28η Οκτωβρίου 1940:  Μύθοι και Ανακρίβειες – Αποκατάσταση της Αλήθειας

Γράφει ο Αρματιστής

(Ταξίαρχος ε.α. Βασίλειος Λουμιώτης)

Πριν πέντε χρόνια είχε αναρτηθεί στο παρόν ιστολόγιο άρθρο μου υπό το τίτλο «28η Οκτωβρίου 1940: Παρεξηγήσεις και ανακρίβειες», στο οποίο σχολίαζα δηλώσεις σημαίνοντος σε αποστρατεία ανώτατου αξιωματικού του Στρατού (δεν βρίσκεται στη ζωή και ως εκ τούτου παρέλκει η αναφορά του ονόματός του), στις οποίες αναφερόταν εξαιρετικά αρνητικά για τον Αρχιστράτηγο του Ελληνικού Στρατού κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού και Ελληνογερμανικού πολέμου, αντιστράτηγο τότε, Αλέξανδρο Παπάγο. Πάντοτε θεωρούσα ότι στο άρθρο εκείνο, που συντάχθηκε σε πολύ σύντομο χρόνο, δεν σχολιάστηκαν με την απαιτούμενη επάρκεια οι επίμαχες δηλώσεις του ανώτατου αξιωματικού.

Τη σημερινή ημέρα που σύμπας ο απανταχού της γης Ελληνισμός εορτάζει την επέτειο του ΟΧΙ, επανέρχομαι στο σχολιασμό εκείνων των δηλώσεων με σκοπό να τιμήσω αφ’ ενός όλους εκείνους τους πολλούς και ανώνυμους που με το «χαμόγελο στα χείλη» έσπευσαν στο κάλεσμα της ιστορίας και έδωσαν ακόμη και τη ζωή τους για την ελευθερία και τη τιμή της Ελλάδας και αφ’ ετέρου (να τιμήσω) εκείνους τους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες που προετοίμασαν τη Πατρίδα μας και το Στρατό της για να αντιμετωπίσουν, με πίστη στο δίκαιο του αγώνα, την ιταμή επίθεση της φασιστικής Ιταλίας και της ναζιστικής Γερμανίας κατά της Ελλάδας και ηγήθηκαν του έθνους σε μία από τις κρισιμότερες περιόδους της νεώτερης ιστορίας μας.

Οι επίμαχες δηλώσεις:

«Στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο έγινε ένα φοβερό λάθος με το οποίο οι ιστορικοί και στρατηγικοί μελετητές δεν ασχολούνται. Ο στρατός πολεμούσε στην Αλβανία. Στα οχυρά, όταν εισέβαλαν οι Γερμανοί, πολεμούσε άλλο κομμάτι του. Κανείς βέβαια δεν περίμενε ότι η Γιουγκοσλαβία θα σαρωνόταν και οι μηχανοκίνητες δυνάμεις του Χίτλερ θα έμπαιναν από τον Αξιό. Έγινε αυτό. Άρα έχουμε την αντιδιαστολή σχεδίασης και υλοποίησης. Δεν είχε προβλεφθεί σχέδιο για αυτό. Άρα έπρεπε να γίνει στρατηγικός ελιγμός. Διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε άνθρωπος για να τον κάνει. Δεν υπήρχε το αρμόδιο εξειδικευμένο πολεμικό στρατηγείο για να το κάνει αυτό. Κι έτσι μια απλούστατη στρατηγική κίνηση, μια μονάδα να πιάσει τον Όλυμπο να μην περάσουν οι Γερμανοί αμαχητί, δεν έγινε. Το Γενικό Στρατηγείο βρισκόταν στο Μεγάλη Βρετανία στην Αθήνα. Δεν είχε ούτε τους αρμόδιους επιτελείς, ούτε τον όγκο των εκτιμήσεων αυτών, δεν είχε όμως και την πείρα για να δει τα πράγματα. Εδώ δεν είδε το Αλβανικό Μέτωπο. Διέταξε τον Κατσιμήτρο να υποχωρήσει, που αν το έκανε θα ήταν καταστροφικό. Σας λέω μόνο τούτο, ότι δεν είχε αίσθηση του χώρου. Ο Στρατάρχης Παπάγος δεν πήγε ποτέ στο μέτωπο. Αυτά τα λάθη βέβαια μας τα κάλυψε η ιδιοφυΐα του Κατσιμήτρου, ο οποίος παράκουσε τις εντολές και νίκησε. Όμως το έλλειμμα του στρατηγικού ελιγμού παρέμεινε»

Γενικό Σχόλιο

Εδώ και πολλές δεκαετίες διάφοροι πολιτικοί χώροι, προτάσσοντας το ψευδεπίγραφο και άνευ ουσίας ιδεολόγημα «το ΟΧΙ το είπε ο Λαός», επιδίωξαν και συνεχίζουν να επιδιώκουν την αποδόμηση της συνεισφοράς στη μεγάλη μάχη που άρχισε το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940, των τότε πολιτειακών, πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών της Χώρας, εκείνων δηλαδή που σήκωσαν στους ώμους τους τη βαριά ευθύνη του ΟΧΙ και της διεύθυνσης του πολέμου για την απόκρουση της Ιταλικής επίθεσης κατά της Ελλάδας.

