Πολεμική Αεροπορία: Επικίνδυνη Αυταρέσκεια

%ce%b4%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b5%ce%b9%ce%bf%cf%82-%ce%af%cf%80%cf%80%ce%bf%cf%82

Από τη δεκαετία του 1970 η Πολεμική Αεροπορία (Π.Α.) απέκτησε και διατηρεί μέχρι σήμερα ένα αξιοζήλευτο επίπεδο επιχειρησιακής ικανότητας. Το επίπεδο αυτό αποδεικνύεται συνεχώς και αναμφίβολα από τις κορυφαίες επιδόσεις των ελληνικών πληρωμάτων σε διεθνείς ασκήσεις και συνασκήσεις -διαγωνιστικές ή μη, από τις νατοϊκές αξιολογήσεις των μονάδων, από τα αποτελέσματα των αεροπορικών αντιπαραθέσεων με τους φίλους και γείτονες όταν αυτές προκύπτουν στο πλαίσιο της πολιτικής εντάσεως, αλλά και από την εσωτερική εικόνα της Π.Α., όπως αυτή προκύπτει μέσω πολλαπλών μηχανισμών ελέγχου και αξιολόγησης. Μάλιστα, η ποιότητα αυτή -έστω και απλοϊκά κατανοητή- αποτελεί ένα στοιχείο δίκαιης υπερηφάνειας και αυτοπεποίθησης του ελληνικού λαού, σε μία περίοδο που δεν υπάρχουν πολλά να του εμπνέουν υπερηφάνεια ή αυτοπεποίθηση.

Είναι επίσης κοινός τόπος ότι το αεροπορικό ισοζύγιο ισχύος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας είναι ίσως η κρισιμότερη παράμετρος της συνολικής ελληνοτουρκικής στρατιωτικής ισορροπίας και όσων πολιτικών ζητημάτων εξαρτώνται από αυτήν. Για τον λόγο αυτόν, και χωρίς να παραγνωρίζεται η σημασία των δύο άλλων Κλάδων, η κατάσταση και η ισχύς της Πολεμικής Αεροπορίας αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο του αμυντικού συστήματος της Χώρας.

Όμως, παρά τις εξαιρετικές επιδόσεις σε συγκεκριμένους τομείς, η Πολεμική Αεροπορία έχει οξύτατα προβλήματα σε άλλους τομείς, εξ ίσου σημαντικούς για την επίδοσή της στον αεροπορικό πόλεμο. Τα προβλήματα αυτά τείνουν να παραβλέπονται εντός της Π.Α., και δεν είναι ευρέως αντιληπτά από το ευρύ κοινό˙είναι όμως κρίσιμα για την έκβαση μιας πραγματικής πολεμικής αναμέτρησης. Ενδεικτικά, στη συνέχεια θα αναφερθούν δύο από τα κρισιμότερα.

Τα προβλήματα

Ηλεκτρονικός Πόλεμος

Η Πολεμική Αεροπορία έχει δραματική υστέρηση στον τομέα του Ηλεκτρονικού Πολέμου (Η.Π.). Η υστέρηση αυτή αφορά:

  • τον εξοπλισμό σε μέσα Η.Π., δηλαδή σε μέσα Ηλεκτρονικής Επίθεσης (Electronic Attack – E.A.) καθώς και σε μέσα Ηλεκτρονικής Υποστήριξης (Electronic Support – E.S.)
  • τις δυνατότητες διαφόρων συστημάτων -που δεν είναι καθ’ εαυτά μέσα Η.Π.- να ανταποκριθούν σε περιβάλλον Η.Π., δηλαδή για τις δυνατότητες Ηλεκτρονικής τους Προστασίας (Electronic Protection – E.P.) ή, με πιο απλά λόγια, για την αντοχή αισθητήρων και συστημάτων τηλεπικοινωνιών σε αναγνώριση, παρεμβολή ή υποκλοπή.
  • το συνολικό πλαίσιο δόγματος και επιχειρησιακής εκπαίδευσης των μονάδων σε περιβάλλον Η.Π. και σε επιχειρήσεις Η.Π., είτε πρόκειται για τις μοίρες μαχητικών αεροσκαφών, είτε για τις εξειδικευμένες μοίρες άλλων ρόλων που όμως παίζουν οργανικό ρόλο στις αεροπορικές επιχειρήσεις.

Μια στοιχειώδης αλλά χαρακτηριστική ένδειξη της υποβάθμισης του Η.Π. είναι η πορεία του εξοπλιστικού προγράμματος ASPIS II. Ο όγκος των μαχητικών της Π.Α. αφέθηκε επί χρόνια να επιχειρεί χωρίς βασικά στοιχεία εξοπλισμού Η.Π.. Τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν απλώς «αξεσουάρ» ενός μαχητικού αεροσκάφους, έστω και «σημαντικά»: ο τρόπος που ενεργεί ένα πακέτο COMAO του οποίου τα αεροσκάφη είναι εξοπλισμένα με  αυτά, είναι πολύ διαφορετικός από αυτόν ενός «γυμνού» COMAO – και η αποτελεσματικότητά τους επίσης πολύ διαφορετική.

Φυσικά, στο συγκεκριμένο παράδειγμα μπορεί κανείς να επικαλεστεί τα προβλήματα με την προμηθεύτρια εταιρεία, που υπήρξαν σημαντικά (;) και δεν αποτέλεσαν υπαιτιότητα της Π.Α.. Αυτό είναι ακριβές, μόνον που το ενδεικτικό εδώ είναι -χωρίς να γίνει εδώ εκτενής αναφορά στο ζήτημα- η στάση της Π.Α. στο θέμα αυτό: με τον έναν ή άλλον τρόπο, η Π.Α. επέλεξε ή, έστω, ανέχτηκε, να έχει το μεγαλύτερο μέρος της δύναμής των μαχητικών της «γυμνό» επί χρόνια, πράγμα που δε θα έπραττε π.χ. αν το πρόβλημα αφορούσε τα ραντάρ των μαχητικών.

Φυσικά, τα συστήματα αυτοπροστασίας αποτελούν απλώς την κορυφή του παγόβουνου, αφού αφορούν υποσύστημα των μαχητικών αεροσκαφών, τα οποία κυρίως αποσπούν το ενδιαφέρον του κόσμου. Εκεί που πραγματικά είναι η τραγωδία, είναι τα μέσα (δηλαδή η έλλειψη μέσων) Ηλεκτρονικής Υποστήριξης (Electronic Support – E.S.) και το επίπεδο E.P. των περισσοτέρων μέσων της Π.Α..

Η έλλειψη μέσων Η.Π. και αντίστοιχα η έλλειψη προηγμένου δόγματος και εκπαίδευσης στον Η.Π. δεν αποτελεί ένα «επί μέρους» ή «περιορισμένο» πρόβλημα που πρέπει να «προσεχθεί». Παρά τους «Αργοναύτες» και τους «Δουρείους Ίππους», η συνολική εξοικείωση της Τακτικής Αεροπορίας με επιχειρήσεις που διεξάγονται σε περιβάλλον Η.Π. είναι περιορισμένη και πολύ προβληματική. Αν οι ικανότητες της Π.Α. στον τομέα της αεροπορικής τακτικής αποδεικνύονται από τους δείκτες που αναφέρθηκαν στην αρχή, τότε οι αντίστοιχοι δείκτες για τον Η.Π. θα έπρεπε να αφήνουν άυπνους τους υπευθύνους του Α.Τ.Α. και του Γ.Ε.Α..

Δυστυχώς, η κατάσταση του Η.Π. στην Π.Α. δεν αποτελεί κοινό πρόβλημά της με τον βασικό αντίπαλό της, την Τουρκική Αεροπορία (Τ.Α.). Με συστηματική προσπάθεια σε βάθος χρόνου, όπως συχνά κάνουν οι τούρκοι, το επίπεδο της αεροπορίας τους στον τομέα αυτό δεν είναι απλώς «καλύτερο»˙ είναι καταθλιπτικά ανώτερο. Το θέμα των συστημάτων αυτοπροστασίας που χρησιμοποιήθηκε προηγουμένως ως ένδειξη, είναι διαφωτιστικό για το πώς αντιλαμβάνονται τη σημασία του Η.Π. στα ανατολικά μας. Αλλά αυτό θα ήταν το λιγότερο. Το συνολικό επίπεδο εξοπλισμού, ιδίως σε μέσα που δεν αφορούν τις πολεμικές μοίρες αλλά τις εξειδικευμένες μονάδες τους, είναι μακράν ανώτερο από το δικό μας. Και αν οι ενδείξεις που αναφέρθηκαν στην αρχή για την ανωτερότητα της Π.Α. στον τομέα της αεροπορικής τακτικής ισχύουν, τότε οι αντίστοιχες ενδείξεις στον τομέα του Η.Π. είναι τρομακτικές. Η Τ.Α., τόσο λόγω εξοπλισμού όσο και λόγω εκπαίδευσης, θεωρείται από τις ισχυρότερες αεροπορίες του ΝΑΤΟ στον τομέα αυτόν, προηγμένη και ηγετική δύναμη που δεν απορροφά απλώς τεχνογνωσία και εμπειρία από άλλους, αλλά επηρεάζει και διαμορφώνει εξελίξεις.

Το βάθος του προβλήματος που υπάρχει σήμερα πάει πολύ πίσω. Κατά την -επαναστατική για την εποχή της- αγορά των αεροσκαφών F-4E από την Π.Α., επελέγη αυτά να αγοραστούν χωρίς Σύστημα Αυτοπροστασίας. Η Π.Α. είχε τη δυνατότητα να προμηθευτεί Σ/Α για τα αεροσκάφη, και εξ αιτίας του πολέμου του Βιετνάμ γνώριζε (ή όφειλε να γνωρίζει), ήδη από τότε, τη σημασία του Η.Π., όμως επέλεξε να τον αγνοήσει. Τη σημασία του τη διαπίστωσε λίγα χρόνια αργότερα, όταν η Τ.Α. προμηθεύτηκε και αυτή αεροσκάφη F-4E, προμηθευόμενή τα όμως μαζί με Σ/Α, που σε πολλές περιπτώσεις έκαναν -αφελώς, ίσως, τότε- επίδειξη του Σ/Α.

Η Πολεμική Αεροπορία έχει συνηθίσει ή έχει επιλέξει (έστω και υποσυνείδητα) να παραβλέπει το ζήτημα του Η.Π.. Σε καιρό ειρήνης έχει την άνεση και τη συνήθεια να ασκείται σε περιβάλλον χωρίς Η.Π., και αυτός να αντιμετωπίζεται μεμονωμένα στις ειδικές ασκήσεις. Το καθεστώς αυτό επιτρέπει να υποτιμώνται τα δυσάρεστα συμπεράσματα που προκύπτουν και να αντιμετωπίζεται ο Η.Π. ως μία προβληματική «περίπτωση», ανάμεσα όμως σε πολλές άλλες περιπτώσεις στις οποίες όμως τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά. Το γεγονός ότι ούτε τώρα, ούτε στο παρελθόν, η Π.Α. υπέστη πραγματική πίεση στον τομέα αυτόν -όπως για παράδειγμα υπέστη πραγματική πίεση από την Τ.Α. στον τομέα της αεροπορικής τακτικής- ώστε να αναγκαστεί να συνειδητοποιήσει το πρόβλημα και να ανταπεξέλθει, έχει επιτείνει τον εφησυχασμό. Όμως ειδικά ο Η.Π. είναι ένας τομέας στον οποίον ο καθένας περιμένει τον πόλεμο για να δείξει τα δόντια του και δεν τον χρησιμοποιεί ως μέσον πολιτικής επίδειξης.

Ο Η.Π. δεν είναι «μία κατηγορία επιχειρήσεων ανάμεσα στις άλλες». Ο Η.Π. αποτελεί το περιβάλλον διεξαγωγής ΟΛΩΝ των πολεμικών επιχειρήσεων. Ο πραγματικός αεροπορικός πόλεμος, εάν ποτέ διεξαχθεί, θα διεξαχθεί πλήρως και εξ ολοκλήρου σε καθεστώς πυκνού περιβάλλοντος Η.Π. Οι επιδόσεις στην εν γένει αεροπορική τακτική θα έχουν τόση μόνον αξία, όση έχουν όταν επιτυγχάνονται σε περιβάλλον εντατικού Η.Π. Κι αν έχει επιτραπεί στον εχθρό να υπερέχει αποφασιστικά στις επιχειρήσεις Η.Π., η υπεροχή στην αεροπορική τακτική θα είναι δώρον άδωρον. Τι να το κάνεις αν έχεις μάθει να εκμεταλλεύεσαι το αεροσκάφος σου στα όρια των δυνατοτήτων του -που εν πολλοίς σημαίνει στα όρια των δυνατοτήτων των αισθητήρων του- αν τα όρια αυτά υποβαθμιστούν ριζικά και αιφνιδιαστικά στις πραγματικές επιχειρήσεις; Και πολύ περισσότερο, πώς να ανταπεξέλθεις αν τα δικά σου όρια υποβαθμιστούν δραματικά, ενώ του αντιπάλου ελάχιστα ή πάντως πολύ λιγότερο, κι αυτός έχει συνηθίσει να επιχειρεί σε αυτή την κατάσταση, κι έχει επιπλέον συνηθίσει να αποκομίζει τακτικά οφέλη από αυτήν; Οι απαντήσεις είναι προφανείς -και δυσάρεστες.

Η δικτύωση των αεροπορικών δυνάμεων

Εδώ και αρκετές δεκαετίες, οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις ανέπτυξαν την έννοια και τα μέσα του δικτυοκεντρικού πολέμου – «netcentric warfare». Ασχέτως με τη θεωρητική σύλληψη, η υλική και τεχνολογική βάση αυτής της εξέλιξης υπήρξε η ανάπτυξη και διάδοση ασυρμάτων (τυπικά: ασυρμάτων δικτύων μετάδοσης δεδομένων) τα οποία είχαν τη δυνατότητα αυτόματης μετάδοσης μεγάλου όγκου τυποποιημένων δεδομένων τακτικής καταστάσεως, με πρακτικό αποτέλεσμα, όλες οι δικτυωμένες μονάδες να λαμβάνουν μία κοινή εικόνα του πεδίου μάχης, όπως αυτή δημιουργείται από τα δεδομένα όλων των αισθητήρων μονάδων που είναι δικτυωμένες.[i] Η λειτουργία τέτοιων δικτύων γίνεται βάσει τυποποιημένων δικτύων, με το πρωτόκολλο που κυριαρχεί στον δυτικό κόσμο αυτή τη στιγμή να είναι το Link-16.

Ασχέτως του πόσο έντονα μπορεί η χρήση των δικτύων δεδομένων να επηρεάσει στο μέλλον τη μορφή και το δόγμα των στρατιωτικών δυνάμεων -και γίνονται μεγάλες συζητήσεις γι’ αυτό-, στην παρούσα φάση είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο το οποίο αλλάζει θεαματικά τις δυνατότητες των μονάδων που το χρησιμοποιούν, τόσο σε τακτικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Όσοι στρατιωτικοί, όλων των επιπέδων, ειδικοτήτων και υποβάθρων, το χρησιμοποιούν, εντυπωσιάζονται από τις δυνατότητές του και θεωρούν ότι αλλάζει το πεδίο της μάχης και τον τρόπο δράσης των μονάδων σε αυτό. Δεν είναι της παρούσης να γίνει παρουσίαση ή ανάλυση των διαφόρων ζεύξεων δεδομένων και της σημασίας τους. Η ουσία είναι ότι αποτελούν μια θεμελιώδη, αποφασιστική αλλαγή στο πεδίο της μάχης, και ιδιαίτερα (αλλά όχι αποκλειστικά) στον αεροπορικό και ναυτικό (και αεροναυτικό) πόλεμο.

Δυστυχώς, η Π.Α. ως οργανισμός φαίνεται μάλλον αδιάφορη απέναντι σε αυτή τη μείζονα εξέλιξη του αεροπορικού πολέμου. Τα μόνα μαχητικά αεροσκάφη της Π.Α. που είναι εξοπλισμένα με Link-16 είναι τα 30 F-16 Block 52+ Adv. ενώ όλα τα υπόλοιπα μαχητικά παραμένουν μέχρι σήμερα χωρίς Link-16[ii], παρ’ όλο που οι χειριστές των μοιρών που το χρησιμοποιούν (καθώς ΚΑΙ οι Ελεγκτές Αεράμυνας) είναι σχεδόν… εκστασιασμένοι με τις δυνατότητες που τους παρέχει. Η Π.Α. παραμένει σχεδόν ατάραχη απέναντι σε αυτή την αλλαγή της φύσης του πεδίου της μάχης, παρ’ όλο που η σχετική εξοπλιστική δαπάνη είναι ελάχιστη μπροστά σε άλλες προτεραιότητες, τόσο του παρελθόντος όσο και του παρόντος.

