Η σιωπή για το ’21

του Απόστολου Διαμαντή

512px-Epanastasi

Ένα μάλλον πρωτοφανές στοιχείο χαρακτηρίζει την πανεπιστημιακή μας εκπαίδευση σήμερα: η πλήρης σχεδόν σιωπή για το 1821 και η κατάργηση από όλα σχεδόν τα τμήματα Ιστορίας της διδασκαλίας αυτού του μαθήματος, που μέχρι πριν κάποια χρόνια ήταν φυσικά υποχρεωτικό. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός, πως μετά την αποχώρηση του καθηγητή Βασίλη Σφυρόερα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, δεν εξελέγη κανένας καθηγητής, εξειδικευμένος στην επανάσταση του 1821. Η θέση έμεινε- και μένει- κενή.

Μοιάζει απίστευτο, αλλά είναι γεγονός: σαν να ντρεπόμαστε για τον αγώνα της ανεξαρτησίας μας από τον τουρκικό ζυγό. Και έτσι το πρώτο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας αγνοεί το 21 και έχει μεταφέρει το μάθημα αυτό στον χώρο των επιλεγόμενων μαθημάτων, μαζί με άλλα πολλά.

Το μάθημα «Ελληνική Επανάσταση» παραμένει υποχρεωτικό μόνον σε δύο πανεπιστήμια, περιφερειακά: στο Ιόνιο και στο Πελοποννήσου. Το μάθημα υπάρχει επίσης ως προαιρετικό στο Αθηνών και στο ΑΠΘ, δηλαδή έχει υποβαθμιστεί εντελώς, ουσιαστικά έχει χαθεί, ενώ στο Πάντειο υπάρχουν κάποια μαθήματα που αναφέρονται σε κοινωνικές όψεις της εθνεγερσίας. Το μάθημα έχει καταργηθεί εντελώς σε όλα τα άλλα Πανεπιστήμια: Ιωαννίνων, Κρήτης, Θεσσαλίας, Θράκης και Αιγαίου, όπου δεν προσφέρεται καν.

Το ζήτημα είναι πρωτοφανές και σκανδαλώδες για την ακαδημαϊκή τάξη, διότι δεν μιλάμε για ένα οποιοδήποτε μάθημα ιστορίας, αλλά για την κορυφαία ιστορική στιγμή του Νεώτερου Ελληνισμού. Τι έχει μπει στη θέση αυτού του μαθήματος; Στο Πανεπιστήμιο Αθηνών διδάσκεται υποχρεωτικά η Οθωμανική Ιστορία και στο Πάντειο η Αλβανική! Είναι σαν να πηγαίνει κάποιος στο Χάρβαρντ και στην Σορβόνη και να μην διδάσκεται τη γαλλική ή την αμερικανική επανάσταση, αλλά μόνον την ιστορία της Γερμανίας και της Ρωσίας! Στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, επί παραδείγματι, μπορεί κανείς να βρει μαθήματα για την διατροφή επί Τουρκοκρατίας, αλλά δεν θα βρει πουθενά την Ελληνική Επανάσταση. Τα ίδια και χειρότερα συμβαίνουν σε όλα τα ιδρύματα, όπου το 21 απουσιάζει εντυπωσιακά. Είναι σαν να ντρεπόμαστε οι νεοέλληνες για την επανάσταση των προγόνων μας εναντίον του Σουλτάνου.

Γιατί λοιπόν η σιωπή του 21; Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό ίσως να ανοίγουν ένα πολύ σοβαρό ζήτημα για την αυτοσυνείδηση του νέου ελληνισμού και κυρίως για την μεταπολιτευτική μας εκπαιδευτική κατάσταση. Πλησιάζοντας όμως στα 200 χρόνια από την Επανάσταση που συγκλόνισε τον κόσμο, θα πρέπει να επαναφέρουμε το 21 στη θέση που του αρμόζει.

Η ελληνική ιστοριογραφία το είχε διατυπώσει, από τον 19ο αιώνα ήδη, με εξαιρετική διαύγεια: η ελληνική επανάσταση δεν ήταν έργο κάποιων λογίων, αγροτών ή εμπόρων, δεν ήταν  προϊόν ξένης επέμβασης, ήταν έργο ελλήνων, των αρματολών, των επισκόπων, των εμπόρων, των λογίων, των προεστών, αυτών που μπήκαν «εις το μυστικόν της πατρίδος», που έλεγε και ο Μακρυγιάννης.

Ωστόσο η ελληνική επανάσταση παρουσιάστηκε τις τελευταίες 4 δεκαετίες- κάτω από την επίδραση του δημαρικού σχήματος περί νεοελληνικού διαφωτισμού- ως αποκλειστικό προϊόν της ίδρυσης σχολείων στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, της εμπορικής ανάπτυξης του 18ου αιώνα και της επίδρασης των ευρωπαϊκών Φώτων. Ουσιαστικά η ελληνική επανάσταση αποδόθηκε εξ ολοκλήρου σε μια ετερόφωτη πραγματικότητα, τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και αυτό είναι μια ερμηνεία μονομερής και εσφαλμένη.

Αν κάποιος ανατρέξει στα έργα της τρέχουσας ελληνικής ιστοριογραφίας θα σχηματίσει την εντύπωση ότι στην Καλαμάτα δεν μπήκαν ένοπλοι, δεν μπήκε ο Πετρόμπεης με τον Κολοκοτρώνη, αλλά ο Συγγρός ή ο Σίνας από τη Βιέννη. Και θα υποθέσει βασίμως, ότι δεν συνεδρίασαν οι οπλαρχηγοί, οι πρόκριτοι και οι επίσκοποι στη σύσκεψη της Βοστίτσας, όπου αποφασίστηκε η εξέγερση, αλλά  οι λόγιοι του λεγόμενου Νεοελληνικού Διαφωτισμού!
Είναι μάλλον άχαρο βεβαίως να επανέρχεται κανείς σε πασίγνωστα γεγονότα. Αλλά δεν είναι επιτρεπτό να συνεχίζεται η σιωπή για το 21.  Υπό την έννοια αυτή το ενδιαφέρον του ίδιου του πρωθυπουργού για την επέτειο της ελληνικής επανάστασης και η ομιλία του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών είναι θετικό σημάδι και οι ενστάσεις που διατυπώθηκαν από κάποιους εντελώς άκομψα είναι ανεξήγητες.

Για τις αντιδράσεις αυτές ισχύει πάντα η κινέζικη παροιμία: «τα σκυλιά γαβγίζουν, το καραβάνι προχωρεί».

Αρχική δημοσίευση εδώ.

17 Responses to Η σιωπή για το ’21

  1. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    Κάποιοι δέν προτίθενται οὔτε να σιωπήσουν,οὔτε να φιμωθοῦν,ἀγαπητέ Βελισάριε,και ἀπόδειξη ἀκριβῶς ἡ παροῦσα ἀνάρτηση.

    Ζήτω ἡ 25η Μαρτίου 1821,ὅτι συμβολίζει,και ὅτι ἀντιπροσωπεύει.

  2. Ο/Η evmeniskardianos λέει:

    To έτος 2000, ο τότε υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Γεώργιος Παπανδρέου υπέγραψε με τον Τούρκο ομόλογό του τον μακαρίτη Τζεμ, (εννοώ αυτόν που χτυπούσε παλαμάκια όταν ο Γιώργος χόρευε ζεϊμπέκικο!) μια συμφωνία η οποία αποκλήθηκε τότε από έναν συγγραφέα «ιδεολογική αλλοτρίωση».
    Κατ’ αυτήν την συμφωνία, προεβλέπετο η σύσταση Μικτής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων με σκοπό, μεταξύ άλλων, να ανταλλάξει και να μελετήσει τα σχολικά βιβλία (των δύο χωρών), για να προτείνει την διόρθωση «ανακριβειών». Στην ουσία, η βασική ιδέα διατυπώθηκε λίγο διαφορετικά όταν το 1999, στο Ετήσιο Συμπόσιο του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου (του οποίου ήταν ο ΓΑΠ πρόεδρος), έγινε η πρόταση να διδάσκεται «σε όλα τα παιδιά της περιοχής μια πιο ισόρροπη εκδοχή της ιστορίας, που να αντανακλά τις διάφορες ερμηνείες των γειτονικών χωρών».
    Έτσι, το 2001 ψηφίστηκε ο Νόμος 2029 με τον οποίο κυρώθηκε η διακρατική συμφωνία Τζεμ/Παπανδρέου.
    Κατά την εκτέλεσή της, η ιδέα εκτροχιάστηκε προς την κατεύθυνση της μονομέρειας, με συνέπεια την υπαγωγή της Ελληνικής ιστοριογραφίας στην τουρκική. Βέβαια μπορεί αυτή η εξέλιξη να ευχαρίστησε ξένα όργανα όπως το Στέητ Ντηπάρτμεντ των ΗΠΑ και μερικούς ξένους επιχειρηματίες όπως π.χ. ο κ. Σόρος και άλλοι, οι οποίοι χρηματοδότησαν την έκδοση των συγγραμμάτων τα οποία ευνοούν κάθε είδους προσέγγιση, η οποία παραποιεί, αποσιωπά και διαστρεβλώνει την πραγματική ιστορία. Ο κ. Γ. Παπανδρέου συμφώνησε κατά την επίσκεψη του από Έλληνες εξωμότες προγόνους από την Ποταμιά Ριζούντος του Ελληνικού Πόντου προερχόμενου κ. Ρεζτσέπ Ταγίπ Ερντογάν, να επεκταθεί και να ενισχυθεί η συμφωνία.
    Αντί όμως η συμφωνία να είναι έντιμη έγινε ετεροβαρής, με την απάλειψη η την διαστρέβλωση πλήθους πραγματικών γεγονότων καθώς και με την αποσιώπηση όλων των απελευθερωτικών Ελληνικών και ξένων αγώνων.
    Οι μεν Τούρκοι, εξακολουθούν την πολιτική τους, να θεωρούν όλα τα νησιά του Αιγαίου ως κατεχόμενα υπό των Ελλήνων και την επανάσταση του 1821, ως ύβρη κατά της ιστορίας των, οι δε Έλληνες μαθαίνουν ότι «οι Οθωμανοί μετά την κατάκτηση, βελτίωσαν την ζωή των λαών των Βαλκανίων και ικανοποίησαν το Ισλάμ και την Χριστιανοσύνη, μια και η αυτοκρατορία επέτρεπε σε κάθε υπήκοό της να ζει ελεύθερος σύμφωνα με τα ήθη και τα έθιμά του, να παραμένει πιστός στην θρησκεία του και να μιλά την γλώσσα του».
    Οι δικοί μας νεωτεριστές δεν έχουν μπορέσει να καταλάβουν την σημασία του να έχει ένας λαός, – ιδιαίτερα ένας τόσο κατατρεγμένος όπως είναι ο Ελληνικός -, Εθνική Συνείδηση.
    Στην εγκληματική αυτή προσπάθειά τους, βρίσκουν πρόθυμους βοηθούς δικούς μας «πολιτικούς» και εδώ ακριβώς βρίσκεται το έγκλημα, διότι πρόκειται αναμφίβολα περί εγκλήματος το οποίο υποβοηθούν οι ανωτέρω «πολιτικοί».
    Προσπαθούν με αυτόν τον τρόπο να εξασφαλίσουν το αναγκαίο για την πολιτική τους καριέρα, πιστοποιητικό καλής διαγωγής από τους ….. Αμερικανούς, δηλώνοντας έτσι την έμφυτη πνευματική και πολιτική τους υποταγή στην αμερικανική πολιτική.
    Αν όμως διαβάσει κανείς το βιβλίο του Καθηγητή Πανεπιστημίου και Ειδικού Τουρκολόγου κ. Παύλου Χειδίρογλου «Ταυτότητα και Ετερότητα στον Τουρκικό Πολιτισμό», Αθήνα 2002, Εκδόσεις Γρηγόρη, θα εκπλαγούν από την συχνότητα της συνεχούς παραβίασης των συμφωνιών αυτών από τους Τούρκους.
    Έτσι οι μεν νέοι Έλληνες μεγαλώνουν χωρίς την γνώση της θαυμάσιας Ιστορίας τους και των επιτευγμάτων των προγόνων τους, χωρίς Εθνικά Ιδανικά, οι δε Τούρκοι και οι λοιποί όμοροι γείτονες, φανατίζονται μαθαίνοντας πως εμείς τους έχουμε αποστερήσει των δικών τους εδαφών και τους αδικούμε συνεχώς!
    Ευμένης Καρδιανός

  3. Ο/Η Πάτε καλά; λέει:

    Η ελληνική επανάσταση του 1821 είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα από την σκοπιά του ιστορικού (αν και ίσως ούτε εγώ έπαιρνα το μάθημα για την ελληνική επανάσταση αν ο καθηγητής που το δίδασκε ήταν στόχος ή επειδή το αντικείμενο έχει εύκολη βιβλιογραφία με την έννοια πως δε χρειάζεσαι βοήθεια για να συγκεντρώσεις στοιχεία).