Όλοι αυτοί που διακινούν το σύνθημα «το ΟΧΙ το είπε ο Λαός» (κατά βάση μορφωμένοι και ευφυείς άνθρωποι), εξαπατούν συνειδητά τους «πάντα έτοιμους» να δεχθούν την κάθε ανοησία, δεδομένου ότι γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα ότι η κυβερνητική πολιτική της Χώρας δεν ασκείται και οι πόλεμοι δεν διεξάγονται από μία λαϊκή συνέλευση κάποιων εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών που θα συνέλθουν στην Πλατεία Συντάγματος, αλλά από την κυρίαρχη κυβέρνηση και τα άλλα θεσμικά όργανα της Χώρας (Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Βουλή). Κατά τον ίδιο τρόπο επίσης, οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν διεξάγονται από «λαϊκά μπουλούκια», αλλά από το στρατό της Χώρας που διαθέτει διοικητές και Αρχηγό. Σε κάθε περίπτωση ο πόλεμος είναι πολιτικό ζήτημα και «αποτελεί τη συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα».

Χρειάζονται πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες με όραμα και διάθεση για σκληρή εργασία, ώστε να μπορέσει η Χώρα μας να προετοιμαστεί η ίδια και να προετοιμάσει τις ένοπλες δυνάμεις της προκειμένου να αντιμετωπιστούν με επάρκεια πιθανές απειλές κατά της ασφάλειάς της και της ανεξαρτησίας της (όπως λ.χ. συμβαίνει τη τελευταία πεντηκονταετία που η πατρίδα μας εισπράττει τη μία «καρπαζιά μετά την άλλη» από τη Τουρκία!!!). Και την περίοδο προ του Ελληνοϊταλικού πολέμου υπήρξαν ηγέτες με επάρκεια και γνώση, που ανέλαβαν τη βαριά ευθύνη της προετοιμασίας του έθνους και των ενόπλων του δυνάμεων για την αντιμετώπιση πιθανών πολεμικών περιπετειών εξ αιτίας του επανεξοπλισμού της Βουλγαρίας, της καλλιέργειας αναθεωρητικών και επεκτατικών πολιτικών από τη φασιστική Ιταλία και τη ναζιστική Γερμανία, την κατάληψη της Αλβανίας από την Ιταλία και την προώθηση των Ιταλικών στρατευμάτων στα βορειοδυτικά σύνορα της Ελλάδας. Οι ηγέτες αυτοί (όσο και αν δεν αρέσει σε κάποιους) ήταν ο βασιλιάς Γεώργιος ο Β’, ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς και ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού και στη συνέχεια Αρχιστράτηγος του Στρατού, αντιστράτηγος τότε, Αλέξανδρος Παπάγος. Είναι οι ηγέτες της Χώρας που θεμελίωσαν τη δυνατότητα να λεχθεί το ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου 1940 και ηγήθηκαν με σοβαρότητα και επάρκεια της εξάμηνης πολεμικής προσπάθειας για την αντιμετώπιση της Ιταλικής επίθεσης και στη συνέχεια για την αντιμετώπιση της Γερμανικής επίθεσης.

[Σημείωση: Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εξαιρεθεί το Έθνος (ο Λαός αν θέλετε) από την εξίσωση της νίκης. Είναι αυτός που ανταποκρίθηκε πρόθυμα στο κάλεσμα της «μοίρας», εγκρίνοντας και νομιμοποιώντας έτσι το ΟΧΙ του πρωθυπουργού στην Ιταλική απαίτηση για την παράδοση της Χώρας και έδωσε τα πάντα, ακόμη και το αίμα του, στον υπέρ πάντων αγώνα για την ελευθερία της πατρίδας.]

Οι δηλώσεις στην αρχή του κειμένου, που ελέχθησαν μάλιστα από έναν σημαίνοντα ανώτατο αξιωματικό ε.α. του Ελληνικού Στρατού, αποτελούν σημαντική συνεισφορά (ασχέτως αν ελέχθησαν από άγνοια) στην προσπάθεια αποδόμησης της τεράστιας συνεισφοράς του Αρχιστράτηγου του Στρατού Στρατάρχη Αλέξανδρου Παπάγου στην επίτευξη της νίκης εναντίον της φασιστικής Ιταλίας. Διότι ανεξάρτητα της δυσμενούς τροπής που έλαβε ο αγώνας του μαχομένου εντός της Αλβανίας Ελληνικού Στρατού μετά τη Γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδας στις 6 Απριλίου 1941, η Πατρίδα μας νίκησε τη φασιστική Ιταλία και στο πεδίο της μάχης αλλά και στο ηθικό και ιδεολογικό πεδίο.

Οι νίκες, όπως και οι ήττες, ανήκουν στους πολιτικούς ηγέτες που ηγήθηκαν των πολέμων και στους αρχιστράτηγους ή στους κατά περίπτωση διοικητές που διηύθυναν τις πολεμικές επιχειρήσεις. Την επαύριον της συντριβής και συνθηκολόγησης της ναζιστικής Γερμανίας, την επινίκια παρέλαση στη κόκκινη πλατεία της Μόσχας την άνοιξε ιππεύων επί λευκού ίππου ο στρατάρχης της Σοβιετικής Ένωσης Ζούκοφ, αποτίοντας χαιρετισμό στον πολιτικό ηγέτη του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου που διεξήγαγε η Χώρα του, δηλαδή τον Ιωσήφ Στάλιν. Την επαύριο της Μικρασιατικής καταστροφής οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα οι πολιτικοί που διετέλεσαν πρωθυπουργοί και ο αρχιστράτηγος της Στρατιάς Μ. Ασίας. Δεν οδηγήθηκε ο λαός! Ούτε αποδόθηκε η ευθύνη στο λαό για την εισβολή του ΑΤΤΙΛΑ στη Κύπρο ή το φιάσκο στα Ίμια. Σε κάθε περίπτωση τα στερνά τιμούν τα πρώτα.

