Πόλεμος Ελιγμών, Μέρος Γ΄

του Μάρτιν φαν Κρέφελντ

Ακολουθεί το τρίτο και τελευταίο μέρος της ανάλυσης του Κρέφελντ.

Από πλευράς Διοικητικής Μερίμνης, ένα μείζον πλεονέκτημα του πολέμου ελιγμών – και μάλιστα ένα που έχει σημαντικές επιπτώσεις για την αεροπορική ισχύ – είναι ότι οι ένοπλες δυνάμεις προσανατολισμένες σε αυτόν έχουν σημαντικά μικρότερες απαιτήσεις υποστήριξης απ΄ότι οι προσανατολισμένες προς σταθερές θέσεις που τείνουν προς τη φθορά. Το φαινόμενο αυτό είναι εμφανές στη σύγκριση των λόγων «οδόντων προς ουρά». Κατά τον Β’ ΠΠ, για τον Γερμανικό στρατό, για κάθε μεραρχία αντιστοιχούσαν 31.000 άνδρες στο σύνολο του προσωπικού του στρατού. Οι σοβιετικοί ήταν ακόμη πιο ολιγαρκείς. Εν τω μεταξύ, οι αντίστοιχες αμερικανικές, βρετανικές και καναδικές μεραρχιακές αντιστοιχίες υπερέβαιναν τους 64.000 άνδρες. Επιπλέον, ο γερμανικός και ο σοβιετικός στρατός πολεμούσαν μια παρατεταμένη σύγκρουση σε αχανείς εκτάσεις που δεν είχαν καμία σύγχρονη υποδομή. Τα στρατεύματά τους, ειδικά τα σοβιετικά, μπορεί να ήταν υποχρεωμένα να μάχονται χωρίς μερικές από τις ανέσεις που ήταν διαθέσιμες στους Δυτικούς Συμμάχους· όμως στο πεδίο της μάχης τα στρατεύματα αυτά, και ειδικότερα οι πεζοί, ήταν πολύ πιο πλουσιοπάροχα εφοδιασμένοι με τα πράγματα που είχαν σημασία (πχ αυτόματα όπλα). Την ίδια στιγμή που οι αμερικανοί στρατιώτες πυροβολούσαν ακόμη με τα επαναληπτικά M-1 τους (και οι βρετανοί με τα Λη-Ένφηλντ του Α’ ΠΠ), οι γερμανοί είχαν εισαγάγει τα τυφέκια εφόδου και οι σοβιετικοί είχαν τα Αυτόματα Καλάσνικοφ (AK). Περαιτέρω, ο γερμανικός και σοβιετικός στρατός – σε αντίθεση με τον αμερικανικό στρατό – ήταν πλουσιοπάροχα εξοπλισμένοι με όλμους και ελαφρά πολυβόλα. Και χρησιμοποιώντας το επιχειρησιακό εργαλείο των μεραρχιών πυροβολικού, το σοβιετικό γενικό επιτελείο (η Στάβκα) εξασφάλιζε ότι θα υπήρχε περισσότερη υποστήριξη πυροβολικού διαθέσιμη την αποφασιστική στιγμή – δηλαδή κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων διαρρήξεως. Αντιστοίχως, οι γερμανικές και σοβιετικές είχαν λιγότερη οργανική υποστήριξη ενσωματωμένη στους Πίνακες Οργανώσεως και Υλικού τους (ΠΟΕ) και λιγότερη υποστήριξη επιπέδου σώματος στρατού και στρατιάς απ΄ότι είχαν ο αμερικανικός, ο βρετανικός και ο καναδικός στρατός.

Ιστορικοί έχουν προσπαθήσει να εξηγήσουν αυτή την απόκλιση στους λόγους «οδόντος προς ουρά» με αναφορά στον παρατεταμένο πόλεμο και στην τροφοδοσία από επιτόπιους πόρους. Το πρώτο από τα επιχειρήματα αυτά προϋποθέτει ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος απαιτεί περισσότερη προσπάθεια συντήρησης και υποστήριξης απ΄ ότι ένας σύντομος, ενώ στην πραγματικότητα αυτό είναι περισσότερο του αποτέλεσμα του ύφους του δόγματος του στρατού και του οργανισμού που συγκροτείται για να υποστηρίξει το ύφος αυτό. Το δεύτερο επιχείρημα αποδίδει λανθασμένα τη φύση του σύγχρονου πολέμου. Είναι γεγονός ότι τόσο ο γερμανικός όσο και ο σοβιετικός στρατός λεηλάτησαν τις χώρες από τις οποίες διήλθαν. Επιδιδόμενη σε μεγάλης κλίμακας και συστηματική ληστεία, η Βέρμαχτ στη Ρωσία κατόρθωσε να προμηθεύεται περίπου το 50% των τροφίμων της επιτοπίως. Όμως αυτό είχε περιορισμένη σημασία, καθώς οι απαιτήσεις διοικητικής μερίμνης στο μεγαλύτερο μέρος τους δεν αφορούσαν τρόφιμα αλλά πυρομαχικά, καύσιμα, έλαια και λιπαντικά, καθώς και ανταλλακτικά.

Είναι, φυσικά ακριβές ότι οι γερμανικές και σοβιετικές δυνάμεις ήταν πολύ λιγότερο μηχανοποιημένες απ΄ ότι οι δυτικές, βασιζόμενες περισσότερο στους σιδηροδρόμους από τη μία και στις ιππήλατες μεταφορές από την άλλη. Παρ΄όλα αυτά, αυτό δεν επαρκεί για να εξηγήσει το γιατί μια γερμανική τεθωρακισμένη μεραρχία που επιχειρούσε στη Δυτική Έρημο χρειαζόταν μόλις 300 τόνους εφοδίων την ημέρα για να διατηρηθεί πλήρως επιχειρησιακή, συγκρινόμενοι με τους 600-650 τόνους που χρειαζόταν μια αμερικανική τεθωρακισμένη μεραρχία στη Γαλλία το 1944-1945.[7] Αντίθετα, η ορθή απάντηση φαίνεται να βρίσκεται (1) στη χρήση του πυροβολικού (2), στο ρυθμό των επιχειρήσεων και (3) στην οργάνωση.

