΣ 51 ΕΜΑ. Εκδίδων τη δγη και προϊστάμενος μας είναι η 3 Μ/Κ ΤΑΞ. Ο Δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ μέσα από τη δγη μαθαίνει την αποστολή του, την αποστολή της ταξιαρχίας, την πρόθεση του Δκτη της ταξιαρχίας, την ιδέα ενεργείας της ταξιαρχίας, τον ελιγμό της ταξιαρχίας και πολλά άλλα που όμως δεν αφορούν την παρούσα συζήτηση.

    Αν η δγη γραφόταν με το υπόδειγμα του ΣΚ 30-1 τότε ο Δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ θα μάθαινε την αποστολή του, την αποστολή της ταξιαρχίας, την ιδέα ενεργείας της ταξιαρχίας και τον ελιγμό της ταξιαρχίας. Επομένως με το νέο κανονισμό ο δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ εφοδιάζεται επιπλέον με την πρόθεση του δκτη της ταξιαρχίας. Ποιο πλεονέκτημα του παρέχει το γεγονός αυτό;

    Η πρόθεση του δκτη της ταξιαρχίας είναι μία παράγραφος με 3 μέρη. Σκοπός – Κύρια Έργα – Επιθυμητή Τελική Κατάσταση. Ας τη δούμε:

    Πρόθεση Δκτου:
    Ο σκοπός αυτής της επιχείρησης είναι να διευκολυνθεί η υπέρβαση και επίθεση της 2 Μ/Κ ΤΑΞ στα Υψ. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΑ.
    Κύρια Έργα: Εκτέλεση αναγνωρίσεων σε όλη τη ΖΕΝ, υπέρβαση των εν επαφή φιλίων τμημάτων, ταυτόχρονη κατάληψη των ΑΝΣΚ 1 και ΑΝΣΚ 2, υπέρβαση των εμπρός διοικήσεων και κατάληψη των ΑΝΣΚ 3 και ΑΝΣΚ 4, διευκόλυνση εξόδου 2 Μ/Κ ΤΑΞ.
    Επιθυμητή Τελική Κατάσταση είναι η ασφάλιση των ΑΝΣΚ 3 και ΑΝΣΚ 4, όλες οι εχθρικές δυνάμεις στη ΖΕΝ έχουν καταστραφεί, 4 ΤΣ με απώλειες όχι παραπάνω από 25% σε ετοιμότητα για υπέρβασή τους από την 2 Μ/Κ ΤΑΞ.

    Ας δούμε τώρα τα στοιχεία της πρόθεσης ένα-ένα.

    Σκοπός: Ο σκοπός αυτής της επιχείρησης είναι να διευκολυνθεί η υπέρβαση και επίθεση της 2 Μ/Κ ΤΑΞ στα Υψ. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΑ.
    Η αποστολή της 3 Μ/Κ ΤΑΞ είναι: Η 3 Μ/Κ ΤΑΞ να επιτεθεί στη ΖΕΝ της την 29 0630 Ιαν 11, για να καταλάβει τα Υψ. ΛΑΓΟΥ με σκοπό τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών επίθεσης της 2 Μ/Κ ΤΑΞ στα Υψ. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΑ.
    Ο δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ διαβάζοντας στην παρ. 2 την αποστολή της ταξιαρχίας είδε ότι η ταξιαρχία θα εκτελέσει κάποια επιθετική ενέργεια με σκοπό τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών επίθεσης της 2 Μ/Κ ΤΑΞ στα Υψ. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΑ. Διαβάζοντας την πρόθεση του δκτη του στην παρ. 3α βλέπει ότι: σκοπός της επιχείρησης είναι να διευκολυνθεί η υπέρβαση και επίθεση της 2 Μ/Κ ΤΑΞ στα Υψ. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΑ.
    Ο δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ ξαναδιάβασε ακριβώς το ίδιο πράγμα, χωρίς να αποκομίσει κάποιο όφελος.

    Κύρια έργα. Στην πρόθεση δκτου αναφέρεται ότι κύρια έργα είναι:
    Εκτέλεση αναγνωρίσεων σε όλη τη ΖΕΝ,
    υπέρβαση των εν επαφή φιλίων τμημάτων,
    ταυτόχρονη κατάληψη των ΑΝΣΚ 1 και ΑΝΣΚ 2,
    υπέρβαση των εμπρός διοικήσεων και κατάληψη των ΑΝΣΚ 3 και ΑΝΣΚ 4, διευκόλυνση εξόδου 2 Μ/Κ ΤΑΞ.