Και πάλι, η σύγκριση με την Τ.Α. είναι εξαιρετικά δυσάρεστη. Το σύνολο των F-16 της Τ.Α. -με εξαίρεση τα 37 παλαιότερα F-16 Block 30, τα οποία χρησιμοποιούνται σε ρόλο μετεκπαίδευσης- είναι εξοπλισμένο με Link-16 και μόνον τα προς απόσυρση F-4E/2020 δεν έχουν εξοπλιστεί. Η επίδειξη ισχύος που η Τ.Α. ήδη κάνει προς την Π.Α. χρησιμοποιώντας στοιχειώδεις δυνατότητες των ζεύξεων δεδομένων είναι, το λιγότερο, εξαιρετικά ανησυχητική -κι αυτό αποτελεί μία πολύ συγκρατημένη διατύπωση. Ούτε και αυτή η, έμπρακτη, επιχειρησιακή, επίδειξη ισχύος  φαίνεται να κινητοποιεί τους επιτελείς της Π.Α. για να κινηθούν δραστήρια προς αυτήν την κατεύθυνση. Αν ούτε οι εισηγήσεις των χειριστών που εκμεταλλεύονται το σύστημα, ούτε οι τουρκικές επιδείξεις ισχύος (με την εκμετάλλευση ελάχιστου μέρους των δυνατοτήτων) μπορούν να κινητοποιήσουν έναν οργανισμό, τότε ο οργανισμός αυτός έχει σοβαρότατο πρόβλημα.

Τα συστηματικά αίτια των προβλημάτων

Αναφέρθηκαν δύο συγκεκριμένες -προφανώς όχι οι μοναδικές- περιπτώσεις αδυναμίας της Πολεμικής Αεροπορίας. Θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι τα δύο αυτά προβλήματα είναι απλώς περιστασιακές λανθασμένες επιλογές ή αμέλειες της Πολεμικής Αεροπορίας, οι οποίες μπορούν να επανορθωθούν από τα αρμόδια όργανα με «λίγο μεγαλύτερη προσοχή». Τα προβλήματα αποτελούν εκδηλώσεις βαθύτερων προβλημάτων του οργανισμού της Πολεμικής Αεροπορίας καθώς και αδυναμιών της χώρας σε επίπεδο που υπερβαίνει την Πολεμική Αεροπορία και τις Ένοπλες Δυνάμεις. Συγκεκριμένα:

Ο Οργανισμός της Πολεμικής Αεροπορίας

Οι βασικές ειδικότητες των αξιωματικών της Πολεμικής Αεροπορίας, αυτές που παράγονται από τη Σχολή Ικάρων και έχουν βαρύτητα για τον οργανισμό της, είναι τρείς: Οι Ιπτάμενοι, οι Μηχανικοί και οι Ελεγκτές Αεράμυνας. Όπως είναι αναμενόμενο -και συμβαίνει άλλωστε σε όλες τις αεροπορίες του κόσμου- στη διοίκηση της Πολεμικής Αεροπορίας κυριαρχούν οι Ιπτάμενοι, που αποτελούν και τους οργανωτικούς και τους επιχειρησιακούς σχεδιαστές της. Η ηγεσία της Πολεμικής Αεροπορίας, αυτονοήτως και δικαίως, προέρχεται από τους Ιπταμένους αξιωματικούς της. Οι Μηχανικοί της Πολεμικής Αεροπορίας, που διακρίνονται σε Μηχανικούς Αεροσκαφών, Ηλεκτρονικών και Εγκαταστάσεων, στο πλαίσιο του οργανισμού της Π.Α. είναι προσανατολισμένοι κυρίως στην τεχνική και εφοδιαστική υποστήριξη της Π.Α. Όμως ο Η.Π. αποτελεί ένα ιδιαίτερο αντικείμενο στο οποίο η τεχνολογία σχετίζεται με την τακτική και το δόγμα περισσότερο από ότι σε οποιονδήποτε άλλο τομέα. Το αντικείμενο έχει τέτοια τεχνική εκζήτηση, που στην πράξη απαιτεί την ενεργό, ακόμη και την πρωταγωνιστική συμμετοχή των Μηχανικών Ηλεκτρονικών, με το ακαδημαϊκό και τεχνολογικό υπόβαθρο που αυτοί διαθέτουν.

Αλλά για να γίνει αυτό, πρέπει να ξεπεραστούν δύο βασικά οργανωτικά προβλήματα της Π.Α.:

Αφ’ ενός οι Μηχανικοί Ηλεκτρονικών, δηλαδή οι ειδικοί εμπειρογνώμονες της Π.Α. στον Η.Π., έχουν πολύ περιορισμένη εμπλοκή με επιχειρησιακά θέματα και ελάχιστες υπηρεσιακές θέσεις που αφορούν τον Η.Π. σε επίπεδο δόγματος, επιχειρήσεων και εκπαιδεύσεως. Η εμπλοκή τους στο αντικείμενο περιορίζεται κυρίως στο επίπεδο της «τεχνικής υποστήριξης», δηλαδή της αξιολόγησης συστημάτων, της συντήρησής τους και, σε πολύ περιορισμένο βαθμό, της παρέμβασής τους σε αυτά. Ταυτόχρονα, και εξ αιτίας της υπάρξεως των Μηχανικών Ηλεκτρονικών, οι κατ’ εξοχήν επιχειρησιακοί αξιωματικοί, δηλαδή οι Ιπτάμενοι, έχουν μια «απόσταση» από το -εξαιρετικής τεχνικής πολυπλοκότητας, ακόμη και σε λειτουργικό επίπεδο- αντικείμενο του Ηλεκτρονικού Πολέμου. Με άλλα λόγια: αυτοί που στην Π.Α. έχουν το τεχνολογικό υπόβαθρο για να διευρύνουν σημαντικά τις δυνατότητες σε θέματα Η.Π. κρατιούνται μακριά από τα επιχειρησιακά θέματα, (σχετικά, τουλάχιστον, αλλά το «σχετικά» είναι κρίσιμο…) και αυτοί που διαμορφώνουν την επιχειρησιακή πραγματικότητα της Π.Α. δεν έχουν το τεχνολογικό υπόβαθρο και ακαδημαϊκό υπόβαθρο που απαιτεί η τεχνική φύση του Η.Π. Με άλλα λόγια: ενώ στον αεροπορικό πόλεμο οι επιχειρήσεις Η.Π. αποτελούν ένα ιδιότυπο -αλλά κυρίαρχο- πεδίο συνδυασμού επιχειρησιακών και τεχνικών θεμάτων, πολύ περισσότερο απ’ ότι όλα τα υπόλοιπα πεδία του αεροπορικού πολέμου, σε επίπεδο ανθρωπίνου δυναμικού η Π.Α. δεν έχει στη διάθεσή της το αντίστοιχο μείγμα. Οι δύο πλευρές χωρίζονται από ένα διοικητικό και οργανωτικό κενό, με τους τεχνικούς αξιωματικούς να είναι εκτός. Η στρατιωτική ιστορία όμως, από την αρχή του Η.Π. μέχρι σήμερα, δείχνει ότι μόνον αεροπορίες με ισχυρότατη και άμεση εμπλοκή υψηλού επιπέδου μηχανικών στα θέματα Η.Π. επιτυγχάνουν αξιόλογες επιδόσεις στον τομέα αυτόν.

Το κενό μεταξύ επιχειρησιακών αξιωματικών και μηχανικών στην Π.Α. επιτείνεται δραματικά από την απόλυτη -σχεδόν ακραία- κυριαρχία των Ιπταμένων Αξιωματικών σε όλες τις θέσεις διοίκησης και ευθύνης του οργανισμού της. Ενώ η πρωτοκαθεδρία τους είναι αυτονόητη, και άλλωστε δεδομένη σε όλες τις αεροπορίες του κόσμου, στην Π.Α., εξ αιτίας μιας νοοτροπίας που μπορεί να χαρακτηριστεί «συντεχνιακή», έχουν αποδοθεί στους Ιπταμένους όλες οι θέσεις διοικήσεως, ακόμη κι εκείνες που θα όφειλαν να έχουν δοθεί σε Ελεγκτές Αεράμυνας ή σε Μηχανικούς Αεροσκαφών.

Το βασικό όργανο που κατευθύνει την οργάνωση και το δόγμα της Π.Α., το Ανώτατο Αεροπορικό Συμβούλιο (ΑΑΣ), απαρτίζεται στην Ολομέλειά του από δέκα εννέα (19) μέλη, εκ των οποίων δεκατρείς (13) Ιπτάμενοι, τρείς (3) Μηχανικοί, ένας (1) Ελεγκτής Αεράμυνας, ένας (1) αξιωματικός του Οικονομικού και ένας (1) του Υγειονομικού. Στη Βασική Σύνθεση του (που έχει και τη μεγαλύτερη σημασία για τα οργανωτικά και επιχειρησιακά θέματα), συμμετέχει ένας (1) Αντιπτέραρχος Μηχανικός, παραδοσιακά Μηχανικός Αεροσκαφών. Έτσι, στην τρέχουσα Ολομέλεια του ΑΑΣ υπάρχει ένας (1)  Μηχανικός Ηλεκτρονικών και στην τρέχουσα Βασική Σύνθεση ούτε ένας (0). Είναι προφανές ότι στο επίπεδο λήψης στρατηγικών αποφάσεων, η παρουσία στελεχών με καλή αντίληψη του αντικειμένου και τη σημασίας του είναι αμελητέα. Η κατάσταση στο ΑΑΣ αποτελεί απλή αντανάκλαση της κατάστασης σε όλο το εύρος του οργανισμού της Π.Α.[iii]

%ce%b1%ce%b1%ce%b9-%cf%83%ce%b5%cf%80-2016

Το Ανώτατο Αεροπορικό Συμβούλιο της Π.Α. στην Ολομέλειά του, Σεπτέμβριος 2016.

Η κατάσταση αυτή γίνεται ακόμη πιο προβληματική αν ληφθεί υπ΄όψιν ότι οι αξιωματικοί που παραγκωνίζονται τόσο ολοκληρωτικά από την επιρροή στην Π.Α. είναι στελέχη εξαιρετικά υψηλού επιπέδου. Οι Μηχανικοί απόφοιτοι της Σ.Ι. έχουν παραδοσιακά και μέχρι σήμερα εξαιρετικά αυστηρά κριτήρια επιλογής και ολοκληρώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό ακαδημαϊκό πρόγραμμα. Αποτελούν ένα σύνολο με εξαιρετικές δυνατότητες, που παραμένει παραγκωνισμένο κατά τρόπο που όχι μόνον είναι άδικος, αλλά κυρίως που στερεί την Π.Α. από κρίσιμες επιχειρησιακές δυνατότητες.

Μια σύγκριση του οργανισμού της Π.Α. με αυτόν του Πολεμικού Ναυτικού είναι διαφωτιστική. Στο Πολεμικό Ναυτικό οι αξιωματικοί που είναι υπεύθυνοι για όλες τις πτυχές του Ηλεκτρονικού Πολέμου, συμπεριλαμβανομένων τόσο των επιχειρησιακών όσο και τεχνικών θεμάτων, ακόμη και της συντήρησης, είναι οι Μάχιμοι Αξιωματικοί του Π.Ν. Αυτό αποτελεί μια ρητή πρόβλεψη του οργανισμού˙ οι Μηχανικοί είναι προσανατολισμένοι στο μηχανολογικό και ναυπηγικό αντικείμενο, δηλαδή το λιγότερο «επιχειρησιακό». Ταυτόχρονα, είναι το Π.Ν. αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση των Μαχίμων σε τεχνολογικά θέματα, πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που αποδίδει η Π.Α. στην τεχνολογική εκπαίδευση των Ιπταμένων της. Είναι ενδεικτική η το πλήθος και η ποιότητα των μεταπτυχιακών εκπαιδεύσεων των Μαχίμων Αξιωματικών του Π.Ν.[iv], που είναι προσανατολισμένες σε τεχνικά θέματα. Έτσι εξηγείται εύκολα η ανώτερη επίδοση του Π.Ν. σε θέματα Η.Π. έναντι της Π.Α., παρ’ όλο που το ζήτημα έχει για την Π.Α. πολύ μεγαλύτερη σημασία από ότι για το Ναυτικό.[v]

Βιομηχανία και Τεχνολογία στην Ελλάδα

Οι δυνατότητες μιας χώρας στον Η.Π., όπως άλλωστε το σύνολο της αμυντικής ισχύος μιας χώρας, εξαρτάται ουσιωδώς από τη δυνατότητα της χώρας να ανταποκριθεί στις τεχνολογικές και βιομηχανικές απαιτήσεις του αντίστοιχου εξοπλισμού. Η αντίληψη ότι μια στρατιωτική δύναμη μπορεί να έχει ιδιαίτερες επιδόσεις στον Η.Π. αγοράζοντας τον αντίστοιχο εξοπλισμό από ξένες πηγές και χειριζόμενή τον «με ικανότητα», αποτελεί μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση που βασίζεται στην άγνοια της φύσης του αντικειμένου αυτού. Αν και η αμυντική ισχύς μιας χώρας εξαρτάται, ούτως ή άλλως, από την ικανότητά της να υποστηρίξει την ισχύ αυτή βιομηχανικά και τεχνολογικά, η εξάρτηση αυτή στον τομέα του Η.Π. είναι στενότερη από ότι σε οποιονδήποτε άλλον επί μέρους τομέα.

Γιατί είναι πιο στενή η αλληλεξάρτηση μεταξύ επιχειρησιακής ικανότητας των ενόπλων δυνάμεων μιας χώρας στον Η.Π. και τεχνολογικής και βιομηχανικής ικανότητας της χώρας στον τομέα αυτόν απ’ ότι είναι η αλληλεξάρτηση για άλλους τομείς; Η απάντηση έχει σχέση με τις ιδιαιτερότητες του Η.Π.:

Σε αντίθεση με τα άλλα κύρια οπλικά συστήματα, των οποίων οι δυνατότητες είναι πάντοτε ένας συμβιβασμός μεταξύ της τεχνικής αρτιότητας και του κόστους παραγωγής που επιφέρει η σχετικά μαζική παραγωγή τους, τα συστήματα Η.Π. είναι, σε γενικές γραμμές, περιορισμένης παραγωγής. Το κόστος παραγωγής τους καθ’ εαυτό είναι σχετικά μικρής σημασίας παράμετρος. Η αξία του συστήματος έγκειται στο πόσο τεχνικά προηγμένο είναι, και σ’ αυτό οι απαιτήσεις είναι απόλυτες, και το κόστος του οφείλεται κυρίως στην εξέλιξή του. Επιπλέον, λόγω της φύσης του αντικειμένου οι εξελίξεις της τεχνολογίας και ο ανταγωνισμός των συστημάτων είναι συνεχείς, οι ρυθμοί εξέλιξης των συστημάτων είναι ραγδαίοι, κατά πολύ ταχύτεροι έναντι των εξελίξεων σε άλλους τομείς της αμυντικής τεχνολογίας. Τα συστήματα Η.Π., ή τα υποσυστήματα οπλικών συστημάτων που σχετίζονται με τον Η.Π. είναι αυτά που κατ’ εξοχήν όχι απλώς ανανεώνονται ή εκσυγχρονίζονται πιο συχνά, αλλά αυτά στα οποία οι παρεμβάσεις είναι συνεχείς.

Έτσι, ο συνδυασμός των ακόλουθων παραγόντων: της πολύ ταχύτερης εξέλιξης των τεχνολογιών που σχετίζονται με τον Η.Π. σε σχέση με άλλους τομείς τεχνολογίας οπλικών συστημάτων, του γεγονότος ότι οι απαιτήσεις παραγωγής είναι σχετικά περιορισμένες, ότι τα κέρδη που αποδίδει η κυριαρχία στον τομέα Η.Π. είναι δυσανάλογα προς την αριθμητική δύναμη των συστημάτων, ότι η ακριβής γνώση της τεχνολογίας και της διαμόρφωσης των συστημάτων Η.Π. είναι επιχειρησιακά πολύ πιο πολύτιμη από την αντίστοιχη γνώση π.χ. για ένα άρμα, έχουν ως αποτέλεσμα ότι η κάθε χώρα διαθέτει σε τρίτους μόνον περιορισμένες δυνατότητες και συστήματα, και διαφυλάττει τα πλέον αποτελεσματικά και πολύτιμα μέσα για τον εαυτό της. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει πως κατ’ εξοχήν στον Η.Π., κάθε χώρα είναι τόσο ισχυρή όσο της επιτρέπουν τα ίδια μέσα: οι ίδιες τεχνικές δυνατότητές της. Ο Η.Π. είναι ακριβό σπορ, και στην πραγματικότητα δεν αγοράζεται.

erg_th_meswn_embl-300x360Στην περίπτωση της Π.Α. και των Ε.Ε.Δ. γενικότερα, αυτό σημαίνει ότι η καχεξία της  σχετικής βιομηχανίας στην Ελλάδα δεν της επιτρέπει να συμμετέχει στον τεχνολογικό και εξοπλιστικό ανταγωνισμό του πεδίου  παρά στο μέτρο των -πολύ πενιχρών- οικονομικών της δυνατοτήτων. Στην πράξη, η Π.Α. μπορεί να στηρίζεται για την υποστήριξη της -όχι σε επίπεδο συντηρήσεως αλλά παρεμβάσεων, βελτιώσεων και ανάπτυξης- μόνον στο οργανικό της Εργοστάσιο Τηλεπικοινωνιακών – Ηλεκτρονικών Μέσων (ΕΤΗΜ). Όσο καλό κι αν είναι το προσωπικό του ΕΤΗΜ, και όσο φιλότιμες προσπάθειες και να καταβάλει, το αποτέλεσμα είναι θέμα κλίμακας… Κατά τα άλλα, ο τομέας ηλεκτρονικών στην Ελλάδα είναι εξαιρετικά περιορισμένος, και αυτός που υπάρχει δεν έχει εμπλοκή στον αμυντικό τομέα. Επιπλέον, η βιομηχανική πολιτική επί του θέματος δεν υπάρχει, και στον βαθμό που «υπάρχει» αποτελεί μια προσχηματική ιλαροτραγωδία.