    Το ίδιο το γεγονός είναι πολύπλοκο:
    Σε μια χώρα με συχνές εξεγέρσεις κατά της κυρίαρχης δύναμης της περιοχής (Οθωμανοί) τα τελευταία 4 έτη και με αμφισβητούμενης κυριαρχίας μέχρι και πριν έναν αιώνα μέρη της περιοχής (η Πελοπόννησος ανήκε στους Ιταλούς σχεδόν για 40 έτη 1684 1718), ξεσπά άλλη μια εξέγερση.

    Η εξέγερση αυτή, χρηματοδοτείται τόσο από τους πλούσιους ‘Ελληνες εμπόρους της διασποράς όσο και από τους εξαιρετικά πλούσιους καραβοκύρηδες που πλουτίσανε μετά το 1774 και τους Ναπολεόντιους, άρα υπάρχει ξεκάθαρη αστική τάξη που είχε συνείδηση, και ως ηθική υποχρέωση και συμφερον οικονομικό από την απελευθέρωσης της χώρας.

    Η ομάδα που διοργάνωσε την επανάσταση, η φιλική εταιρία, είχε οργανωθεί στα πρότυπα των μασσώνων της αμερικανής επανάστασης (και της γαλλικής) και έχει ξεκάθαρες επιρροές από το διαφωτισμό.

    Αρχηγός της επανάστασης κατά των Οθωμανών είναι ένας πρώην υπασπιστής του Τσάρου, στις παραδουνάβιες περιοχές όπου η Ρωσία ήθελε να κατέβει.Παράλληλα πρωθυπουργός του Τσάρου ήταν επίσης ένας Ελληνας.Ο ίδιος ο Τσάρος ωστόσο ήταν σφοδρός πολέμιος των αρχών του Διαφωτισμού.

    Στη συνέχεια, μαζί με τους αστούς, συμμαχήσανε ομάδες μισθοφόρων/πυρήνων αναρχίας/ομάδων αντίστασης, που είχαν το όνομα Κλέφτες και των οποίων η φύση είναι θολή αφού δεν συμπεριφέρονταν όλες το ίδιο: κάποιες συμμαχούσαν κατα καιρούς με τους τοπικούς άρχοντες, κάποιες συμμάχησαν με τον Αλή Πασά κατά των Τούρκων, κάποιες άλλες δεν συμμάχησαν με κανέναν.

    Και επίσης, στις παραπάνω οργανωτικές ομάδες, προστέθηκαν και τοπικοί άρχοντες που απέδιδαν φόρο στους Τούρκους και λειτουργούσαν ως ενδιάμεσοί τους.

    Η ίδια η εξέγερση έγινε σε άσχημη χρονική στιγμή, με την Ιερά συμμαχία σε ισχύ και τις μεγάλες πολιτικές δυνάμεις να μην θέλουν να δώσουν χώρο σε πετυχημένες εξεγέρσεις που θα ανατρέψουν το status quo που έχει δημιουργηθεί μετά το 1815 και την παλινόρθωση των φεουδαρχικών καθεστώτων έναντι της τάξης των εμπόρων και βιοτεχνών.Παρόλα αυτά, όλες οι μεγάλες δυνάμεις πήραν ενεργή συμμετοχή στην εξέγερση όχι απλά στηρίζοντας τη μία ή την άλλη πλευρά αλλά πολλές φορές ευνοώντας και ομάδες μέσα στην μία πλευρά εις βάρος άλλων.

    Η επανάσταση είχε ΞΕΚΑΘΑΡΟ ελληνικό εθνικό υπόβαθρο δίχως ωστόσο αυτό να αποκλείει αλλόγλωσσους να συμμετάσχουν στην επιχείρηση ή αλλόθρησκοι (πχ Κουρμουλης) που ωστόσο δεν είχαν ιδιαίτερους θρησκευτικούς δεσμούς.Η δε θρησκευτική εξουσία τήρησε στάση καταδίκης (και ο επισημος άρχων των άπιστων κρεμάστηκε επειδή απέτυχε να κρατήσει τους χριστιανούς σε τάξη κάτων από το Σουλτάνο) αλλά τοπικοί ιερείς ευλόγησαν και ευνόησαν την επανάσταση.

    Κατά τη διάρκεια της επανάστασης συνέβει ένας εκτεταμένος εμφύλιος μεταξύ των διαφορετικών ομάδων (με διαφορετικά συμφέροντα) που προκάλεσαν την εξέγερση: Αυτή την εσωτερική σύγκρουση την κερδίσανε οι πλουσιότεροι (καραβοκύρηδες) που επίσης με αρχηγούς Καραισκάκη και Μακρυγιάννη λεηλατήσανε την ομάδα των προεστών, από την Κορινθία έως τη Μάνη.

    Και τέλος, μετά την δημιουργία του κράτους, η ιστοριογραφία δημιούργησε ένα βολευτό παραμυθάκι, όσο το δυνατόν πιο ακίνδυνο για την τότε εξουσία, το οποίο όμως πολλές φορές αναθεωρείται αναλόγως τα συμφέροντα της ομάδας εξουσίας.

    Προς τι το παραπάνω σεντόνι;
    Πως όταν μιλάμε για την εξέγερση του 1821, καλό θα έιναι να μην αποκλειουμε τίποτα με απολυτο τροπο, εχοντας ωστοσο αποψη.

    Ναι, προφανώς υπήρχε έθνος ΠΡΙΝ το 1821 αλλά παράλληλα η εξέγερση άλλαξε και τον τρόπο που αυτοπροσδιορίζεται ο Ελληνας μέχρι τότε. Ναι η ελληνική επανάσταση επηρεάστηκε από τον Διαφωτισμό αλλά σε αυτήν συμμετείχαν ενεργά ομάδες που δεν είχαν ιδέα για το τι λέει ο Μολιέρος.Ναι συμμετείχαν γαιοκτήμονες στην επανάσταση αλλά το μεγάλο μερίδιο του κόστους και της οργανωσης «πληρωθηκε» απο ξεκαθαρα αστική τάξη που ενα μεγαλο τμημα της ζουσε εκτος συνορων.Ναι ειχε ταξικα χαρακτηριστικα η εξεγερση, για αυτο και λεγεται επανασταση και οχι απλα πολεμος ανεξαρτησιας, αλλα ηταν καθαρα εθνικη.Ναι τη σημαια την υψωσε ο Παλαιων Πατρων Γερμανος σε ενα σημειο που σηματοδοτει στην συλλογικη μνημη την εναρξη (ειχαμε προερτια), ο ιδιος ομως πριν την Επανασταση δεν βοηθησε την προετοιμασια και ο Πατριαρχης καταδικαζε.

    Και το μονο σιγουρο ειναι πως ισως το μονο κοινο στοιχειο μεταξυ αυτης της εξαιρετικα ανομοιογενης ετεροκλητης ομαδας που πετυχε το να ειμαστε σημερα ελευθεροι, ηταν η κοινη θεληση του να ξεφορτωθουμε τα μεμετια και η γνωση της ελληνικης γλωσσας (και οχι η χρηση της ως μητρικης απο ολους).

  4. Ο/Η evmeniskardianos λέει:

    Δύο παρατηρήσεις:
    Πρώτη Παρατήρηση
    Οι Έλληνες ποτέ δεν σταμάτησαν να αγωνίζονται για την ελευθερία τους και να ξεσηκώνονται κατά του Οθωμανού δυνάστη.
    Σχετικές πολύ ενδιαφέρουσες αναφορές για τις επανειλημμένες επαναστάσεις των Ελλήνων από το 1453 έως το 1821 βρίσκει κανείς στο τετράτομο ιστορικό Έργο του Κωνσταντίνου Σάθα «Τουρκοκρατούμενη Ελλάς» και άλλων πολλών πιο σύγχρονων ιστορικών.
    Δεύτερη Παρατήρηση
    Η Επανάσταση δεν άρχισε με την ύψωση της σημαίας από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, αλλά πολύ νωρίτερα στην Βόρειο Ελλάδα και την Βλαχία.
    Έχει όμως καθιερωθεί ως επίσημη ημερομηνία έναρξής της η 25 Μαρτίου 1821.
    Όλα τα συναφή ιστορικά στοιχεία για την Επανάσταση βρίσκονται εύκολα για κάθε υποψήφιο μελετητή της ιστορίας διότι υπάρχουν άφθονα.
    Ο υπογράφων αναφέρθηκε για τους λόγους που προεκάλεσαν την σιωπή για το 1821 και γενικώτερα την σιωπή που έχει επιβληθεί στα Εθνικά Θέματα, καθώς επίσης επειδή τότε ένας του πρόγονος θανατώθηκε βασανιζόμενος φρικτά στα υπόγεια του Λευκού Πύργου της Θεσσαλονίκης, διότι ήταν εκπρόσωπος του Πατριαρχείου στην εκκλησία του Αγίου Μηνά και ένας από τους σεβάσμιους προύχοντες της πόλης, χωρίς να έχει καμία ανάμειξη στην Επανάσταση.
    Ευμένης Καρδιανός

  5. Ο/Η evmeniskardianos λέει:

    Το βρήκα στο ΑΝΤΙΒΑΡΟ. Δεν το έχω ελέγξει, άρα δεν έχω μετρήσει πόσες φορές επαναστάτησαν οι Έλληνες επί τουρκοκρατίας. Βέβαια ο Κωνσταντίνος Σάθας στο τετράτομο σύγγραμμά του «Τουρκοκρατούμενη Ελλάς,
    Η Αγιά- Σοφιά και ο Παρθενώνας, οι μήτρες της Επανάστασης του 1821

    Φώτιος Μιχαήλ, ιατρός

    Από το 1453 μέχρι το 1821 πραγματοποιήθηκαν πάνω από 100 κατά τόπους επαναστατικά κινήματα και τουλάχιστο 6 οργανωμένες επαναστάσεις.
    Το 1462 επαναστατεί η Λέσβος.
    Το 1481 ξεσηκώνεται η Ήπειρος.
    Το 1571 επαναστατούν Ρούμελη και Ήπειρος μαζί.
    Το 1585 επαναστατεί η Ακαρνανία.
    Το 1617, με επικεφαλής τον Επίσκοπο Σταγών Διονύσιο, απελευθερώνονται τα Τρίκαλα.
    Το 1678 επαναστατεί η Πιερία με αρχηγό τον Επίσκοπο Κίτρους Νικόλαο. κ.ο.κ.
    Λένε μερικοί, ότι τάχα η Επανάσταση του ’21 είναι απότοκος του λεγόμενου Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού.
    Αλήθεια;
    Στα 1462 και στα 1481 τί επικρατούσε στην Ευρώπη; Επικρατούσε Διαφωτισμός ή μήπως μεσουρανούσε μαύρος και απάνθρωπος Μεσαίωνας; Ασφαλώς, Μεσαίωνας, απολυταρχικός, φεουδαρχικός και προπάντων φράγκικος στα μέτρα του Καρλομάγνου και των αιρετικών απογόνων του. Από πού κι ως πού, λοιπόν, το Απελευθερωτικό Κίνημα των Ελλήνων κατά των Τούρκων είναι ”πνευματικό τέκνο του διαφωτισμού”;
    Εδώ είναι, που ο Λόγος του Μεγάλου Στρατηλάτη Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ακυρώνει εντελώς κάθε παρόμοια αντίληψη: «Όταν επιάσαμε τα άρματα, είπαμε πρώτα υπέρ Πίστεως και έπειτα υπέρ Πατρίδος». Επανάσταση για την Ορθοδοξία και την Ελλάδα. Πού τον βρήκαμε τον Διαφωτισμό στα λόγια του Κολοκοτρώνη;
    Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, στα Απομνημονεύματά του, μας παραδίδει επίσης πειστικότατο δείγμα για τα κίνητρα και τους σκοπούς της Επανάστασης. Κίνητρα και σκοπούς, που ανάγονται στο Πνεύμα και τα κατορθώματα των Αρχαίων προγόνων μας και όχι στις ταξικές διεκδικήσεις του «Ευρωπαϊκού Σκοταδισμού».
    Διηγείται: ’’Είχα δυο αγάλματα περίφημα, μια γυναίκα κι’ ένα βασιλόπουλο, ατόφια – φαίνονταν οι φλέβες• τόση εντέλειαν είχαν. Όταν χάλασαν τον Πόρον, τα ’χαν πάρη κάτι στρατιώτες και εις τ’ Άργος θα τα πουλούσαν κάτι Ευρωπαίων• χίλια τάλλαρα γύρευαν. Άντεσε κ’ εγώ εκεί, πέρναγα• πήρα τους στρατιώτες, τους μίλησα• «Αυτά, και δέκα χιλιάδες τάλλαρα να σας δώσουνε, να μην το καταδεχτήτε να βγουν από την πατρίδα μας. Δι’ αυτά πολεμήσαμεν».
    Για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, για την Δωδώνη, για τους Δελφούς, για την Αμφίπολη και την Μαρώνεια πολεμήσαμε, δηλώνει ξεκάθαρα ο μεγάλος μας Στρατηγός Μακρυγιάννης. Υπάρχουν ακόμη αμφιβολίες;
    Φτάνει πια τόση παραχάραξη και τόση διαστρέβλωση της Ιστορικής μας Αλήθειας εν ονόματι της όποιας ιδεολογικής «προκρούστειας κλίνης». Ας διαβάσουμε, επιτέλους, και λίγη Ιστορία κατευθείαν από τις Πηγές και όχι από τα ράφια των κομματικών μας γραφείων. Και τούτο για έναν και μόνο λόγο: Την διακονία της Αλήθειας και της Ενότητας του Λαού μας, που, την περίοδο αυτή, την χρειαζόμαστε τόσο πολύ…
    27 Μαρτίου 2015