    Τα κύρια έργα περιγράφονται συνοπτικά στην ιδέα ενεργείας (3.β.) και αναλυτικά στον ελιγμό [3.β.(1)] οπότε στην παράγραφο της πρόθεσης απλώς επαναλαμβάνονται με συνοπτικότερο τρόπο. Μέχρις εδώ η πρόθεση του δκτη της ταξιαρχίας περιλαμβάνει στοιχεία που υπάρχουν σε άλλα σημεία της δγης επχσεων και θα ήταν παρόντα ακόμη και αν η δγη γράφονταν σύμφωνα με τον ΣΚ 30-1. Ο δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ επομένως δεν έχει κερδίσει κάτι που θα τον διευκολύνει στην αποστολή του.

    Επιθυμητή Τελική Κατάσταση: Επιθυμητή Τελική Κατάσταση είναι
    η ασφάλιση των ΑΝΣΚ 3 και ΑΝΣΚ 4,
    όλες οι εχθρικές δυνάμεις στη ΖΕΝ έχουν καταστραφεί,
    4 ΤΣ με απώλειες όχι παραπάνω από 25%
    σε ετοιμότητα για υπέρβασή τους από την 2 Μ/Κ ΤΑΞ.

    Ο δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ γνωρίζει ήδη ότι αποστολή της ταξιαρχίας είναι να καταλάβει τους ΑΝΚΣΚ 3 & 4 καθώς και ότι η ταξιαρχία θα πρέπει να βρίσκεται σε ετοιμότητα για υπέρβαση από την 2 Μ/Κ ΤΑΞ. Το ότι όλες οι εχθρικές δυνάμεις στη ΖΕΝ της ταξιαρχίας θα πρέπει να έχουν καταστραφεί προκύπτει από την ίδια τη φύση της ενέργειας και δε χρειάζεται περαιτέρω αναφορά. Το μόνο που είναι καινούριο τελικά σε όλη την παράγραφο της πρόθεσης του δκτη της ταξιαρχίας είναι η φράση που αναφέρει ότι τα ΤΣ δεν θα πρέπει να έχουν απώλειες μεγαλύτερες από 25%. Ο δκτης της ταξιαρχίας ήταν υποχρεωμένος να θέσει ένα όριο απωλειών επειδή στην ΕΤΚ της μεραρχίας αναφέρεται ότι οι απώλειες των ταξιαρχιών δε θα πρέπει να υπερβούν το 30%, οπότε κι ο ταξίαρχος το έκοψε λίγο και το έκανε 25% για να είναι μέσα.

    Μέχρι τώρα η παράγραφος με την πρόθεση του Δκτη, που υποτίθεται αποτελεί ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με τον ΣΚ 30-1, στο παράδειγμα που περιέχει ο καινούριος κανονισμός έχει αποτύχει να παράσχει οποιοδήποτε στοιχείο διαφορετικό ή περισσότερο από αυτά που θα ήταν διαθέσιμα στον ενδιαφερόμενο δκτη αν η δγη είχε συνταχθεί με το παλαιό υπόδειγμα, πέραν μίας φράσης, όπου αναφέρεται ότι τα ΤΣ δεν θα πρέπει να έχουν απώλειες μεγαλύτερες από 25%. Η φράση αυτή αποτελεί μία επιπλέον δέσμευση για τον δκτη του ΤΣ 51 ΕΜΑ. Πέραν όσον αναφέρονται στην αποστολή του θα πρέπει να λάβει υπόψη του ότι δε θα πρέπει να ξεπεράσει το συγκεκριμένο όριο απωλειών. Από την άλλη δε του δίνεται κάποια διευκρίνιση για το τι θα κάνει αν υπερβεί το συγκεκριμένο όριο. Θα σταματήσει την επίθεση; Προφανώς όχι, αλλά είναι ένα στοιχείο που αναγκαστικά θα επηρεάσει και τη σχεδίαση και τη διεξαγωγή.