Ολοκληρώνοντας τον πρόλογο αυτό, πιστεύω ότι αποτελεί μικροψυχία αξιωματικοί που ηγήθηκαν των Ενόπλων Δυνάμεων της Χώρας της τελευταία πεντηκονταετία, να προσπαθούν να «κοντύνουν» το νικητή αρχιστράτηγο δύο πολέμων.

Η κατάληψη της Αλβανίας από την Ιταλία και το Σχέδιο «ΙΒ»

Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και μέχρι και το 1939, ως απειλή αντιμετωπιζόταν μόνο η Βουλγαρία και με βάση την υπόψη εκτίμηση, ο στρατός η σχεδίαση και η οχύρωση είχαν προσανατολιστεί προς την Κεντρική – Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Για την αντιμετώπιση της Βουλγαρικής απειλής κατασκευάστηκε στην Ελληνοβουλγαρική μεθόριο [μεταξύ του τριεθνούς επί του Μπέλες και του ποταμού Νέστου] η οχυρωματική γραμμή «Μπέλες – Νέστος» ή και «γραμμή Μεταξά», που είχε σαν σκοπό να βοηθήσει τις υπάρχουσες εκεί ενεργές δυνάμεις να αναχαιτίσουν για όσο χρόνο απαιτούνταν τη Βουλγαρική επίθεση, ώστε να ολοκληρωθεί υπό συνθήκες ασφαλείας η επιστράτευση και η στρατηγική συγκέντρωση του στρατού στη κεντρική και Ανατολική Μακεδονία, προκειμένου να αναληφθούν «εν καιρώ» επιθετικές επιχειρήσεις προς το Βουλγαρικό έδαφος.

Ο υπάρχον όμως σχεδιασμός άλλαξε ριζικά στις 7 Απριλίου 1939, με την αποβίβαση των Ιταλικών στρατευμάτων στην Αλβανία και τη προώθησή τους στα Ελληνοαλβανικά σύνορα. Το 1939, οι μόνες δυνάμεις που ήσαν προσανατολισμένες προς την Αλβανία, ήταν η VIII Μεραρχία στην Ήπειρο και η IX Μεραρχία στη Δυτική Μακεδονία. Το ΓΕΣ έλαβε άμεσα και σοβαρά μέτρα για την αντιμετώπιση της νέας αυτής απειλής και κατάρτισε ένα νέο σχέδιο εκστρατείας με την ονομασία «ΙΒ», που αντιμετώπιζε ταυτόχρονη απειλή από την Ιταλία και τη Βουλγαρία και το οποίο και κοινοποιήθηκε στους σχηματισμούς στις 4 Μαΐου 1939. Όμως λόγου του αιφνίδιου της απειλής, της πρόωρης σχεδίασης, της μη ύπαρξης οχύρωσης προς την Αλβανία και της αδυναμίας να εκτελεστούν άμεσα οι απαραίτητες προετοιμασίες για τη πλήρη αντιμετώπιση της απειλής που παρουσιάστηκε αιφνιδιαστικά στη βορειοδυτική Ελλάδα, το σχέδιο «ΙΒ» ήταν βασικά αμυντικό και το μέρος που αφορούσε το θέατρο επιχειρήσεων προς την Αλβανία, προέβλεπε ότι εφόσον οι πολεμικές συνθήκες θα το επέβαλαν, ο Ελληνικός Στρατός θα εγκατέλειπε την Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία μέχρι τον ποταμό Άραχθο και το όρος Βέρμιο αντίστοιχα, με σκοπό να κερδηθεί ο απαιτούμενος χρόνος για την ολοκλήρωση της επιστράτευσης, ώστε να δοθεί η κύρια αμυντική μάχη στη φυσικά ισχυρή τοποθεσία «Άραχθος – Ζυγός Μετσόβου – Αλιάκμονας – Βέρμιο», όπου εκτιμούσε η στρατιωτική ηγεσία ότι ήταν δυνατή η συγκέντρωση των κύριων Ελληνικών δυνάμεων, ώστε να διεξαχθεί ο αμυντικός αγώνας υπό ευνοϊκότερες συνθήκες. .

Παράλληλα με τη σχεδίαση άρχισε και η οχύρωση στη μεν Ήπειρο στη τοποθεσία «Ελαία (Καλπάκι) – Καλαμάς ποταμός», στη δε Δυτική Μακεδονία στη τοποθεσία των συνόρων.

Διάταξη αντιπάλων στις 27 Οκτωβρίου 1940

Η μεταβλητή του σχεδίου «ΙΒα»

Στη συνέχεια και αφού εκτιμήθηκε ότι η Βουλγαρία θα παρέμενε ουδέτερη, κοινοποιήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 1939 η πρώτη μεταβλητή του σχεδίου ΙΒ με την ονομασία «ΙΒα», δια της οποίας προβλεπόταν ότι στη μεν Δυτική Μακεδονία η άμυνα θα διεξαγόταν πλησίον των συνόρων [δηλαδή δεν θα γινόταν υποχώρηση στη γραμμή Αλιάκμονας – Βέρμιο], στη δε Ήπειρο ο στρατός θα συμπτυσσόταν από τα σύνορα και θα διεξήγαγε τον αμυντικό αγώνα είτε στη τοποθεσία «Ελαία (Καλπάκι) – Καλαμάς» είτε στη τοποθεσία του Αράχθου ποταμού. Και στις δύο αμυντικές τοποθεσίες, της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας, οι εργασίες οχύρωσης που είχαν ξεκινήσει προ 4 μηνών, συνεχίζονταν με αμείωτη ένταση. Οι προβλεπόμενες μεγάλες μονάδες ήταν γενικά ίδιες με τις του σχεδίου ΙΒ, με την εξής κατανομή:

Θέατρο Επιχειρήσεων προς την Αλβανία

  1. Ήπειρος: VIII Μεραρχία Πεζικού
  1. Δυτική Μακεδονία: Τμήμα Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας (ΤΣΔΜ)
  • Β’ Σώμα Στρατού:

Ι Μεραρχία Πεζικού (Λάρισα), ΙΧ Μεραρχία Πεζικού (Καστοριά), V Ταξιαρχία (Γρεβενά)

  • Γ’ Σώμα Στρατού:

Χ Μεραρχία Πεζικού (Έδεσσα), IV Ταξιαρχία Πεζικού (Φλώρινα)

  • Απόσπασμα Πίνδου:

51 Σύνταγμα Πεζικού (Επταχώριο)

  • Εφεδρεία: ΧΙ Μεραρχία Πεζικού (Γιαννιτσά), Ταξιαρχία Ιππικού (Καλαμπάκα)

Θέατρο επιχειρήσεων προς τη Βουλγαρία

  1. Τμήμα Στρατιάς Καβάλας:
  • Ομάδα Μεραρχιών:

VI Μεραρχία Πεζικού (Σέρρες), XVII Μεραρχία Πεζικού (Κιλκίς)

  • Δ’ Σώμα Στρατού:

VII Μεραρχία (Δράμα), XIV Μεραρχία (Ξάνθη), VII και XVI Ταξιαρχίες Πεζικού (Καβάλα)

  • Ε’ Σώμα Στρατού:

ΧΙΙ Μεραρχία Πεζικού (Κομοτηνή), ΧΙΙΙ Μεραρχία Πεζικού (Αλεξανδρούπολη)

Γενική εφεδρεία Αρχιστράτηγου

  1. Α’ Σώμα Στρατού:

ΙΙΙ και IV Μεραρχίες Πεζικού (περιοχή Κοζάνης), ΙΙ Μεραρχία Πεζικού (Καλαμπάκα)

  1. V Μεραρχία και ΙΙΙ Ταξιαρχία Πεζικού (Φλώρινα)
  2. Μεραρχία Ιππικού ( Έδεσσα – Γιαννιτσά)

Σύνολο: 15 Μεραρχίες Πεζικού, 1 Μεραρχία Ιππικού, 5 Ταξιαρχίες Πεζικού, 1 Ταξιαρχία Ιππικού.

Σχολιασμός των επίμαχων δηλώσεων

1ος «Μύθος»

«Το Γενικό Στρατηγείο δεν είχε αίσθηση του χώρου (του Αλβανικού Μετώπου), δεν διέθετε την πείρα για να δει τα πράγματα, δεν διέθετε τους αρμοδίους επιτελείς και δεν είχε (δεν διέθετε) τον όγκο των (των αναγκαίων) εκτιμήσεων»

Από τη παραπάνω αναφορά αφήνεται να εννοηθεί ότι το Γενικό Στρατηγείο (δηλαδή ο αρχιστράτηγος) δεν είχε αίσθηση της γεωγραφίας (του χώρου) του Αλβανικού Μετώπου, δεν διέθετε τη πείρα για να δει με ρεαλισμό τη κατάσταση (τα πράγματα), δεν διέθετε τους αρμόδιους επιτελείς (μάλλον εννοεί τους κατάλληλους, δεδομένου ότι αρμοδιότητες θα είχαν δοθεί στους επιτελείς) και δεν είχε τον όγκο των εκτιμήσεων (δεν διέθετε τις αναγκαίες εκτιμήσεις για να λάβει τις ενδεικνυόμενες αποφάσεις, αφού δεν είχε αίσθηση του χώρου, πείρα και τους κατάλληλους επιτελείς).

Αν και ο λόγος δεν είναι αρκούντως σαφής, εικάζω ότι εννοεί ότι το Γενικό Στρατηγείο (ο Αρχιστράτηγος και το επιτελείο του) δεν διέθετε πείρα, δεν είχε επανδρωθεί με τους κατάλληλους επιτελείς, δεν είχε αίσθηση της γεωγραφίας του Αλβανικού Μετώπου, και ως εκ τούτου δεν είχε στη διάθεσή του και τις καταλληλότερες εκτιμήσεις προκειμένου ο Αρχιστράτηγος να λάβει τις κάθε φορά ορθές αποφάσεις.