Οι γραμμικοί στρατοί επιτίθενται και προελαύνουν βαριά, κατά μήκος όλου του μετώπου. Αφού η δε γίνεται σημαντική απόδοση βαρών κατά τομείς στην επίθεση, το πυροβολικό και η Εγγύς Αεροπορική υποστήριξη παίζουν μεγάλο ρόλο στην διευκόλυνση της προέλασης των αρμάτων και του πεζικού. Αντίθετα, οι στρατοί που ελίσσονται επιτίθενται κατά μήκος στενών, έντονα εστιασμένων τομέων. Οι τομείς αυτοί λαμβάνουν συντριπτική προτεραιότητα στην διάθεση υποστήριξης με πυρά ενώ οι άλλοι τομείς λαμβάνουν ψίχουλα και κάνουν ελάχιστα περισσότερο από το να «επιδεικνύουν» το μέτωπό τους. Επιπλέον, κατά την επίθεση οι ελισσόμενοι στρατοί δε χρησιμοποιούν το πυροβολικό παρά την τελευταία στιγμή έτσι ώστε να αποφύγουν να αποκαλύψουν πρόωρα τις προθέσεις τους. Όταν χρησιμοποιείται, το πυρ του πυροβολικού είναι οξύτατο και εντονότατο με σκοπό να καταστείλει τον αντίπαλο παρά να τον σκοτώσει. Όλα αυτά σημαίνουν ότι στην εκστρατεία συνολικά, οι απαιτήσεις εφοδίων είναι πολύ λιγότερες. Το ίδιο ισχύει και για τις ποσότητες μεταφορών και υποστήριξης μηχανικού, καθώς και για την υποστήριξη και τις υπηρεσίες συντήρησης που αυτές οι λειτουργίες απαιτούν καθ΄ εαυτές.

Ο ρυθμός μειώνει δραματικά τις απώλειες και τις απαιτήσεις διοικητικής μέριμνας. Αυτό είναι το λογικό αποτέλεσμα του ότι ο ελιγμός επιδρά στον αντίπαλο πριν αυτός να μπορέσει να αντιδράσει συνεκτικά. Οι σοβιετικοί στις αναλυτικές μελέτες ανασκόπησης των μαχών (Πίνακας 1) έκαναν περίπλοκες συσχετίσεις επιδεικνύοντας το φαινόμενο αυτό. Τα δεδομένα τους έδειξαν ότι, επιπλέον των μειωμένων απαιτήσεων σε πυρομαχικά και καύσιμα, οι αστραπιαίες προελάσεις των 20-25 χλμ την ημέρα είχαν σαν αποτέλεσμα τρεις φορές λιγότερες απώλειες προσωπικού και μια και μισή λιγότερες απώλειες αρμάτων απ’ ότι όταν ο ρυθμός προελάσεως ήταν 4-10 χλμ. την ημέρα.[8]

Π1

Τέλος, οι επιπτώσεις του ρυθμού και της χρήσης του πυροβολικού αντικατοπτρίζονται στον τρόπο με τον οποίον είναι οργανωμένοι οι στρατοί ελιγμών. Οι στρατοί φθοράς είναι οργανωμένοι σε σχετικά λίγες μεραρχίες. Κατά τον Β’ ΠΠ, ο αμερικανικός σρατός είχε μόνον 89 μεραρχίες και το σώμα των αμερικανών πεζοναυτών μόλις 6, παρ΄όλο που το συνολικό μέγεθος των αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων ήταν εξ ίσου μεγάλο με αυτό των γερμανικών και των σοβιετικών δυνάμεων, οι οποίες είχαν πολλαπλάσιες μεραρχίες. Οι αμερικανικές μεραρχίες ήταν οργανωμένες να παραμένουν στην πρώτη γραμμή κατά την άμυνα και την επίθεση για παρατεταμένες περιόδους, οι γερμανικές και οι σοβιετικές όχι. Επειδή ήταν σχεδιασμένες για παρατεταμένη μάχη, οι αμερικανικές μεραρχίες και σώματα στρατού είχαν οργανική, ενσωματωμένη διοικητική μέριμνα για την διεξαγωγή τόσο επίθεσης όσο και άμυνας. Δεν ήταν σχεδιασμένες για ευκίνητες επιχειρήσεις γρήγορου ρυθμού. Ούτε, δεδομένου του μικρού τους αριθμού με τις περισσότερες από αυτές εμπλεγμένες στην πρώτη γραμμή, υπήρχε μεγάλη δυνατότητα διαφοροποίησης της μεταξύ της ποσότητας υποστήριξης διοικητικής μέριμνας που είναι οργανική των μεραρχιών κι εκείνης που τους παρέχεται προς υποστήριξη των επιχειρήσεών τους. Έτσι, στον Πίνακα 2 βλέπουμε ότι ενώ οι στρατιώτες τρώνε το ίδιο όπου και να βρίσκονται στο πεδίο της μάχης, η κατανάλωση πυρομαχικών, καυσίμων και ανταλλακτικών κυμαίνεται έως και 13:1 για τα πυρομαχικά,  6:1 για τα καύσιμα και 3:1 για τα ανταλλακτικά, ανάλογα με την αποστολή της μεραρχίας στη μάχη. Οι στρατοί ελιγμών αναγνωρίζουν και κεφαλαιοποιούν το φαινόμενο αυτό. Οι στρατοί φθοράς δεν το κάνουν και δε μπορούν να το κάνουν. Ο σημερινός αμερικανικός στρατός και το σώμα των πεζοναυτών υιοθετούν το δόγμα του πολέμου ελιγμών· όμως οι οργανωτικές τους πρακτικές παραμένουν βασισμένες στις προϋποθέσεις πολέμου φθοράς.

Π2

Μία άλλη πτυχή του εφοδιασμού για τον πόλεμο ελιγμών είναι ότι οι προωθημένες, διπλανές και εφεδρικές μεραρχίες και ΣΣ θα πρέπει να έχουν κοινή διοικητική μέριμνα – αν και όχι κατ΄ανάγκην κοινά όπλα. Η αρχή του ΝΑΤΟ ότι η διοικητική μέριμνα αποτελεί εθνική ευθύνη καθίσταται μη λειτουργική με την υιοθέτηση της νέας επιχειρησιακής αντίληψης της συμμαχίας για την αντι-συγκέντρωση. Ο εθνικός ανεφοδιασμός πάντα δημιουργούσε ταχυκαρδίες στους διοικητές, αλλά θα μπορούσε να είναι επαρκής όσο οι διαφορετικές χώρες πολεμούσαν κατ΄αγκώνα και κατά μήκος μιας περιμέτρου με σαφώς καθορισμένους τομείς και όσο η διάσπαση της αμυντικής αλυσίδας υποτίθεται ότι θα πυροδοτούσαν πυρηνικές απαντήσεις. Με τα χρόνια όμως, το τελευταίο ενδεχόμενο έχασε την αξιοπιστία του. Το επιχειρησιακό εύθραυστο του ΝΑΤΟ και η αδυναμία του να βοηθήσει σώματα στρατού που θα κατέρρεαν ήταν οι βασικοί λόγοι που η συμμαχία ήταν τόσο στρατιωτικά αδύναμη παρ΄όλο που σε όρους ισχύος πυρός δεν υστερούσε έναντι του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Μεταξύ των ΣΣ του ΝΑΤΟ, μόνο τα τρία διάσπαρτα μεταξύ των άλλων γερμανικά σώματα στρατού είχαν τη δυνατότητα να αλληλεπιδράσουν με άλλους σχηματισμούς επειδή μπορούσαν να αντλήσουν από τους πόρους της γερμανικής εθνοφυλακής. Όλα τα άλλα σώματα ήταν προσδεδεμένα στους τομείς τους εξ αιτίας της ανάγκης να συνοδεύονται οι αντεπιτιθέμενες φάλαγγες από τα δύσκαμπτες, εξειδικευμένες κατά εθνικό στρατό ανεφοδιαστικές ουρές τους.