    Συνοψίζοντας από όλη την παράγραφο της πρόθεσης, που υποτίθεται ότι αποσκοπεί στο να μεγιστοποιήσει την ελευθερία δράσης των υφισταμένων, το μόνο που αποκόμισε ο δκτης του ΤΣ 51 ΕΜΑ είναι μία επιπλέον ασαφή δέσμευση η οποία στην καλύτερη περίπτωση τον καθοδηγεί στη μέγιστη προσοχή και στην αποφυγή ρίσκου, στην χειρότερη περίπτωση του υπονομεύει την αποστολή.

    Η Επιθυμητή Τελική Κατάσταση εμπεριέχει εκείνες τις συνθήκες οι οποίες όταν επιτευχθούν εκπληρώνεται η αποστολή (ΣΚ 101-1Α σελ.40, παρ. 4β). Η ΕΤΚ δηλαδή είναι μία λίστα έλεγχου όπου όταν μπουν όλα τα τικ έχει επιτευχθεί η αποστολή. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα αποστολή της 3 Μ/Κ ΤΑΞ είναι:
    Η 3 Μ/Κ ΤΑΞ να επιτεθεί στη ΖΕΝ της την 29 0630 Ιαν 11,
    για να καταλάβει τα Υψ. ΛΑΓΟΥ
    με σκοπό τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών επίθεσης της 2 Μ/Κ ΤΑΞ στα Υψ. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΑ.

    Ενώ η Επιθυμητή Τελική Κατάσταση για την ταξιαρχία είναι:
    η ασφάλιση των ΑΝΣΚ 3 και ΑΝΣΚ 4,
    όλες οι εχθρικές δυνάμεις στη ΖΕΝ έχουν καταστραφεί,
    4 ΤΣ με απώλειες όχι παραπάνω από 25%
    σε ετοιμότητα για υπέρβασή τους από την 2 Μ/Κ ΤΑΞ.

    Συγκρίνοντας την αποστολή με την ΕΤΚ μπορούμε να πούμε:
    Η ασφάλιση των ΑΝΣΚ 3 και ΑΝΣΚ 4 ισοδυναμεί με την κατάληψη των Υψ. ΛΑΓΟΥ, τα οποία και αποτελούν τους ΑΝΣΚ 3 & 4, όπως αναφέρεται στην αποστολή.

    Η καταστροφή των εχθρικών δυνάμεων στη ΖΕΝ της ταξιαρχίας είναι αυτονόητη αν έχουν καταληφθεί οι ΑΝΣΚ 3 & 4.

    Η ετοιμότητα για υπέρβασή από την 2 Μ/Κ ΤΑΞ ισοδυναμεί με τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών επίθεσης της 2 Μ/Κ ΤΑΞ στα Υψ. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΑ, που αναφέρεται στην αποστολή.

    Τέλος γεννάται το ερώτημα η κατάληψη των υψ. ΛΑΓΟΥ με τα ΤΣ να έχουν απώλειες 40% συνιστά αποτυχία επίτευξης της αποστολής από την ταξιαρχία. Νομίζω ότι κανένας δε θα το ισχυριζόταν αυτό. Άρα μάλλον το όριο του 25% κακώς μπήκε. Η ΕΤΚ δηλαδή αποτέλεσε επανάληψη, με διαφορετική διατύπωση, αυτών που αναφέρονται στην αποστολή, εκτός από ένα στοιχείο, όπου επιχειρήθηκε να γραφεί κάτι που να μην είναι επανάληψη και εκεί φάνηκε η αδυναμία.

    Τελικώς δεν μπόρεσα να διαπιστώσω γιατί η δγη επχσεων που γράφηκε σύμφωνα με τον 101-1 προήγαγε την ελευθερία ενεργείας του αποδέκτη της περισσότερο από ότι αν γράφονταν με τον 30-1. Το μόνο που έγινε σαφές είναι η αμηχανία που υπάρχει σε σχέση με το θέμα «διοίκηση με την πρόθεση του δκτη». Αν υποθέσουμε ότι οι συντάκτες του κανονισμού είναι πάνω από τον μέσο όρο των υπολοίπων αξκων και ότι όντως μελέτησαν το μεγάλο αριθμό ξενόγλωσσων εγχειριδίων που αναφέρθηκε, και στο τέλος μπόρεσαν να δώσουν αυτό το παράδειγμα, αυτό δείχνει και το όριο της κατανόησης του θέματος από το στρατό μας.

  25. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ Τ.Τ.

    Αν ως προθέσεις θεωρήσουμε την επιθυμία να έχουμε Χ απώλειες σε μια επιχείρηση, τότε ο νέος κανονισμός είναι για κλάματα.