Στον αντίποδα αυτής της καταστάσεως, η Τουρκία έχει αναπτύξει, με συστηματική προσπάθεια σε βάθος χρόνου, μια αξιοσημείωτη βιομηχανία ηλεκτρονικών, και μάλιστα αμυντικών ηλεκτρονικών, η οποία παράγει συνεχώς ιδιαίτερα αξιόλογα συστήματα που εξοπλίζουν τις Τ.Ε.Δ και, εν προκειμένω, την Τ.Α. Φυσικά, τα τουρκικά συστήματα δεν είναι τα κορυφαία διεθνώς (κατά πάσα πιθανότητα – αυτό δεν είναι παρά μια εικασία που μπορεί και να μην ισχύει), όμως αυτό έχει ελάχιστη σημασία. Ό,τι έχει σημασία είναι πως: (i) η Τ.Α. έχει ήδη συστήματα Η.Π. σε πολλές κατηγορίες, ενώ η Ελλάς δεν έχει, (ii) μας είναι άγνωστες οι δυνατότητες των τουρκικών συστημάτων, πληροφορίες που είναι απολύτως κρίσιμες για τον σχεδιασμό των επιχειρήσεων (iii) η Τ.Α. έχει τη δυνατότητα να παραγγέλνει και να αναπτύσσει -ή να βελτιώνει και να τροποποιεί- συστήματα Η.Π. κατά βούληση- τα οποία εμείς μπορεί να γνωρίζουμε ή να μη γνωρίζουμε, (iv), έχει αναπτύξει όλη εκείνη τη βιομηχανική υποδομή που αναπόφευκτα, αργά ή γρήγορα, αποδίδει υψηλής ποιότητας συστήματα. Το τι σημαίνει αυτό για το ελληνο-τουρκικό αεροπορικό ισοζύγιο ισχύος, δεν είναι δύσκολο να το εκτιμήσει κανείς. Η εικόνα που ακολουθεί, με τα τρέχοντα στοιχεία και την πρόβλεψη για την εξελιξή τους κατά την ερχόμενη δεκαετία, θα όφειλε να αφήνει τους υπευθύνους άυπνους:

turkish-electronic-warfare-market-by-submarkets-forecast-2016-2026

Επίλογος

Το συμπέρασμα των παραπάνω δεν είναι δύσκολο να εξαχθεί.

Ό,τι έχει μέχρι σήμερα επιτύχει η Π.Α. είναι εντυπωσιακό και άξιο κάθε θαυμασμού και εκτίμησης. Όμως η Π.Α. έχει και σοβαρότατα προβλήματα, που απαιτούν και επίλυση και εγρήγορση, και τα οποία δεν έχουν καθόλου απλές ή εύκολες λύσεις. Και κάποια από αυτά, δεν είναι καν στο χέρι της να τα λύσει. Αποτελούν ευθύνη συνολικά μιας χώρας που παραπαίει.

Παραπομπές

[i] Προφανώς η περιγραφή αυτή είναι απλοϊκή, αλλά είναι επαρκής για τις ανάγκες του παρόντος άρθρου.

[ii] Περιορισμένη δικτύωση έχουν -μεταξύ τους και μόνον- τα Mirage 2000-5, με το σύστημα Intraflight Data Link – IDL που όμως υστερεί δραματικά έναντι του L-16, και τα F-16 Block 52+ με το Improved Data Modem, που και αυτό εξασφαλίζει περιορισμένη μόνο δικτύωση μεταξύ των αεροσκαφών που το φέρουν, υστερεί όμως δραματικά έναντι του L-16 που εντάσσει όλους τους φορείς του σε μία ενιαία εικόνα.

[iii] Ακόμη και ο διοικητής της… 350 Πτέρυγας Κατευθυνομένων Βλημάτων είναι Ιπτάμενος αξιωματικός με τον βαθμό του Σμηνάρχου.

[iv] Γενικά στο Naval Postgraduate School του Αμ. Ναυτικού και στο Βρετανικό «ημι-στρατιωτικό» πανεπιστήμιο του Cranfield, αμφότερα εξαιρετικής ποιότητας ακαδημαϊκά ιδρύματα.

[v] Είναι εξόχως ενδεικτικό ότι τα δύο μοναδικά -και αξιόλογα- τεχνικά βιβλία που υπάρχουν στην ελληνική βιβλιογραφία σχετικά με τον Η.Π. (ή και το ένα, μοναδικό, με την αυστηρή έννοια) έχουν συγγραφεί από δύο μάχιμους αξιωματικούς του Π.Ν. (αποστράτους πλέον), τον Νικόλαο Μαλαχία και τον Γεώργιο Σάγο. Πρόκειται για τα βιβλία «Αρχές Ραντάρ και Ηλεκτρονικού Πολέμου», 1998, και «Αρχές ηλεκτρο-οπτικών συστημάτων και στρατιωτικές εφαρμογές», 2000, των εκδόσεων Παπασωτηρίου. Είναι επίσης εξόχως ενδεικτικό ότι το τελευταίο σχετικό βιβλίο στην ελληνική βιβλιογραφία έχει εκδοθεί το 2000 (ή το 1998, με την πιο στενή έννοια), δηλαδή πριν από 16-18 έτη.

64 Responses to Πολεμική Αεροπορία: Επικίνδυνη Αυταρέσκεια

  1. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    Πολύ καλό άρθρο με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες και τραγικές αλήθειες (ειδικά για την ΠΑ), για ένα Θέμα και ικανότητες μεγάλης σημασίας στις σύγχρονες πολεμικές Επιχειρήσεις.

  2. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    Ὁ δάκτυλος επί τον τύπον των ήλων …

  3. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Bull’s eye…
    Ελλείψεις στον Η.Π.,σε σύγχρονα κατευθυνόμενα πυρομαχικά και σε διάφορα στοκ,εκπαιδευτικά αεροσκάφη αλλά και εκσυγχρονισμό ιπτάμενων μέσων της Π.Α.
    Ελλείψεις σε πλοία,υ/β, σύγχρονες τορπίλες, ελικόπτερα για το Π.Ν.
    Ελλείψεις σε διαφόρων τύπων Α/Κ συστημάτων και πυρομαχικών για το ΠΒ,ΤΘ,ΠΖ, αλλά και εκσυγχρονισμός των ΑΗ-64Α…
    Ελλείψεις στην οργάνωση,στην εκπαίδευση και στο δόγμα ενδεχομένως των Εν.Δυν.
    Ave Maria…

  4. Ο/Η Giorgos λέει:

    Εξαιρετικό άρθρο, τα θερμά μου συγχαρητήρια.

    Στην παραπομπή 2 γράφει: «Περιορισμένη δικτύωση έχουν -μεταξύ τους και μόνον- τα Mirage 2000-5, με το σύστημα Intraflight Data Link – IDS που όμως υστερεί δραματικά έναντι του L-16., και τα F-16 Block 50 με το Improved Data Modem, που δεν εξασφαλίζει ακριβώς δικτύωση αλλά πολύ περιορισμένη μονόδρομη ψηφιακή μεταβίβαση δεδομένων στοχοποίησης από το έδαφος.»

    Απ’όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω τα F-16 block 52+ διαθέτουν IDM ενώ τα block 52+ Advanced διαθέτουν Link-16 (και τα ΑΣΕΠΕ δεν διαθέτουν Link-16;)

    Βελισάριε συνεχίστε την προσπάθεια, είστε κόσμημα στο ελληνικό διαδίκτυο.

  5. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Γιώργο, έχεις δίκιο. Η αναφορά έγινε εκ παραδρομής και την αλλάζω. Σ’ ευχαριστώ για τη διόρθωση.

    Και τα ΑΣΕΠΕ διαθέτουν L-16, καθώς και άλλα στοιχεία του Συστήματος Αεράμυνας, αλλά εδώ η αναφορά αφορούσε αυστηρά τη δύναμη των μαχητικών.

    Εκ μέρους όλων των συντελεστών, σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

  6. Ο/Η .+- λέει:

    Φιλτατε πετυχες «κεντρο»!
    Συμφωνω και επαυξανω.
    Δυστυχως, η σημασια της παρουσιας των ανθρωπων του Πολυτεχνιου εχει υποτημηθει. Ειδικα σε θεματα τεχνολογικα και εφαρμοσμενης τεχνολογιας, (και οχι μονο εκει) η παρουσια τους, και η σημασια των αποψεων τους ειναι «εκ των ουκ ανευ». Ειναι λογικο να υποστηριχτει οτι πολλα απο τα λαθη που εχουν γινει στο παρελθον μπορουσαν να ειχαν αποφεχθει σε μεγαλο βαθμο.

    .+-

  7. Ο/Η npo λέει:

    Ελπίζω το άρθρο να κουνήσει κάποιους απο τις καρέκλες τους.

  8. Ο/Η Ιωάννης Κούκος, Κοσμήτωρ ΣΝΔ λέει:

    Το ΣΑΑΣΕ της 26/7/2016 ενέκρινε το Διασχολικο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών (ΔΠΜΣ) μεταξύ των ΑΣΕΙ ΣΝΔ και ΣΙ με τίτλο «Τεχνολογία Συστημάτων Άμυνας και Ασφάλειας». Το πρόγραμμα έχει δύο κατευθύνσεις αλληλοσυμπληρούμενες. Η 1η κατεύθυνση είναι «Οπλικά Συστήματα Αισθητήρες και ΗΠ» και η 2η κατεύθυνση «Διοίκηση –Έλεγχος- Επικοινωνίες-Υπολογιστές-Επιτήρηση-Αναγνώριση» (C4SR). Αναμένεται να υλοποιηθεί απο τον επόμενο Σεπτεμβριο 2017 δηλαδη να αρχισουν παραδόσεις μαθημάτων, σε τάξεις στην ΣΝΔ και στην ΣΙ η μέσω διαδικτύου (webex). Υποψήφιοι (target group) ειναι αξιωματικοί ΠΝ, ΠΑ, ΕΣ, Σωμάτων Ασφαλείας, και επαγγελματίες Αμυντικών Βιομηχανιών. To μεταπτυχιακό ελπίζουμε οτι θα δώσει ώθηση στην καλλιέργεια παραμελημένων κλάδων της στρατιωτικής επιστήμης που αναφέρονται και στο παρόν άρθρο.

  9. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αξιότιμε κ. Κούκο,

    Σας ευχαριστώ πολύ για το σχόλιο.

    Εύχομαι κάθε επιτυχία στο νέο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών της ΣΝΔ και της ΣΙ. Δε θα είναι απλώς μια σημαντική συμβολή στην αντιμετώπιση σοβαρών προβλημάτων των ΕΔ˙ θα είναι και μία όαση ανάμεσα στα μεταπτυχιακά προγράμματα «διεθνών (και παρεμφερών) σπουδών» στα οποία έχουν στραφεί τα στελέχη των Ε.Δ. τα τελευταία χρόνια, αμφίβολης προστιθέμενης αξίας. Η εμπλοκή της ΣΝΔ, που ιστορικά παίρνει τον ρόλο της πολύ σοβαρά, αποτελεί εγγύηση για το επίπεδο του νέου προγράμματος.

    Ας ελπίσουμε ότι οι ηγεσίες των Όπλων θα αξιοποιήσουν επαρκώς την πρώτη ύλη που εσείς θα τους παράσχετε.

    Με εκτίμηση,
    Β.

  10. Ο/Η George2 λέει:

    Τι μας λέτε κύριοι; Τι πράγματα είναι αυτά; Βολεύονται ο Πτέραρχοί μας στα πολλά Επιτελεία που έχουμε; Πέφτει το πτητικούλι μέχρι τα βαθειά γεράματα; Όλα καλά τότε! Όσον αφορά τον πόλεμο, οι Ηγέτες μας, μας έχουν διαβεβαιώσει ότι δεν θα γίνει ποτέ. Οπότε γιατί να σκοτιζόμαστε με τέτοια «προχωρημένα»; (Όπως έλεγε και γνωστός ανώτατος αξιωματικός που τώρα η Πολιτεία του έχει εμπιστευτεί θέση Διοίκησης μιας από τις σημαντικότερες ελληνικές εταιρείες του αμυντικού τομέα).
    Στο μεταξύ, ένας μεγάλος αριθμός στελεχών με γνώσεις, δυνατότητες και διάθεση για δουλειά, εγκαταλείπει την ΠΑ τρέχοντας, είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό. Ειδικότερα τα τελευταία χρόνια εγκαταλείπουν σωρηδόν στελέχη που δεν έχουν θεμελιώσει καν δικαίωμα σύνταξης. Απλά δεν αντέχουν άλλο! Βέβαια, βλέποντας αυτά η Ηγεσία της ΠΑ καγχάζει χαιρέκακα: «Άστους να φύγουν. Υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές που βγάζουν πορτοκάλια». Δυστυχώς όμως δεν είναι όλα τα πορτοκάλια της ίδιας ποιότητας. Όταν στην Π.Α. θα έχουν μείνει μόνο τα χαλασμένα, τότε θα είναι πολύ αργά για να γίνει κάτι (αν δεν είναι ήδη).

  11. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @George2, 19/09/2016 στο 09:43

    Σκοπός του κειμένου δεν είναι να ξεκινήσει εμφύλιος μεταξύ Ιπταμένων και Μηχανικών. Στην κατάσταση που είμαστε, όλα τα ‘χε η Μαριωρή, ο φερετζές της έλειπε.

    Δε μπορεί, νομίζω, να κατηγορήσει κανείς τους Ιπταμένους για επαγγελματική αμέλεια ή ανεπάρκεια : οι επιδόσεις στην αεροπορική τακτική, που είναι κορυφαίες διεθνώς (δεν είμαστε κορυφαίοι διεθνώς και σε πολλά πράγματα), είναι επαρκής δικαίωση για αυτούς. Κι αν ήταν εφησυχασμένοι σχετικά με πολεμικό ενδεχόμενο, ασφαλώς και δε θα είχαν τις επιδόσεις που έχουν, έτσι δεν είναι; Κι αν κάποιος πτέραρχος, από κάποιο σημείο και πέρα ενεργεί περισσότερο ως πολιτικός εντεταλμένος παρά ως αξιωματικός, αυτό δεν αφορά τους Ιπταμένους μόνον. Είναι πολύ διαφορετικό για τους Μηχανικούς στους ανωτάτους βαθμούς;

    Το ότι στελέχη εγκαταλείπουν την Π.Α. είναι γεγονός, και δεν περιορίζεται στους Μηχανικούς. Τους λόγους όλους τους γνωρίζουμε, και αφορούν εξ ίσου τους Ιπταμένους, οι οποίοι επίσης εγκαταλείπουν. Ναι, ενδεχομένως για τους Μηχανικούς υπάρχει ένας λόγος παραπάνω, το γεγονός ότι δεν έχουν τη θέση, ενίοτε και την αντιμετώπιση που αξίζουν. Αντιλαμβάνομαι επίσης ότι σε προσωπικό επίπεδο μπορεί να δημιουργεί αίσθηση αδικίας. Το ζητούμενο είναι να αποκατασταθεί η οφειλόμενη υπηρεσιακή τάξη, κι όχι ο ένας να καταφέρεται εναντίον του άλλου, κατηγορώντας τον για πράγματα που είναι ανυπόστατα.

  12. Ο/Η George2 λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε,

    Ο σκοπός του σχολίου μου δεν ήταν να ξεκινήσω κανένα εμφύλιο. Ούτε τέτοιου είδους σοβαρά άρθρα προσφέρονται για μικροσκοπιμότητες. Επιτρέψτε μου όμως να σας αναφέρω τέσσερα πράγματα, μιας και κακώς ερμηνεύσατε τα λεγόμενά μου σαν διαμάχη μεαξύ δύο ειδικοτήτων:

    1. Η υπηρεσιακή τάξη επέρχεται πρωτίστως μέσω της δίκαιης μεταχείρισης του προσωπικού.
    2. Δυστυχώς η κύρια γεννεσιουργός αιτία όλων των προβλημάτων που αναφέρετε στο άρθρο σας είναι ότι η συντεχνιακή λογική που διακατέχει την ελληνική κοινωνία σε τόσες εκφάνσεις της, διακατέχει και την Π.Α. Γιατί δυστυχώς, είτε μας αρέσει είτε όχι, η Π.Α. είναι οργανωμένη όχι με βάση το πώς θα επιτευχθεί η βέλτιστη λειτουργία της, αλλά με βάση το πώς βολεύει μία συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων. Άνθρωποι χωρίς προσόντα, εμπειρίες και πολλές φορές με ελάχιστο IQ αναρριχούνται στην Ιεραρχία και καλύπτουν θέσεις για τις οποίες είναι εντελώς ακατάλληλοι, απλά και μόνο επειδή ανήκουν σε μία συγκεκριμένη ειδικότητα. (π.χ. Εϊμαστε ίσως η μοναδική Πολεμική Αεροπορία παγκοσμίως στην οποία ο επικεφαλής της Υποστήριξης είναι Ιπτάμενος, που συνήθως πριν αναλάβει τη θέση δεν έχει περάσει από κανένα σχετικό πόστο – λογικό είναι). Πώς λοιπόν να πάνε τα πράγματα μπροστά; Ποιος θα καταλάβει τις παγκόσμιες τάσεις και τις αποφάσεις που πρέπει να παρθούν; Ποιος θα αναλάβει με ανοιχτό πνέυμα και γνώσεις να εκτιμήσει την κατάσταση, να συγκρίνει, να προβλέψει και να σχεδιάσει το μέλλον;
    3. Η πρωτιά σε μια ΝΑΤΟίκή άσκηση (που επιτυγχάνουν οι πράγματι υψηλού επιπέδου πιλότοι μας) δεν έχει καμία σχέση με την απαιτούμενη οργάνωση για τη νικηφόρα διαχείριση ενός σύγχρονου πολέμου.
    4. Στην ανάρτησή μου δεν ανέφερα μηχανικούς που φεύγουν. Δεν καταλαβαίνω γιατί το ερμηνεύσατε έτσι. Ανέφερα στελέχη που φεύγουν. Γιατί αυτή είναι η αλήθεια. Οι καλύτεροι φεύγουν. Από όλες τις ειδικότητες. Και όχι μόνο για οικονομικούς λόγους. Σε οποιοδήποτε οργανισμό παγκοσμίως, αυτή η τάση θα είχε βαρέσει καμπανάκια. Όχι όμως στην Π.Α. Γιατί άραγε; Σας παραπάμπω στο 1ο μου σχόλιο.

    Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία.

  13. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @ George2, 19 Σεπτεμβρίου 2016 στο 13:57

    Αγαπητέ φίλε,

    Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Π.Α. έχει πολύ σημαντικά προβλήματα, διαφόρων ειδών. Το κείμενο που προηγήθηκε γράφτηκε ακριβώς για να επισημάνει τέτοια πολύ σοβαρά προβλήματα, και όχι για να κολακέψει. Όμως από το να αναγνωρίζουμε και να επισημαίνουμε σοβαρά προβλήματα, μέχρι να απαξιώνουμε πλήρως έναν οργανισμό που έχει απτά και εντυπωσιακά επιτεύγματα να επιδείξει, η απόσταση είναι μεγάλη.

    Είναι γεγονός ότι υπάρχουν σημαντικές στρεβλώσεις στον οργανισμό υπέρ των Ιπταμένων. Η ΔΑΥ, που αναφέρεις, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να έχει τόσο ως Διοικητή όσο και ως επιτελείς Ιπταμένους. Φυσικά, η ΔΑΥ -παραδόξως- έχει ως υφιστάμενες διοικήσεις την 112 Π.Μ. και την 113 Π.Μ.. Μπορεί κανείς ευλόγως να υποστηρίξει ότι είναι «παράδοξη» ή και προσχηματική η υπαγωγή τους στη Δ.Α.Υ., προκειμένου να δικαιολογήσουν την παρουσία των Ιπταμένων στη διοίκηση, και είναι γεγονός ότι το καθεστώς αυτό είναι αντιπαραγωγικό και άδικο. Φυσικά κι ένας Ιπτάμενος δε μπορεί να ηγηθεί αποτελεσματικά του μηχανισμού υποστηρίξεως της Π.Α.. Όμως άλλο αυτό, κι άλλο τα περί «χαμηλού δείκτη ευφυΐας». Κι οι δύο ξέρουμε πολύ καλά πότε και γιατί συμβαίνει αυτό -ή, εν πάση περιπτώσει, περίπου αυτό: όταν ο αξιωματικός έχει πολιτικό «δόντι». Και, για να είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας, συμβαίνει στους Μηχανικούς τόσο όσο και στους Ιπταμένους.

    Οι πρωτιές σε νατοϊκές ασκήσεις που αναφέρονται, και δεν είναι ούτε μία, ούτε δύο, αλλά ένα συστηματικό φαινόμενο που μάλιστα εκτείνεται πολύ πιο πέρα από τις «νατοϊκές ασκήσεις», λες ότι οφείλονται στους «πράγματι υψηλού επιπέδου» πιλότους μας. Αλλά όταν συστηματικά έχεις «υψηλού επιπέδου χειριστές», προφανώς δεν οφείλεται στο ότι είναι όλοι αυτοί «χεράδες». Δε μπορεί να είναι θέμα «ταλέντου». Η αεροπορική μάχη έπαψε προ πολλού να είναι «τούμπες και g», κι όμως οι Έλληνες χειριστές διακρίνονται συστηματικά. Αυτό σημαίνει κάτι που όλοι οι ασχολούμενοι γνωρίζουν: συστηματική, σκληρή δουλειά, από ικανούς, ευφυείς (πολύ δύσκολα «χαμηλού IQ»), ανήσυχους και δημιουργικούς ανθρώπους. Πολλούς και συστηματικά, επί δεκαετίες. Όχι συγκυριακά, όχι τυχαία, όχι από «ταλέντο», αλλά από αυτό που κατ’ εξοχήν λείπει στην Ελλάδα: οργάνωση και σύστημα. Αντί να το αντιμετωπίζουμε συγκαταβατικά, ας απαιτήσουμε να επεκταθεί σε όλη την αεροπορία, όπως έχει κάθε δυνατότητα, και πολύ περισσότερο επιτακτική ανάγκη να γίνει.

    Λες ότι η αιμορραγία στελεχών είναι σημαντική και δεν αφορά μόνον τους Μηχανικούς, αλλά όλα τα στελέχη, και μάλιστα τους καλύτερους. Ναι και όχι. Φεύγει δραματικά πολύς κόσμος, φεύγουν πολλά πολύτιμα στελέχη, και φεύγουν για πολλούς λόγους. Όπως φεύγουν και μέτριοι, φεύγει και «κατιμάς» που μπήκε στη Σχολή για να πάρει επαγγελματικά εφόδια για την ελεύθερη αγορά. Το γεγονός ότι, ειδικά στους Ιπταμένους -που για πολλούς λόγους τα πράγματα είναι ευδιάκριτα – οι διακρίσεις και οι πρωτιές συνεχίζονται αδιατάρακτα, σημαίνει ότι παραμένουν ικανότατα στελέχη. Προφανώς το ίδιο και με τους Μηχανικούς, το ίδιο και με τους Ελεγκτές: πολλοί εξαιρετικοί φεύγουν (που δε μας παίρνει να φεύγουν), όπως φεύγουν και μέτριοι, και κάτω του μετρίου. Μεγάλη ιστορία.

    Για να συνοψίσω τη θέση μου: ναι, η Π.Α. έχει προβλήματα, και μάλιστα σοβαρά, πολύ περισσότερα απ’ ό,τι αφήνει να εννοηθεί η «ρομαντική» εικόνα της. Ταυτόχρονα, είναι ένας από τους λίγους αποτελεσματικούς οργανισμούς στην Ελλάδα. Το ζητούμενο είναι να απαιτηθεί η βελτίωση των σοβαρότατων προβλημάτων, όχι να μηδενιστούν τα εξαιρετικά επιτεύγματά της.

  14. Ο/Η George2 λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε,

    Θα μπορούσαμε να συζητούμε ώρες για το θέμα χωρίς λόγο, δεδομένου ότι η κουβέντα μας είναι καθαρά φιλολογική. Θα επανέλθω για μια τελευταία φορά στο σχολιασμό για δύο λόγους.

    1. Άθελά σου πιστέυω παραφράζεις τα λόγια μου: Ποτέ δε χαρακτήρισα μια ολόκληρη ειδικότητα ως χαμηλού IQ. Θα ήταν βλακώδες εκ μέρους μου. Ο χαρακτηρισμός μου αφορούσε συγκεκριμένους ανθρώπους και τον τρόπο που αυτοί επιλέγονται. Είναι προφανές νομίζω από τα λεγόμενά μου. Σε παρακαλώ μην επιμένεις σε αυτή τη λογική. Δεν θα ανέφερα καν αυτό τον παράγοντα, αν δεν πίστευα ότι ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με το άρθρο σου.

    2. Θέλεις απαντήσεις για τα αίτια των προβλημάτων που αναφέρεις ή απλά έγραψες το άρθρο σου για χάρη του γραπτού λόγου; Αν θέλεις απαντήσεις, τότε λυπάμαι αλλά η απάντηση είναι τόσο απλή που μοιάζει απλοϊκή: το κύριο αίτιο είναι η ποιότητα, τα προσόντα, οι γνώσεις και οι εμπειρίες των ατόμων που έπρεπε να πάρουν τις συγκεκριμένες αποφάσεις, τις συγκεκριμένες χρονικές στιγμές, τότε που «λεφτά υπήρχαν με το τσουβάλι» (οκ, υπερβολή αλλά όχι μακριά από την τότε πραγματικότητα) και δεν τις πήραν γιατί απλά δε μπορούσαν να αντιληφθούν το μέλλον που ερχόταν. Ο τίτλος σου τα λέει όλα: «Αυταρέσκεια». Από ποιους και γιατί; Ποια είναι τα αίτιά της; Πώς εκφράζεται διαχρονικά στην ΠΑ; Πώς γιγαντώθηκε τις τελευταίες δεκαετιες και ποιοι συνετέλεσαν σε αυτό; Πώς επηρρέασε την εξέλιξή της ΠΑ και το μετασχηματισμό της στον 21ο αιώνα; Πώς πρέπει να διορθωθεί αυτή η αυταρέσκεια; Η κρίση αποτέλεσε ευκαιρία για ριζική αναδιοργάνωση ή απλά ο καθένας κοίταξε να διαφυλάξει τα κεκτημένα του; Η λογική «όποιος έχει μαχαίρι κόβει πεπόνι» είναι η πρέπουσα για τις εποχές που διανύουμε κατά την οποία η Πολεμική Αεροπορία που ΟΛΟΙ ΜΑΣ ΑΓΑΠΑΜΕ περνάει δύσκολες στιγμές; Προάγει αυτή η λογική τη βέλτιστη λειτουργία της; Είναι μια λογική που απλά εξυπηρετεί κάποιους ή μήπως τελικά επιδρά στην αποτελεσματικότητα της Αποστολής; Μου έχεις ήδη δώσει τις απαντήσεις στα προηγούμενα σχόλιά σου.

    Θα μπορούσα να συνεχίσω για ώρες, αλλά ήδη έχω καταχραστεί τη φιλοξενία σου. Σταματώ εδώ. Δεν προσπαθώ να αποδομήσω τίποτα. Κανείς δεν αμφισβητεί τα επιτεύγματα της Πολεμικής Αεροπορίας και ιδιαίτερα την κοινωνική της προσφορά. Αλλά αν δεν θέσουμε το δάκτυλό μας «υπό τον τύπο των ήλων» πώς θα βελτιωθούμε; Απλά θα επισημαίνουμε τα συμπτώματα αντί για τα αίτια και θα κοιμόμαστε ήσυχοι που τα είπαμε, μέχρι να τα ξαναβρούμε μπροστά μας; Και πόσες φορές θα έχουμε την πολυτέλεια να τα ξαναεπισημαίνουμε πριν συμβεί το μοιραίο;

    Ευχαριστώ για μια ακόμη φορά για τη φιλοξενία.

  15. Ο/Η Konstantinos Zikidis λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε,
    ακόμα ένα εξαιρετικό άρθρο, comme d’ habitude…

    Συμφωνώ ότι το κεφάλαιο του Ηλεκτρονικού Πολέμου (ΗΠ) είναι θεμελιώδους σημασίας, όπως έχει αποδειχθεί πολλάκις, εδώ και πολλές δεκαετίες. Εκτός από τις δυνατότητες προειδοποίησης που παρέχει ο δέκτης ενός Συστήματος Αυτοπροστασίας (ΣΑ), δίνοντας σφαιρική εικόνα της τακτικής κατάστασης σε 360°, ο παρεμβολέας με την κατάλληλη τεχνική παρεμβολής αποτελεί ένα πολύ αποτελεσματικό όπλο, ενώ το σύστημα άφεσης αναλωσίμων μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο.

    Η σημασία των ΣΑ στο σύγχρονο πεδίο μάχης αποδεικνύεται άλλωστε από τις ανάλογες εξελίξεις που έχουν να επιδείξουν τα σύγχρονα δυτικά μαχητικά Α/Φ (Rafale, Eurofighter, F-35). Ξεκινώντας με το πιο “ώριμο” εξ’ αυτών, το Rafale, θα πρέπει να σημειωθεί ότι υπήρχε για πολύ μεγάλο διάστημα μία φημολογία σχετικά με το ΣΑ Spectra, το οποίο εμφάνιζε επί σειρά ετών δυσανάλογα μεγάλο κόστος ανάπτυξης (στην αντίστοιχη γαλλική “διαύγεια”), παρά το γεγονός ότι οι Γάλλοι είχαν ήδη αναπτύξει το πολύ ικανό ICMS Mk3 (του Μ2000-5). Τελικά, η Dassault παραδέχθηκε, εμμέσως πλην σαφώς, την χρήση της τεχνολογίας “Active Cancellation” που φαίνεται ότι έχει εφαρμόσει η Thales στο Spectra, η οποία επιτρέπει (έστω υπό συνθήκες) το Α/Φ πρακτικά να μην εμφανίζεται στα εχθρικά ραντάρ. Πέραν τούτου, το Spectra περιλαμβάνει σύστημα προειδοποίησης επερχόμενου πυραύλου (Missile Warning System – MWS) και ανίχνευσης Laser. Το ΣΑ του Eurofighter είναι το Praetorian, το οποίο εκτός από τα τυπικά υποσυστήματα (δέκτη, εξελιγμένο παρεμβολέα DRFM, σύστημα άφεσης αναλωσίμων), καθώς και συστήματα προειδοποίησης επερχόμενου πυραύλου και Laser (τουλάχιστον για τα βρετανικά Eurofighter), περιλαμβάνει και σύστημα παραπλάνησης το οποίο σύρεται πίσω από το Α/Φ (towed decoy). Όσον αφορά το F-35, το ΣΑ του είναι το AN/ASQ-239 (Barracuda) της BAE Systems και περιλαμβάνει 10 κεραίες για το υποσύστημα του δέκτη, ενώ σε συνεργασία με τα υπόλοιπα ηλεκτρονικά συστήματα, τα οποία έχουμε αναλύσει ενδελεχώς (βλ. Αεροπορική Επιθεώρηση Νο.95 – Σεπ. 12 και Νο.96 – Δεκ. 12), υπόσχεται μεγάλες δυνατότητες data fusion.

    Εντυπωσιακό ήταν και το περιστατικό “παρενόχλησης” του αντιτορπιλικού Donald Cook των ΗΠΑ από ρωσικό Su-24 τον Απρ. 2014, το οποίο έφερε το σύστημα ΗΠ Khibiny, εξουδετερώνοντας (σύμφωνα με ρωσικές πηγές) το σύστημα μάχης Aegis του πλοίου. Ακόμα κι αν υπάρχει μία δόση υπερβολής στην ιστορία αυτή, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Ρωσία έχει δώσει πολύ μεγάλο βάρος στον ΗΠ και έχει κάνει σημαντικά βήματα.

    Συνεχίζοντας με τα επίγεια συστήματα ΗΠ, θα πρέπει να επισημανθεί το τουρκικό σύστημα KORAL της Aselsan που παρουσιάστηκε πρόσφατα, με παρεμβολέα DRFM και εμβέλεια της τάξης των 150 km.

    Παρατηρείται λοιπόν ένας οργασμός ανάπτυξης συστημάτων ΗΠ, παγκοσμίως.

    Και η Ελλάδα, κύριε;

    Εμείς, προσπαθούμε να ολοκληρώσουμε την προμήθεια του ΣΑ ASPIS II των F-16 Blk52+ (PXIII), ενώ τα αντίστοιχα Α/Φ έχουν παραληφθεί προ δεκαπενταετίας σχεδόν… Η αποσύνδεση της προμήθειας του ΣΑ από αυτήν του Α/Φ, τουλάχιστον σύμφωνα με την δική μου εκτίμηση, ήταν μία ατυχής (για να το πω πολύ διακριτικά…) πολιτική απόφαση της εποχής εκείνης, η οποία άφησε έναν μεγάλο αριθμό Α/Φ χωρίς ΣΑ.

    Αποφεύγοντας εντέχνως να σχολιάσω τα συστήματα ΗΠ πέραν των ΣΑ, συμφωνώ με την επισήμανση του άρθρου ότι “ο ΗΠ είναι ακριβό σπορ και στην πραγματικότητα δεν αγοράζεται”. Λαμβάνοντας υπόψη το υψηλό επίπεδο των Μηχανικών της ΠΑ, εκτιμώ ότι θα πρέπει να υπάρξουν συνεργασίες μεταξύ της ΠΑ και πιο συγκεκριμένα του ΕΤΗΜ (όπου οι μισοί τουλάχιστον Μηχανικοί έχουν διδακτορικό…), ενδεχομένως του ΕΜΠ, καθώς και της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, όπου υπάρχει κατασκευαστική εμπειρία, με σκοπό την εξέταση δυνατότητας ανάπτυξη συστημάτων ΗΠ (κυρίως επίγειων), όπως άλλωστε γίνεται σε όλον τον κόσμο (και φυσικά στην γείτονα).