    Σχολίασα την ετεροβαρή διακρατική Συμφωνία για ιστορικά κείμενα σε σχολικά βιβλία, μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, αναφέροντας απόλυτα τεκμηριωμένα στοιχεία γι’ αυτήν. Ανέφερα πόσο δυσμενής είναι αυτή η συμφωνία, στην σημερινή Ελλάδα όπου οι διάφοροι ….. χρήσιμοι ηλίθιοι ξεσκίζονται εναντίον των συνθημάτων των ΜΥΚ ή των άλλων Ελλήνων, οι οποίοι κατά την σχεδόν αφελή των άποψη είναι λέει, «φασιστικές ιαχές» και οφείλουν να απαγορεύονται δια ροπάλου.

    Όσο αφορά τα συνθήματα των ΟΥΚ, θα ήθελα να γνωρίζω εάν οι Τούρκοι εξακολουθούν στην συγκέντρωση των εφέδρων αξιωματικών τους σε κάποια πλατεία, να φωνάζουν:

    Ποιος είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της Τουρκίας;
    Και οι Τούρκοι έφεδροι αξιωματικοί απαντούσαν: Oι Έλληνες, Οι Έλληνες, Oι Έλληνες!!!

    Φιλικά

    Ευμένης Καρδιανός

  6. Ο/Η Πάτε καλά; λέει:

    Έχεις δίκιο,η ελληνική επανάσταση δεν έχει καμία σχέση με τον Διαφωτισμό.Ούτε καν το ελευθερία ή θάνατος.
    Τελικά όλοι θέλουν να πιστεύουν το παραμυθάκι που τους βολεύει στην Ιστορία και όταν η πραγματικότητα διαφωνεί με τις ιδεοληψίες ορισμένων, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα (ανεξαρτήτως ιδεολογίας).

    ΥΓ.»Ταξικές διεκδικήσεις του «Ευρωπαϊκού Σκοταδισμού».» Τελικά ο Μεσαιωνιστής σκοταδόψυχος Γιανναράς έχει αφήσει σχολή.

  7. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @ Πάτε καλά;

    Ομολογώ ότι αναρωτιέμαι πάντα για τον ιταμό τρόπο με τον οποίον πολύς κόσμος σχολιάζει απόψεις για θέματα που δε γνωρίζει καλύτερα απ΄ότι οι συνομιλητές του.

    Είδα προηγουμένως ανακριβείς αναφορές στην ελληνική «αστική τάξη» – που δεν κατάφερε ποτέ δεν υπάρξει μέχρι σήμερα, ή σε κρυπτοχριστιανούς ως «αλλόθρησκους που ωστόσο δεν είχαν ιδιαίτερους θρησκευτικούς δεσμούς» (κάτι σαν τον «συνωστισμό στην προκυμαία της Σμύρνης«), όπως και μια καρικατούρα της Επανάστασης. Διάβασα επίσης ότι «ειχε ταξικα χαρακτηριστικα η εξεγερση, για αυτο και λεγεται επανασταση και οχι απλα πολεμος ανεξαρτησιας, αλλα ηταν καθαρα εθνικη» (sic). Δεν έδωσα σημασία γιατί στο κάτω-κάτω δεν είναι αυτό το αντικείμενο του ιστολογίου. Αλλά αυτή η τελευταία αναφορά στον Διαφωτισμό με ξεπερνά.

    Ναι, ο Διαφωτισμός έχει μικρή σχέση με την Επανάσταση. Ίσως όχι «καμία», αλλά πάντως δεν υπήρξε και αποφασιστικός παράγων. Ο μεν Ελληνικός Διαφωτισμός έχει επιφανειακή (και αμφίθυμη, άλλωστε) σχέση με τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, η δε Επανάσταση έχει μικρή σχέση με τον Ελληνικό Διαφωτισμό. Συνεπώς η σχέση της Επανάστασης με τον Διαφωτισμό είναι – όχι φυσικά ανύπαρκτη αλλά – οριακή.

    Η πραγματικότητα όντως διαφωνεί με τις ιδεοληψίες ορισμένων. Εν προκειμένω, η πραγματικότητα διαφωνεί με τη σχετικά «πρόσφατη» θέση του Δημαρά περί Διαφωτισμού και Επανάστασης – που η αλήθεια είναι ότι διατυπώθηκε μετριοπαθώς. (Η θέση κλείνει 70 χρόνια πλέον, αλλά από το 1830 μέχρι το 1945 δε φαίνεται να είχε παρατηρήσει κανείς τη συσχέτιση που η θέση αυτή υποστηρίζει). Πολύ περισσότερο η πραγματικότητα διαφωνεί με τις ιδεοληψίες των μουτζαχεντίν που την υιοθέτησαν και τη διέστειλαν μέχρι ξεχειλώματος – για προφανείς και συχνά ρητώς διακηρυγμένους πολιτικούς λόγους. Ως συνήθως, το πρόβλημα το έχει η πραγματικότητα.

    Δεν ξέρω γιατί τέτοιο μένος για τον Γιανναρά, είτε κανείς συμφωνεί μαζί του είτε διαφωνεί (και σε τι ακριβώς, άλλωστε;). Μεσαιωνιστής σίγουρα δεν είναι – οι σπουδές του και το επιστημονικό του αντικείμενο αφορούν τη θεολογία και τη φιλοσοφία.

    Αλλά… «σκοταδόψυχος»;!

    «Τρέλα! Τρέλα!!!»

  8. Ο/Η Πάτε καλά; λέει:

    α)Το παραμυθάκι για την «ανύπαρκτη» ελληνική αστική τάξη κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης άρχισε δυστυχώς να γίνεται πρόσφατα διαδεδομένο, κυρίως για να ξελασπώσει τα χάλια της Μεταπολίτευσης-στο πλάισιο δεν φταίω εγώ, φταίει πάντα άλλος. Και φυσικά η ελληνική αστική τάξη είτε μας αρέσει είτε όχι, υπάρχει. Και φυσικά υπήρχε επί ελληνικής επαναστάσεως και ξόδεψε άφθονα χρήματα-για περισσοτερες πληροφορίες παραπέμπω σε δύο εξαιρετικά ενδιαφέροντα συγγραμάτα.Το πρώτο είναι ο Καραισκάκης του Φωτιάδη και το 2ο, στην Ιστορία του Σπυρίδωνος Τρικούπη.

    β)Στην ελληνική επανάσταση, δεν συμμετείχαν μόνο άτομα τα οποία αυτοπροσδιορίζονταν ως ορθόδοξοι.Συμμετείχαν άτομα που ήταν άθεα ή χρησιμοποιούσαν τη θρησκεία όπως τους βόλευε όπως ο Ανδρούτσος ενώ έχουμε καταγραφές και για οπλαρχηγους … μουσουλμάνους(Κουρμουλής).Το αν οι προηγούμενοι ήταν καρικατούρες ή αν δεν έπαιξαν σοβαρό ρόλο κατά τη διάρκεια της επανάστασης είναι άνευ σημασίας-το σημαντικό είναι πως η θρησκεία δεν ήταν το μόνο κίνητρο των ομάδων που αποφάσισαν να εξεγερθούν κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

    γ)Προσωπικά, διαβλέπω ΚΑΙ μια καθαρά ταξική πάλη των αστών καραβοκύρηδων και εμπόρων στην Ελλάδα το 1821 να ξεφορτωθούν τους φεουδάρχες οπισθοδρομικούς Οθωμανούς και όχι απλά Ελληνες εναντίον Τούρκων.

    δ)Δυσκολεύομαι να δω πως ο Διαφωτισμός είχε μια οριακή (σίγουρα δεν ήταν από μόνος του η γενεσιοργός αιτία) σχέση με την ελληνική επανάσταση όταν ακόμα και το σύνθημα Ελευθερία ή θάνατος ήταν αντιγραφή του αμερικανικού give me liberty or give me death.Για να το θέσω πιο απλά, δεν μπορώ να καταλάβω πως σε ένα πανευρωπαικό κλίμα όπου κυριαρχούν οι αστικές επαναστάσεις κατά των καταπιεστών φεουδαρχών και οι ιδέες περι ελευθερίας, δικαιοσύνης, ανεξιθρησκείας, η ελληνική επανάσταση κατάφερε να μείνει αποκομμένη από αυτήν όταν όλοι οι λόγιοι (Ρήγας, Κοραής, Κάλβος, Σολωμός) γράφανε πάνω σε αυτές τις ιδέες. Δηλαδή η Ελλάδα ως χώρος ήταν πληρως αποκομμένος από τις εξελίξεις που συνταράξανε ολόκληρη την ήπειρο;

    Οχι δεν γέννησε αυτός την ελληνική επανάσταση ωστόσο σφράγισε τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώθηκε η ελληνική επανάσταση-το χρονικό πλαίσιο, το ιδεολογικό, τον τρόπο οργάνωσης της φιλικής εταιρίας μέχρι και το πλαίσιο στο οποίο κινήθηκε η δυτικοευρωπαική κοινή γνώμη και η εξωτερική πολιτική των υπόλοιπων δυνάμεων.

    ε)Ο Γιανναράς κλαίει καθε φορά που αναφέρεται στον κακό Διαφωτισμό που γέννησε την αθεία και τον χωρισμό Εκκλησίας Κράτους.Το που οδηγούν τα θεοκρατικά καθεστώτα, το ξέρουμε πολύ καλά από το Μεσαίωνα.

    Ξανά:
    Ο καθένας μπορεί να πιστεύει ό,τι θέλει στην τελική-δεν πληρώνουμε φόρο για τις ιδέες μας (ακόμα).Αλλοι μπορούν να πιστεύουν πως ο Μακρυγιάννης αγωνίστηκε μόνο για τα αγάλματα επειδή έτσι το γράφει-εγώ προσωπικά δυσκολεύομαι να το πιστέψω, ειδικά όταν αυτός και ο Καραισκάκης σηκώσανε όλη την Πελοπόννησο στον εμφύλιο.