    Η άποψη μου είναι ότι ο όρος προθέσεις, αφορά μείζονες σχηματισμούς και όχι επιπέδου ταξιαρχίας.

    Αλλά για την ιστορία του πράγματος, θα πρέπει να γνωρίζουν αυτοί που αντέγραψαν ότι αντέγραψαν και το έκαναν κανονισμό, ότι και παλαιότερα ο Ελληνικός στρατός χρησιμοποιούσε αυτό τον όρο. ΠΧ:

    Στρατιά Μικράς Ασίας
    Γραφείον ΙΙΙ
    Αριθ. Φ.11169
    4η Ιουνίου 1921
    Γενικαί εντολαί
    Προς τους διοικητάς Α’, Β, Γ’ ΣΣ κλπ
    Αι προθέσεις μου είναι ν’ αποφύγω να προσβάλω την αμυντικήν τοποθεσίαν Κιουτάχειας κατά μέτωπον.
    Προς τούτο
    Δια του Νοτίου Τμήματος Στρατιάς ……. προτίθεμαι να παρακάμψω την αμυντικήν τοποθεσίαν αμέσως ανατολικώς Ακτσάλ Νταγ …… με γενικήν κατεύθυνσιν ………….. κλπ

    Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν πολλά και ως εκ τούτου δεν βλέπω κάποια καινοτομία.

  26. Ο/Η T.T. λέει:

    Ευχαριστώντας τον φίλο Αρματιστή για το σχόλιο του, θα ήθελα να προσθέσω ορισμένες ακόμη σκέψεις.

    Η πρόθεση του διοικητή περιγράφει την επιθυμητή τελική κατάσταση (σελ. 43 παρ. 6α).
    Η Επιθυμητή Τελική Κατάσταση εμπεριέχει εκείνες τις συνθήκες οι οποίες όταν επιτευχθούν εκπληρώνεται η αποστολή (σελ.40, παρ. 4β).
    Η αποστολή είναι το έργο μαζί με το σκοπό (σελ. 39 παρ. 3).
    Το έργο είναι μία σαφώς προσδιορισμένη και μετρήσιμη ενέργεια (σελ. 43, παρ. 6α). Στην αποστολή ο σκοπός σύμφωνα με την (σελ. 39 παρ. 3) αναφέρεται στο για ποιο λόγο γίνεται η επιχείρηση.
    Επίσης στην πρόθεση του Διοικητή ο σκοπός σύμφωνα με την (σελ. 40 παρ. 4β) αναφέρεται στο για ποιο λόγο γίνεται η επιχείρηση. Άρα ο σκοπός που αναγράφεται στην αποστολή και ο σκοπός που αναγράφεται στην πρόθεση είναι ο ίδιος. (Ο αμερικανικός FM 5-0 αναφέρει ότι στην πρόθεση περιλαμβάνεται ο διευρυμένος σκοπός, κι αυτό αν κρίνεται σκόπιμο, ενώ δηλώνει ρητά ότι στην πρόθεση δεν θα πρέπει να επαναλαμβάνεται ο λόγος της επιχείρησης που αναφέρθηκε στην αποστολή. Στο δικό μας κανονισμό είναι ξεκάθαρο ότι στην πρόθεση επαναλαμβάνεται ο σκοπός που αναφέρθηκε στην αποστολή.)