Σχολιασμός

Αναφορικά με το ζήτημα της στρατιωτικής πείρας ενός ανώτατου αξιωματικού, αυτή υπάρχει όταν στηρίζεται στη γνώση, στην υπηρέτηση σε μονάδες εκστρατείας, στη συμμετοχή σε πολεμικές επιχειρήσεις και στην προϋπηρεσία σε θέσεις ευθύνης. Ο Αλέξανδρος Παπάγος διέθετε με επάρκεια την αναγκαία για κάθε αξιωματικό γνώση και πολεμική εμπειρία από τη συμμετοχή του στους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Μικρασιατική Εκστρατεία, αλλά και πείρα διοικήσεως και επιτελούς, αφού κατ’ επανάληψη του ανατέθηκαν αυτά τα καθήκοντα. Από το 1927 μέχρι και τον Οκτώβριο του 1940 χρημάτισε διαδοχικά διοικητής της Ταξιαρχίας Ιππικού, Υπαρχηγός του ΓΕΣ, Επιθεωρητής του Ιππικού, Διοικητής Σώματος Στρατού και Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού επί τετραετία. Διέθετε επιβολή επί των υφισταμένων του και απαιτούσε άοκνο εργασία από αυτούς. Αν δεν ήταν αυτός ο καταλληλότερος για Αρχιστράτηγος του Ελληνικού Στρατού κατά το πόλεμο του 1940-1941, ποιος άλλος μπορούσε να ήταν; Το νικηφόρο αποτέλεσμα του Ελληνοϊταλικού πολέμου τον δικαίωσε.

Το Γενικό Στρατηγείο και η συγκρότησή του

Αμέσως με την έναρξη της Ιταλικής επίθεσης, ανατέθηκε με Βασιλικό Διάταγμα η Αρχηγία (Αρχιστρατηγία) του Στρατού Ξηράς στον αντιστράτηγο Αλέξανδρο Παπάγο. Κατόπιν τούτου συγκροτήθηκε το Γενικό Στρατηγείο του Στρατού Ξηράς, η λειτουργία του οποίου άρχισε από την 2400 ώρα της 28ης Οκτωβρίου 1940.

Το Γενικό Στρατηγείο ήταν ένα ευέλικτο επιχειρησιακό επιτελείο, απαλλαγμένο από τις λοιπές δουλείες της «καθημερινότητας» του Γενικού Επιτελείου Στρατού, η αποστολή του οποίου ήταν να συνδράμει τον Αρχιστράτηγο στη διεύθυνση των επιχειρήσεων. Για την ιστορία είναι σκόπιμο να αναφέρουμε τη συγκρότηση του:

Αρχιστράτηγος Αντιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος

  • Αρχηγός Επιτελείου Γενικού Στρατηγείου Υποστράτηγος Μελισσηνός Παράσχος
  • Α’ Υπαρχηγός Γενικού Στρατηγείου Υποστράτηγος Στρίμπερ Ιωάννης
  • Β’ Υπαρχηγός Γενικού Στρατηγείου Υποστράτηγος Καράσσος Χρήστος
  • Διευθυντής Ι Γραφείου Συνταγματάρχης ΠΒ Φίλιππας Νικόλαος
  • Διευθυντής ΙΙ Γραφείου Συνταγματάρχης ΠΖ Περιβολιώτης Απόστολος
  • Διευθυντής ΙΙΙ Γραφείου Συνταγματάρχης ΠΒ Κιτριλάκης Στυλιανός με βοηθό το Συνταγματάρχη ΜΧ Κανελλόπουλο Κωνσταντίνο
  • Τμήμα Επιχειρήσεων ΙΙΙ Γραφείου Αντισυνταγματάρχης ΠΖ Δόβας Κωνσταντίνος και Αντισυνταγματάρχης Ιππικού Κορόζης Αθανάσιος
  • Διευθυντής IV Γραφείου Συνταγματάρχης ΠΒ Βίμπλης Μιλτιάδης

Κάτω από τους Συνταγματάρχες Διευθυντές των Επιτελικών Γραφείων υπήρχαν και άλλοι αξιωματικοί διαφόρων βαθμών ως τμηματάρχες τμημάτων που συνέδραμαν στην εύρυθμη λειτουργία του Στρατηγείου.

Με βάση το βιβλίο «Από τη σκοπιά μου» του τότε ταγματάρχη ΠΖ Παπαθανασιάδη Θεοδόσιου που υπηρετούσε στο Τμήμα Επιχειρήσεων του Γενικού Στρατηγείου, γνωρίζουμε ότι όλοι αξιωματικοί του Γενικού Στρατηγείου ήταν επιλεγμένοι από τον Παπάγο με βάση αξιοκρατικά κριτήρια και ήταν όλοι απόφοιτοι της Σχολής Πολέμου της Ελλάδας, με κάποιους εξ αυτών και της Σχολής Πολέμου της Γαλλίας.

Κατόπιν των παραπάνω προκαλεί τουλάχιστο απορία η αναφορά ότι το Γενικό Στρατηγείο δεν διέθετε τους αρμόδιους επιτελείς, όταν πολλοί εξ αυτών διέθεταν και σημαντική πολεμική εμπειρία από τους πολέμους που προηγήθηκαν.

Παράλληλα με το Γενικό Στρατηγείο λειτουργούσε και το Έμπεδο του Γενικού Επιτελείου Στρατού υπό τον έφεδρο εκ μονίμων αντιστράτηγο Κωνσταντίνο Πάλλη (θα μπορούσε με σημερινούς όρους να θεωρηθεί ως στρατηγείο μετόπισθεν), που ασχολούνταν με τη διεκπεραίωση δευτερευόντων ζητημάτων.

2ος «Μύθος»

«Εδώ δεν είδε το Αλβανικό Μέτωπο. Διέταξε τον Κατσιμήτρο να υποχωρήσει, που αν το έκανε θα ήταν καταστροφικό. … Αυτά τα λάθη βέβαια μας τα κάλυψε η ιδιοφυΐα του Κατσιμήτρου, ο οποίος παράκουσε τις εντολές και νίκησε.»