  9. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Προφανώς το λάθος οφείλεται σε μία συνηθισμένη (νεο)ελληνική παρεξήγηση: τα εύπορα στρώματα αποτελούν «αστική τάξη». Έτσι εξηγείται η συνεχής αναφορά σε «καραβοκύρηδες και εμπόρους αστούς». Πλην όμως, η αστική τάξη και ο αστικός πολιτισμός είναι ένα ιστορικό φαινόμενο που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης της Δυτ. Ευρώπης που η Ελλάς ουδέποτε κατόρθωσε (ή έτυχε) να ακολουθήσει. Η παρεξήγηση οφείλεται στη χρήση του όρου από μετριοπαθείς ή ακραίους αριστερούς κοινωνιολόγους των αρχών του αιώνα, όταν αυτοί προσπαθούσαν να μεταφέρουν τις μαρξιστικές θεωρίες στην ανάλυση της ελληνικής κοινωνίας της εποχής. Όμως η παρεξήγηση δεν επαρκεί για να αποκαταστήσει ιστορική πραγματικότητα. Στο αμιγώς οικονομικό πεδίο, η επέκταση των εμποροβιοτεχνικών εργασιών στον ελλαδικό χώρο στα τέλη του 18ου αιώνα σημαίνει μια απλή μετεξέλιξη προ-κεφαλαιοκρατικών μορφών οικονομικής δραστηριότητας και δεν αποτέλεσαν ποτέ (ούτε και αργότερα, άλλωστε), εστίες πρωταρχικής συσσώρευσης που να οδηγήσουν σε εκμηχάνιση (και εκβιομηχάνιση της παραγωγής). Ούτε κατορθώθηκε ποτέ αυτό που αποτελεί το θεμελιώδες γνώρισμα της αστικής τάξης (και πολιτισμού): η θραύση του πλέγματος πατριαρχικών σχέσων και νοοτροπίας, και η επικράτηση του σταθμιστικού και εργαλειακού λογισμού, η απρόσωπη διαμόρφωση εργασιακών σχέσεων και η πρόθεση (κεφαλαιοκρατικής) συσσώρευσης. Πολύ περισσότερο έλειπε η ουσιώδης διάσταση της αστικής συνείδησης, η προμηθεϊκή διάσταση στο βιομηχανικό επίπεδο, που έρχεται σε ρήξη με την αγροτική πατριαρχία – το πνεύμα αυτό που υμνεί γεμάτος θαυμασμό ο Μαρξ στο πρώτο μέρος του Κομμουνιστικού Μανιφέστου. Και φυσικά, η ιστορική ζύμωση στην αργόσυρτη εξέλιξη της Αναγέννησης ήταν απλώς ανύπαρκτη. Το να αποκαλούνται οι Υδραίοι καραβοκύρηδες (που πρωταγωνίστησαν) ή σημαντικοί έμποροι του εξωτερικού (που αιφνιδιάστηκαν και ανησύχησαν από την κάμψη των δραστηριοτήτων τους) «αστοί» μαρτυρά απλώς σύγχυση περί του τι ήταν οι αστοί. Φυσικά η παρεξήγηση είναι διαδομένη και συνεχίζεται μέχρι τις ημέρες μας στην Ελλάδα, όπου θεωρείται ότι όποιος φοράει κουστούμι και γραβάτα, έχει υψηλό εισόδημα και διαβάζει αγγλικά είναι «αστός».

    A propos, o Π. Κονδύλης που το 1991 αναλύει διεξοδικά την «καχεξία» του αστικού στοιχείου στην νεοελληνική κοινωνία και ιδεολογία δε φαντάζομαι να προσπαθεί να… ξελασπώσει κάποιον από κάτι – και σίγουρα όχι τον εαυτό του.

    Σε ότι αφορά τη θρησκεία: Δε θα επιμείνω στον επίμονα άστοχο (για να μην πω προσβλητικό) χαρακτηρισμό της πιο επιφανούς πατριάς κρυπτοχριστιανών, των Κουρμούληδων, ως «οπλαρχηγών-μουσουλμάνων που έλαβαν μέρος στην επανάσταση» ή στην άνευ νοήματος αναφορά στον Ανδρούτσο. Απλώς, το επιχείρημα ότι «αν δεν έπαιξαν σοβαρό ρόλο κατά τη διάρκεια της επανάστασης είναι άνευ σημασίας-το σημαντικό είναι πως η θρησκεία δεν ήταν το μόνο κίνητρο των ομάδων που αποφάσισαν να εξεγερθούν κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας» (sic) αποτελεί βιασμό της λογικής. Προφανώς σε ένα μαζικό φαινόμενο μπορεί κατ΄εξαίρεσιν να συμμετέχουν μεμονωμένα και άνθρωποι που δε συμμερίζονται το βασικό κίνητρο των υπολοίπων. Αυτό σημαίνει απλώς… αυτό: ότι αποτελούν εξαίρεση. Δεν ξέρω αν η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα, το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν τον αναιρεί. Ο κανόνας ήταν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των διακεκριμένων πρωταγωνιστών της Επανάστασης και ανεξαιρέτως ο Λαός που συμμετείχε δεν είχε απλώς ως κίνητρο τη «θρησκεία» αλλά αντλούσε αυτοσυνειδησία από τη θρησκεία. Ο κανόνας αυτός αποτυπώθηκε εκκωφαντικά σε όλα τα προ του Όθωνος Συντάγματα (Εθνοσυνελεύσεις Επιδαύρου, Άστρους, Τροιζήνας): ως Έλληνες – πολίτες του νέου κράτους – ορίζονται «όσοι πιστεύουν εις Χριστόν«.

    Η ταξική, πάλι, διάσταση του Αγώνα είναι άλλο ένα ενδιαφέρον φρούτο: φυσικά, από τη στιγμή που στην οθωμανική πραγματικότητα, η ζωή και η τιμή του ισχυρότερου χριστιανού είναι στη διάκριτική ευχέρεια του τελευταίου μουσουλμάνου, μπορεί τα κίνητρα να είναι και λίγο πιο θεμελιώδη. Γιατί όλοι οι υπόδουλοι (ναι, ήταν πολύ χαρακτηριστικά υπόδουλοι) είχαν πλήρη επίγνωση του πόσο επισφαλή ήταν τα κεφάλια τους πάνω στους ώμους τους ακόμη και στην παραμικρή αναταραχή.

    Τώρα, το θέμα της σχέσης του Διαφωτισμού, το Νεοελληνικού Διαφωτισμού και της Επανάστασης, δε βλέπω ποια ακριβώς είναι η δυσκολία; Οι Έλληνες (ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξεως) επί τουρκοκρατίας αντιμετώπιζαν διαφορετικό πρόβλημα από τους αστούς της Δυτικής Ευρώπης. Φαντάζομαι ότι για να εμπλεκόμαστε σε τέτοια συζήτηση, έχουμε συναίσθηση της πραγματικότητας των μεν και των δε. Οι Έλληνες δεν είχαν ιδιαίτερη ανάγκη ιδεολογικής κινητοποιήσεως από τα προτάγματα του Διαφωτισμού για να είναι έτοιμοι να επανασταστήσουν: υφίστανται ακραία καταπίεση εξ αιτίας της εθνικής τους ταυτότητας (όπως αυτή συγκροτείται – από την ιστορία του, τη μνήμη του, τη θρησκεία του, τη συνείδησή του) και αδημονούν να απελεθερωθούν. Στη Δυτική Ευρώπη οι αστοί έχουν ισχυροποιηθεί οικονομικά αλλά δεν έχουν αποκτήσει την αντίστοιχη πολιτική ισχύ, η οποία παραμένει σε ένα καθεστώς που οικονομικά φθίνει – και όλα αυτά στο πλαίσιο λίγο-πολύ εύτακτων και ευνομούμενων κρατών. Γι΄αυτόν ακριβώς τον λόγο η αναταραχή στην Ευρώπη προκύπτει με την ισχυροποίηση των εθνικών αστικών τάξεων (αρχής γενομένης από τη Γαλλική Επανάσταση και συνεχώς μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα) ενώ στον ελληνικό χώρο (και όχι στον ελλαδικό, απλώς) οι εξεγέρσεις είναι συνεχείς καθ΄όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας. Η Επανάσταση του ’21 δεν είναι διαφορετική στη φύση της και τα κίνητρά της από όλες τις προηγούμενες επαναστάσεις. Απλώς από πρακτικής απόψεως συντρέχουν περισσότερες πρακτικές προϋποθέσεις επιτυχίας – κι αυτές δεν τις έχει δημιουργήσει ούτε ο Ευρωπαϊκός ούτε ο Ελληνικός Διαφωτισμός. Παρεμπιπτόντως, στην Επανάσταση του ’21 πρωταγωνιστεί η Φιλική Εταιρεία, με μέλη 3-4 εμπόρους και (κατά συντριπτική πλειοψηφία) κοτζαμπάσηδες, κληρικούς και οπλαρχηγούς. Μοναδικό μέλος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού που συμμετέχει είναι ο Ρήγας Φεραίος.

    Ο Γιανναράς «κλαίει κάθε φορά«. Γιατί πιστεύεις ότι όταν χρησιμοποιείς μειωτικούς χαρακτηρισμούς ενισχύεις την άποψή σου; Πρόκειται περί παρεξηγήσεως. Δεν επιτυγχάνεται κάτι τέτοιο. Αλλιώς, ο Γιανναράς κλαίγεται κατά του Διαφωτισμού κι εσύ κλαίγεσαι υπέρ του.

    Και επιτέλους, αρκετά πια με αυτή την πανταχόθεν επανερχόμενη ανοησία για τον χωρισμό Εκκλησίας-Κράτους και τα «θεοκρατικά καθεστώτα. Όταν κανείς δε μπορεί να κάνει τις στοιχειώδεις διακρίσεις, τι να του κάνουμε; Η Ευρώπη δεν ταυτίζεται με την Γαλλία και την εμμονή στην κοσμικότητα. Κι οι υπόλοιπες χώρες, «Ευρώπη» είναι. Ή μήπως η Βρετανία έχει «θεοκρατικό καθεστώς»; Ήμαρτον.

  10. Ο/Η ΚΧΡ λέει:

    Κατ αρχας με τα »της επαναστασεως του 1821» συμφωνω με τα σχολια του φιλου Πατε Καλα.Σ ενα μωσαικο κοινοτητων,θρησκειων,πολιτισμων κλπ που ηταν τοτε ο ελλαδικος χωρος,η Μικρασια,οι Παραδουναβιες,η μια κοινοτητα επιδρουσε επι της αλλης,η συνισταμενη ολων αυτων καθοριζε ενα θολο και διφορουμενο ολον και ετσι οι λογοι,οι αιτιες,οι στοχοι και οι προοπτικες της επαναστασης,διαπλεκονται και ετεροκαθοριζονται τοσο ωστε να μην ειναι ασφαλες σημερα να βγαζουμε τελεσιδικα συμπερασματα.Σιγουρα παντως τα πρωταρχικα κινητρα ησαν η γλωσσα,η θρησκεια και το γενος των Ελληνων.
    Επισης ομως και ο ευρωπαικος διαφωτισμος επαιξε τον ρολο του στην αποπειρα θεσμικης συγκροτησης της επαναστατημενης Ελλαδας και αφηνει απολυτως ευδιακριτα αποτυπωματα στις εθνοσυνελευσεις της Επιδαυρου,στον Αρειο Παγο και μαλλον οπουδηποτε οι επαναστατες επιχειρησαν να νομοθετησουν και να θεσμοθετησουν στις περιοχες που απελευθερωναν.
    Επ αυτου διαβαστε το »Τοπικα πολιτευματα κατα την ελληνικη επανασταση» της Ελενης Βελωνη-Εκδοσεις Παπαζηση.Ο Αρειος Παγος της ανατολικης Στερεας,ας πουμε, ειναι απ ευθειας εμπνευσμενος απο τον ευρωπαικο διαφωτισμο.
    Ο φιλος Ευμενης εχει μεγαλο δικιο,οταν γραφει οτι καποιοι »νεωτεριστες» εχουν κτισει καριερες και αποκομισει περιουσιες,επιχειρωντας να αποδομησουν την ιστορικη μνημη και την εθνικη συνειδηση που αυτη εισφερει,με το αζημιωτο.
    Το προβλημα ομως για εμας τους αριστερους ειναι πιο βαθυ και πικρο.
    Αποστρεφομενοι,την αισχρη χρηση ολων αυτων των εννοιων απο την Δεξια,προπολεμικη και κυριως μεταπολεμικη,τα εχουμε σε μεγαλο βαθμο απαξιωσει,απωθησει και απορριψει.Καπου δυσκολευομεστε να διακρινουμε τον πατριωτισμο απο τον εθνικισμο.Αυτο ειναι μεγαλο σφαλμα που δεν εχει να κανει μονο με την ορθη αναγνωση του παρελθοντος,μα και με την πολιτικη μας δραση και υπαρξη στο παρον και στο μελλον.
    Νομιζω οτι καμμια κοινωνικη επανασταση και καμια επαναστατικη αλλαγη δεν πετυχε,αν δεν κουβαλουσε στο σπερμα της εθνικες η απελευθερωτικες παραμετρους.Συγχωρηστε μου την επαρση ομως δεν πιστευω πια στο »ταξη εναντιον ταξης».Δεν πιστευω οτι οι »απο κατω»,μπορουν να »νικησουν» τους »απο πανω» στηριγμενοι μονον σε κοινωνικα,οικονομικα προταγματα,παρα μονον εαν εχει προσλαβει και ενσωματωσει ο αγωνας τους εθνικα-απελευθερωτικα οραματα και χαρακτηριστικα.Η προσφατη εκλογικη νικη του Συριζα(προς θεου δεν ισχυριζομαι οτι αυτη η εκλογικη επιτυχια εχει χαρακτηρα και βαρυτητα κοινωνικης επαναστασης και ανατροπης)νομιζω οτι με δικαιωνει στο μετρο και τον βαθμο που της αναλογει φυσικα.