    Άρα η πρόθεση παρέχει το σκοπό (που υπάρχει ήδη στην αποστολή), τα κύρια έργα (που υπάρχουν στην ιδέα ενεργείας) και την ΕΤΚ, που υπάρχει μόνο στην πρόθεση. Δηλαδή, όπως αναφέρθηκε, τελικά η πρόθεση του διοικητή ουσιαστικά περιγράφει την επιθυμητή τελική κατάσταση. Δηλαδή αυτό που παρέχεται στον υφιστάμενο, ώστε να μπορέσει να αναπτύξει την πρωτοβουλία μέσα στο πλαίσιο του σκοπού της επιχείρησης, είναι ένα σετ συνθηκών που εκπληρώνουν την αποστολή. Οι συνθήκες αυτές αφορούν τη θέση και την κατάσταση των φίλιων και εχθρικών δυνάμεων σε σχέση με το έδαφος. Ουσιαστικά δηλαδή η ΕΤΚ είναι ένα φωτογραφικό στιγμιότυπο της μελλοντικής κατάστασης.
    Όμως η επιτυχημένη έκβαση της επιχείρησης μπορεί να αντιστοιχεί σε πολλά διαφορετικά φωτογραφικά στιγμιότυπα, μερικά από τα οποία τελείως απρόβλεπτα, ακόμα και για τη φίλια διοίκηση. Η παροχή της εικόνας του μέλλοντος σε μορφή φωτογραφίας σημαίνει, γι αυτόν που τη λαμβάνει, ότι μόνο η συγκεκριμένη εικόνα απεικονίζει την επιτυχή έκβαση της επιχείρησης. Στο παράδειγμα της Δγης Επχσεων του κανονισμού μας η φωτογραφία από το μέλλον δείχνει τα ΤΣ της ταξ/χίας να έχουν μέγιστες απώλειες 25%. Αυτό οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο που δε χρειάζεται να περιγράψω.
    Το άλλο πρόβλημα με αυτού του είδους την απεικόνιση του μέλλοντος είναι ότι και ο εχθρός θα πρέπει να «στηθεί» για φωτογραφία, δηλαδή θα πρέπει να κάνει αυτό ακριβώς που αναμένουμε. Παρ’ όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συγκεντρωθούν οι προθέσεις του εχθρού μπορεί να εικάζονται, αλλά παραμένουν σε σημαντικό βαθμό άγνωστες, ενώ παραβλέπεται η επίδραση τυχαίων γεγονότων.
    Είναι προφανές ότι οι υφιστάμενοι, αντί να αναπτύξουν την πρωτοβουλία τους, θα προσπαθήσουν να πραγματοποιήσουν κάθε πίξελ της εικόνας που τους έχει δοθεί. Έτσι μέσα από ένα μεγάλο κύκλο ξαναγυρίσαμε στη μεθοδική μάχη.

    Ιστορικά η διοίκηση δια δγων τύπου αποστολής κρίθηκε επιτυχημένη επειδή παρείχε το λόγο για τον οποίο αναλαμβάνονταν μία επιχείρηση, δίνοντας έτσι στον υφιστάμενο ένα ευρύτερο πλαίσιο από το στενό έργο που είχε να εκτελέσει. Αυτό οδηγούσε σε ταχύτερους κύκλους λήψης αποφάσεων. Η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων δεν προέρχεται από το γεγονός ότι ο δκτης είναι πολύ έξυπνος σε σχέση με τον αντίπαλο του, αλλά από το ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται από εκείνον που είναι σε θέση να λάβει την απόφαση πιο γρήγορα, χωρίς να χρειάζεται να περάσουν όλα από τον δκτη. Για να μπορέσουν αυτοί όλοι να παίρνουν αποφάσεις που προωθούν την επιτυχία, ο δκτης τους εφοδίαζε, πέρα από το έργο τους και με το σκοπό της επιχείρησης, δηλαδή τους εξηγούσε για ποιο λόγο αναλαμβάνονταν η επιχείρηση, και τους έβαζε μέσα στον ευρύτερο επιχειρησιακό σχεδιασμό. Δεν προσπαθούσε να προβλέψει το μέλλον στην ολότητα του, αντίθετα γνώρισε ότι οι ευκαιρίες και οι κίνδυνοι αναφύονται εκεί που δεν τα περιμένεις. Αυτό όμως που επιδρούσε βασανίστηκα στο μυαλό όλων ήταν η επίτευξη του σκοπού. Αυτό ήταν που έδινε και τον ρυθμό. Διαφορετικά στιγμιότυπα του μέλλοντος μπορεί να απεικονίζουν την επιτυχία, το σημαντικό δεν είναι να επιλεγεί το στιγμιότυπο, αλλά να έρθει η επιτυχία.