Γενικότητες

Η παραπάνω φράση, αναφέρεται σε γεγονότα της σχεδίασης πριν αρχίσει ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος. Επομένως δεν υπήρχε ακόμη μέτωπο. Υπήρχε όμως το Θέατρο Επιχειρήσεων Ηπείρου από το Ιόνιο μέχρι το όρος Σμόλικας (ναι), η ευθύνη του οποίου είχε ανατεθεί στην VIII Μεραρχία Πεζικού υπό τον υποστράτηγο Χαράλαμπο Κατσιμήτρο, που υπαγόταν απ’ ευθείας στο ΓΕΣ. Η περιοχή από το όρος Σμόλικας (όχι) μέχρι τη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα αποτελούσε το Θέατρο Επιχειρήσεων Δυτικής Μακεδονίας η ευθύνη του οποίου είχε ανατεθεί στο Τμήμα Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας (ΤΣΔΜ).

Η VIIIη Μεραρχία Πεζικού είχε προεπιστρατευθεί το Σεπτέμβριο του 1940 και τις παραμονές της Ιταλικής επίθεσης διέθετε 4 Συντάγματα Πεζικού (τα 15ο, 24ο και τα 3/40 και 5/42 Συντάγματα Ευζώνων) με ένα σύνολο 15 Ταγμάτων, το Στρατηγείο της ΙΙΙης Ταξιαρχίας ΠΖ και 15 πυροβολαρχίες Πυροβολικού. Την παραμονή της Ιταλικής επιθέσεως κινούταν προς την Ήπειρο το 2/39 Σύνταγμα Ευζώνων του Μεσολογγίου.

Σχολιασμός

Εδώ παρουσιάζεται ο τότε αρχιστράτηγος ως ένας ανίκανος αρχηγός, που σε κάποια στιγμή της μάχης διατάσσει ένα υφιστάμενό του διοικητή να υποχωρήσει από το τομέα ευθύνης του χωρίς ιδιαίτερο μάλλον λόγο και ότι στη περίπτωση που αυτός υπάκουε και εκτελούσε την εντολή που του δόθηκε, τα αποτελέσματα θα ήταν καταστροφικά για την Ελλάδα. Ευτυχώς για την Ελλάδα, επειδή ο υφιστάμενος διοικητής ήταν εξαιρετικά ευφυής, αντιλήφθηκε το ολέθριο λάθος του αρχηγού του, αρνήθηκε να εκτελέσει την εντολή που έλαβε και έσωσε τη κατάσταση.

Κάτι περισσότερο μειωτικό για τον αρχιστράτηγο της νίκης δεν έχει λεχθεί από κανένα.

Τέτοια λόγια δεν επιτρέπεται να λέγονται όχι μόνο από στρατιωτικούς και μάλιστα ανώτατους, αλλά ούτε και από το τελευταίο στρατιώτη. Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή αποδεχθούμε και μάλιστα επικροτούμε τέτοιες αναφορές, είναι σαν επιβραβεύουμε την ανυπακοή και να καλούμε το κάθε αξιωματικό που διαφωνεί με την απόφαση του διοικητή του να μη εκτελέσει την αποστολή τους και να ενεργήσει κατά τον τρόπο που αυτός νομίζει.

Απαράβατος κανόνας: Φάρος και οδηγός για τους αξιωματικούς και τους οπλίτες, είναι ο όρκος τους και η αποστολή τους.

Ανεξάρτητα των παραπάνω, ο Αρχιστράτηγος Αλ. Παπάγος, δεν ήταν κάποιος που μπορούσε να ανεχθεί την ανυπακοή. Αφαιρούσε χωρίς δισταγμό τη διοίκηση από αξιωματικούς που δεν εκτέλεσαν τις εντολές του, ή απέτυχαν. Μία από τις πρώτες ενέργειες του ως Αρχιστράτηγος, ήταν η αφαίρεση της διοικήσεως από το Μέραρχο της ΙΙΙης Μεραρχίας Πατρών και το διοικητή του 12ου Συντάγματος Πατρών, λόγω της σύγχυσης και του πανικού στον οποίο περιήλθαν ύστερα από το βομβαρδισμό της Πάτρας στις 28 Οκτωβρίου από την Ιταλική αεροπορία και την ανυπόστατη πληροφορία που έλαβαν από τη Χωροφυλακή Ηλείας ότι οι Ιταλοί αποβιβάστηκαν στις βορειοδυτικές ακτές της Πελοποννήσου.

Τα αληθή γεγονότα

Ούτε ο Παπάγος διέταξε τον Κατσιμήτρο να υποχωρήσει, ούτε ο Κατσιμήτρος αρνήθηκε να εκτελέσει τις εντολές του.

Η βασική αποστολή της VIIIης Μεραρχίας απέρρεε από το Σχέδιο Επιχειρήσεων ΙΒ και από τις μεταβλητές αυτού ΙΒα και ΙΒβ και ήταν η εξής:

«Η κάλυψις του Θεάτρου Δυτικής Μακεδονίας από της γενικής κατευθύνσεως Ιωαννίνων – Ζυγός (Μετσόβου) και η απόφραξις των προς Αιτωλοακαρνανίαν εξ Ηπείρου αγουσών οδεύσεων (κυρία προσπάθεια)»