    Κυριε Αποστολε Διαμαντη.Εχω αγορασει το βιβλιο σας Εθνος και θεσμοι στα χρονια της τουρκοκρατιας-Εναλλακτικες Εκδοσεις προ τριμηνου.Χθες αρχησα να το διαβαζω.Ειμαι ακομα στην αρχη στην σ.31 για την ακριβεια.Εγω ξυλουργος ειμαι και φυσικα αναγνωριζω οτι εχω ασχοληθει υποπολλαπλασιες ωρες απ οτι εσεις με το αντικειμενο της επιστημης σας.Αν γραφω μαλακιες,γραφω μαλακιες και να με συγχωρειτε.Ομως βλεπω οτι ξεκινατε την ιστορικη αφηγηση σας απο λανθασμενες αφετηριες.
    Γραφετε οτι στην συνειδηση των Βυζαντινων( ως Ρωμαιοι αυτοκαθοριζονταν οι ανθρωποι και ετσι αναγνωριζαν τον εαυτο τους) υπηρχε μια καποια ειδους συνδεση και συνεχεια με την κλασικη Ελλαδα(και τους ελληνιστικους χρονους μηπως?).
    Γραφετε ας πουμε.»Στην ελληνικη περιπτωση η συνδεση αυτη του αρχαιου με τον συγχρονο κοσμο αποτυπωνεται αμεσα στην ταυτοχρονη χρηση των ονοματων Ελληνας,Ρωμαιος η Ρωμιος γεγονος που προσεδιδε στον ελληνικο ελληνισμο ενα αισθημα υπεροχης απεναντι στην λατινικη Δυση,ετσι οπως και η ιδια την αντιλαμβανοταν.Σταδιακα ξεπερασθηκε η θρησκευτικη σημασια που ειχε αρχικα ο ορος Ελληνας για τους χριστιανους,καθως σημαινε τον ειδωλολατρη,και ο ορος απεκτησε και παλι την εθνικη του σημασια,αποδιδοντας καταγωγη» σ.29.Και η υπολοιπη σκεψη σας καπως ετσι βαδιζει,για να μην κουρασω με εκτενη αποσπασματα απο το βιβλιο σας.
    Υπαρχει το βιβλιο »Οι Ελληνες πριν τους Οθωμανους» της Gill Page-εκδοσεις Θυραθεν.
    Η κυρια αυτη κανει φυλο και φτερο,ολα τα συγγραματα του υστερου Ανατολικου Ρωμαικου κρατους.
    Επιμελως και εξονυχιστικα παραθετει,Χωνιατη,Ακροπολιτη,Παχυμερη,Γρηγορα,Καντακουζηνο,Χρονικον του Μορεως,Μανουηλ Παλαιολογο,Μαζαρι,επιχειρωντας να καταλαβει πως,σαν ποιον εβλεπαν τον εαυτο τους,ανωτεροι κρατικοι υπαλληλοι οι περισοτεροι,πως εβλεπαν το Κρατος τους,τους αλλοεθνεις,ομοεθνεις,αλλοθρησκους και ομοθρησκους υπηκοους της αυτοκρατοριας,τους ομοεθνεις,αλλοεθνεις κλπ υπηκοους αλλων κρατικων μορφωματων,τους Βουλγαρους,Ρωσους,Μουσουλμανους,Δυτικους της Δυσης και Δυτικους της τεως Ρωμαικης επικρατειας μετα το 1204.
    Σε ολα αυτα φαινεται καθαρα οτι α)οι ανθρωποι ηταν Ρωμαιοι απ ευθειας συνεχιστες της Ρωμαικης Αυτοκρατοριας,β) Χριστιανοι ορθοδοξοι σε αντιδιαστολη με την σφαλερη »δοξα» των Παπικων-Δυτικων,γ) τους Δυτικους τους αντιμετωπιζαν αρχικα ως βαρβαρους(λιγωτερο βαρβαρους παντως σε σχεση με Περσες,Τουρκους,Βουλγαρους που τους ειχαν στην ξεφτιλα),στην συνεχεια και υπο την πιεση της πραγματικοτητας τους αποδεχθησαν ως καποια ακομα εθνη.Και διαφορα αλλα.
    Πουθενα στα γραφτα τους δεν φαινεται καμια ειδους συνδεση,συνεχεια,ταυτοτητα συνεχειας με την κλασικη Ελλαδα.Περαν της γλωσσας και της γεωγραφιας.Οσες φορες επικαλουνταν τους αρχαιους,τον Αριστοτελη ας πουμε,αυτο γινοταν ως απορροια επιστημοσυνης και λογιοτατισμου(οπως περιπου ενας Αμερικανος επιστημων σημερα αναφερεται σε αυτους).Ποτε δεν θα αποκαλεσουν τους αρχαιους σαν προγονους τους και τους εαυτους τους ως διαδοχους της κλασικης Ελλαδας.
    Τωρα οσον αφορα την πολιτικη ρωμαικη ταυτοτητα και την εθνοτικη ρωμαικη ταυτοτητα των υστερων βυζαντινων χρονων,εννοιες που καποιες φορες ταυτιζονταν,καποιες αλλες οχι,αυτες καθοριζονταν απο αρκετους παραγοντες,ο βασικος ειναι η πιστη και αφοσιωση στον αυτοκρατορα της Πολης,αρκετα ασθενεστερος ο »Ρωμαιος το γενος»,ο Ελληνας που θα λεγαμε σημερα.
    Γιαυτο δεν εκπλησει κανεναν συγχρονο τους που ο Ακροπολιτης(αν δεν με απατα η μνημη,αυτος ειναι) ως απολογητης της Νικαιας πουθενα δεν χαρακτηριζει τους υπηκοους του δεσποτατου της Ηπειρου,που Ελληνες ησαν,ως Ρωμαιους.Κανεναν δεν εκπλησει που καποιοι Ελληνες γινονται κρατικοι υπαλληλοι του Βιλλεαρδουινου.Καποιοι αλλοι πολεμουν μαζι με τους Φραγκους κατα του Μυστρα.Κανεναν δεν εκπλησει που ο Μιχαηλ Δουκας της Ηπειρου,μαζι με πολλους μοραιτες Ελληνες ,συστρατευονται με τους Φραγκους και πολεμουν τους Νικαιωτες στην μαχη της Πελαγονιας το 1259 νομιζω.
    Οταν ο αυτοκρατωρ της Κων/πολης,επανακτα την Ηπειρο δεν εγκαλει τους Ηπειρωτες οτι »εισθε προδοτες διοτι ως Ελληνες στραφηκατε κατα της αυτοκρατοριας»,αλλα τους λεει »εισθε αποστατες διοτι κατοικειτε σε εδαφη που παλαιοθεν ανηκαν στην αυτοκρατορια».Δηλαδη η επικρατεια,τα εδαφη μετρουσαν και οχι το γενος των υπηκοων.
    Τελος παντων τα επιχειρηματα ειναι παμπολλα.Και νομιζω σιγουρα συντριπτικα περισοτερα(η Page εχει ανακαλυψει ελαχιστα,θαμπα και ολα απο την δημωδη γραμματεια)απο εκεινα που θα βεβαιωνουν οτι οι υστεροι Βυζαντινοι θεωρουσαν τους εαυτους τους ως μετεχοντες και συνεχιστες ενος καποιου Ελληνισμου,και πολυ περισοτερο οτι ως τετοιοι υπερειχαν των Δυτικων.Δεν ειχαν τετοια συνειδηση οι Βυζαντινοι.Ουτε επισης οτι οι ανθρωποι αυτοι ειχαν αποκρυσταλωσει μια σταθερη και μη επιδεχομενη αμφισβητησης,εθνοτικη ταυτοτητα ως Ελληνες.Το ποιος ηταν πολιτικα και εθνοτικα Ρωμαιος επηρεαζοταν απο αρκετους παραγοντες που χρονικα εξελισσονταν και μεταβαλλονταν.
    Αν εσεις εχετε να παραθεσετε κειμενα της υστερης βυζαντινης γραμματειας που να αποδεικνειουν πειστικα το αντιθετο παω πασο.Η Page ,παραθετει δεκαδες και εκτενη που πειθουν για το ζητημα αυτο.Επισης κανει μια εξαντλητικη αναφορα για το πως,ποτε,για ποιον λογο,υπο ποιες συνθηκες οι υστεροβυζαντινοι χρησιμοποιουσαν δι εαυτους και αλληλους λεξεις οπως Ρωμαιος,γραικος,Ελλην,χριστιανος,βαρβαρος,ρωμαιων τυπος της γενικης,επικρατεια,κρατος,ρωμανια κλπ.

  11. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @ ΚΧΡ,

    Μερικά σχόλια, κάπως συνοπτικά λόγω πίεσης χρόνου:

    1. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεως: το κείμενο του κ. Διαμαντή δεν συντάχθηκε για το ιστολόγιό μας και αποτελεί απλή αναδημοσίευση από την ηλεκτρονική διεύθυνση: http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/i-siopi-gia-21, όπως αναφέρεται στο τέλος του κειμένου (ελπίζω ευκρινώς). Συνεπώς, δεν είναι λογικό να απευθύνει κανείς μέσω του παρόντος ιστολογίου ερωτήματα στον κ. Διαμαντή και να περιμένει απάντηση – ο άνθρωπος ούτε που θα τα πάρει είδηση.

    2. Στο συγκεκριμένο θέμα που θίγετε, ο κ. Διαμαντής αφιερώνει μια πολύ μεγάλη υποσημείωση στη σελίδα 30 με παραπομπές σε έξι (6) εργασίες.

    3. Το θέμα που θέτετε προς τον κ. Διαμαντή, όπως φαντάζομαι ότι αντιλαμβάνεστε, είναι ειδικό και «τεχνικό». Δεν το λέω αυτό για να το υποβαθμίσω, ούτε για να το αποφύγω. Το λέω απλώς για να επισημάνω ότι όταν έρχεται κανείς ως γενικός αναγνώστης (όπως είμαστε εγώ κι εσείς) σε τεχνικά θέματα – ειδικά θέματα με τα οποία δεν έχει ασχοληθεί συστηματικά, έστω και ως ερασιτέχνης – είναι δύσκολο να παρακολουθήσει αξιόπιστα την ουσία τους. Εν προκειμένω, η Page με το βιβλίο της κάνει έναν ισχυρισμό που αντλείται αποκλειστικά από αναφορές στις βυζαντινές πηγές. Για να αξιολογήσει κανείς την ισχύ του ισχυρισμού, θα πρέπει να έχει είτε ιδίαν αντίληψη για τις πηγές (εγώ, και φαντάζομαι κι εσείς, δεν έχουμε) είτε να παρακολουθήσει τον επιστημονικό διάλογο που ακολουθεί τη διατύπωση της θέσης αυτής σε επιστημονικά περιοδικά, συνέδρια κλπ. Όταν το κάνει αυτό κανείς (και μου έχει τύχει για μερικά θέματα να το κάνω) μπορεί να μείνει άφωνος με το πως εξελίσσεται μία τέτοια συζήτηση, και με το πως μπορούν τέτοιοι ισχυρισμοί είτε να επικρατήσουν είτε να απαξιωθούν πλήρως, όταν υποστούν τη βάσανο και την κριτική των επαϊόντων. Σε ότι με αφορά, προτιμώ να βασίζομαι στις μεγάλες γενικές συνθέσεις των αναγνωρισμένων επιστημόνων (ιστορικών εν προκειμένω) όπως αποτυπώνονται στα βασικά συνθετικά τους έργα. Και η γενική βιβλιογραφία για το θέμα αυτό δεν υιοθετεί τη θέση της Page. Αν ενδιαφέρεστε, το βιβλίο του πιο διακεκριμένου ιστορικού της ύστερης αρχαιότητας Glen Boersock που έχει εκδοθεί και στα ελληνικά από το ΜΙΕΤ (Ο Ελληνισμός στην Ύστερη Αρχαιότητα) δίνει μια πολή καλή απάντηση στο ερώτημα που θέτει η κ. Page – αλλά χωρίς εξαντλητική παραπομπή σε πηγές: πρόκειται για μια γενική, συνθετική ιστορία.