    Υπάρχει μία κακώς εννοούμενη σχέση της στρ. ιστορίας με την επαγγελματική μόρφωση των στελεχών. Προφανώς η πολύ στρ. ιστορία βλάπτει. Σύμφωνα με παλιότερο σχόλιο ο αντγος ε.α. Μαλοντζίκης μας προειδοποιεί ότι: «Δεν είναι δυνατόν να εισερχόμεθα στο μέλλον οπισθοβατούντες.» Βέβαια ο στρατιωτικός από κάπου πρέπει να μάθει το επάγγελμα του. Από πού όμως; Από τους κανονισμούς. Και τι είναι οι κανονισμοί; Οι κανονισμοί δεν είναι τίποτα διαφορετικό από στρατιωτική ιστορία κωδικοποιημένη. Ο στρατός προφανώς έχει ανάγκη αυτή τη κωδικοποίηση για να μπορέσει να ενοποιήσει τις διαδικασίες του και την αντίληψη των μελών του. Όμως δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτή η κωδικοποίηση του παρελθόντος γίνεται μέσα από την οπτική γωνία και τις προκαταλήψεις του οργανισμού που την εκτελεί. Αρκετές φορές η κωδικοποίηση αυτή αντανακλά ενδοϋπηρεσιακές κόντρες και σηματοδοτεί την επικυριαρχία κάποιας ηγετικής ομάδας. Αυτά είναι φυσιολογικά, αλλά θα πρέπει να τα θυμόμαστε όταν ονομάζουμε τους κανονισμούς «ευαγγέλια.»

    Προφανώς δε θα πούμε στον ομαδάρχη, στο διμοιρίτη και στο δκτη του λόχου να διαβάσουν μια ντουλάπα αρχειακό υλικό για μάθουν τα καθήκοντα τους στη μάχη. Άλλα από ένα σημείο και μετά η κριτική ενασχόληση με το παρελθόν και με την κρατούσα οπτική γωνία σε σχέση με αυτό θα πρέπει να ενθαρρύνεται. Ιδιαίτερα δε όταν η οπτική γωνία είναι εισαγόμενη. Για να επικαλεστώ κι εγώ ένα στρατηγό ο πεζοναύτης John F. Kelly, που μάλλον δεν φοβόταν μην οπισθοβατήσει, έλεγε στους λοχαγούς του: «Διάβασα χίλια βιβλία και τότε κατάλαβα τον πόλεμο. »

    Συμπέρασμα, η όποια κατανόηση της «νέας φιλοσοφίας» περνάει μέσα από την κατανόηση της οπτικής γωνίας διά της οποίας ο αμερικανικός στρατός είδε την ιστορική εμπειρία που κωδικοποίησε. Άνευ αυτής είναι μαύρα σημάδια σε λευκό χαρτί.

  27. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Φίλε ΤΤ,

    Δεν έχω ακόμα άμεσα διαθέσιμο τον νέο κανονισμό, αλλά τα επιχειρήματα σου μάλλον με έχουν πείσει πως σε αυτόν υπάρχει σοβαρή σύγχυση στο «δια ταύτα».

    Ίσως το πρόβλημα είναι πως ο κανονισμός είναι «συρραφή μεταφράσεων», από ό,τι διάβασα. Εφόσον δε μεταφράζεται με σχετική πιστότητα ΕΝΑ εγχειρίδιο, αλλά δίδονται στους συγγραφείς πολλά εγχειρίδια, τότε δεν έχουμε μετάφραση αλλά, ώς ένα βαθμό, ένα πρωτότυπο έργο: ο συγγραφέας θα πρέπει πρώτα να έχει κατανοήσει σε βάθος το θέμα και να έχει διαμορφώσει τεκμηριωμένη άποψη για αυτό, ώστε να επιλέξει συγκεκριμένα κομμάτια από τη βιβλιογραφία και να τα δέσει κατάλληλα ώστε να δημιουργήσει μια αφομοιώσιμη διανοητική συνισταμένη. Αυτό απαιτεί βέβαια την ανάθεση της συγγραφής σε ταλαντούχα και καταρτισμένα στελέχη στα οποία θα δοθεί και η κατάλληλη βοήθεια. Αλλιώς, η «συρραφή μεταφράσεων» θα βγεί επικίνδυνο μόρφωμα. \

    Αποτελεί ερώτημα αν ο ΕΣ ενδιαφέρεται και ξεχωρίζει τέτοια «διακεκριμένα» στελέχη, ώστε να παραγάγει πνευματικό έργο για την Αποστολή του.