    Όσον αφορά την χρήση ασύρματων τακτικών δικτύων, αυτή θεωρείται πλέον “εκ των ων ουκ άνευ”, ενώ αποτελεί πάγια εισήγηση σε πολλές εργασίες μας, στο πλαίσιο αντιμετώπισης του Α/Φ F-35. Πιο συγκεκριμένα, στο τεύχος 96 της Αεροπορικής Επιθεώρησης (Δεκ 12) γράφαμε:

    “…Η χρήση ενός ασύρματου τακτικού δικτύου δεδομένων (π.χ., Link 16) θα παρείχε άμεση και ασφαλή ενημέρωση των συμμετεχουσών μονάδων (π.χ., Α/Φ, Α/Α συστημάτων, φρεγατών) για τη θέση της απειλής, επιτρέποντας την εφαρμογή κατάλληλων τακτικών. Εάν οι αισθητήρες μίας συμμετέχουσας μονάδας δεν μπορούν να “δουν” την απειλή, παρά την υπόδειξη της θέσης της, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα εμπλοκής της απειλής με βάση την λαμβανόμενη πληροφορία μέσω του Link 16, λαμβάνοντας βέβαια υπόψη την ποιότητα της στοχοποίησης (Track Quality). Με άλλα λόγια, δεδομένου ότι η αποκάλυψη μίας απειλής stealth από ραντάρ Α/Φ εκτιμάται ότι θα είναι δυνατή σε πολύ μικρή απόσταση (5 – 8 ν.μ.), θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα εξαπόλυσης όπλου από ένα Α/Φ εναντίον στόχου που υποδεικνύεται από το σύστημα διοίκησης και ελέγχου μέσω Link 16, ακόμα κι αν δεν τον έχει «δει» το ραντάρ του Α/Φ.”

  16. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ κύριε Ζηκίδη,

    Ευχαριστώ για το σχόλιο και, ιδιαιτέρως, για τα καλά σας λόγια.

    Δε μπορώ να βρω κάποιο σημείο διαφωνίας στα όσα γράφετε.

    Νομίζω ότι το κρίσιμο πρώτο βήμα είναι να συνειδητοποιηθεί (από όπου δει) ότι ο Η.Π. είναι ένα κρίσιμο πεδίο στο οποίο η Π.Α. έχει πρόβλημα. Δεν περιμένω να σχολιάσετε εσείς το δεύτερο – αφήστε να το πω εγώ. Αλλά όσο από αυτούς που έχουν θέσεις ευθύνης δεν γίνεται αντιληπτό ως μείζον πρόβλημα που δημιουργεί άμεσο, στρατηγικής τάξης κίνδυνο, αντιμετώπιση δε θα υπάρξει.

    Αν και τα επόμενα είναι αντικείμενο ξεχωριστού άρθρου, τα θέματα που τίθενται είναι:
    1. Η πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία (όχι κατ΄ανάγκην και όχι αποκλειστικά η στρατιωτική), έχει συναίσθηση της ακριβούς σημασίας και του ρόλου που παίζει (σήμερα) η αμυντική βιομηχανία για μία χώρα; Γιατί, πχ, όταν ακούγεται η πολιτική διακήρυξη (που γίνεται και πολιτική του υπουργείου) ότι «η πολιτική μας για την αμυντική βιομηχανία της χώρας είναι σε κάθε προμήθεια να εξασφαλίζεται x% Εθνική Προστιθέμενη Αξία», είναι μαθηματικώς βέβαιο ότι τζάμπα χαλάμε την ώρα μας.

    2. Τι εθνικούς πόρους μπορεί να εκμεταλλευτεί η χώρα για να ξεκινήσει μία προσπάθεια σε συστήματα Η.Π.; Προφανώς, το ΕΤΗΜ θα είναι ο πυρήνας. Τα πανεπιστήμια;… (Υπενθυμίζοντας ότι το ΕΜΠ ούτε το μόνο είναι, ούτε τόσο κραταιό όσο κάποτε, ασχέτως που οι περισσότεροι αξιωματικοί αυτομάτως αυτό σκέφτονται). Η Πολυτεχνική Σχολή του Α.Π.Θ. είναι αξιόλογη. Η Πάτρα και η Ξάνθη έχουν πολύ μικρότερο δυναμικό, αλλά καθόλου ευκαταφρόνητο – έτσι κι αλλιώς, εμείς κι εμείς έχουμε μείνει σ’ αυτή τη χώρα, δεν έχουμε και κόσμο για χάσιμο. Αλλά με την υφιστάμενη κατάσταση στα ΑΕΙ, μπορεί κανείς να υπολογίζει σοβαρά στη συνδρομή τους, σε κάποια προσπάθεια που να έχει κάποια ελάχιστη κλίμακα, για να έχει σημασία; Και η αμυντική βιομηχανία; Πόσες εταιρείες έχουμε που μπορούν να συμμετάσχουν (προσφέροντας κάτι – όχι για να κουρσέψει ο εκάστοτε Λιακουνάκος κάτι από τον κορβανά); Πως θα εμπλέξει κανείς τους χώρους που υπάρχει σοβαρό δυναμικό; Πως θα εμπλακεί το Corallia, πχ; Εκεί βρίσκεται το πραγματικό τεχνολογικό δυναμικό της χώρας, κι αν του δοθεί ώθηση, αυτό -ή κάτι αντίστοιχο- μπορεί πραγματικά να προσφέρει κάτι.

    3. Ποιος θα σχεδιάσει και θα οργανώσει την προσπάθεια; Σε αντίθεση με την εντύπωση της κοινής γνώμης, ότι για την τεχνολογία απαιτούντα κατά βάσιν «έξυπνοι», «ικανοί», κλπ, το πλέον κρίσιμο στοιχείο μιας τεχνολογικής προσπάθειας είναι ο σχεδιασμός και η οργάνωσή της. Αυτό δεν είναι κάποιο «λογιστήριο» μηχανιστικό. Είναι ένας συνδυασμός δύσκολων τεχνικών, οργανωτικών και οικονομικών εκτιμήσεων, που απαιτούν ιδιαίτερη αντίληψη και ικανότητα. Ποιος θα αναλάβει τον ρόλο αυτόν στην περίπτωσή μας; Η ΔΑΕΤΕ; Είναι τόσο απόλυτα απαξιωμένη, καλώς ή κακώς, που ουδείς την εμπιστεύεται. Θα το κάνουν υπηρεσιακά οι ΕΔ; Και, πχ, στην Π.Α., ποιος θα αναλάβει το έργο αυτό; Θα το κατευθύνει το ΑΑΣ, χωρίς έναν Μηχανικό Ηλεκτρονικό; Και θα το υλοποιήσει η ΔΑΥ, με διοικητή και επιτελείς Ιπταμένους, όπως σωστά λέει ο George2 παραπάνω;

    Κι αυτά είναι λίγα μόνον από τα προβλήματα, κι αφορούν μόνον το εγχώριο σκέλος – με το οποίο, κακά τα ψέμματα, άμεσα δε σωζόμαστε.

    Αν δεν συνειδητοποιήσουμε πόσο στραβά έχουν πάει τα πράγματα, και πόσο αιματηρή προσπάθεια απαιτείται για να σωθεί κάτι, τα πράγματα είναι πολύ σκούρα.

  17. Ο/Η .+- λέει:

    @Ο/Η Βελισαριος λέει: 21 Σεπτεμβρίου 2016 στο 14:11

    Συμφωνω και επαυξανω.
    Θα ηθελα να σημειωσω οτι το:«..πλέον κρίσιμο στοιχείο μιας τεχνολογικής προσπάθειας είναι ο σχεδιασμός και η οργάνωσή της.»
    Το προβλημα ομως, δεν περιοριζεται στον Η.Π. Εαν εχεις παρατηρησει ειναι γενικευμενο. Παραπλησια θεματα θα βρεις στην δομη δυναμεων (πχ τα γνωστα στρατοπεδα που «περισευουν»), στα εξοπλιστικα (πχ η γνωστη πανσπερμια υλικου) κλπ….
    Θελοντας να επεκταθω περισσοτερο, ολο το δημοσιο εχει επηρεαστει αρνητικα απο αυτο το ιδιο το προβλημα, εστω και εαν δεν εμφανιζεται με την ιδια μορφη. Στην στην ουσια, εαν καποιος το προσεξει περισσοτερο, θα παρατηρησει οτι αυτο αποτελεσε ενα απο τους ποιο σημαντικους παραγοντες και στα οικονομικα: Η Ελλειψη σωστης οργανωσης και σχεδιασμου σαν προϋποθεση και στις επιλογες που, τελικα, καταληγουν να μας επηρεαζουν αρνητικα.

    .+-

  18. Ο/Η Ι. Κασσωτάκης λέει:

    Συγχαρητήρια στον Βελισάριο για άλλο ένα έγκυρο άρθρο καθώς και στους σχολιαστές για τα εύστοχα σχόλια τους.
    Με τη σειρά μου θα ήθελα να επισημάνω άλλη μία διάσταση του θέματος:
    Είναι γεγονός ότι τόσο οι ένοπλες δυνάμεις όσο και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα διαθέτουν υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό το οποίο τις τελευταίες δεκαετίες, με την χρηματοδότηση της πολιτείας, ανέπτυξε αρκετά συστήματα στους τομείς του Η/Π, εντοπισμού και επικοινωνιών, κάποια από τα οποία έγιναν γνωστά και στο ευρύτερο κοινό.
    Το βασικό πρόβλημα με αυτά τα συστήματα ήταν ότι παρά την ικανοποιητική επιχειρησιακή απόδοση κάποιων εξ αυτών στις δοκιμές των πρωτοτύπων, υπήρξαν στη συνέχεια δυσκολίες ώστε αυτά να εξελιχθούν σε οπλικά συστήματα τα οποία θα μπορούσαν να υποστηρίζονται τεχνοεφοδιαστικά, να εξελίσσονται και να αξιοποιούνται επιχειρησιακά σε βάθος χρόνου. Η βασική αιτία ήταν ότι οι οργανισμοί που τα ανέπτυξαν δεν είχαν την οργανωτική δομή και τους πόρους που απαιτούνται ώστε να μπορέσουν να τα μετασχηματίσουν σε επιτυχημένα οπλικά συστήματα.
    Κατά μία ανάγνωση,η εμπειρία αυτή μπορεί να σημαίνει ότι τέτοιου είδους οπλικά συστήματα μπορούν να αναπτύσσονται μονο από ερευνητικές ομάδες στους οποίους βασικός εταίρος με την συμβατική ευθύνη είναι κάποια ικανού μεγέθους (από πλευράς πόρων) αμυντική βιομηχανία με τις κατάλληλες δομές και βασική τεχνογνωσία στον συγκεκριμένο τομέα.
    Τέλος, θα ήθελα να σημειώσω ότι είναι πιθανό η εγχώρια αγορά των ελληνικών Ε.Δ. από μόνη της να μην είναι αρκετή για να υποστηρίξει το κόστος ανάπτυξης περίπλοκων οπλικών συστημάτων στους εν λόγω τομείς και να απαιτούνται υποχρεωτικά εξαγωγικοί πελάτες είτε διεθνείς εταίροι ώστε το κόστος παραγωγής ανά μονάδα να κατέλθει σε λογικά/ανταγωνιστικά επίπεδα.

  19. Ο/Η George2 λέει:

    @Konstantinos Zikidis, 20/9 23:11

    Συμφωνώ με όσα γράφετε. Θα σταθώ στη χρησιμοποίηση των data links για την στοχοποίηση, ιδιαίτερα απειλών όπως το F-35. Η ιδέα σας με βρίσκει σύμφωνο. Εξάλλου είναι μία μέθοδος που εφαρμόζουν ήδη όλοι οι σύγχρονοι στρατοί σήμερα. Και πάλι όμως χρειάζεσαι sensors που θα τροφοδοτούν τα data links με δεδομένα τέτοιας ποιότητας, που να επιτρέπουν άφεση όπλων. Εδώ, η λύση είναι μία: λέγεται «Πολυστατικό RADAR». Είναι κατά την ταπεινή μου άποψη ο μόνος τρόπος αποτελεσματικής αντιμετώπισης του F-35. Ιδιαίτερα η χώρα μας με την πανσπερμία νήσων, είναι ιδανική για την υλοποίηση ενός τέτοιου project.

    @Βελισάριος, 21/9 14:11.

    Η υλοποίηση του παραπάνω project θα ήταν ίσως μια ιδανική ευκαιρία συνεργασίας όλων των παραπάνω φορέων (ΥΕΘΑ, ΑΕΙ, Ιδιωτικού Τομέα). Είναι επείγον, το έχει απόλυτη ανάγκη η Χώρα και έχουμε ανθρώπους που μπορούν να το υλοποιήσουν. Και εδώ όμως αγαπητέ υπάρχουν τα έμφυτα προβλήματα της κοινωνίας μας:

    – Στο Ελληνικό Δημόσιο, το να αναφέρεις και μόνο ότι θέλεις να δώσεις έργο στον ιδιωτικό τομέα, θεωρείται ισοδύναμο εθνικής προδοσίας.

    – Πολλοί καθηγητές ΑΕΙ πιστεύουν ότι οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις θα πρέπει να αποδέχονται και να πληρώνουν τα μέτρια πολλές φορές προϊόντα τους, απλά και μόνο επειδή είναι ελληνικά. Να μην αναφέρω δε το ότι πολλά από αυτά τα προϊόντα έχουν προκύψει από καθαρά προσωπικές τους θεωρητικές ανησυχίες και δεν έχουν σχέση με «αυτό που θέλει η πιάτσα».

    – Η εγχώρια αμυντική βιομηχανία πρέπει να ενηλικιωθεί πλέον. Οι εποχές του «μοίρασε τη δουλειά έτσι ώστε να βγάλουμε όλοι κάτι» έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Η αγορά ζητάει turn-key solutions. Μπορούν να παρέχουν τέτοιες λύσεις;

    Τέλος, όπως σωστά αναφέρετε, απαιτείται μία οργανωτική προσπάθεια με γνώσεις και μεθόδους που δεν γνωρίζω αν είμαστε τη στιγμή αυτή σε θέση να αναλάβουμε. Σαφώς και υπάρχουν ικανοί άνθρωποι για να την αναλάβουν. Απλά δεν χρησιμοποιούνται.

  20. Ο/Η Πάτε καλά; λέει:

    Υπάρχουν και πρακτικά ζητήματα για την προτίμηση εγχώριων ΑΕΙ. Το να προσπαθεις να συνενοηθεις με έναν καθηγητή πχ στο Σικάγο ή στο Παρισι και την ερευνητική του ομάδα, δεν είναι τόσο εύκολο. Ουτε ανα πάσα στιγμη μπορεις να δεις τι γίνεται, ούτε να τον καλεσεις να σου λυσει επι τοπου ένα ζήτημα ούτε μπορεις να εχεις μια εικονα του ποσο απορρρητα παραμενουν καποια θεματα (καποια πραγματα θα περασουν γραφειοκρατια και θα πρωτοκολληθουν στο εξωτερικο). Consulting εκτος εδρας μπορεις να κανεις,η αναπτυξη προιοντος ομως δεν ειναι τοσο απλη και θες συχνες επισκεψεις και των δυο ομαδων στο χωρο αναπτυξης, δεν αρκουν οι 6μηνιαιες/3μηνες αναφορες.Θες καποιον να ερθει να ειναι για κανα ετος στο χωρο σου να σε βοηθησει να ενταξεις το συστημα φουλ(μιλαω εκ πειρας).

  21. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ κύριε Κασσωτάκη,

    Ευχαριστώ ιδιαίτερα και για τα καλά λόγια και για το σχόλιο.

    Το σχόλιό σας θέτει μια ακόμη διάσταση του ιδίου προβλήματος: αν (μεγάλο «αν» αυτό) υποθέσουμε ότι υπάρξει η πολιτική βούληση για την ανάπτυξη κάποιας κατηγορίας συστημάτων, πως γίνεται αυτό;

    Θα επιμείνω, επειδή το θεωρώ κρίσιμο: ο σχεδιασμός και η οργάνωση τέτοιων εγχειρημάτων – που φυσικά δε μπορεί να γίνεται ad hoc για κάποιο σύστημα, αλλά στο πλαίσιο συγκροτημένης πολιτικής. Κι αυτή η πολιτική έχει πολλές παραμέτρους: χρηματοδότηση, εμπλεκόμενοι φορείς που υλοποιούν (και τι ακριβώς ο καθένας), ρεαλιστική εκτίμηση δυνατοτήτων και στόχων, οργάνωση και συντονισμός εμπλεκομένων, επιμερισμός έργου – συνολικά, πράγματα που ακούγονται πεζά και απλά, κι όμως είναι οι πραγματικές δυσκολίες τέτοιων εγχειρημάτων.
    Όλα τα αξιόλογα τεχνολογικά επιτεύγματα της βιομηχανικής εποχής υπήρξαν εξ ίσου (ή και περισσότερο) επιτεύγματα οργάνωσης όσο και τεχνικής δεξιότητας.

    Και στα οργανωτικά, δεν έχουμε δείξει να τα πηγαίνουμε πολύ καλά.

    Αλλά αν υπάρχει κάποια στιγμή στην οποία η ανάγκη για πρόοδο στους τομείς αυτούς είναι πιο επιτακτική από ποτέ, αυτή είναι η παρούσα.

    Όπως αναφέρεται να είπε ένα άγγλος στρατηγός μετά τον Β’ ΠΠ: «Now that we have run out of money, we ‘ll have to use our brains.»