Ήδη από την τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα, το σχέδιο της νέας δομής δυνάμεων του ΝΑΤΟ και η επιχειρησιακή του αντίληψη είναι ασύμβατες με την υπάρχουσα πρόβλεψη διοικητικής μέριμνας. Η δόμηση κατά πολυεθνικά σώματα στρατού επιτείνει τις δυσκολίες. Η διενέργεια ελιγμών δεν είναι δυνατή εάν πολυάριθμοι διαφορετικοί εθνικοί «ομφάλιοι λώροι ανεφοδιασμού» συστρέφονται μεταξύ τους καθώς η μάχιμες κεφαλές τους προσπαθώντας να αποκτήσουν πλεονέκτημα εναντίον ενός ελισσόμενου εχθρού σε ένα σκηνικό με χαμηλό λόγο δυνάμεων-προς-χώρο. Κι αν ακόμη αυτός ο μπερδεμένος χαμός μπορούσε με κάποιο τρόπο να διευθετηθεί, οι ελιγμοί θα αναστέλλονταν από τους φραγμένους δρόμους καθώς οι αυτοκινητοπομπές διοικητικής μερίμνης που ακολουθούν τις εθνικές μεραρχίες. Ο ελιγμός πρέπει να υλοποιείται πριν ο εχθρός να μπορέσει να εκτελέσει συνεκτικά· εάν δε γίνεται αυτό, τότε ο ελιγμός μετατρέπεται σε απλή κίνηση.

Η λύση στο τρέχον πρόβλημα του ΝΑΤΟ είναι προφανής. Η υποστήριξη διοικητικής μέριμνας εντός των μεραρχιών είναι ιδιαίτερα ενσωματωμένη σ’ αυτές και δύσκολο να αλλάξει. Δεν ισχύει, όμως, το ίδιο και για τις σχετικές διευθετήσει σε επίπεδο ανώτερο της μεραρχίας.

Εκτός από το προσωπικό συγκεκριμένων μονάδων όπως του υγειονομικού και της συντήρησης οπλικών συστημάτων, οι περισσότερες μονάδες ΔΕ των ΣΣ δεν υπάρχει λόγος να είναι παρούσες εν καιρώ ειρήνης και κατά τη διάρκεια του πολέμου μπορεί να τις παράσχει η φιλοξενούσα χώρα.

Για οποιοδήποτε πολυεθνικό ΣΣ που εδρεύει στην Ευρώπη και προσπαθεί να διεξαγάγει πόλεμο ελιγμών, η αλλαγή του υφισταμένου συστήματος ΔΜ αποτελεί επιχειρησιακή απαίτηση. Μια τέτοια προσέγγιση θα ανακούφιζε επίσης τρεις από τις πιο πιεστικές ανησυχίες που αφορούν την εγκατάσταση αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη: το κόστος, τη δίκαιη κατανομή βαρών και το συμφέρον των τοπικών πληθυσμών στη διατήρηση στρατιωτικών βάσεων. Η κεντρική οργάνωση της ΔΜ κατά τον τρόπο αυτό θα επέτρεπε μια μείωση της ειρηνικής δυνάμεως του αμερικανικού στρατού κατά 25%. Οι περισσότερες αποστολές διοικητικής μερίμνης μπορούν να εκπληρωθούν με την ανάθεσή τους σε υφιστάμενες μεραρχιακές διοικήσεις ΔΜ για τις κανονικές ειρηνικές ανάγκες και με συμβάσεις με την τοπική κοινωνία για τις περιόδους αιχμής της ειρηνικής περιόδου (και με εκπαίδευση και εξοικείωση για τις αποστολές πολεμικής περιόδου υπό την αιγίδα των γερμανικών περιφερειακών διοικήσεων – πρώην εθνοφυλακής).

Σε ό,τι αφορά, τώρα, το άλλο σκέλος της εξίσωσης ΔΜ, δηλαδή την απαγόρευση του ανεφοδιασμού στον αντίπαλο. Είναι προφανές ότι για γραμμικά ανεπτυγμένες, προσανατολισμένες στη φθορά χερσαίες δυνάμεις το να επιτύχουν νίκη με «στραγγαλισμό» είναι αδύνατο. Είναι σχεδιασμένες για να απωθούν τον αντίπαλο προς τα πίσω και γενικώς τους λείπει η ευκινησία να διατρήσουν το μέτωπό του και να αποκόψουν μεγάλους σχηματισμούς. Η εμπειρία στην Ιταλία (1943-45), στην Κορέα (1950-53) και στο Βιετνάμ (1965-73) δείχνει επίσης ότι είναι σχεδόν εξ ίσου δύσκολο για μια χερσαία αεροπορία να καταστείλει την υποστήριξη ΔΜ του αντιπάλου σε τέτοιο βαθμό που να μην είναι σε θέση να αντισταθεί. Αντίθετα, οι δυνάμεις προσανατολισμένες στον ελιγμό έχουν πολλές ευκαιρίες να ενεργήσουν εναντίον των Γραμμών Επικοινωνιών της άλλης πλευράς. Προελαύνοντας προς τα νώτα του εχθρού ενώ το μέτωπό του είναι ακόμη άθικτο, είναι σε θέση να προσβάλουν βάσεις, να ξηλώσουν σιδηροδρομικά δίκτυα, να αναχαιτίσουν πομπές κάθε είδους. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να φανεί καθαρά στην ιστορία κάθε πολέμου ελιγμών από τη Γαλλία του 1940 μέχρι το Σουέζ το 1973 και τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991. Η αεροπορική ισχύς υπεισέρχεται στο σχήμα αυτό με την υποστήριξη των ελιγμών. Χωρίς αεροπορική υποστήριξη, οι ελιγμοί δε μπορούν να υλοποιηθούν, και η αεροπορική υποστήριξη, με το να περιορίζει του εχθρικούς ελιγμούς, διευκολύνει τους φίλιους. Από αέρος και μόνον λίγα επιτυγχάνονται με την επίθεση στον ανεφοδιασμό και της Γραμμές Επικοινωνιών. Αν τα εφόδια του εχθρού, και κυρίως τα καύσιμα – που είναι και τα πιο εναλλάξιμα – μπορούν να κυριευθούν μέσω υψηλών ρυθμών προελάσεως παρά να καταστραφούν, τόσο το καλύτερο· και πάλι, υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα στην ιστορία του πολέμου κατά τις τελευταίες δεκαετίες.[9] Περαιτέρω, η επίδραση του ηθικού επί των υλικών δυνάμεων είναι τρία προς ένα. Τίποτα δεν είναι πιο αποθαρρυντικό για τα στρατεύματα από το να μαθαίνουν για την παρουσία στρατευμάτων στα νώτα του. Σαν αποτέλεσμα, συχνά θα ηττώνται πριν εξαντληθούν τα εφόδιά τους.