  28. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε ΤΤ,

    Προσυπογράφω μέχρι κεραίας αυτό που αναφέρεις:

    «Ιστορικά η διοίκηση δια δγων τύπου αποστολής κρίθηκε επιτυχημένη επειδή παρείχε το λόγο για τον οποίο αναλαμβάνονταν μία επιχείρηση, δίνοντας έτσι στον υφιστάμενο ένα ευρύτερο πλαίσιο από το στενό έργο που είχε να εκτελέσει. Αυτό οδηγούσε σε ταχύτερους κύκλους λήψης αποφάσεων. Η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων δεν προέρχεται από το γεγονός ότι ο δκτης είναι πολύ έξυπνος σε σχέση με τον αντίπαλο του, αλλά από το ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται από εκείνον που είναι σε θέση να λάβει την απόφαση πιο γρήγορα, χωρίς να χρειάζεται να περάσουν όλα από τον δκτη.»

    Η ουσία της διοίκησης με διαταγές αποστολής είναι ακριβώς αυτή που αναφέρεις. Η αναλυτική της αποτύπωση σε εγχειρίδια δε μπορεί ούτε στιγμή να παραβλέπει αυτή την ουσία.

    Το δικό μας πρόβλημα δεν είναι απλώς η προβληματική μετάφραση των αμερικανικών εγχειριδίων. Το δικό μας πρόβλημα είναι το ότι επιχειρούμε να μεταφράσουμε από… τρίτο χέρι.

    Εξηγούμαι συνοπτικά, γιατί εδώ και καιρό έχω την εκκρεμότητα να συνεχίσω το περί πολέμου ελιγμών: οι διαταγές αποστολής είναι μια έννοια που για να εφαρμοστεί απαιτεί κάτι περισσότερο από τη διατύπωση μιας θεωρίας. Απαιτεί έναν στρατό που είναι σε θέση (και είναι μακροπρόθεσμα και ως οργανισμός προετοιμασμένος) για να την εκτελέσει. Η βασικότερη προϋπόθεση είναι η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των στελεχών, και κυρίως η εμπιστοσύνη των προϊσταμένων προς τους υφισταμένους. ΑΥΤΟ είναι που τους επιτρέπει να παραχωρούν περιθώρια πρωτοβουλίας (που απλώς διαδικαστικά διατυπώνονται στα εγχειρίδια). Αλλά η εμπιστοσύνη των προϊσταμένων προς τους υφισταμένους (σε όλα τα επίπεδα) εξασφαλίζεται από τον οργανισμό συνολικά, με τις διαδικασίες επιλογής και διαμόρφωσης των αξιωματικών και των υπαξιωματικών. Οι αμερικανοί, όταν μετά το Βιετνάμ γύρισαν στο πρότυπο του γερμανικού στρατού για να διδαχτούν, πήραν ξεκομμένα την έννοια της διοίκησης με διαταγές αποστολών, αλλά άφησαν απ΄έξω τη φύση και τις διαδικασίες του οργανισμού που επιτρέπει την εφαρμογή της. Το αποτέλεσμα είναι ότι, παρά τη συζήτηση και ακόμη και τη διατύπωση του δόγματος, οι αμερικανοί δε θεωρούν (στα επαγγελματικά fora) ούτε οι ίδιοι ότι ο στρατός τους ασκεί διοίκηση με διαταγές αποστολής. Όλοι γνωρίζουν ότι εφαρμόζει το δόγμα της μεθοδικής μάχης. Βεβαίως (κι εδώ είναι το κρίσιμο στοιχείο), η υλική και τεχνολογική υπεροχή των αμερικανών, ιδίως έναντι των αντιπάλων που αντιμετωπίζουν τελευταία, τους επιτρέπει να εφαρμόζουν μεθοδική μάχη με εξαιρετική επιτυχία – ίσως μεγαλύτερη απ΄όση αν εφάρμοζαν δόγμα «πολέμου ελιγμών».

    Το πρόβλημά μας είναι ότι εμείς από όλη αυτή την ιστορία δεν έχουμε καταλάβει πολλά πράγματα. Παίρνουμε απλώς τη «μόδα» του αμερικανικού στρατού, χωρίς να έχουμε υπ΄όψιν ούτε την πραγματικότητά του, ούτε την αποτυχία του στον τομέα αυτόν, ούτε το ιστορικό πλαίσιο, ούτε το οργανωτικό υπόβαθρο που απαιτείται, και προσπαθούμε να μιμηθούμε. Το γεγονός ότι η υιοθέτηση του δόγματος αυτού δεν συνοδεύεται από καμία μείζονα αλλαγή στον οργανισμό, και ειδικά στην επιλογή και την επαγγελματική εκπαίδευση των στελεχών, μας δίνει και το όριο της αλλαγής.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s