  22. Ο/Η manolis λέει:

    Το αρθρο ειναι σκετο αλατι στην πληγη. Συμφωνοντας γενικα, θα επικεντρωθω στο ιστορικο πλεον κομματι :
    Αν και πραγματι η Π.Α. δεν εγκατεστησε ΣΑ στα Φαντομ αρχικα , ειναι ομως σιγουρο οτι λιγο αργοτερα καταλαβε επαρκως την κρισιμη σημασια τους και αποκαταστησε σχεδον πληρως την σοβαροτατη ελλειψη εως τα μεσα της δεκαετιας του ’80, οχι μονο στα F-4E, αλλα και στα F-1CG και Α-7Η που επισης ηρθαν «γυμνα» απο συστηματα ΗΠ. Μαλιστα, η ΠΑ επελεξε την εσωτερικη εγκατασταση των σχετικων συστηματων , ωστε να μην απασχολουν εξωτερικους φορεις οπλων ή δεξαμενων καυσιμου. Θα περιμενε λοιπον κανεις, οτι η περιβοητη «Αγορα του Αιωνα» της ΠΑ, θα παρηγαγε στα τελη της δεκαετιας του ’80 αεροσκαφη με, αν μη τι αλλο, ηδη εγκατεστημενα ΣΑ . Δυστυχως αυτο ΔΕΝ συνεβη. Και δεν συνεβη, οχι (μονο) λογω της αβελτηριας των πολιτικων, ουτε για να αναπτυχθουν ελληνικα αντιστοιχα τους οπως ομορφα σερβιριστηκε τοτε , αλλα επειδη συμφωνα με δημοσια γραπτη μαρτυρια του Αντιπτέραρχου (Ι) ε.α. Παναγιώτη Μπαλέ, ο τοτε αρχηγος ΓΕΑ εξεφρασε ρητα την αποψη οτι: «τα συστήματα αυτοπροστασίας των α/φών είναι περιττά, “λιλιά” (!) , άνευ επιχειρησιακής αξίας (!!), που δεν μας χρειάζονται». Ο αξιωματικος αυτος , που μεταξυ αλλων διετέλεσε και Διοικητής Αεροπορικής Εκπαίδευσης, οχι μονο ολοκληρωσε την θητεια του ως Α/ΓΕΑ -και Α/ΓΕΕΘΑ μετα- αλλα αργοτερα διετελεσε και πολιτικος προισταμενος των ΕΔ ως Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας. Αποδεικνυεται ομως οτι η πεποιθηση του αξιωματικου αυτου , ειχε και συνεχιστες , οσους ακομα και σημερα κοιμουνται ησυχοι με τα μισα περιπου συγχρονα μαχητικα μας χωρις πληρες ΣΑ. Το περιεργο ειναι , οτι οταν το πρωτο ever προεγκατεστημενο ΣΑ σε ελληνικο μαχητικο -το Γαλλικο ICMS Mk3- στις αρχικες δοκιμες υπολειποταν των -υψηλοτατων- προδιαγραφων του , μεχρι να διορθωθει το προβλημα απαιτηθηκε απο τους γαλλους να καταθεσουν τετοια χρηματικη εγγυηση που επαρκουσε ακομα και για αγορα/εγκατασταση εντελως νέου συστηματος !!! Αραγε τι εγγυησεις εχουν καταθεσει οι αμερικανοι για το ASPIS II ?
    Οι παρεπιδημουντες την ΠΑ γνωριζουν ηδη οτι το προαναφερθης αξιωματικος ηταν ο Ν. Κουρης, οσοι δεν ξερουν την ιστορια εδω: http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2011/01/blog-post_5463.html

  23. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Ναι, ισχύει.

    Όπως σχεδόν όλα, άλλωστε, και η Π.Α. τη δεκαετία του ’80 έπιασε πάτο…

  24. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    @manolis
    Οι δηλώσεις του κ. Κουρη όπως και οι αποφάσεις που βασίστηκαν στο σκεπτικό του, αφήνουν τον ενδιαφερόμενο παρατηρητή αμυντικών θεμάτων άφωνο. Δεν έχω ακούσει άλλη φορά για μια τόσο κακή εκτίμηση απο έναν ανώτατο στρατιωτικό διοικητή σε διεθνές επίπεδο. Προφανώς ο κ. Κουρης επέλεξε το λάθος επάγγελμα.

  25. Ο/Η Πάτε καλά; λέει:

    Δεν νομίζω να είναι το επάγγελμα gunslinger32. Ο ίδιος ο Μπαλές αναφέρει πως ο Κουρης ήταν εξαίρετος διοικητής μονάδας.Οκ, ισχύει το Peter’s principle αλλά εγώ πιστεύω πως ήταν θέμα και ηθικών αρχών. Ο Βελισσάριος βάζει το θεματικό πλαίσιο ορθά- όταν μια ολόκληρη κοινωνία έχει στη συντριπτική πλειοψηφία της ως κύριο στόχο την κουτάλα, προφανώς αυτό ως νοοτροπία θα περάσει και στα υποσύνολα της κοινωνίας (ΑΕΙ, στρατός, δημόσιο, ιδιωτικες επιχειρήσεις κοκ). Η λογική ήταν «έλα μωρέ, ποιος πόλεμος, δε θα χαλάσει η συμφωνία με τα μύρια για μερικά μπιχλιμπίδια».

  26. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    Συμφωνώ φίλε Πάτε καλά, σίγουρα παίζει ρόλο η κοινωνία απλά δεν περίμενα να είναι τόσο
    χαλασμένη και στις ανώτατες θέσεις των ΕΔ μας έτσι ώστε να παίρνουν το θέμα της εθνικής
    ασφαλείας τόσο χαλαρά δημιουργώντας ταυτόχρονα πλεονεκτήματα στον παραδοσιακό μας
    αντίπαλο. Απο τις εκπαιδεύσεις και ασκήσεις με τους σύμμαχους ΤLP κλπ περίμενα κάτι άλλο.

  27. Ο/Η manolis λέει:

    Ο Κουρης ηταν ενας πολυ καλος πιλοτος μαχητικων (ειχε δοκιμασει το 1971 επι χουντας για την ΕΒΑ/ΠΑ το τριτο πρωτοτυπο του Mirage F-1 ) και «μικρος» διοικητης. Ομως ως Α/ΓΕΑ ηταν ανεκδιηγητος. Ενα ακομη μεγαλο προτζεκτ που δεν προχωρησε στις μερες του , ηταν η ελληνικη βομβα λειζερ. Ναι , η ΠΑ το 1982 αναπτυσσε βομβες λειζερ, 20+ χρονια πριν τους τουρκους…: http://www.aviationlive.org/2014/02/k-1-lgb.html

  28. Ο/Η npo λέει:

    @ manolis

    Ναι. Ελληνικη βομβα λειζερ το ’82. Παιδιά έχω κι εγώ μια ιδέα για ένα τρομερό πρότζεκτ. Θα φτιάξουμε κανόνι laser που θα προστατεύει σκάφη και εγκαταστάσεις απο εισερχόμενα κατευθυνόμενα βλήματα. F35 problem solved. Το πουλάμε και στους Τούρκους και αφού θα νομίζουν πως έχουν εξασφαλιστεί έναντι πληγμάτων απο scalp κλπ αμέσως αρχίζουμε πρότζεκτ για την τηλεμεταφορά βομβών κατευθείαν στο στόχο με χρήση κβαντικής σύμπλεξης. Dodge this που λέει και η Τρίνιτυ. Θέλω και χρηματοδότηση, έ.. Σχετική τεχνογνωσία σε έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή ευτυχώς δεν απαιτείται γιατί θέλει επιμονή, χρόνο και κόπο. Η μεγαλοϊδέα μας φτάνει και μας περισσεύει.

    Κάποιοι δεν καταλαβαίνουν, κάποιοι κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν, αυτοί που καταλαβαίνουν δεν μιλάνε, κι αν μιλήσουν τους κακό του κεφαλιού τους.

  29. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @npo,

    Κι όμως, αγαπητέ, οι βόμβες με καθοδήγηση laser δεν ήταν εξωτικό όπλο στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η προσπάθεια του Σμηναγού Χατζηαναστασίου σοβαρότατη, και η αντιμετώπισή του εκ μέρους της ηγεσίας της Π.Α. κατάπτυστη – κι αυτό είναι συγκρατημένο σχόλιο.

  30. Ο/Η npo λέει:

    @ Βελισαριος
    Για την Ελλάδα που έφτιαχνε το πολύ κουζίνες και ψυγεία νομίζω πως ήταν όχι απλά εξωτικό αλλά εξωτικότατο.

    Προσοχή, δεν λέω πως δεν έπρεπε να βάλουν πλώρη. Ούτε μέμφομαι τον Σμηναγό Χατζηαναστασίου – δεν το ξέρω το θέμα. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι πως πρέπει να αναπτύσεις βήμα βήμα την σχετική τεχνογνωσία σε έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή, κάτι που θέλει επιμονή, χρόνο και κόπο. Με ένα κούκο, με μια ιδέα – όσο καλή και να είναι, δεν πας μακριά.

  31. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @npo,

    Αγαπητέ φίλε, αν θέλεις άκουσε αυτό: στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η μετασκευή βομβών σε κατευθυνόμενες μέσω λέηζερ ήταν ΑΚΡΙΒΩΣ αυτό που έπρεπε (και μπορούσε) να κάνει η χώρα τότε, και θα είχε και ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ στρατηγική σημασία. Να το επαναλάβω: η τεχνογνωσία δεν ήταν τόσο εξωτική όσο ηχεί – δεν ανέμενε κανείς να κατασκευάσει η Ελλάδα τη διάταξη εκπομπής ακτινοβολίας. Πρόβλημα αεροδυναμικής (σχετικά απλό), αυτομάτου ελέγχου (καθόλου εξωτικό), και βιομηχανοποίησης ήταν. Τίποτα εκτός των τότε δυνατοτήτων της Ελλάδας (με τις κουζίνες – τότε η Ελλάδα ήταν τεχνικά σαφώς πιο προηγμένη τεχνικά απ’ ό,τι είναι σήμερα, κι ας μπερδεύονται ορισμένοι που φτιάχνουν ένα app και νομίζουν ότι έχουν μπει στον 21ο αιώνα).

    Ο τρόπος και η ακραία εμπάθεια με την οποία η τότε ηγεσία της Π.Α. αντιμετώπισε την προσπάθεια προκαλεί απορία για το εάν επρόκειτο απλώς περί ηλιθίων.

  32. Ο/Η npo λέει:

    @ Βελισαριος

    προφανώς το ξέρεις το θέμα, οπότε δεν θα επιμείνω.

    Επι της αρχής πάντως, αν κάτι δεν το σχεδιάσεις στοχευμένα και σε βάθος ωστε σε κάποιο σημείο να αποκτήσεις βιώσιμους πυρήνες τεχνογνωσίας, ακόμα κι αν φτιάξεις επιτυχώς το τελικό προϊόν, όταν περάσει ο καιρός και ξεπεραστεί θα είναι σαν να έχεις πετάξει τα λεφτά σου.

  33. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Ναι, έχεις απόλυτο δίκιο ότι η προσπάθεια πρέπει να είναι οργανωμένη, να έχει βάθος και συνέχεια. Σωστότατο είναι αυτό, κι εγώ γι’ αυτό επιμένω. Όμως τα πράγματα κρίνονται και ad hoc. Κι αυτό που έγινε με την υπόθεση Χατζηαναστασίου ήταν αισχρό.

  34. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    Σύμφωνα με μια ενδιαφέρουσα έκθεση/μελέτη του CSBA(ΗΠΑ) σχετικά με το θέμα του άρθρου, φαίνεται ότι υπάρχει και στις ΕΔ των ΗΠΑ ένα σοβαρό θέμα με τις ικανότητες ΗΠ, βέβαια δεν είναι η ίδια κατάσταση που επικρατεί στην ΕΠΑ αλλά ο τίτλος της συγκεκριμένης μελέτης έχει ένδειξη ότι υπάρχει και εκεί ανάγκη για εκσυγχρονισμό. Οποίος ενδιαφέρεται μπορεί να την διαβάσει εδώ: Winning the Airwaves (Regaining America’s Dominance in the Electromagnetic Spectrum) http://csbaonline.org/wp-content/uploads/2015/12/CSBA6147-EW_Report_Final.pdf

  35. Ο/Η Giorgos λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε

    από την εικόνα που έχω, η ΠΑ έχει παραμελημένους και άλλους τομείς. Ο τομέας που μου έρχεται στο μυαλό είναι η προστασία των αεροπορικών της βάσεων από εχθρικές δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων. Νομίζω πως είναι πολύ σημαντικό ζήτημα και αξίζει να ασχοληθείτε με αυτό.

    ΥΓ. Αν υπάρχει ήδη άρθρο δεν το έχω παρατηρήσει και θα ήθελα να μου το υποδείξεις. Σ’ευχαριστώ.

  36. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @Giorgos,

    Αυτή, αγαπητέ φίλε, είναι άλλη μια (πολύ) πονεμένη ιστορία…

  37. Ο/Η Giorgos λέει:

    Ελπίζω σχετικά σύντομα να υπάρξει αρθρογραφία σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα.

  38. Ο/Η manolis λέει:

    Ζητω συγγνωμη απο τον Βελισσαριο εαν εστρεψα το σχολιασμο εκτος του καυτου κυριολεκτικα θεματος του ΗΠ. Εθεσα το θεμα της ελληνικης βομβας λειζερ μονο για καταδειξη της λαθος νοοτροπιας εκ μερους των υπευθυνων της ΠΑ , οπως διαφανηκε και απο την αβελτηρια τους για τα ΣΑ των μαχητικων και οχι μονο…
    NPO
    Για να τελειωνουμε με το θεμα, σαφως και ηταν στα μετρα μας τοτε η κατασκευη , ακομα και η βιομηχανοποιηση συλλογης καθοδηγησης λειζερ. Κι’αν δεν ηταν τοτε, ηταν λιγο αργοτερα. Μαρτυρας ειναι η ελληνικη κεφαλη κατευθυνσης λειζερ στο εκθετηριο της ΕΑΒ και (οπως μου εχουν πει καποιοι απο αυτους που -ορθα- δεν μιλανε συνηθως) μερικες συλλογες καθοδηγησης «Σαρισα» που υπαρχουν ακομη ως πολεμικο αποθεμα των Φαντομ (η φωτο απο το εν-κρυπτω)

  39. Ο/Η Iwannis M. λέει:

    Καλησπέρα σε όλους!

    @Βελισάριος
    Διαβάζω το εξαιρετικό σας blog εδώ και αρκετό καιρό όμως είναι η πρώτη φορά που γράφω. Νομίζω ότι τα απλά συγχαρητήρια είναι πολύ «λίγα» για την εξαιρετική ποιότητα των αναρτήσεων σας..
    @ Προς κάθε πιθανό γνώστη
    Πως καθοδηγείται ένας πύραυλος αέρος-αέρος (πχ AMRAAM-120) προς ένα αντίπαλο μαχητικό όταν ο φορέας που τον έχει εκτοξεύσει δέχεται δεδομένα μέσω link -16 χωρίς να έχει εγκλωβίσει ο ίδιος στο ραντάρ του το αντίπαλο μαχητικό-στόχο;
    Φαντάζομαι δεν γίνεται μέσω GPS όπως στα βλήματα cruise..
    Μήπως εκτοξεύεται ο πύραυλος προς την τελευταία θέση που έχει λάβει το μαχητικό φορέας μέσω link-16 και η τελική καθοδήγηση γίνεται μέσω του υπέρυθρου ίχνους του στόχου;;

    Ευχαριστώ εκ των προτέρων

  40. Ο/Η 104 λέει:

    @ Iwannis M.

    Για να κάνεις βολή σε εναέριο στόχο με ΑΙΜ-120, απαιτείται το ραντάρ του φορέα να κάνει το lock και τη βολή.

    Μέχρι στιγμής, οι μοναδικοί που έχουν επιτυχή βολή από διαφορετικό μαχητικό απ’αυτό που έχει το Lock-on, είναι μια συνεργασία Ισπανών-Βρετανών με EF-2000.

    Περισσότερα εδώ:

    http://www.defense-aerospace.com/articles-view/release/3/104172/eurofighter-fires-amraam-in-passive-radar-mode.html

    Κατα τ’άλλα επιχειρησιακά, δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σε κανένα μαχητικό.

  41. Ο/Η Iwannis M. λέει:

    @ 104
    Ευχαριστώ για την απάντηση εξακολουθώ να έχω όμως κάποιες απορίες..

    Αντιγράφω από το post του κ.Ζηκίδη

    «θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα εμπλοκής της απειλής με βάση την λαμβανόμενη πληροφορία μέσω του Link 16, λαμβάνοντας βέβαια υπόψη την ποιότητα της στοχοποίησης (Track Quality). Με άλλα λόγια, δεδομένου ότι η αποκάλυψη μίας απειλής stealth από ραντάρ Α/Φ εκτιμάται ότι θα είναι δυνατή σε πολύ μικρή απόσταση (5 – 8 ν.μ.), θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα εξαπόλυσης όπλου από ένα Α/Φ εναντίον στόχου που υποδεικνύεται από το σύστημα διοίκησης και ελέγχου μέσω Link 16, ακόμα κι αν δεν τον έχει «δει» το ραντάρ του Α/Φ.”

    Άρα εάν κατάλαβα καλά η δυνατότητα εξαπόλυσης όπλου εναντίον στόχου που δεν τον έχει δει το ραντάρ του Α/Φ φορέα του όπλου δεν υπάρχει εκτός από την περίπτωση που αναφέρεις στο post σου..