Με αυτούς που δεν είναι εξοικειωμένοι με τις βασικές του έννοιες, ο πόλεμος ελιγμών συχνά μοιάζει με κάποιου είδους απόκρυφη μαγεία που σκοπός της είναι να επιτύχει κάτι ανέξοδα. Στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτα τέτοιο· αντίθετα, ακολουθώντας ιδέες οικείες σε όλους τους μεγάλους στρατηγούς (αν και πιο ξεκάθαρα διατυπωμένες από τον κινέζο συγγραφέα Σουν Τσου), βασίζεται στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εχθρό και, συνακόλουθα, από τη φύση της πάλης μας με αυτόν.  Η εκκίνησή της είναι ότι ο εχθρός μας μοιάζει. Συνεπώς, πρέπει να προσεγγιστεί όχι ως ένα σύνολο από «στόχους» προς καταστροφή ένας προς ένας αλλά ως μια ζωντανή, νοήμων οντότητα ικανή να δρα και να αντιδρά. Όσο απλή κι αν είναι αυτή ιδέα, έχουμε δει πως, τόσο στο πεδίο των επιχειρήσεων όσο και στο πεδίο της διοικητικής μέριμνας, ο τρόπος αυτός να αντιμετωπίζει κανείς τον εχθρό οδηγεί σε αντιλήψεις και μεθόδους που είναι ριζικά διαφορετικές από αυτές του πολέμου φθοράς και, σε μερικές περιπτώσεις, καθόλου ευνόητες.

Σημειώσεις

[7]. Martin van Creveld, Supplying War: Logistics from Wallenstein to Patton (Εφοδιασμός στον Πόλεμο: η Διοικητική Μέριμνα από τον Βαλλενστάιν μέχρι τον Πάττον), Cambridge University Press, Λονδίνο, 1978, κεφάλαια 5 και 7.

[8]. V. Y. Savkin, The Basic Principles of Operational Art and Tactics: A Soviet View (Οι Βασικές Αρχές της Επιχειρησιακής Τέχνης και της Τακτικής)  μτφρ και εκδ υπό την αιγίδα της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας, Ουάσιγκτον, Κρατικό Τυπογραφείο, 1974, σ. 136

[9]. Ο γερμανός στρατηγός Έρβιν Ρόμμελ τον Μάιο του 1942 στο Τομπρούκ κατέλαβε αρκετά καύσιμα για να τον πάνε μέχρι το Ελ Αλαμέιν· αντίστρόφως, η αποτυχία των Γερμανών να καταλάβουν ένα εκατομμύρια γαλλόνια αμερικανικού καυσίμου κατά την επίθεση των Αρδεννών έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην αποτυχία τους.

15 Responses to Πόλεμος Ελιγμών, Μέρος Γ΄

  1. Ο/Η evmeniskardianos λέει:

    Αγαπητοί Φίλοι Βελισσάριε και ΑΡΜΑΤΙΣΤΗ,

    Μόλις χθες τελείωσα την μελέτη του βιβλίου του Δρ. Γεωργίου Μούρτου «Τουρκία – Το Ένστολο Κράτος», Αθήνα, 2002

    Εκεί διάβασα πόσο μεγάλη αξία αποδίδουν οι σύγχρονοι Τούρκοι, στην εκστρατεία των Ελλήνων 1919-1922, την αποκαλούμενη Μικρασιατική Εκστρατεία η οποία έγινε γιά την προστασία των υπόδουλων αδελφών μας καθώς και την απελευθέρωση της Ιωνίας και των άλλων Ελληνικών εδαφών από την δουλεία αιώνων.

    Οι σύγχρονοι Έλληνες ακόμη και η γενιά μου Κλάσεως ….. 1958 ….!, όχι μόνο δεν έχουμε παρά μια τελείιως αφηρημένη ιδέα, αλλά ούτε καν γνωρίζουμε τι συνέβη ακριβώς στην Μικρά Ασία

    Γιά τον λόγο αυτόν επιθυμώ για μια ακόμη φορά να σας ευχαριστήσω επειδή ανακινήσατε το θέμα αυτό με πολύ ζέση, όρεξη, τόσες λεπτομέρειες και μεγάλο κόπο.

    Με τις καλλίτερες Ευχές μου για το Νέο Έτος

    Ευμένης Καρδιανός

  2. Ο/Η Ευστάθιος Παλαιολόγος λέει:

    Ακόμα μερικές απορίες, ελπίζοντας σε παράθεση κάποιων παραδειγμάτων για να γίνουν καλύτερα κατανοητά από εμάς τα σημεία των άρθρων.
    -Τηρουμένων των αναλογιών και με τις όποιες παραδοχές θα χαρακτηρίζατε την «κατάληψη» του αεροδρομίου του Κοσόβου(Πρίστινα;) ως μια κίνηση στο πνεύμα του «Πολέμου Ελιγμών»;

    -Οι Σοβιετικές(νυν Ρώσσικες) Μ/Κ Αερομεταφερόμενες Μεραρχίες είναι ένας σχηματισμός με την κατάλληλη δομή και φιλοσοφία;

  3. Ο/Η Κυνέγειρος λέει:

    Να μου επιτρέψει ο Βελισάριος να απαντήσω στο 2ο ερώτημα φίλε Ε.Π.
    Οι σοβιετικοί αν και είχαν δομή στρατού ‘ελιγμού’ προχώρησαν παρακάτω με την δημιουργία των OMG (operational manoeuvre group). Αυτοί ήταν σταθεροί αλλά και ad hoc σχηματισμοί αποτελούμενοι κυρίως απο μια στρατιά στα μετόπισθεν (Το 1989 στο στρατό επι Αν Γερμανίας το ρόλο άτυπα έπαιζε η 3η Στρατιά Σοκ με 3 ΤΘΜ και μια Μ/Κ ΜΠ)
    Αποστολή τους ήταν η βαθιά επέλαση όπως κατανοήθηκε απο τον σοβιετικό στρατό μετά την Bagration.

    Οι α/φ δυνάμεις είχαν 2 αποστολές: την κατάληψη των οδών που θα χρησιμοποιούσε το OMG και την διακοπή αντίστοιχα των οδών αυτών απο τις δυνάμεις εφεδρείας και ΔΜ του αντιπάλου. Είχαν μ/κ μέσα για να κάνουν κάποιο είδος ελιγμού αλλά λόγω της ανεπάρκειας σε ΑΤ και άρματα δεν ήταν ο ρόλος τους να γίνουν ιππικό.