    4. Επειδή η Page στον πρόλογο του βιβλίου δηλώνει ότι χρησιμοποιεί τη θεωρία του «εθνισμού», μπορώ απλώς να παραθέσω την άποψη για το θέμα του ενός εκ των δύο αρχιερέων της θεωρίας του «εθνισμού», του Ernest Gellner. O Gellner λοιπόν, στο βιβλίο του: Εθνικισμός, Πολιτισμός, Πίστη και Εξουσία, (ελλ. έκδ: Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2002), βιβλίο που σύμφωνα με τον επίσης καθηγητή γιό του «είναι η τελευταία του λέξη στο θέμα του εθνικισμού. Αντιπροσωπεύει την πιο ώριμη ανάλυσή του», λέει τα ακόλουθα:

    «Η πρώτη εθνικιστική εξέγερση έλαβε χώρα λίγα χρόνια μετά το Συνέδριο της Βιέννης και ήταν ελληνική. [..] Θα ήταν άσκοπο να αρνηθούμε ότι ορισμένα γνωρίσματά της συνιστούν κάποιο πρόβλημα για τη θεωρία μας, η οποία συνδέει τον εθνικισμό με τον βιομηχανισμό. Το Ναύπλιο (η πρώτη πρωτεύουσα της Ανεξάρτητης Ελλάδας) και η Αθήνα του πρώιμου 19ου αιώνα παρουσίαζαν ελάχιστη ομοιότητα με το Μάντσεστερ του Ένγκελς, ενώ ο Μοριάς δεν έμοιαζε με τα λαγκάδια του Λάνκασάϊαρ… είναι εύλογη η υποψία ότι το ελληνικό εθνικό κίνημα δεν αποσκοπούσε σε ένα ομοιογενές εθνικό κράτος, αλλά μάλλον [..] να αντικαταστήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία με ένα νέο Βυζάντιο. [..] Σε γενικές γραμμές, όχι μόνον ο ελληνικός αλλά όλοι οι βαλκανικοί εθνικισμοί φαίνεται να συνιστούν μείζον πρόβλημα γι΄αυτήν τη θεωρία, αν λάβουμε υπ’όψιν την καθυστέρηση των Βαλκανίων σύμφωνα με τα κριτήρια του βιομηχανισμού και της νεωτερικότητας.»

    5. Τέλος, επί του συγκεκριμένου, κι επειδή φαίνεται να απολαμβάνετε τις περιηγήσεις σε βιβλία με αναφορές σε πηγές και πρωτογενή έρευνα, σας προτείνω, όταν έχετε χρόνο, να διαβάσετε ένα ακόμη: πρόκειται για το βιβλίο του π. Ιωάννη Ρωμανίδη: Ρωμηοσύνη, Ρωμανία, Ρούμελη (αρχική έκδοση στα αγγλικά, σήμερα δυσεύρετο στα ελληνικά). Ο Ρωμανίδης σε αυτό, με εξαντλητικές αναφορές στις πηγές υποστηρίζει ότι η Ρώμη ήταν εξ αρχής (κι όχι από κάποιο σημείο και μετά) μια δίγλωσση ελληνική πόλη κράτος, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν ελληνική (και μέχρι τον 5ο αιώνα δίγλωσση) και την αντιδιαστολή Ρώμης-Ελληνισμού την δημιούργησαν συστηματικά κι εσκεμμένα οι Φράγκοι από τον 8ο αιώνα και μετά. Δε συμμερίζομαι την άποψη αυτή (δεν έχω τη γνώση για να την κρίνω), αλλά η ισχύς της τεκμηρίωσης είναι εντυπωσιακή. Εξ ίσου εντυπωσιακή είναι και η σιγή των ιστορικών για το βιβλίο (όχι στην Ελλάδα, αναφέρομαι στο εξωτερικό), ενώ ο Ρωμανίδης θεωρείται από τους μεγαλύτερους θεολόαγους του 20ου αιώνα (όχι από «πυροβολημένους» αλλά από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα). Αυτό που θέλω να πω είναι: η τριβή με τις πηγές, όταν κανείς δεν έχει την εποπτεία τους, είναι κάπως λεπτό θέμα.

  12. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @ΚΧΡ,

    Κάποια επιπλέον σχόλια, πέραν του ζητήματος του βιβλίου της Page που θέσατε.

    1. Σε σχέση με τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και την Ελληνική Επανάσταση: είναι ένα θέμα το αν ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός επηρέασε τις απόπειρες των Ελλήνων για θεσμική συγκρότηση μετά την Επανάσταση (αφού έψαχναν έναν τρόπο να οργανώσουν κράτος, κι αφού το μόνο επεξεργασμένο, άμεσα διαθέσιμο πρότυπο πέραν του μισητού Οθωμανικού ήταν το δυτικοευρωπαϊκό, ήταν αναπόφευκτο να στραφούν προς τα εκεί) και άλλο η επίδραση που ο Διαφωτισμός είχε στην εκδήλωση και στα κίνητρα της Επανάστασης. Εδώ επανήλθε το μοτίβο ότι την Ελληνική Επανάσταση την προκάλεσε η επιρροή του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, το οποίο προδήλως είναι ανακριβές. Φυσικά εσείς το διευκρινίζετε, αλλά όχι και τα όσα προηγήθηκαν.

    2. Σε σχέση με την αριστερά και τον πατριωτισμό, λέτε ότι: [ως αριστεροί] «Αποστρεφομενοι,την αισχρη χρηση ολων αυτων των εννοιων απο την Δεξια,προπολεμικη και κυριως μεταπολεμικη,τα εχουμε σε μεγαλο βαθμο απαξιωσει,απωθησει και απορριψε»

    Λυπάμαι, αλλά αυτό δεν είναι ακριβές, ή μάλλον είναι μέρος της αλήθειας, και γι΄αυτό διαστρέβλωσή της. Της αθέμιτης εκμετάλλευσης της έννοιας του πατριωτισμού και του έθνους (και, στην πράξη, του εθνικού συμφέροντος) από τη Δεξιά, προηγήθηκε η απόρριψη και η καταδίκη της έννοιας του πατριωτισμού από την Αριστερά, δηλαδή από το ΚΚΕ που για τις πρώτες δεκαετίες ήταν σχεδόν αποκλειστικά η Αριστερά στην Ελλάδα. Η απόρριψη αυτή πιθανόν να μην ήταν αναπόφευκτη από τη θεωρητική μήτρα της αριστεράς, τον μαρξισμό (όπου μπορεί να βρει κανείς αμφίσημη στάση έναντι του έθνους και της πολιτικής σημασίας του), υπήρξε όμως θεμελιώδη ιστορική επιλογή της ελληνικής αριστεράς κατά τη γέννησή της. Δεν είναι εδώ ο χώρος και η στιγμή για να γίνει η συζήτηση αυτή, άλλωστε λίγο-πολύ οι ενδιαφερόμενοι γνωρίζουν τα γεγονότα. Ούτε και έγινε αυτόματα η επιλογή αυτή, ούτε και χωρίς εσωτερικές συγκρούσεις, αλλά έγινε. Από τη στιγμή που έγινε, ήδη από το τέλος της δεκατίας του 1910, για την υπόλοιπη ελληνική κοινωνία η επιλογή αυτή ήταν ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της Αριστεράς, και φυσικά όχι απλώς ως θεωρία αλλά και ως πράξη: «Εμείς δε λυπηθήκαμε για την αστικοτσιφλικάδικη ήττα στην Μικρά Ασία αλλά και την επιδιώξαμε», «Ενιαία και Ανεξάρτητη Μακεδονία», τον «τυχοδιωκτισμό με πασχαλιάτικα βαρελότα της ΕΟΚΑ». Αυτές οι θέσεις δεν οφείλονται στη «Δεξιά» – αυτές οι θέσεις ήταν η αβίαστη επιλογή της αριστεράς, και αυτές οι θέσεις έδωσαν την ευκαιρία να την «ευκαιρία» στη Δεξιά (και στο Κέντρο) τη δυνατότητα να στραφούν με βία εναντίον της Αριστεράς. Να θυμίσω ότι οι περισσότερες εκτελέσεις το ’49 γίνονταν μόνον όταν οι κομμουνιστές κατηγορούμενοι αρνούνταν να αποκηρύξουν όχι την ιδεολογία τους (γενικώς και αορίστως) αλλά συγκεκριμένα την 5η Ολομέλειας; Μπορεί από κάποια στιγμή και μετά η επίκληση της αντίληψης της Αριστεράς για το εθνικό θέμα να ήταν προσχηματικές και να χρησιμοποιήθηκαν καθ’ υπερβολήν για τη διατήρηση ενός καθεστώτος και την καταστολή οποιοδήποτε ζητούσε (δικαιότατες) πολιτικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, αλλά ακόμη κι όταν η επίκληση έγινε προσχηματική, το πρόσχημα ούτε φανταστικό υπήρξε, ούτε ασήμαντο. Το ότι η αριστερά δεν ταυτιζόταν πλέον με το ΚΚΕ, και ότι η αριστερά (ήδη από την εποχή του ΚΚΕ) είχε κι εξακολουθεί να έχει εσωτερική διαπάλη απάναντι στο θέμα αυτό (τόσο σε συλλογικό επίπεδο, αλλά όσο μπορώ να δω εγώ, ακόμη και σε ατομικό επίπεδο) δεν αναιρεί την πρωταρχική ευθύνη της Αριστεράς. Δε μπορεί ες αεί η Αριστερά να επικαλείται τις ευθύνες της Δεξιάς και του Κέντρου για να δικαιώνει εαυτήν. Θα πρέπει πρώτα να λύσει τα δικά της θέματα – και είναι εμφανές ότι τα θέματα αυτα δεν τα έχει λύσει. Ίσα-ίσα, ο διχασμός της είναι πιο έντονος από ποτέ. Και παρεμπιπτόντως, διατρέχει πλέον σχεδόν εξ ίσου και τη «Δεξιά» (αν υποθέσουμε ότι έχει νόημα ο όρος).

  13. Ο/Η ΚΧΡ λέει:

    Αγαπητε Βελισαριε.Πραγματικα δεν καταλαβα πως το κειμενο ηταν αναδημοσιευση.Δεν θα απευθηνομουν ποτε σ εναν ανθρωπο που δεν μπορει να με διαβασει και να απαντησει.Και μαλιστα σε καποιον που μ ενδιαφερει η εργασια του και αγοραζω τα βιβλια του.
    Το βιβλιο της κυριας Page,λογω της ενδελεχους ερευνας στις πρωτογενεις πηγες ειναι σημαντικο,κατα την γνωμη μου.Νομιζω πως στο εξης ,οποιος θελησει να αμφισβητησει τα συμπερασματα της,πρεπει ειτε να αποδειξει οτι οι λογιοι Βυζαντινοι δεν εγραψαν ποτε αυτα που τους αποδιδει πως εγραψαν,η οτι τα εγραψαν εννοωντας κατι τελειως διαφορετικο απο αυτο που φαινεται με μια πρωτη αναγνωση,η τελος οτι εγραψαν και αλλα κειμενα τα οποια ανασκευαζουν πληρως τα κειμενα που παραθετει η συγγραφεας στο βιβλιο της.
    Παντως το να εμμενουμε σε θεσεις σαν αυτη που γραφει ο κυριος Διαμαντης,νομιζω οτι ειναι μοναχα μια ιδεολογικου τυπου προσεγγιση της ιστοριας εν κενω αερος.
    Και εγω θα αισθανομουν ευτυχης ως Ελληνας εαν οι Αγγελοι και οι Παλαιολογοι αισθανονταν απογονοι ,φυλετικα και πολιτισμικα,του Περικλη και του Πλατωνα.Ομως πρεπει να το αποδειξω αυτο,αλλιως μυθολογω.
    Σχετικα με το θεμα διαφωτισμος-ελληνικη επανασταση.Οι εθνοσυνελευσεις και ο Αρειος Παγος συγκλιθησαν και αποφασισαν εν μεσω της επαναστασης σε απελευθερωμενες απο τους Τουρκους περιοχες και οχι κατοπιν εορτης,οταν ολοι απελευθερωμενοι πια θα ειχαν την ανεση να θεωρητικολογησουν και να πουν και μια κουβεντα παραπανω.Αρα τα οσα ψηφιζονταν εκει ειχαν ζωτικη σημασια για την συνεχεια του αγωνα,για το αν αυτος θα κατεληγε στην ελευθερια η τον θανατο.Αρα το πνευμα του διαφωτισμου που αναφαινεται σε αυτες τις εθνοσυνελευσεις ηταν ενα σημαντικο συστατικο της ουσιας της επαναστασης τους.
    Δεν πιστευω φυσικα οτι ο Κολοκοτρωνης και ο Καραισκακης,πιασαν τα αρματα επειδη καποιος τους διαβασε ενα βραδυ αποσπασματα ενος γαλλου διαφωτιστη.Ομως αυτες οι ιδεες,που ασφαλως θα συζητιουνταν στα μεσοδιαστηματα των μαχων δεν τους αφησαν αδιαφορους.Και παντως δεν τους βρηκαν καθετα αντιθετους.Αλλιως σε εκεινες τις συνελευσεις ας πουμε,αρματωμενοι και ξαναμενοι απο τις μαχες,θα εκραζαν τους εξ εσπεριας αφιχθεντες λογιους.΄΄Σκαστε και μην ξαναμιλησετε,εμεις θελουμε να διωξουμε τον σουλτανο και να φερουμε στην θεση του εναν χριστιανο βασιλια,και αυτος με την φωτιση του θεου ας μας κυβερνησει οπως νομιζει΄΄.Κατι τετοιο,ομως δυσκολευομαι να πιστεψω οτι αυτα τα αδουλωτα και ανησυχα παλληκαρια,αυτο θα ονειρευονταν ως νικητηρια καταληξη του αγωνα τους.
    Σχετικα με τον πατριωτισμο και την αριστερα.Ειναι ενα θεμα που δεν θελω να το συζητησω σε ενα τετοιο ιστολογιο.Και οι ευθηνες της αριστερας ειναι ορατες απο ολους οσους δεν θελουν να εθελοτυφλουν,και εκεινες της Δεξιας επισης.Απλα η Δεξια νικησε,αυτη ηταν που κυβερνησε και καθορισε το Κρατος της και τις ιδεολογικες οριζουσες αυτου του Κρατους.Η βασικη ηταν το ΄΄πατρις-θρησκεια-οικογενεια΄΄.Στο τελος τωρα της διαδρομης καταληξαμε σε κακογουστες καρικατουρες και των τριων αυτων συστατικων.Αν μας αρεσει δεν υπαρχει προβλημα,συνεχιζουμε ετσι.
    Για την αριστερα ομως που με ενδιαφερει και με αφορα,εκεινο που εχω να πω ειναι οτι η συγχρονη αριστερα στο πλαισιο του παγκοσμιοποιημενου χρηματοπιστωτικου καπιταλισμου,ειτε θα ειναι αριστερα πατριωτικη,με την πατριδα σαν το πρωτο συστατικο της συνθεσης της,ειτε θα ειναι μια ακομα πειθαναγκασμενη ευρωπαικη σοσιαλδημοκρατια.Οποια αριστερα δεν διαφυλαξει σαν κορη οφθαλμου το πατριωτικο χαρακτηρα της,πολυ συντομα θα παυσει να ειναι αριστερα.