Η παραπάνω αποστολή που καθορίστηκε σε ένα αρχικό στάδιο και τροποποιούταν συνεχώς με βάση τα νέα στοιχεία που υπεισέρχονταν στο σχεδιασμό (δηλαδή τις πληροφορίες περί του εχθρού και τις εκτιμήσεις για τον τρόπο ενεργείας του, τη πρόοδο των εκτελουμένων έργων οχύρωσης στη τοποθεσία «Ελαία – Καλαμάς» στην Ήπειρο και την ενίσχυση της Μεραρχίας δια νέων δυνάμεων). Βασανιστικός παράγοντας που υπεισερχόταν στον Ελληνικό σχεδιασμό, ήταν η καταθλιπτική υπεροχή της Ιταλικής αεροπορίας έναντι της Ελληνικής, η οποία μπορούσε να προσβάλει, πρακτικά ανεμπόδιστα, τα κέντρα επιστράτευσης του Ελληνικού Στρατού, τους κόμβους και τα μέσα συγκοινωνιών δια των οποίων θα προωθούνταν οι επιστρατευόμενες δυνάμεις στους χώρους τελικού προορισμού τους, ως επίσης και τις κρίσιμες υποδομές του Στρατού. Στη συνέχεια υπεισήλθε στη σχεδίαση και η πιθανότητα της απόβασης Ιταλικών δυνάμεων στον Αμβρακικό κόλπο και η κατάληψη του κόμβου Φιλιππιάδας – Λούρου, πράγμα που θα είχε ως συνέπεια την αποκοπή των δυνάμεων της Ηπείρου από τη νότια Ελλάδα. Βεβαίως οι προβλέψεις αυτές δεν επαληθεύτηκαν, αλλά η Ελλάδα δεν είχε να αντιτάξει κάτι το ουσιαστικό στη πανίσχυρη αεροπορία και στο πανίσχυρο πολεμικό ναυτικό της Ιταλίας και ως εκ τούτου όλα τα ενδεχόμενα έπρεπε να ληφθούν υπόψη και να αντιμετωπιστούν.

Κρίσιμη παράμετρος στον όλο σχεδιασμό του ΓΕΣ ήταν να μη «αποκαλυφθεί» στις Ιταλικές δυνάμεις που θα ενεργούσαν προς την Ήπειρο, ο κορμός της Ελλάδας και ως εκ τούτου η βασική εντολή της VIIIης Μεραρχίας δεν ήταν η άμυνα της Ηπείρου, αλλά η ισχυρή κάλυψη του Θεάτρου της Δυτικής Μακεδονίας και της νότιας Ελλάδας, προκειμένου να μη βρεθεί ο Ιταλικός Στρατός στα νώτα των δυνάμεων των Β’, Γ’, Δ’ και Ε’ Σωμάτων Στρατού που κάλυπταν τη Χώρα από το Γράμμο μέχρι τον Έβρο. Η VIIIη Μεραρχία επιβαλλόταν με κάθε τρόπο να απαγορεύσει στον αντίπαλο την οδό που οδηγούσε από τα Ιωάννινα δια της διάβασης της Κατάρας στη πεδιάδα της Θεσσαλίας (μοναδική τότε) και τις οδεύσεις που από την Άρτα οδηγούσαν στην Αιτωλοακαρνανία και τη νότια Ελλάδα.

Η αποστολή της Μεραρχίας ήταν πολύπλοκη και αυτό φαίνεται από τις διαδοχικές οδηγίες του ΓΕΣ προς τη Μεραρχία, που αναπροσαρμόζονταν ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης (εχθρός, ημέτερες δυνάμεις). Τα κείμενα των διαταγών και οδηγιών είναι μακροσκελή, αλλά παρακάτω παρατίθενται κάποια σημαντικά σημεία αυτών:

Στις 9 Αυγούστου

Το ΓΕΣ καθόριζε ως αποστολή της Μεραρχίας: Τη κάλυψη της επιστράτευσης της και την εξασφάλιση υπό οποιεσδήποτε συνθήκες της ελεύθερης χρησιμοποίησης της οδού Ελαία (Καλπάκι) – Ιωάννινα – Φιλιππιάδα και εάν είναι δυνατό την απόφραξη του Αμβρακικού κόλπου. Τη πραγματοποίηση μίας αρχικής διάταξης που να περιλαμβάνει την αναγκαιούσα προκάλυψη και ισχυρές εφεδρείες κλιμακωμένες κατά μήκος της αρτηρίας Ελαία – Ιωάννινα – Φιλιππιάδα προς το σκοπό να ρυθμίσει τον αγώνα είτε με την επέμβαση των εφεδρειών της, είτε με τη παραχώρηση εδάφους στον αντίπαλο. Η αμφισβήτηση του εδάφους στον αντίπαλο, δεν έπρεπε να οδηγήσει σε διασπορά και φθορά των δυνάμεών της. Βασική εντολή της Μεραρχίας παρέμενε η κάλυψη του Θεάτρου της Δυτικής Μακεδονίας και της νότιας Ελλάδας.

Στις 24 Αυγούστου

Ο Αρχηγός του ΓΕΣ διαβιβάζει δια του Ταγματάρχη Γεωργίου Γρίβα νέες οδηγίες προς το διοικητή της Μεραρχίας, στη τελευταία παράγραφο των οποίων αναφέρει ότι αναγνωρίζει τη δυσχερή θέση της, ότι η κυβέρνηση με δεδομένη την αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου δεν αναμένει νίκες από αυτή, αλλά να σώσει τη τιμή των Ελληνικών όπλων και προς τούτο ο διοικητής της Μεραρχίας μπορεί να διαθέσει τις δυνάμεις του όπως αυτός νομίζει καλύτερα. Είναι προφανές ότι ο Παπάγος έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του Κατσιμήτρου και έτσι του αφήνει ευρύτατη πρωτοβουλία ενεργειών.