    Το δόγμα που βγήκε μετά τον ΒΠΠ απο την ακαδημία Φρούνζε αντιγράφηκε μαζικά απο τον Αμερικανικό στρατό χωρίς ντροπές τέλη του 70 και εφαρμόστηκε στις ασκήσεις στην δυτ γερμανία αρχές του 80 με ρόλο OMG μια απο τις ΤΘΜ αυτού αν και οι καλύτερες δυνάμεις που είχαν σε τέτοιο ρόλο ήταν τα συντάγματα ιππικού.

  4. Ο/Η GC λέει:

    Επειδή οι ΕΕΔ δεν δρουν σε κάποιο αφηρημένο χώρο ο οποίος μάλιστα είναι πολυδιασπασμένος σε θέατρα επιεχειρήσεων με διαφορετικές απαιτήσεις, η προσαρμογή της θεωρίας των ελιγμών στις συνθήκες μας θα ήταν ένα πολύ ιδιαίτερο επίτευγμα. Το επόμενο ερώτημα, το οποίο λογικά τίθεται ειναι … ποια οδο ακολουθεί ο βασικός αντίπαλος των ΕΕΔ και πως αντιλαμβάνεται αντίστοιχους προβληματισμους.
    Ο Κονδύλης στο επίμετρο της ΘτΠ είχε προτείνει «ανάλογες» λύσεις ως μόνη ελπίδα επικράτησης απέναντι στις αριθμητικά ισχυρότερες ΤΕΔ. Δλδ ταχυκίνητες επιχειρήσεις με εκτεθειμένα τα πλευρά, επιλεκτική συγκέντρωση δυνάμεων κλπ

  5. Ο/Η AXEΡΩΝ λέει:

    Kατά κάποιο τρόπο,τα α/φ συγκροτήματα των σοβιετικῶν εἴχαν την ἀποστολή,μέσω της ἑνέδρας,να ἀκυρώνουν την εὐκινησία του ἀντιπάλου,ἐπιδιώκοντας παράλληλα να τον φέρουν σε συμφόρηση,ὥστε να μπορεί το πυροβολικό και ἡ ἀεροπορία να του προκαλέσουν ἐξουθενωτικές ἀπώλειες.
    Βεβαίως,ζωτικῆς σημασίας ἀρτηρίες ἀποτελοῦν πάντοτε ἀντικείμενα ἰδιαιτέρου στρατιωτικοῦ ἑνδιαφέροντος,ὅπως ὀ δικός μας Ἰσθμός τo 1941,-ἤ ἡ γέφυρα του Nijmengen τo 1940,ἀλλά και το 1945.
    Και στις δύο περιπτώσεις,α/φ δυνάμεις ἐπιχείρησαν να ἐξασφαλίσουν τα δύο ἀντικείμενα.

  6. Εγώ αναφέρω πλήρη μηχανοποίηση του ελληνικού στρατού και τον εφεδρειών τύπου Α!
    Ευελιξία δοιηκήσεως, μικρές μονάδες που θα μπορούν να ενωθούν σε μεγάλύτερες και έναν τελείως διαφωρετικό στρατό και εφεδρεία που καμία σχέση δεν θα έχει με τα ξένα πρότυπα!

    Ο πόλεμος κερδίζεται από την συνεχής κίνηση των μονάδων και την γρήγορη συγκέντρωση και επιστράτευση τον μονάδων και την ταχεία μεταφορά στο μέτωπο!
    Τι σημάινει ευεληξία δοιήκησης; ΄Όταν μαζεύεται ένα μηχανοκίνητο τάγμα να απστέλεται στο μετωπο και στον δρόμο θα ενωθεί με άλλα μηχανοκίνητα τάγματα για να φτιάξη ένα σύνταγμα!
    Και όχι να περιμένεις δυο και τρεις ημέρες για να έρθουν όλοι να επανδρώσουν το μηχανοκίνητο σύνταγμα και μετά να κινηθείς για το μέτωπο! Αν και η μονάδα θα είναι ο ενυσχημένος λόχος – ενυσχημένο σύνταγμα αντί για το τάγμα- ταξιαρχία που έχουμε σήμερα.

  7. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε Ε.Π.,

    Η γνώμη μου για τα θέματα που θίγεις:
    Η κατάληψη του αεροδρομίου του Κοσόβου ήταν μια στρατηγικά εξαιρετική κίνηση, αλλά, γενικώς και κατά σύμβαση, ο πόλεμος ελιγμών αναφέρεται σε συμβατικές χερσαίες πολεμικές επιχειρήσεις. Στη κρίση του Κοσόβου δεν υπήρχε πολεμική σύγκρουση, ούτε πολεμικές επιχειρήσεις, συνεπώς μου είναι κάπως δύσκολο να εντάξω την ενέργεια αυτή στο πλαίσιο που συζητάμε. Νομίζω ότι ήταν, κυρίως, εξαιρετικά πολιτικά αντανακλαστικά σε συνδυασμό με μία στρατηγική δυνατότητα που είχε αναπτυχθεί για άλλους, ειδικότερους λόγους.

    Οι σοβιετικές και ρωσικές ΜΚ ΑΜ δυνάμεις ήταν σχηματισμοί προσαρμοσμένοι (κυρίως) στο σοβιετικό επιχειρησιακό δόγμα της «μάχης σε βάθος», που ανάγεται ήδη στα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια (στους Τουχατσέφσκυ, Τριανταφύλλωφ και Σβέτσιν), και που ήταν αρκετά διαφορετικό (και πιο στενό) πράγμα από ότι οι γερμανοί αντιλαμβάνονταν ως «πόλεμο ελιγμών». Ειδικότερα, ήταν η (μάλλον ανελαστική) εκτέλεση ενός συγκεκριμένου, προδιαγεγραμμένου ελιγμού, που πάντα αποσκοπούσε στο να φτάσει στο βάθος της εχθρικής παράταξης και να την αποδιαρθρώσει. Χαρακτηριστικά, η «μάχη εις βάθος» απαιτούσε, γενικά, υπεροχή έναντι του εχθρού, και μάλιστα σημαντική. Απλώς, είχε την οξυδέρκεια, αντί να αναλώνεται στο να «αλέθει» σταδιακά τον αντίπαλο δια της υπεροχής, να προβαίνει σε έναν συγκεκριμένο ελιγμό, αρκετά αρτηριοσκληρωτικά.

    Περισσότερα περί αυτών, σε προσεχές κείμενο, πάλι στο πλαίσιο της τρέχουσας σειράς.