  14. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Φίλε ΚXP,

    Το θέμα της ιστορικής σύνδεσης ύστερου Βυζαντίου με την Αρχαία Ελλάδα δεν το γνωρίζω σε επαρκές βάθος ώστε να εκφέρω κατηγορηματική γνώμη. Για λόγους όμως δεοντολογίας, αναφέρω τη διαφορετική θέση της αναγνωρισμένης επιστήμονος Γλύκατζη Αρβελερ π.χ. στο βιβλίο «Η Πολιτική Ιδεολογία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας». Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι της πνευματικής ζωής του ύστερου Βυζαντίου, δε σχετίζεται με τον θαυμασμό/ενασχόληση σήμερα ορισμένων αμερικανών για τους αρχαίους έλληνες ή για κινέζους ή για ινδούς και η σύνδεση ήταν πολιτιστική και όχι απλώς γλώσσας και τοπογραφίας.

    Για το ζήτημα των πρωτογενών πηγών και της χρήσης τους, προσυπογράφω την αναφορά του Βελισάριου για τους κινδύνους που διατρέχει ο απλός αναγνώστης. Μιλώ γενικά – το βιλίο της κ. Page δεν το έχω διαβάσει. Κυκλοφορούν όμως πολλά κείμενα στα οποία ο συγγραφέας αναφέρει επιλεκτικά κάποιες πηγές για να στηρίξει κάποιες βασικές θέσεις, παραλείποντας άλλες πηγές που θα αμφισβητούσαν τις θέσεις αυτές. Αλλά η ανθρώπινη ιστορία είναι πολύπλοκη.

    Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του βιβλίου «Πόλεμος και Εθνοκάθαρση» του Τάσου Κωστόπουλου (εκδ. Βιβλιόραμα, 2007). Ο απλός αναγνώστης θα εντυπωσιαστεί από την εκτεταμένη χρήση βιβλιογραφίας και πρωτογενών πηγών για να υποστηριχθεί μια συγκεκριμένη θέση. Ο αναγνώστης όμως που έχει ψάξει επίσης στις πηγές της Μικρασιατικής Εκστρατείας θα απορήσει για το πως «ξεχάστηκαν» στοιχεία που κλονίζουν τη βασική θέση του βιβλίου.

  15. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @ΚΧΡ

    Δύο τελευταία σχόλια από μένα σχετικά με τα θέματα που ετέθησαν – μιας και δεν είναι ιστολόγιο ιστορικό αλλά στρατιωτικό.

    1. Σε ότι αφορά το βιβλίο και τις θέσεις της Page, του Διαμαντή καθώς και το ότι «το να εμμενουμε σε θεσεις σαν αυτη που γραφει ο κυριος Διαμαντης,νομιζω οτι ειναι μοναχα μια ιδεολογικου τυπου προσεγγιση της ιστοριας εν κενω αερος

    Δεν ξέρω αν έχει καταστεί σαφές από προηγούμενο σχόλιό μου, αλλά η αναφορά του βιβλίου της Page αλλάζει το θέμα σε σχέση με το βιβλίο του Διαμαντή και τη σχετική συζήτηση περί Επαναστάσεως. Ειδικότερα, το θέμα που θέτουν κάποιοι έλληνες ιστορικοί (λιγότερο) και πολιτικοί σχολιαστές (περισσότερο) είναι ότι προ της Επαναστάσεως δεν υπήρχε Ελληνικό Έθνος και ότι αυτό διαμορφώθηκε μέσω της Επαναστάσεως και υπό την επίδραση του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, με μία διαδικασία χοντρικά αντίστοιχη με αυτήν που ακολουθήθηκε κατά τους Νεώτερους Χρόνους στη Δυτική Ευρώπη, υπό την Επίδραση του Διαφωτισμού, της Βιομηχανικής Επανάστασης και της Αστικής Τάξης. Ό,τι δηλαδή γράφει ο «Υπουργός Παιδείας» στο διάγγελμά προς τους μαθητές για την 25η Μαρτίου. Ο Διαμαντής σε αυτό το σημείο απαντάει με το βιβλίο που αναφέρετε, δηλαδή στη θεωρία της εθνογενετικής λειτουργίας της Επαναστάσεως – κατά το πρότυπο πχ της Αμερικανικής. Και συνοψίζει πειστικά την κρατούσα επιστημονικά άποψη, ότι κατά την επανάσταση το Ελληνικό Έθνος είναι κανονικότατα σχηματισμένο, με την εθνική συνείδηση που στην ουσία της έχει διαμορφωθεί κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Δε βλέπω τι είδους «ιδεολογικού τύπου προσέγγιση εν κενώ αέρος» είναι αυτή. Με την αναφορά στο βιβλίο της Page, εσείς μεταφέρετε το θέμα σε άλλη ιστορική περίοδο, την πρώιμη βυζαντινή. Θεμιτό το ερώτημα μεν, αλλά άσχετο με το βιβλίο του Διαμαντή που αναφέρετε. Το βιβλίο του Διαμαντή με το εν λόγω ερώτημα ασχολείται ακροθιγώς μόνον (δεν είναι το αντικείμενο του βιβλίου) στις σελίδες που σας παρέπεμψα, και με ειδική βιβλιογραφία σχετικά με την ιστορική χρήση των ονομάτων Ρωμαίος, Ρωμιός και Έλληνας. Νομίζω ότι αν η θέση της Page σας έχει κινήσει το ενδιαφέρον, μια αναδρομή στην αναφερόμενη βιβλιογραφία θα σας έδινε μια σφαιρική εικόνα για το θέμα. Εφ΄όσον κανείς ξεκινά διαβάζοντας ειδική βιβλιογραφία για ένα θέμα, η λογική υπαγορεύει ότι θα συνεχίσει μέχρι να διερευνήσει σε κάποιο βάθος το θέμα σφαιρικά με τον ίδιο τρόπο.

    (Παρεμπίπτουσα παρατήρηση: το γιατί ένα βιβλίο ειδικής βιβλιογραφίας της κυρίας Page μεταφράζεται τόσο άμεσα και κυκλοφορεί ευρέως – και τα δύο φυσικά θεμιτά καθ΄εαυτά – είναι ενδιαφέρον. Αν συγκρίνει κανείς τη «μετάφραση» του προλόγου του βιβλίου με το αγγλικό πρωτότυπό της, είναι εύκολο να το καταλάβει κανείς: η ελληνική μετάφραση είναι σημαντικά αλλοιωμένη και με οξύ «αντιεθνικιστικό» πολιτικό τόνο, που στο πρωτότυπο δεν υπάρχει. Είναι η έντονη πρακτική όχι μόνον της επιλεκτικής έκδοσης και μετάφρασης βιβλιογραφίας με ιδεολογική μονομέρεια αλλά ακόμη και της αλλοίωσης των γραφομένων των βιβλίων. Είναι ιλαροτραγικό το πως ο Νάσος Βαγενάς εκθέτει τον πρόλογο του Λιάκου στο βιβλίο του Anderson «Φαντασιακές Κοινότητες», επισημαίνοντας ότι άλλα λέει το βιβλίο, κι άλλα λέει ο Λιάκος στον πρόλογο ότι λέει το βιβλίο.)

    2. Σε ότι αφορά τον Διαφωτισμό και την Ελληνική Επανάσταση. Για να είμαι ειλικρινής, δε μπορώ να γνωρίζω τι έλεγαν οι απλοί επαναστατημένοι έλληνες μεταξύ τους στις ανάπαυλες των συγκρούσεων. Από τα λίγα απομνημονεύματα που έχω διαβάσει, αμφιβάλλω σφόδρα ότι συναναστρέφονταν εξ Εσπερίας λογίους οι οποίοι τους προπαγάνδιζαν τις ιδέες του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού εν είδει καθοδηγητών. Ξέρω όμως από την υπόλοιπη ιστορία του 19ου αιώνα ότι οι Διαφωτιστές λόγιοι μικρή επιρροή είχαν στα ευρέα λαϊκά στρώματα. Αντιθέτως, νομίζω ότι πολλοί περισσότεροι ανάμεσά τους ήταν οι ιερείς – όλων των βαθμίδων. Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου ήταν μέχρι την εποχή των παππούδων μου ζωντανή η μνήμη (όχι από βιβλία αλλά από παππού σε εγγονό) του Πατρο-Κοσμά και όχι του Μαυροκορδάτου.

    Αλλά αν πρέπει να ανατρέξουμε σε πηγές για να δούμε τι πραγματικά σκέφτονταν τα αδούλωτα και ανήσυχα παλληκάρια, ας δούμε τι έλεγε το πιο αδούλωτο και ανήσυχο Παλληκάρι του Αγώνα:

    «Η επανάστασις η εδική μας δεν ομοιάζει με καμμιάν απ΄όσαις γίνονται την σήμερον εις την Ευρώπην. Της Ευρώπης αι επαναστάσεις εναντίον των διοικήσεών των είναι εμφύλιος πόλεμος – ο εδικός μας πόλεμος ήτον ο πλέον δίκαιος, ήταν έθνος με άλλον έθνος, ήτον με έναν λαόν όπου ποτέ δεν ηθέλησε να αναγνωρισθεί ως τοιούτος, ούτε να ορκισθή, παρά μόνον ό,τι έκαμνε η βία – ούτε ο Σουλτάνος ηθέλησε ποτέ να θεωρήσει τον Ελληνικός λαόν ως λαόν, αλλ’ ως σκλάβους. Μιαν φοράν, όταν επήραμεν το Ναύπλιον ήρθε ο Άμιλτον να με ιδή – μου είπεν ότι πρέπει οι Έλληνες να ζητήσουν συμβιβασμόν, και η Αγγλία να μεσολαβήσει – εγώ του αποκρίθηκα ότι αυτό δεν γίνεται ποτέ, ελευθερία ή θάνατος – εμείς Καπετάν Άμιλτον ποτέ συμβιβασμόν δεν εκάναμεν με τους Τούρκους – άλλους έκοψε, άλλους εσκλάβωσε με το σπαθί, και άλλοι, καθώς εμείς, εζήσαμεν ελεύθεροι από γεννεά είς γεννεά. Ο βασιλεύς μας εσκοτώθη, καμιά συνθήκη δεν έκαμε – η φρουρά του είχε παντοτεινόν πόλεμον με τους Τούρκους και δυο φρούρια ήταν ανυπόταχτα – με είπε ποια είναι η βασιλική φρουρά του, ποια είναι τα φρούρια – η φρουρά του Βασιλέως μας είναι οι λεγόμενοι Κλέφται, τα φρούρια, η Μάνη και το Σούλι και τα βουνά. Έτζι δε με ωμίλησε πλέον»

    Νομίζω ότι είναι διαφωτιστικό, αν και όχι Διαφωτιστικό.