    Εν τέλει ποια είναι τα βασικά πλεονεκτήματα που προσφέρει το link-16 πέρα από τη βελτίωση της επίγνωσης της τακτικής κατάστασης (situation awareness);;

  42. Ο/Η Konstantinos Zikidis λέει:

    @ Iwannis M. @ 104

    Δεν γνώριζα για την βολή AIM-120 από Eurofighter με στοχοποίηση από άλλο Α/Φ, με τη βοήθεια MIDS (Link 16). Όμως, είχε προηγηθεί επιτυχής βολή MICA από Rafale σε στόχο πίσω του, βάσει δεδομένων στοχοποίησης που του μεταβιβάστηκαν μέσω Link 16 από άλλο Rafale, γεγονός το οποίο έλαβε χώρα το 2007. Ο πύραυλος έκανε μία απότομη στροφή 180° και έπληξε το drone – στόχο. http://www.mbda-systems.com/press-releases/mica-firing-success-from-french-air-force-rafale/

    Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ενδιαφέροντα στην περίπτωση του νέου πυραύλου Meteor της MBDA, ο οποίος είναι κατ’εξοχήν δικτυοκεντρικός, με αμφίδρομη ζεύξη (σε Eurofighter και Gripen, απλή ζεύξη σε Rafale), καθώς και δυνατότητα ενδιάμεσης καθοδήγησης ακόμα κι από άλλο Α/Φ και όχι οπωσδήποτε από το Α/Φ που τον εξαπέλυσε, έως την τελική φάση (όπου το ραντάρ του πυραύλου έχει εγκλωβίσει τον στόχο). http://www.mbda-systems.com/air-dominance/meteor/

    Στην δική μας περίπτωση, αυτό μας ενδιαφέρει, καθότι ένα F-16 αναμένεται να δει το F-35 με το δικό του ραντάρ σε πολύ μικρή απόσταση, όπως έχει αναλυθεί σε εργασίες μας (π.χ., http://scienpress.com/download.asp?ID=1040), πράγμα το οποίο έχει συζητηθεί εκτενέστερα σε παλαιότερα, εξειδικευμένα άρθρα του Βελισάριου.

    Θα πρέπει τέλος να επισημανθεί ότι ακόμα και η τοποθέτηση ραντάρ AESA, παρά τα σημαντικότατα επιχειρησιακά οφέλη, δεν αναμένεται να επιτρέψει την αποκάλυψη του F-35 σε πολύ μεγάλες αποστάσεις, όπως έχει αναλυθεί σε παλαιότερη εργασία μας https://www.researchgate.net/publication/233905208_Radar_Machetikon_Aeroskaphon_Typou_AESA_Active_Electronically_Scanned_Array
    Η κλασσική εξίσωση του ραντάρ ισχύει και στα ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης και σε κάθε περίπτωση το RCS του F-35 είναι πολύ μικρότερο από αυτό του F-16 ή του Μ2000.

  43. Ο/Η npo λέει:

    @ Iwannis
    πρέπει ο πύραυλος να έχει εκτεταμένη δυνατότητα Lock-on after launch και να υπάρχει και κάποιο data fusion στο σκάφος ωστε ο πύραυλος να μην ενδιαφέρεται αν τα δεδομένα στοχοποίησης έρχονται απο το δικό του σκάφος ή απο κάπου αλλού. Κάπου το είχα δει σε μια παρουσίαση για BVR για rafale/MICA.

    … το βρήκα. εδώ: http://rafalenews.blogspot.gr/2011/04/laad-2011-rafale-sensor-fusion.html

  44. Ο/Η npo λέει:

    @ Iwannis

    το ερώτημα βέβαια είναι αν μπορεί να υπάρξει τέτοια δυνατότητα για τα δικά μας τα F16 όταν και αν τα εκσυγχρονίσουμε..

  45. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    Προφανώς και επιβάλλεται η συνεργασία των δύο αρμοδίων Δνσεων Π.Α. & Π.Ν. για βέλτιστα αποτελέσματα.

  46. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    @npo
    Αυτή η δυνατότητα για τα F-16 της ΕΠΑ ίσως να έρθει με την βελτιωμένη έκδοση του AIM-120D
    η με την αναβάθμιση των C7(αν είναι είναι σωστές οι πληροφορίες). Η νέα έκδοση του όπλου θα
    περιέχει νέο two-Way Data link, συνδιασμό GPS/INS και νέο ραντάρ που προσφέρει καλύτερες
    επιδόσεις off-boresight, σε συνδιασμό με μια αναβάθμιση των F-16 ίσως να αποκτήσουμε τέτοιες
    δυνατότητες, το ερώτημα που παραμένει είναι αν θα αποκτήσει η ΕΠΑ την νέα έκδοση η αν θα
    προχωρήσει σε αναβάθμιση παλαιότερων εκδόσεων του όπλου.

  47. Ο/Η 104 λέει:

    @ Konstantinos Zikidis

    Γνώριζα την βολή του MICA από Rafale, αλλά πίστευα πως ήταν με την IR έκδοση.

    Αυτό που δεν διευκρινίζουν ούτε οι μεν ούτε οι δε, είναι αν ο πύραυλος καθοδηγήθηκε κατά την διάρκεια της πτήσης του ή αν οι αποστάσεις ήταν τόσο μικρές που ο πύραυλος μπήκε κατευθείαν σε MPRF και δεν είχε ανάγκη καθοδήγησης.

    @ Gunslinger32

    Δεν γνωρίζω το τεχνικό κομμάτι, αλλά δεν νομίζω ότι είναι θέμα one ή two way datalink. Έχει να κάνει με το αν μπορείς να περάσεις τα στοιχεία στον πύραυλο μέσω του Link-16. Δεν νομίζω ότι σε ενδιαφέρει να πάρεις στοιχεία και από τον πύραυλο πίσω.

  48. Ο/Η npo λέει:

    @ 104
    To two-way δεν μπλέκει κάπου. Αυτό είναι για να ενημερώνει για την θέση του πυραύλου, αν δέχεται παρεμβολές, να ξέρεις αν χτύπησες τον στόχο κλπ.

    Αφού μιλάμε για BVR βολή, τo 1o βήμα είναι να πάρεις τα στοιχεία του στόχου, οπότε θες κάποιο data link. Με τον προτεινόμενο εκσυγχρονισμό απ’ότι έχω διαβάσει όλα τα F16 θ’ αποκτήσουν MIDS-J link 16, οπότε ΟΚ.

    το 2ο βήμα είναι να περάσεις τα δεδομένα στόχου στον πύραυλο. Οπότε ή κάποιο data fusion πρέπει να υπάρχει ή κάποιο επιπλέον interface. Δεν έχω ακούσει κάτι τέτοιο για τον προτεινόμενο εκσυγχρονισμό. Ίσως το κάνει το MIDS-J link 16, αν και δεν νομίζω.

    Το 3ο βήμα είναι η εκτόξευση, ο πύραυλος κατευθύνεται μόνος του ως ένα σημείο (ή με GPS ή με INS – τον αδρανιακό μηχανισμό) και «περιοδικά» δέχεται ενημερώσεις της θέσης, μέχρι να φτάσει κοντά και να χρησιμοποιήσει τους δικούς του αισθητήρες.
    Αν δεν κάνω λάθος, την «περιοδική» ενημέρωση της θέσης σε MICA και AMRAAM μπορεί να την κάνει μόνο το αεροσκάφος φορέας (το πρωτόκολλο του link 16 έχει πρόβλεψη για handover αλλά νομίζω δεν είναι υλοποιημένο). Οπότε το αεροσκάφος φορέας πρέπει να λάβει τα νέα δεδομένα στοχοποίησης απο το άλλο αεροσκάφος ή το ΑΣΕΠΕ μέσω link 16, να τα περάσει απο το data fusion ή το επιπλέον interface και να τα μεταδόσει στον πύραυλο.

    [*]Γενικά, αν κατάλαβα καλά αυτά που διάβασα στην τελευταία ΠΤΗΣΗ δεν νομίζω πως τα F16 μας προβλέπεται να κάνουν κάτι τέτοιο, δλδ να έχουν κλειστό το ραντάρ (ή να είναι εκτός εμβέλειας τελοσπάντων), να παίρνουν δεδομένα απο αλλού πχ ΑΣΕΠΕ ή πλοίο επιφανείας και να καθοδηγούν πύραυλο. Και επειδή αυτός ίσως θα είναι ένας τρόπος αντιμετώπισης του F35 ίσως θα έπρεπε να ληφθεί υπ όψη πριν απο κάποιο εκσυγχρονισμό.

  49. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    @104

    Αν κατάλαβα σωστά την αναφορά «AIM-120 new features encompass: an enhanced data link..» η αναβάθμιση αποσκοπεί και στην βελτίωση των δυνατοτήτων ανταλλαγής δεδομένων μέσο του Link16 στις δικτυακές εφαρμογές. Σχετικά με την επιστροφή των στοιχείων απο το όπλο μέσο του two-Way Data link, αναφέρουν ότι είναι χρήσιμο για να έχει ο πιλότος του α/φ φορέα καλύτερη επίγνωση της κατάστασης.

  50. Ο/Η .+- λέει:

    @Ο/Η Konstantinos Zikidis λέει:26 Σεπτεμβρίου 2016 στο 19:02

    Εαν η ΠΑ δεν μπει στο προγραμμα και δεν παραλάβει ορισμενα απο αυτα θα ειναι δυσκολο να εντοπιστει και να δοκιμαστει μια πιθανη λυση.
    Αυτο δεν αποκλειει οτι η αυξηση της ισχυς εξοδου των σηματων στα ρανταρ (ποσο ομως;) με ολους τους περιορισμους που υπαρχουν σε ενα αεροσκαφος δεν μπορει να μειωσει το μειονεκτημα.

    .+-

  51. Ο/Η .+- λέει:

    @ Ο/Η Konstantinos Zikidis λέει: 26 Σεπτεμβρίου 2016 στο 19:02
    συμπληρωνοντας, κατα προσωπικη διαπιστωση, καποιες ελπιδες επιτυχους αντιμετωπισης του F35 μπορει να υπαρξουν εαν καποιος σκεφτει και τα αδυνατα σημεια των πυραυλων BVR. Μικρη ισχυ εξοδου του αισθητηρα ρανταρ και το link. Εαν ο πυραυλος, τυφλωθει, ή στο ενδιαμεσο δεν ανανεωνονται τα δεδομενα με την αμφιδρομη ή μη επικοινωνια με το αεροσκαφος, υπαρχει μια μεγαλη πιθανοτητα αυτος να μην βρει τον στοχο του. Ετσι αναιρειται το πλεονεκτημα του F35 στο BVR και το υποχρεωνεις να ερθει σε WVR αναμετρηση. Τοτε το συμβατικο μαχητικο μπορει να το αντιμετωπισει περιπου με ισους ορους.

    .+-

  52. Ο/Η 104 λέει:

    @ npo
    Ο πύραυλος δεν κατευθύνεται γενικά προς ένα σημείο, ούτε μόνος του. Αν μέχρι να πάει HPRF χάσει το data link με το φορέα, χάνει και τον στόχο. Οι αναφορές θέσεις που του δίνονται δεν είναι περιοδικές, αλλά συνεχόμενες. Θα πρέπει συνεχώς, σύμφωνα με το διάνυσμα του στόχου, να αλλάζει πορεία ώστε να βάζει την σωστή προπορεία για να πετύχει τον στόχο.

    Αυτό που έχω καταλάβει μέχρι στιγμής από τις 2 δοκιμές (EF & Rafale) είναι ότι είναι θέμα software. Θα πρέπει με κάποιο τρόπο, ο φορέας (αυτός που βάλει τον πύραυλο) να ενημερώνεται συνεχώς απο το Link-16(δεν ξέρω τί παίζει αναλυτικά με τα time slots), και μέσα απο το data link (το οποίο βρίσκεται στο radar) να δίνει στοιχεία στον πύραυλο μέχρι τουλάχιστον το HPRF.

    @ Gunslinger32
    Θεωρητικά το two-way data link προσφέρει αυτό που αναφέρεις.
    Πρακτικά, μετά το Pitbull(MPRF) ή μετά το Huskey (HPRF), κάνεις OUT ή Notch. Που σημαίνει ότι βγάζεις εκτός gimbal limits του radar σου το στόχο, με αποτέλεσμα να χάσεις και την επικοινωνία με τον πύραυλο.

  53. Ο/Η .+- λέει:

    @ Gunslinger32, @104

    Απο τα λιγα στοιχεια το two-way data link (https://en.wikipedia.org/wiki/Joint_Tactical_Information_Distribution_System) μαλλον δουλευει στην L-Band (https://en.wikipedia.org/wiki/L_band#IEEE_L_band) δηλαδη στα 1-2 Ghz. Στους ΑΙΜ120 η ανανεωση δεδομενων γινεται 2 φορες το δευτερολεπτο (απο μνημης, καπου το διαβασα). Ειναι ευπαθες σε παρεμβολες!.
    Εαν εχετε υποψη, οι χρονοι διαρκειας πτησεως των πυραυλων, ειναι μεγεθη της ταξεως του 1 λεπτου, ισως και λιγοτερο.

    .+-

  54. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    @104

    Ευχαριστώ, αν κατάλαβα σωστά αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση αλλαγής πορείας του αεροσκάφους χάνεται η επικοινωνία μέσο του Link.
    Στην θεωρία λέει ότι ακόμα και σε φάση HPRF/MPRF δεν είναι υποχρεωτικό να κάνεις out/snip και εξαρτάτε και απο την Τακτική κατάσταση, και ότι ο συνεχής φωτισμός του στόχου με το ραντάρ του αεροσκάφους και του όπλου μέχρι την καταστροφή του στόχου, προσφέρει μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.

    Πάντος μου κάνει «εντύπωση» ότι οι τελευταίες εκδόσεις του F-16 δεν έχουν την δυνατότητα για βολές πυραύλων με την μέθοδο που έγιναν στις δοκιμές των EF Typhoon και Rafale που περιγράφουν οι παραπάνω αναφορές.

    @.+-

    Αν δεν με απατά η μνήμη μου η έκδοση D έχει αυξημένες δυνατότητες ECCM.

    Υ.Γ.
    Συγνώμη για τα σχόλια εκτός θέματος.

  55. Ο/Η npo λέει:

    @ 104
    (1) αν πρόσεξες δεν μιλάω για κάποιο συγκεκριμένο πύραυλο, μια και δεν ξέρω λεπτομέρειες ούτε για τον AMRAAM ούτε για τον MICA ούτε για κανέναν. Περιέγραψα αδρά την γενική αρχή BVR εκτόξευσης. Και η γενική αρχή λέει πως (α) φορτώνονται τα δεδομένα στόχου στον πύραυλο, (β) γίνεται η εκτόξευση (γ) ο πύραυλος κατευθύνεται προς την υπολογιζόμενη θέση στόχου «αυτόνομα» (ή ημιαυτόνομα, μη μπλέκουμε με λεπτομέρειες, η ουσία είναι πως κατευθύνεται απο τον δικό του αυτόματο πιλότο και με χρήση GPS ή με INS) μέχρι να βρεθεί κοντά ώστε να μπορεί να τον ανιχνεύσει με τους δικούς του αισθητήρες (για τον AMRAAM να μπεί σε φάση HPRF/MPRF όπως λες).
    Τώρα, αν οι αναφορές ενημέρωσης θέσης γίνονται αμέσως μετά την εκτόξευση ή μετά απο κάποιο διάστημα, περιοδικά ή απεριοδικά, είναι θέμα υλοποίησης. Αν ο πύραυλος θα συνεχίσει σε περίπτωση διακοπής του link (που είναι άλλο πράγμα απο τις αναφορές ενημέρωσης) είναι θέμα υλοποίησης. Υποθέτω για λόγους ασφάλειας θα κάνει abort…

    (2) Επειδή είπες πως οι αναφορές θέσεις δεν είναι περιοδικές, αλλά συνεχόμενες. Για να μιλάμε την ίδια γλώσσα. Οποιοδήποτε πρωτόκολλο επικοινωνιών έχει δύο τρόπους αναφορών. Τις περιοδικές (κάθε x msec) και τις απεριοδικές που είναι event driven (πχ αλλαγή διανύσματος ταχύτητας του στόχου). Συνεχόμενες λέμε τις περιοδικές. Υπάρχουν μάλιστα πρωτόκολλα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν και τον ένα τρόπο και τον άλλο). Επειδή λοιπόν δεν ξέρω λεπτομέρειες έβαλα το «περιοδικές» σε εισαγωγικά.

  56. Ο/Η 104 λέει:

    @ .+-
    1. Το TOF αυτών των βλημάτων (BVR) είναι μεγαλύτερο του λεπτού. Ίσως μπερδεύεις τον χρόνο λειτουργίας του κινητήρα τους, που είναι λίγα sec.

    2. Ο μύθος με τους παρεμβολείς πρέπει να τελειώσει κάποτε. Το αναφέρω γιατί πρόσφατα έγκυρο ενημερωτικό μη-επαγγελματικό site με θέματα άμυνας, αναφερόταν σε Σ/Α αφήνοντας να αιωρείται η εντύπωση ότι οι παρεμβολείς είναι ολοσφαιρικοί. Οι παρεμβολείς έχουν πολύ περιορισμένο αζιμούθιο και κατακόρυφο εύρος λειτουργίας, αρκετά πιο περιορισμένο απο αυτό των radar. Ο πύραυλος δεν προσεγγίζει ένα α/φος σε ΕΟΠ, αλλά από ψηλότερα (αν μιλάμε για εμπλοκές BVR, που μετά το Loft, αρχίζει η βύθιση του πυραύλου προς τον στόχο), οπότε οποιοσδήποτε παρεμβολέας είναι άχρηστος. Πέραν του ότι οι κεφαλές Radar των πυραύλων έχουν αρκετά καλό ECCM, στις εμβέλειες που ανοίγει το radar τους η ισχύς του είναι αρκετή ώστε να κάνει burn through σε Noise Jamming. Τώρα τεχνικές RGPO/Ι & VGPO/I δεν έχουν νόημα, καθώς δεν υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος ώστε να εκπέμψει και να δεχθεί ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία ο παρεμβολέας και να προσαρμόσει την τεχνική έτσι ώστε να ξεγελάσει τον πύραυλο.