  8. Ο/Η Κυνέγειρος λέει:

    Φίλε Βελισάριε πάντα είχα το δόγμα «μάχης σε βάθος» σαν πόλεμο ελιγμών σε στρατηγικό επίπεδο… Απο τα μέσα του 30 όπως λες είχαν καταλήξει και αυτό λόγω ανάγκης (τεράστιες εκτάσεις) αλλά και λόγω της νίλας στην ανατολική πρωσία στον ΑΠΠ.
    Πιστεύω οτι αν δεν είχε εκτελεστεί η πλειοψηφία των ικανών αξκων απο τον στάλιν θα βλέπαμε έναν άλλο ΒΠΠ στην ρωσία… πολύ πιο κινητικό πολύ πιο γρήγορο και απο τους δύο.
    Οι ρώσοι προσπάθησαν να αντιγράψουν σε κάποια σημεία το γερμανικό τακτικό δόγμα βλέποντας τις μεταξύ τους ασκήσεις αλλά απλώς δεν πρόλαβαν.Πιστεύω οτι μόνο μετά την Μπαγκρασιόν ωρίμασαν τα στελέχη τους τόσο στο δόγμα βαθιάς επέλασης όσο και στον πόλεμο ελιγμών σε τακτικό επίπεδο – όσο επέτρεπαν τα μέσα.
    Αναμένω!!!!

  9. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε GC,

    Γενικά, ο «Πόλεμος Ελιγμών» ως καθιερωμένη έννοια και σχετικά επεξεργασμένη θεωρία αφορά τις χερσαίες πολεμικές επιχειρήσεις, άρα κατ΄αρχήν αφορά το θέατρο επιχειρήσεων στη Θράκη. (Παρεμπιπτόντως, το έργο του Κρέφελντ από το οποίο παρατέθηκε το πρώτο κεφάλαιο, αφορά τη διερεύνηση του πως υποβοηθά η αεροπορική ισχύς τη διεξαγωγή χερσαίων επιχειρήσεων στο πνεύμα του «πολέμου ελιγμών»).

    Το θέατρο επιχειρήσεων του Αιγαίου είναι πολύ πιο σύνθετο, ως εντονότατα αερο-ναυτικό-χερσαίο. Σε τέτοιο πλαίσιο, δεν ξέρω να υπάρχει επεξεργασμένη θεωρία για τον πόλεμο ελιγμών. Είναι προφανές ότι ένας οργανισμός που έχει τις προϋποθέσεις για να διεξαγάγει πόλεμο ελιγμών (και περί των οποίων προσεχώς) θα διεξαγάγει πιο «νευρικά» τις επιχειρήσεις στο Αιγαίο, αλλά τουλάχιστον εγώ δεν έχω επεξεργασμένη θεωρία που να σχετίζεται με αυτό. Έχω μια άποψη για τα προβλήματα της άμυνας του Αιγαίου, που θεωρώ ότι τη στιγμή αυτή είναι εξαιρετικά προβληματική, και όχι λόγω της (μικρής, προς το παρόν) ανισορροπίας δυνάμεων αλλά λόγω του τρόπου με του πολιτικού πλαισίου που τίθεται στην αντιμετώπιση του στρατιωτικού προβλήματος, αλλά πάντως δε σχετίζεται με τον πόλεμο ελιγμών ή φθοράς.

  10. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε Κυνέγειρε,

    Όπως πολύ σωστά αναφέρεις, η σοβιετική «μάχη σε βάθος» είναι ουσιαστικά πόλεμος ελιγμών σε στρατηγικό (ακριβέστερα: σε επιχειρησιακό) επίπεδο. Όμως η βασική διαφορά της γερμανικής από τη σοβιετική προσέγγιση στο επίπεδο αυτό ήταν ότι οι μεν θεωρούσαν τον πόλεμο ως μια «τέχνη», ενώ οι δε ως «επιστήμη». Οι μεν γερμανοί γερμανοί απέφευγαν να θέσουν κανόνες και πίεζαν για την ελεύθερη, δημιουργική επίλυση των προβλημάτων, ενώ οι σοβιετικοί εκπόνησαν μια συγκεκριμένη λύση, και μάλιστα αρκετά λεπτομερή. Για να το θέσω λίγο απλουστευτικά: οι γερμανοί φιλοδοξούσαν να αντιμετωπίσουν και να νικήσουν υπέρτερες δυνάμεις με λιγότερες και «καλύτερες» – κι έδιναν ένα περιεχόμενο στο τι είναι «καλύτερες». Οι σοβιετικοί απαιτούσαν συνολική υπεροχή και η «μάχη σε βάθος» ήταν ένας τρόπος να καταφέρουν την υπεροχή αυτή να την εκμεταλλευτούν αποφασιστικά, χωρίς να χρειαστεί να «περάσουν από τη μηχανή του κιμά» ολόκληρη την εχθρική διάταξη. Οι μεν είχαν μια ολόκληρη στρατιωτική νοοτροπία, οι δε είχαν μία συγκεκριμένη συνταγή.

    Το βασικό πρόβλημα που (θα) είχαν οι σοβιετικοί (όπως άλλωστε και οι αμερικανοί) ήταν ότι ο πόλεμος ελιγμών είναι μια θεωρία που για να γίνει πράξη δεν απαιτεί απλώς «εφαρμογή του τύπου» αλλά έναν οργανισμό που να μπορεί διεξαγάγει αυτό το είδος των επιχειρήσεων. Με άλλα λόγια, ο πόλεμος ελιγμών απαιτεί την μαζική παραγωγή καλών στελεχών με πρωτοβουλία στις μεσαίες και χαμηλές βαθμίδες. Αυτό μόνον ένας στρατός το κατάφερε.

  11. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Συζητώντας για ιστορικά παραδείγματα, θα πρέπει να ειπωθεί ότι γενικά η στρατιωτική σκέψη δεν μπορεί να χωρέσει όλη σε 2-3 «κουτιά» που περιέχουν μια βασική συνταγή με διάφορους κανόνες. Έτσι δεν είναι δόκιμο να ορίσουμε κάποιο «μετρητή» και να εισάγουμε σε αυτόν διάφορες μάχες για δούμε ποιο πρότυπο ικανοποιούν. Κάθε χώρα με δυνατότητες να αναπτύξει στρατιωτική σκέψη, διαμόρφωσε στρατηγικές και επιχειρησιακές δομές και δόγματα ανάλογα και με τις ιστορικές και γεωγραφικές της ανάγκες και δυνατότητες. Στην συνέχεια τις εφάρμοσε άλλοτε πλήρως και άλλοτε μερικώς, ανάλογα και με τους ηγέτες της (ο ρόλος της προσωπικότητας στην ιστορία) και τις συνθήκες. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν στην επιχειρησιακή εφαρμογή και οι πολιτικοί ηγέτες. Από τον Στάλιν και τον Χίτλερ έως τους ημέτερους σύγχρονους «νάνους».