  16. Ο/Η ΚΧΡ λέει:

    Tελευταιο σχολιο και απο μενα.Οταν γραφω για μια ΄΄ιδεολογικου τυπου προσεγγιση της Ιστοριας΄΄,αναφερομαι αποκλειστικα και μονο σε αυτο που γραφει ο κυριος Διαμαντης περι εθνικης ταυτοτητας και εθνικης συνειδησης στο υστερο Βυζαντιο.Ολοκληρο το βιβλιο του δεν το εχω ακομα διαβασει,οπως αλλωστε εγραψα,και δεν θα ηταν δυνατον να αναφερομαι σε ενα βιβλιο που δεν εχω ακομα διαβασει.Θα μπορουσα ισως να γραψω την γνωμη μου για το βιβλιο του συνολικα,αλλα αφου ο ανθρωπος δεν θα την διαβασει και δεν θα απαντησει,δεν εχει κανενα νοημα να το κανω και δεν θα το κανω.
    Απο την Αρβελερ εχω και εγω ξεκινησει την ΄΄βυζαντινη περιδιαβαση΄΄ μου και μεσω αλλων σταθμων εφθασα και στο βιβλιο της Page.Αν θελουμε να το αγνοησουμε μπορουμε καλιστα να το αγνοησουμε.Αν ομως θελησουμε να αναμετρηθουμε με το βιβλιο αυτο,αυτο μπορει να γινει μοναχα με τον τροπο που εγραψα χθες,καταφευγοντας δηλαδη σε πρωτογενεις πηγες και αποδεικνυοντας οτι οι πηγες και τα συμπερασματα της Page ειναι λανθασμενα.
    Προλογος στο βιβλιο της Page δεν υπαρχει.Υπαρχει μονον μια Εισαγωγη,η οποια πραγματευεται την κατακτηση της Ελλαδας απο τους Φραγκους,και μια μικρη ανασκοπηση της ιστοριογραφιας σχετικα με την ταυτοτητα κατα την Φραγκοκρατια.Ισως τα ορια ανοχης μου να ειναι πολυ ευρυχωρα,ομως εκει δεν βρηκα τιποτα ΄΄αντεθνικιστικο΄΄.Την μεταφραση εισαγωγης και κυριως βιβλιου εχουν κανει ο Γιαννης Αβραμιδης και ο Αργυρης Παπασυριοπουλος.Αν εννοεις οτι η μεταφραση του βιβλιου ειναι χαλκευμενη,πειραγμενη,ωστε να βγαινουν διαφορετικα νοηματα απο αυτα της συγγραφεως,δεν το γνωριζω και μοναχα η διευθηνση του εκδοτικου οικου Θυραθεν θα μπορουσε ισως να τοποθετηθει επ αυτου.

    Περι επαναστασης του 1821 και διαφωτισμου.Εγω γραφω οτι ο διαφωτισμος μικρο μονο ρολο επαιξε στην επωαση και εκρηξη της επαναστασης,η οποια σαφως ειχε εθνικο-απελευθερωτικο χαρακτηρα,ομως απο εκει και επειτα επαιξε βασικο ρολο και καθορισε πολλα απο τα πεπραγμενα κατα την διαρκεια του απελευθερωτικου αγωνα και κυριως μετα το περας αυτου κατα την θεσμοθετηση και συγκροτηση του ελληνικου κρατους.
    Εσυ αυτο,αν καταλαβα καλα το αρνεισαι,λεγοντας οτι οι οπλαρχηγοι και καπεταναιοι,εκεινο που επιθυμουσαν ειναι η αντικατασταση του σουλτανατου απο μια χριστιανικη βασιλευομενη μοναρχια.
    Επικαλεισαι τον Μακρυγιαννη σε μια συνομιλια του με εναν Αγγλο αξιωματικο.Και εγω που δεν νομιζω να λογιζομαι ως βασιλοφρων καπως ετσι θα του απαντουσα υπ αυτες τις περιστασεις.Ομως υπαρχει πια απεραντη βιβλιογραφια απ οπου μπορουμε να δουμε αν ο Κολοκοτρωνης,ο Μακρυγιαννης και λοιποι καπεταναιοι αποζητουσαν μια συνταγματικη δημοκρατια η μια μοναρχια.
    Το ερωτημα παντως παραμενει.Πως αυτοι οι ακραιφνεις βασιλικοι και βυζαντινολατρεις,εχοντες τα οπλα και την απολυτη ισχυ σε περιοδο ενοπλης συγκρουσης,ανεχθησαν και αποδεχθηκαν την 1-Ιανουαριου-1822,να ψηφισθει στην Επιδαυρο το Προσωρινον Πολιτευμα της Ελλαδος,περιεχοντας τα προχωρημενα αρθρα που περιεχει,συνταγμενο απο τον Βιτσεντζο Γκαλλινα,Ιταλο Καρμποναρο επαναστατη,συνεπικουρουμενο απο τους Μαυροκορδατο και Νεγρη,ανθρωπους αμεσα επηρεασμενους απο τον Διαφωτισμο.
    Παμε ομως και στα δικα μου χωρια.
    »Καταληξη των διεργασιων στα Σαλωνα αποτελεσε η συνταξη και ψηφιση της Νομικης Διαταξης της Ανατολικης Χερσου Ελλαδος η οποια αποτελειτο απο εξι τμηματα.Το κειμενο του τοπικου αυτου πολιτευματος διαπνεεται απο φιλελευθερες ιδεες και απο τασεις λογιοτατισμου και μαξιμαλισμου.Ο Θ.Νεγρης υπηρξε ο εμπνευστης και κυριος συντακτης του κειμενου της Νομικης Διαταξης οπου και αποτυπωθηκε η πολιτικη ιδεολογια του…Ο Θ.Νεγρης ειχε μυηθει στα ιδεωδη των Γαλλων Διαφωτιστων και ειχε επισταμενως μελετησει τα συνταγματα της Γαλλικης Επαναστασης,αποκτωντας ευρεια πολιτικη παιδεια…Ο Νεγρης,σε αντιθεση με τον Μαυροκορδατο στην Δυτικη Στερεα,επεδιωξε ευθυς εξ αρχης την δημιουργια ενος κατα το δυνατον πληρους και ριζοσπαστικου πολιτειακου συστηματος,το οποιο δεν θα καλυπτε προσωρινες και επιχωριες αναγκες μονον,αλλα θα αποτελουσε ενα προτυπο για το μελλοντικο πολιτευμα της χωρας.Με τον τροπο αυτον,συντασοντας δηλαδη ενα ολοκληρωμενο πολιτειακο κειμενο,μεθοδευε την παρουσια του και εδραιωση του στις εργασιες της επικειμενης συνελευσης της Επιδαυρου»
    Ελενη Βελωνη ΄΄Τοπικα πολιτευματα κατα την ελληνικη επανασταση΄΄-Εκδοσεις Παπαζηση.
    Η συνελευση ελαβε χωρα μεταξυ 15-20 Νοεμβριου 1821.
    Θαχε ενδιαφερον να διαβασεις αυτα τα εξι τμηματα που τα ψηφισαν και τα αποδεχθηκαν οι σφοδρα αντιδιαφωτιστες οπλαρχηγοι και προκριτοι.Καπως παραξενο εγω να κρατω τα οπλα και παραλληλα να ψηφιζω κατι που αποστρεφομαι.Στερωντας ετσι και την δυνατοτητα απο τους απογονους μου να γραψουν ανεμποδιστα ντουρα ελληνοχριστιανικη περηφανη Ιστορια.

  17. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Επί των γεγονότων, απλώς:

    1. (Πιθανόν τον αναφερόμενο κείμενο του βιβλίου της Page να είναι στο οπισθόφυλλο στην ελληνική έκδοση,ενώ στην αγγλική έκδοση (που έχω) είναι η σύνοψη του εσωφύλλου):

    Αγγλικό κείμενο:

    In 1204, the Byzantine empire was conquered by troops from western Europe ostensibly taking part in the Fourth Crusade. This was a hugely significant event for the subjects of the empire, radically altering the Byzantines’ self-image and weakening their state for the later conflict with the Ottoman Turks.
    Using the theory of ethnicity – a comparatively recent tool with regard to the pre-modern era – Gill Page provides fresh insight into the late Byzantine period, providing a corrective to nationalistic interpretations of the period of Frankish rule and more broadly to generally held assumptions of ethnic hostility in the period.
    A systematic analysis of texts in Greek from the period 1204-420, from both ends of the social spectrum, is backed up by an in-depth study of Frankish rule in the Peloponnese to reveal the trends in the development of Byzantine identity under the impact of the Franks.

    Ελληνική μετάφραση:

    Το 1204 το Βυζάντιο κατακτήθηκε από δυτικά στρατεύματα της Τέταρτης Σταυροφορίας, που συγκροτήθηκε με πρόσχημα την απελευθέρωση των Αγίων Τόπων. Το γεγονός υπήρξε κοσμοϊστορικό για τους υπηκόους της αυτοκρατορίας και άλλαξε δραματικά την εικόνα που είχαν για το κράτος και τους εαυτούς τους.
    Από πολλούς σύγχρονους ιστορικούς υποστηρίζεται ότι στα χρόνια της φραγκοκρατίας δόθηκε το έναυσμα για τη διαμόρφωση ενός ελληνικού πρωτοεθνικισμού που έμελλε, αιώνες μετά, να οδηγήσει στη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους.
    Με εργαλείο τη θεωρία του εθνισμού, μια σχετικά πρόσφατη θεωρία για τον προνεωτερικό κόσμο, το βιβλίο της Gill Page έρχεται να καταρρίψει τις εθνικιστικές ερμηνείες του παρελθόντος και να αποσαφηνίσει ότι ο εθνισμός και οι εθνοτικές ταυτότητες δεν είναι οι προνεωτερικές μορφές του σύγχρονου εθνικισμου, παρά τις όποιες ομοιότητες.
    Μια συστηματική ανάλυση των ελληνικών έργων της περιόδου, που προέρχονται και από τα δύο άκρα του κοινωνικού φάσματος, αποκαλύπτει τις νοοτροπίες και ιδεολογίες, και αναδεικνύει άγνωστες πτυχές του ύστερου Μεσαίωνα, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις εθνοτικές ταυτότητες των Ελλήνων της εποχής εκείνης και στις σχέσεις τους με τους δυτικούς κατακτητές.

    Όπως είναι σαφές, ο μεταφραστής έχει πειράξει κατά βούλησιν το αρχικό κείμενο.

    2. Το κείμενο είναι του Κολοκοτρώνη, και μόνον το δεύτερο μέρος του αφορά τον Χάμιλτον – που έτσι κι αλλιώς δε νομίζω ότι το είπε υποκριτικά. Τι λέει στο απόσπασμα αυτό; Στο πρώτο μέρος (που δεν έχει σχέση με τον Χάμιλτον) ο Κολοκοτρώνης διακρίνει σαφώς την ελληνική επανάσταση ως εθνική, σε αντιδιαστολή με τις δυτικές της ίδιας περιόδου, που είναι εσωτερικές (αστικές). Στο δεύτερο απόσπασμα, δίνει μια ευσύνοπτη απάντηση στο αν υπήρχε πριν από την Επανάσταση διαμορφωμένη εθνική συνείδηση (και από που αντλείται και που έχει αυτή τις αναφορές της).

    3. Δεν είπα ότι οι οπλαρχηγοί και οι κοτζαμάσηδες ήταν «αντιδιαφωτιστές». Ο Διαφωτισμός τους ήταν ξένος, και γι΄αυτό δεν έπαιρναν θέση ούτε υπέρ, ούτε κατά. Γνώριζαν ότι χρειάζονται θεσμούς επειγόντως, αναγνώριζαν ότι προφανώς δεν ήταν σε θέση οι ίδιοι να τους συντάξουν, και ανέθεταν στους πιο πρόσφορους παρόντες λογίους να κάνουν τη δουλειά – όπως στη Δύση (ούτως ή άλλως δεν υπήρχε άλλο πρότυπο διαθέσιμο). Από εκεί μέχρι την αποδοχή των ιδεολογικών προταγμάτων των Διαφωτιστών (στο βαθμό που ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός είναι αντανάκλαση του Διαφωτισμού – που οι έγκυρότερες μελέτες λένε ότι επιδερμική σχέση είχαν) υπάρχει μια μεγάλη απόσταση. Όσο για τον βαθμό της αποδοχής των εκπροσώπων του (Νεοελληνικού) Διαφωτισμού από τους αγωνιστές, νομίζω ότι ο εμφύλιος ή η σχέση των αγωνιστών με τους Μαυροκορδάτο, Κωλέττη και τους συν αυτοίς είναι γνωστές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s