    @ Gunslinger32
    Φίλε ναι, θεωρητικά μπορείς να μην κάνεις OUT ή Notch και να κρατήσεις την εικόνα που έχεις και την σύνδεση με τον πύραυλο. Πρακτικά όμως θα φύγεις, γιατί δεν ξέρεις τί κατευθύνεται και προς εσένα…

    @ npo
    Οι πύραυλοι Active Radar (όπως και οι παλαιότεροι Semi-Active) δεν είναι fire-and-forget, οπότε ΔΕΝ μπορούμε να πούμε ότι κατευθύνονται αυτόνομα. Απλώς οι Active σε αναγκάσουν να «φωτίζεις» τον στόχο μέχρι τουλάχιστον το HPRF (αν θες να έχεις πιθανότητες να τον βρει) ή MPRF (αν θες να είσαι σίγουρος ότι τον κλείδωσε) σε αντίθεση με τους Semi, που σε ανάγκαζαν να «φωτίζεις» μέχρι το impact.
    Τώρα, σε περίπτωση που διακοπεί η σύνδεση ΠΡΙΝ το HPRF, ο πύραυλος δεν χάνεται, αλλά συνεχίζει ψάχνοντας σε ένα συγκεκριμένο περιορισμένο pattern να βρει τον στόχο. Αυτό βέβαια ελλοχεύει άλλους κινδύνους, όπως το να βρει φίλια α/φη που επιχειρούν σε κοντινή απόσταση.

    Όσον αφορά την ανανέωση δεδομένων, δεν το έγραψα με την σωστή ορολογία, έχεις δίκιο. Με το «συνεχόμενες» προφανώς εννοούσα σε πολύ μικρά (της τάξης των msec) τακτά χρονικά διαστήματα που γίνεται η ανανέωση. Το πρόβλημα που μπορώ να σκεφτώ με το Link-16 είναι αν η ανανέωση γίνεται στα ίδιας τάξης χρονικά διαστήματα.

  57. Ο/Η Gunslinger32 λέει:

    @104
    Ευχαριστώ πολύ για την εξήγηση και τις απαντήσεις.

  58. Ο/Η .+- λέει:

    @ Ο/Η 104 λέει: 28 Σεπτεμβρίου 2016 στο 20:49

    «1. Το TOF αυτών των βλημάτων (BVR) είναι μεγαλύτερο του λεπτού.»
    Ειναι εκει κοντα. Η σχετικη ταχυτητα στοχου-πυραυλου υπολογισμενη σε περιπου 5 μαχ (περιπου 5.000χλμ/ωρα σε μεσο υψος πτησης) με μια βολη σε σχετικη αποσταση κοντα στα 100χλμ δινει περιπου τοσο. Τωρα δεν θα τα χαλασουμε εαν ειναι λιγα δευτερολεπτα παραπανω. Απλα παρε σαν ενδεικτικο για ποιο μεγεθος διαρκειας χρονου, περιπου (ετσι;!) ειναι.
    «2. …»
    Δεν το αμφισβητω. Αλλα πρεπει να εχεις υποψη και την γεομετρια μεταξυ πυραυλου και στοχου στο χωρο.
    Η μεγιστη εμβελεια του πυραυλου, επιτυγχανεται οταν το αεροσκαφος φορεας τον εκτοξευει με την μεγιστη ταχυτητα (περιπου 1,5μαχ) στο μεγιστο υψος πτησης (για τα F16 ειναι περιπου τα 50.000 ποδια, ενω τα F15 συμφωνα με σχετικα προσφατο τευχος της Πτηση&Διαστημα εναντια σε ελληνικα F16 κατα την διαρκεια ασκησηςεκτελουσαν βολες στα 70.000 ποδια).
    Ο στοχος, εαν ειναι εχθρικο αεροσκαφος σε αποστολη αναχαιτησης/εναεριας υπεροχης, δεν θα βρισκεται εξαιρετικα χαμηλα σε σχεση με το αεροσκαφος που βαλει. Χονδρικα μαλλον περιπου στα 40.000 ποδια ή εκει κοντα. Δεν θα τα χαλασουμε για το ακριβες υψος πτησης, απλα το αναφερω σαν παραδειγμα. Οποτε η γωνια προσβολης ειναι μικρη, μικροτερη απο αυτο που μαλλον θελεις να υποδειξεις. Εχε υποψη οτι οποιοσηποτε αισθητηρας εχει τουλαχιστον ενα κωνο εντοπισμου τουλαχιστον 60 μοιρων σφαιρικα στον χωρο. Ακομη κια μικροτερος να ειναι οπως αναφερωσ την συνεχεια σε ευνοϊκες σχετικες αποστασεις υψη του επιτρεπουν να «δει» το ιδιο.
    Στα 10 χλμ αποσταση σε σχεση με τον στοχο, οταν ο πυραυλος αναβει το ρανταρ του, η γεομετρια στοχου-πυραυλου σε σχεση με τον καθετο αξονα σχηματιζει γωνια περιπου 18 μοιρων και ετσι πεφτει μεσα στον κωνο εντοπισμου του αισθητηρα.
    Σιγουρα για να πεσει εκτος απο τον κωνο εντοπισμου του αισθητηρα του στοχου πρεπει το σχετικο υψος πυραυλου-στοχου να ειναι μεγαλυτερο απο τα 8,6χλμ (27.000 ποδια). Τοτε ο πυραυλος σιγουρα δεν εντοπιζεται.
    Επειδη οι σχετικες ταχυτητες πυραυλου-στοχου ειναι εξαιρετικα μεγαλες οι χρονοι αντιδρασεις περιοριζονται σε μια χουφτα δευτερολεπτα. Για αυτο δεν περιμενω απο εναν παρεμβολεα να «ξεγελασει» αλλα να «τυφλωσει» ολοκληρωτικα το ρανταρ του πυραυλου. Αυτο ειναι εφικτο, γιατι το αεροσκαφος στοχος εχει περισεια ενεργειας και χωρο για ενα πολυ ποιο ισχυρο συστημα Η.Π. σε σχεση με το ρανταρ του ΑΙΜ120. τωρα εαν το «Standby» ή το «on/off» επιτρεπουν να υπαρξουν τουλαιχστον εκεινα τα 3 δευτερολεπτα (τροπος του λεγειν) που επιτρεπουν την παρεμβολη και την «τυφλωση» του ρανταρ του ΑΙΜ120 δεν το ξερω.
    Σε καθε περιπτωση τα παραπανω μπορουν να θεωρηθουν οτι αποτελουν ενα ευνοϊκο σεναριο για το αεροσκαφος στοχο. Δεν ειναι απαραιτητα ενα «must»

    .+-

  59. Ο/Η .+- λέει:

    @Ο/Η 104 λέει:
    28 Σεπτεμβρίου 2016 στο 20:49

    Συνγωμη αλλα επραξα ενα μικρο λαθακι στο πρηγουμενο σχολιο μου: οι 60 μοιρες ειναι το συνολικο ανοιγμα του κωνου και δεν ειναι η γωνια που δημιουργειται στο κωνο σε σχεση με το υψος προς την βαση του. αυτη ειναι 30μοιρες.
    .+-

  60. Ο/Η .+- λέει:

    @Ο/Η 104 λέει:
    28 Σεπτεμβρίου 2016 στο 20:49

    …καθως φαινεται δεν τα εχω καλα με την αριθμητικη. το σχετικο υψος μεταξυ πυραυλου-στοχου που αυτος ο τελευταιος δεν βλεπει και δεν μπορει να αντιδρασει σε πυραυλο ΑΙΜ120, ειναι μεγαλυτερο απο τα 20.000 ποδια και οχι απο τα 27.000 ποδια.
    Συγνωμη και παλι για το λαθος μου.

    .+-

  61. Ο/Η npo λέει:

    @ 104

    ,,Οι πύραυλοι Active Radar δεν είναι fire-and-forget.. ???
    οι Active σε αναγκάσουν να «φωτίζεις» τον στόχο μέχρι τουλάχιστον το HPRF.. ????
    Δεν φωτίζεις κανένα στόχο για να τον δει ο πύραυλος μέχρι το HPRF, τον ιχνηλατείς ο ίδιος και στέλνεις ενημερώσεις των παρμέτρων.

    Πάμε λίγο απο την αρχή.

    Πύραυλος με semi-active homing έχει δέκτη για να βλέπει τον στόχο αλλά δεν έχει εκπομπό να τον φωτίζει και πρέπει να τον φωτίζει το αεροσκάφος φορέας. Προφανώς σε αυτή την περίπτωση το fire and forget είναι κάπως .. δύσκολο.
    Πύραυλος με active homing έχει δικό του εκπομπό (radar ή laser) για να φωτίζει τον στόχο και δέκτη για να τον βλέπει. Ένας απο τους λόγους να προσθέσεις έξτρα εκπομπό είναι η δυνατότητα fire and forget.
    Passive homing πάλι δεν έχουν εκπομπό και τον στόχο τον φωτίζει η φύση (IR ή οπτικά).

    Οι AMRAAM μια που αυτόν έχεις στο μυαλό σου είναι active homing και φυσικά μπορούν να λειτουργήσουν σαν fire and forget. Αλλά για BVR που η απόσταση του στόχου είναι μεγάλη και δεν επαρκεί η εμβέλεια του radar του AMRAAM, σε active homing μπαίνει μόνο στην τερματική φάση (HPRF που λες εσύ). Και στην τερματική φάση υπάρχουν διάφορες επιλογές που μπορεί να κάνει ο πιλότος. πχ forget ή να συνεχίσει την επικοινωνία και τις ενημερώσεις θέσης μέχρι το MPRF (ας το πούμε non escape point).

    Στην πρώτη φάση της πτήσης -ξαναγράφω ό,τι έγραψα ΓΕΝΙΚΑ για τέτοιους πυραύλους- κατευθύνεται προς την υπολογιζόμενη θέση στόχου «αυτόνομα» (ή ημιαυτόνομα, μη μπλέκουμε με λεπτομέρειες, η ουσία είναι πως κατευθύνεται απο τον δικό του αυτόματο πιλότο και με χρήση GPS ή με INS). Να το πω διαφορετικά, ΔΕΝ παίρνει εντολές τηλεχειρισμού που να στρίψει κλπ. Αυτό που βασικά παίρνει απο το σκάφος φορέα είναι ενημερώσεις των παραμέτρων του στόχου. Θέση, ταχύτητα, κατεύθυνση. Απο κει και πέρα, έχει αυτόματο πιλότο = υπολογιστή πτήσης+σύστημα ελέγχου+σύστημα ναυτιλίας GPS/INS και ΜΌΝΟΣ του υπολογίζει που θα πάει.

    Τώρα, αν αυτές οι ενημερώσεις είναι περιοδικές ή event driven ή άλλο, αν το datalink είναι αµφίδροµo ή όχι, αν πρέπει να είναι συνεχώς πάνω ή όχι ή μπορεί να πέσει και ν’αναστηθεί και για πόσο, κλπ είναι θέμα συγκεκριμένης υλοποίησης.

    Οπότε παραμένω στην θέση μου και ισχυρίζομαι πως είμαι σωστός🙂

    @ +-
    νομίζω ο AΜRAAM έχει επιλογή αντί active homing να μπει σε home-on-jam τρόπο λειτουργίας. Λειτουργεί λίγο σαν HARM δλδ.

    Με όλα αυτά για τον ΑΜRΑΑΜ βγήκαμε όμως ΕΝΤΕΛΩΣ εκτός θέματος. Ντροπή μας :ρ

  62. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Επειδή έχει κάποια επιχειρησιακή σημασία:

    Οι AMRAAM, για τους οποίους μιλάμε, όταν εκτελούν BVR βολές και πριν μπουν σε φάση τερματικής καθοδήγησης (όπου είναι fire and forget (MPRF) ή «περίπου» fire and forget (HPRF)), στην πράξη δεν καθοδηγούνται αυτόνομα. Θεωρητικά μπορούν να το κάνουν, πρακτικά η εμπειρία δείχνει ότι χρειάζονται καθοδήγηση από τον φορέα, δηλαδή (συνεχή – περιοδική) ενημέρωση για τα στοιχεία πτήσης του στόχου. Αλλιώς, σε γενικές γραμμές, η βολή είναι γτκ. Αυτό απλούστατα σημαίνει ότι το αφος που κάνει τη βολή παραμένει «δέσμιο» μέχρι τουλάχιστον τη φάση huskey του πυραύλου.

    Το όπλο δεν περιμένει αντανάκλαση ακτινοβολίας από τον στόχο για να κατευθυνθεί, αλλά περιμένει ενημέρωση από το αφος εκτόξευσης. Πάντως, κάτι περιμένει απ’ έξω. Τον υπολογισμό πορείας, ούτως ή άλλως αυτόνομα τον κάνει το όπλο, και στη μία και στην άλλη περίπτωση.

    @npo

    Φιλική, ειλικρινά φιλική συμβουλή, χωρίς ίχνος συγκατάβασης. Τον 104 να τον ακούς.

  63. Ο/Η npo λέει:

    @ Βελισαριος

    Τον 104 τον ακούω και τον διαβάζω πάντα. Αφού ξέρει πολύ πράγμα – πολύ πολύ περισσότερο από μένα που είμαι προπονητής κερκίδας.
    Απλά αν διαβάσει κάποιος τις απαντήσεις του, επειδή ο 104 είχε στο μυαλό του τον ΑMRAAM ενώ εγώ περιέγραψα απλοϊκά μια γενική περίπτωση, μπορεί να νομίσουν οι συναναγνώστες πως έχω πει λάθος πράγματα.

    Δεν ξέρω πολλά περι στρατιωτικών, αλλά όταν γράφω κάτι είμαι κατα το δυνατόν σίγουρος, και αυτό για ένα και μόνο λόγο. Το μόνο που μ’ενδιαφέρει είναι η αξιοπιστία μου🙂
    Γι αυτό ήμουν κάπως αδικαιολόγητα επιθετικός και ζητώ συγνώμη,

    Ουδείς αλάνθαστος βέβαια, όσο σίγουρος κι αν είναι, αλλά εξακολουθώ να πιστεύω πως στο συγκεκριμένο δεν έχω πει κάτι λάθος. Αλλού, ναι έχω πει.

    Το ζουμί πάντως -στα πλαίσια της δικτύωσης των αεροπορικών δυνάμεων- είναι αν τα ελληνικά F16 μετά τον προτεινόμενο απο την LM εκσυγχρονισμό θα μπορούν να βάλουν όπλα σαν τον AMRAAM και την ιχνηλάτηση ως την τερματική φάση να την κάνει ένα τρίτο αεροσκάφος ή κάποιο ΑΣΕΠΕ. Πιστεύω πως μπορεί να αποδειχτεί πολύ χρήσιμο για την αντιμετώπιση των F35.

    Η χοντρική εντύπωσή μου είναι πως «δυστυχώς όχι» αλλά την απάντηση δεν την ξέρω.

  64. Ο/Η stelios λέει:

    Καλησπερα

    Πολυ κατατοπιστικο το αρθρο σε ένα σημαντικο πεδιο της ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Θελω
    λιγο να σταθω στην Βιβλιογραφια του 1998 κ 2000 που αναφερατε για τα ρανταρ
    Ειμαι τελειοφοιτος ΤΕΙ Ηλεκτρολογος Μηχανικος εργαζωμαι σε κρουαζιεροπλειο ναυπηγησης 2012 με συστημα ηλεκτροπροωσης τυχερος οπου στην σχολη διδαχθηκα τα σχετικα συστημα (frequency converters ,AC-DC ,DC-DC,DC-AC συστηματα)γενικα ηλεκτρονικα ισχυος.
    Προσφατα περασα απο την διαδικασια για εξετασεις του υποψηφιου Ηλεκτρολογου εμπορικου ναυτικου Ε.Ν θελω να πω την υλη την οποια ειχα να μελετησω ηταν του1986 ! καταλαβαινετε οτι μιλουσε ακομη για DC γεννητριες και οχι μονο αυτο.

    Το θεμα ειναι οτι υπαρχουν παιδια με ορεξη σε ολους τους τομεις αριστα καταρτισμενα
    Ερωτηση ειναι κατα ποσο σαν κρατος μπορουμε να ακουλουθησουμε την
    καινουργια τεχνολογια ? οταν ακομα στις σχολες στις περισσοτερες υπαρχει ακομη εξοπλισμος του 1970 ποιος υπεθυνος θα αλλαξει αυτες τις ξεπερασμενες βιβλιογραφιες?
    Πως θα συμβαδισει επιτελους η θεωρια με τον εξοπλισμο πως θα ακολουθησουμε την καινουργια τεχνολογια που περναει αστραπιαια απο μπροστα μας καθημερινα ?
    Παιδεια κ παλι παιδεια ειδος που μερα με την μερα εξαφανιζεται.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s