    Η μελέτη του τρόπου που επιχειρούσαν (για παράδειγμα) οι Γερμανοί και Αμερικάνοι είναι ασφαλώς πολύ χρήσιμη για άντληση συμπερασμάτων και ακόνισμα της στρατιωτικής σκέψης αλλά για εμάς η απλή υιοθέτηση – αντιγραφή ενός ξένου προτύπου είναι προβληματική. Πρώτον γιατί κατ΄ αρχάς αποτελεί παραδοχή αδυναμίας εξεύρεσης μιας ελληνικής παραλλαγής έστω (προφανώς όχι ριζοσπαστικής), κυρίως όμως γιατί το κάθε επιχειρησιακό εθνικό πρότυπο εκφράζει τόσο τον τρόπο που το κράτος και η κοινωνία του αντιλαμβάνεται τον πόλεμο όσο και τις δυνατότητες της χώρας να υπερβεί συγκεκριμένα προβλήματα. Το γερμανικό πρότυπο εκπλήρωσε μια εθνική ανάγκη να αντιμετωπισθεί επιτυχώς η πιθανότητα πολέμου με πολύ υπέρτερες εχθρικές δυνάμεις και ίσως σε δύο μέτωπα (ανατολή και δύση), ενώ η Γερμανία δεν είχε το έδαφος για ευχερή άμυνα και τα εφόδια για μακρούς πολέμους. Η Γαλλία και η σύμμαχός της Αγγλία είχαν άλλες ανάγκες και άλλες δυνατότητες. Η Αμερική θα ήταν παράξενο να μην επενδύσει στην τεράστια υλική υπεροχή χάρη στη βιομηχανία της, η ΕΣΣΔ να αγνοήσει τις μεγάλες δυνατότητες ελιγμών που τις έδιναν οι αχανείς της εκτάσεις και ο τεράστιος στρατός της, ενώ ταυτόχρονα το πολιτικό της σύστημα απεχθάνονταν τις «πρωτοβουλίες». Ο στρατός κάθε χώρας είναι μοναδικό εθνικό προϊόν και η απλή αντιγραφή μιας ξένης ιδεολογίας, ειδικά αν έχει χαρακτηριστικά μιας συνταγής μπορεί τελικά να βλάψει.

    Οι Έλληνες επιτελείς και ανώτεροι διοικητές θα πρέπει να στίβουν το μυαλό τους στα ημέτερα αμυντικά προβλήματα και Σχέδια, ξανά και ξανά. Ασφαλώς πρέπει να μελετάμε τα ξένα πρότυπα, το γερμανικό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον, αλλά άλλο πράγμα η στείρα αντιγραφή. Άλλο η Βέρμαχτ του 40-44, άλλο ο ισραηλινός έφεδρος, άλλο η αμερικανική αεροπορική κυριαρχία. Έχουμε συγκεκριμένα προβλήματα, συχνά διαφορετικά από τη Δύση που η τελευταία μάχη που έδωσε κάτω από εχθρικό ουρανό ήταν το… 1942 και χρόνια τώρα αναρωτιέται τι χρειάζονται τα πολλά άρματα…
    (Είναι καλά εκπαιδευμένη όλη η διμοιρία μας; από εκεί ξεκίναγε η γερμανική θεωρία «ελιγμών»… Πως θα ενισχυθεί τυχόν προσβαλλόμενη νήσος; Πρέπει και μπορούν να φυλάσσονται όλα τα νησιά; Υπάρχει λύση χωρίς αεροπορική υπεροχή; Είναι αναγκαία η διάβαση του Ποταμού; Πως θα υπάρχει βάθος στην άμυνα ενώ δεν παραχωρείται καθόλου έδαφος; Ποια η επίδραση των συγχρόνων όπλων και αισθητήρων στον πεδίο μάχης;)

  12. Ένα εξαιρειτικό θέμα για πολλές παραπέρα αναλύσεις! Δυστυχώς καλή η βιβλιογραφία αλλά ο καλός ο δοιηκητής μάλλον γενιέται! Όχι όμως πως όλα αυτά δεν είναι απαραίτητα!.
    Η μελέτη και οι μάχες των γερμανών στον Β παγκόσμιο πόλεμο χρήζουν ιδιαίτερης μελέτης και ειδικά ο τρόπος που πολέμησαν στα τελευταία χρόνια του πολέμου. Δηλαδή χωρίς να έχουν αεροπορκή ισχύ όυτε τεράστια υποστήριξη πυροβολικού ούτε τα πλήρως απαραίτητα.
    Στης Αρδένες το 1944 απέτυχαν γιατί δεν μπόρεσαν να καταλάβουν τα αποθέματα καυσίμων των συμάχων. Ότι δηλαδή κατάφερε ο Ρόμελ στο τομπρούκ και με αυτά συνέχισε την προέλαση μέχρι το Ελ Αλαμέιν!
    Δηλαδή χρειάζεσαι το κατάλληλο σχέδιο, τους κατάλληλους δοιηκητές για να το εφαρμώσουν και να το αλλάξουν, την κατάλληλη εκπαίδευση και την τύχη με το μέρος σου! Συν φισικά τα κατάλληλα υλικά για να εκτελέσεις την αποστολή.που διαφέρουν ανά τόπο χρόνο και δεν είναι απαραίτητο να είναι τα ακριβώτερα που υπάρχουν.
    Το τελικό συμπέρασμα είναι πως έχουμε ένα διαφορετκό μέτωπο πολέμου από τα άλλα κράτη κια δυστυχώς ακολουθούμε ξένα πρότυπα λανθασμένα σε μεγάλο βαθμο για της ανάγκες μας.

  13. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Φίλε Κλεάνθη,

    Ως πρώτη απάντηση στα γραφόμενά σου… έκανα μια ανάρητηση ακόμη. Αυτή του Λίντ. Και ο λόγος είναι για να δείξω λίγο πιο έντονα (μιας στη φάση αυτή δε γράφω αλλά μεταφράζω) τι εννοώ (ή τι εννοούν αυτοί που γράφουν) με τον Πόλεμο Ελιγμών, και γιατί δε θα συμφωνούσα με την κριτική που ασκείς στην έννοια αυτή.

    Έχεις, ασφαλώς, δίκιο όταν λες ότι κάθε στρατός (ένοπλες δυνάμεις) είναι προϊόν ενός έθνους και μιας κοινωνίας και επηρεάζεται ουσιωδώς από αυτές. Είναι πολύ πιο βαθιά παρατήρηση απ΄ό,τι ίσως κάποιοι υποπτεύονται – ας διαβάσει κανείς το Κεφάλαιο IV του Κονδύλη. Πολύ περισσότερο, ο κάθε στρατός αντιμετωπίζει τα δικά του, ιδιαίτερα στρατηγικά και επιχειρησιακά προβλήματα, που δε μπορεί να του τα λύσουν οι άλλοι – και μάλιστα, άλλοι που δεν του μοιάζουν κιόλας. Το σύνολο της εθνικής στρατιωτικής νοοτροπίας που περιγράφεις (που βιβλιογραφικά αναφέρεται ως «military culture» – αντικείμενο που τύγχανε ευρείας συζητήσεως μέχρι της έναρξης του Β’ Πολέμου του Κόλπου, οπότε την πρωτοκαθεδρία πήραν οι αντι-ανταρτικές επιχειρήσεις) είναι βασικό θέμα, και στη… μακρά λίστα των φιλοδοξιών.

    Όμως, ορισμένες παρατηρήσεις πάνω στη θέση που διατυπώνεις:
    Κατ΄αρχάς, (και πολύ συνοπτικά στο σημείο αυτό, επιφυλασσόμενος για εκεί που θα τεθεί αναλυτικά) η στρατιωτική νοοτροπία επηρεάζεται μεν από τις κοινωνίες και τα έθνη, αλλά ούτε «αιτιοκρατικά» προκύπτει από αυτά, ούτε δικαιώνονται όλες επειδή είναι εθνικές. Δηλαδή: η γερμανική στρατιωτική νοοτροπία είναι μεν, προφανώς, επηρεασμένη βαθιά από το γερμανικό πνεύμα αλλά… όχι και πάρα πολύ: Στο γερμανικό στρατό τονιζόταν (και καλλιεργούταν συστηματικά) η ανάληψη πρωτοβουλίας και καταδικαζόταν η ευθυνοφοβία, πράγμα που είναι αντίθετο με την πραγματικότητα και το πνεύμα της γερμανικής κοινωνίας: Μια αντίληψη για τη φύση του πολέμου υπέβαλε σε οργανωτές του στρατού ότι η πρωτοβουλία είναι κρίσιμη, και ξεκίνησαν να το αναπτύξουν εσωτερικά, ανεξαρτήτως εθνικής νοοτροπίας. Αντιθέτως, ο αμερικανικός στρατός, προερχόμενος από την κοινωνία της ατομικής πρωτοβουλίας, το πρώτο πράγμα για το οποίο επικρίνεται είναι η… έλλειψη πρωτοβουλίας των στελεχών του. Πολλά πράγματα δεν προκύπτουν τελείως αυτόματα. Κι επιπλέον: φυσικά και η στρατιωτική νοοτροπία είναι εθνικό προϊόν. Προκύπτει όμως ότι τα εθνικά προϊόντα δεν είναι όλα… ισότιμα. Για να αναφέρω αρχικά ένα (ακραίο) παράδειγμα, η ιταλική στρατιωτική νοοτροπία είναι προϊόν μιας καθ΄όλα αξιοσημείωτης χώρας. Η ίδια, όμως, η νοοτροπία αυτή είναι μάλλον αξιοθρήνητη ιστορικά. Η αμερικανική στρατιωτική νοοτροπία προφανώς προκύπτει (και) από παράγοντες που σχετίζονται με τις ΗΠΑ ως χώρα (πχ την κτηνώδη βιομηχανική ισχύ που κάποτε είχε). Όμως αυτό δεν πολυδικαιώνει την αμερικανική στρατιωτική νοοτροπία, αφού όποτε αυτή δοκιμάστηκε δεν… ευρέθη επαρκής (κατά το χερσαίο, τουλάχιστον, κομμάτι της). Μπορεί οι αμερικανοί να νίκησαν στον Β’ ΠΠ, αλλά, τουλάχιστον στην Ευρώπη, ακόμη κι όταν αντιμετώπιζαν το φάντασμα του γερμανικού στρατού, πάλι ελλιπείς ευρέθησαν. Σε διαδοχικούς πολέμους, ασχέτως αποτελέσματος, κανείς δεν εντυπωσιάστηκε από τις πολεμικές τους επιδόσεις. Και οι ίδιοι επιχείρησαν, πολύ συστηματικά και συνειδητά, να αφομοιώσουν όσο μπόρεσαν, στοιχεία που αναγνώρισαν ως ανώτερα σε ξένους στρατούς. Οι Γάλλοι είχαν, προφανώς, επίσης τη δική τους στρατιωτική νοοτροπία, όμως σε έναν παγκόσμιο πόλεμο αυτή τους… εξέθεσε, ενώ σε έναν ακόμη δε φάνηκε να έχει ιδιαίτερη κεντρική θέση στη νίκη της. Η ισραηλινή στρατιωτική νοοτροπία, ιδιαίτερα μέχρι το 1967, είχε πολύ μεγαλύτερη σχέση με τη γερμανική παρά με οποιαδήποτε άλλη (κι όχι μόνον σε επίπεδο τακτικής), κι ας μην έτρεφαν οι ισραηλινοί τα καλύτερα αισθήματα για τους γερμανούς: έβλεπαν κάτι χρήσιμο και το αντέγραψαν ανενδοίαστα.

    Πέραν του γενικού θέματος της στρατιωτικής νοοτροπίας, νομίζω ότι ο «Πόλεμος ελιγμών» δεν είναι ούτε «δόγμα» ούτε «εθνική στρατιωτική νοοτροπία». Ο πόλεμος ελιγμών είναι το πνεύμα και η βασική αντίληψη που μπορεί να διέπει τόσο δόγμα όσα και εθνική στρατιωτική νοοτροπία. Περισσότερο αφορά την αίσθηση για τη φύση του πολέμου (σε τακτικό κι επιχειρησιακό επίπεδο) Δεν αφορά τον συγκεκριμένο τρόπο που πολεμούσε ο γερμανικός στρατός του Β’ ΠΠ (που άλλωστε δεν είχε όρο για την έννοια αυτή) αλλά το πνεύμα που διείπε τόσο στρατιωτικούς σε συγκεκριμένες περιστάσεις όσο και, πιο συστηματικά, στρατιωτικούς οργανισμούς. Ο ίδιος ο Κρέφελντ στο κείμενο παραπέμπει (και αλλού το κάνει πιο επίμονα) στους γερμανούς και τους ισραήλινούς (μέχρι το ’73 – και ΟΧΙ μετά), καθώς και στους σοβιετικούς. Ο Λίντ, στο καινούργιο κείμενο που ανάρτησα, θέτει το θέμα πολύ πιο γενικά, και σε ό,τι αφορά τη θεωρία, και σε ό,τι αφορά την ιστορία. Προφανώς, περισσότερα ιστορικά παραδείγματα θα φώτιζαν πολύ περισσότερο την αφαίρεση που συνιστά ο «Πόλεμος Ελιγμών», κι ελπίζω σταδιακά να γίνει κι αυτό.

    Και, φυσικά, η επεξεργασία δόγματος και σχεδίων από ελληνικής πλευράς, ακόμη και στρατιωτικής νοοτροπίας, δεν μπορεί να εξαντληθεί στον «Πόλεμο Ελιγμών», αφού αυτός αποτελεί ένα χρήσιμο πνεύμα που μπορεί να διέπει το δόγμα, αλλά δεν είναι ούτε δόγμα ούτε σχέδιο ο ίδιος.

  14. Ο/Η GEODETIS λέει:

    σπουδαία άρθρα – αναλύσεις κύριοι …. χωρείς διάθεση κολακείας, δείχνετε να έχετε βαθιά επίγνωση των θεμάτων που καταπιάνεστε ….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s