Στις 3 Σεπτεμβρίου

Η Μεραρχία γίνεται αποδέκτης νέων οδηγιών από το ΓΕΣ, κύρια σημεία των οποίων είναι τα εξής:

  • Η Μεραρχία να εξετάσει τα μέχρι εκείνη τη στιγμή ληφθέντα μέτρα για την απόφραξη και άμυνα του στενού της Πρέβεζας.
  • Οι δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού για την απόκρουση αποβατικών επιχειρήσεων στις ακτές από Πρέβεζα μέχρι τη Καστροσυκιά είναι περιορισμένες.
  • Ο ελιγμός της Μεραρχίας για την εκπλήρωση της βασικής της εντολής (κάλυψη του Θεάτρου Δυτικής Μακεδονίας και απόφραξη των οδεύσεων προς την Αιτωλοακαρνανία) δεν πρέπει να είναι άκαμπτος, αλλά προοδευτικά να προσαρμόζεται εφόσον τα μέσα αυξάνονται.
  • Τα μέχρι εκείνη τη στιγμή σχέδια έχουν περιορισμένη αξία και θα πρέπει να προσαρμόζονται προς τα πραγματικά δεδομένα (αντίπαλος – ημέτερες δυνάμεις) και οι μέχρι τότε οδηγίες αφήνουν στη Μεραρχία ευρεία πρωτοβουλία για να καθορίσει τον ελιγμό της.

Στις 17 Σεπτεμβρίου

Η Μεραρχία λαμβάνει «συγκεφαλαιωτικές» αντιλήψεις του ΓΕΣ για την αντιμετώπιση των ενεργειών του αντιπάλου:

  • Άμυνα στο θέατρο Ηπείρου και προσπάθεια αναχαίτισης του αντιπάλου όπου είναι δυνατό.
  • Ισχυρή κάλυψη του θεάτρου Δυτικής Μακεδονίας από τη κατεύθυνση Ιωάννινα – Μέτσοβο. Προς τούτο η Μεραρχία έχει την ελευθερία να επιδιώξει τη κάλυψη της Δυτικής Μακεδονίας είτε επί της γραμμής Ελαία (Καλπάκι) – Καλαμάς ποταμός, με το δεξιό της στηριζόμενο επί του όρους Σμόλικα (γραμμή ΙΒα), είτε επί της γραμμή του ποταμού Αράχθου (γραμμή ΙΒ), με το δεξιό της στηριζόμενο προς το Ζυγό Μετσόβου (όρος Λάκμων).

«Και με τας παρούσας οδηγίας ουδείς περιορισμός τίθεται εις την VIIIη Μεραρχίαν επί της εκλογής της δια την εκπλήρωσιν της δοθείσης αποστολής τοποθεσίας της αντιστάσεως, εκλογής νοουμένης εντός των τεθέντων ορίων (πρόσω, οπίσω). Έχετε ελευθερίαν αποφάσεως αναλόγως των τότε συνθηκών να εκλέξετε επιβαλλομένην τοποθεσία από της τοιαύτης Ελαίας – Καλαμά και οπίσω. Δια την περίπτωσιν καθ΄ ην ηθέλετε εγκαταλείψει την περιοχήν Ιωαννίνων και επομένως αποκαλύψει τοιουτοτρόπως την κατεύθυνσιν Ιωάννινα – Ζυγός Μετσόβου, θα πρέπη να καλύψητε την τελευταίαν ταύτην κατεύθυνσιν δια δυνάμεως τουλάχιστον συντάγματος πεζικού μετά δύο μοιρών πυροβολικού και ουχί τάγματος κ.λ.π. ως ήτο μέχρι τούδε καθωρισμένον.»

Είναι πασιφανές ότι η αποστολή της VIIIης Μεραρχίας για την αντιμετώπιση της εκάστοτε κατάστασης διεπόταν από ελαστικότητα και αφηνόταν στην απόλυτη πρωτοβουλία του διοικητή της η απόφαση για την εκλογή της τοποθεσίας που θα δινόταν ο αμυντικός αγώνας.

Ο διοικητής της Μεραρχίας υποστράτηγος Κατσιμήτρος με βάση τις οδηγίες του ΓΕΣ αποφάσισε να διεξάγει τον αμυντικό αγώνα επί της τοποθεσίας Ελαία – Καλαμάς ποταμός και στις 23 Σεπτεμβρίου εξέδωσε διαταγή επιχειρήσεων δια της οποίας καθόριζε ότι η Μεραρχία είχε αποφασίσει να παρασύρει τον αντίπαλο επί της οργανωμένης τοποθεσίας Ελαία – Καλαμάς και αφού επιφέρει σε αυτό φθορά, δια γενικής αντεπιθέσεως θα επιδιώξει να τον απορρίψει πέρα των συνόρων. Εννοείτε ότι η διαταγή της Μεραρχίας υποβλήθηκε στο ΓΕΣ και εγκρίθηκε.

Μετά τα όσα παρουσιάστηκαν προκύπτει ότι ο στρατηγός Χαράλαμπος Κατσιμήτρος ούτε διατάχθηκε να υποχωρήσει στον Άραχθο, αλλά ούτε και η απόφαση του να αμυνθεί στη τοποθεσία «Ελαία – Καλαμάς» λήφθηκε τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου. Το ότι το ΓΕΣ άφησε στο Κατσιμήτρο τη πρωτοβουλία να αποφασίσει σε ποια τοποθεσία θα αμυνόταν η Μεραρχία του, αποδεικνύει ότι ο Παπάγος εκτιμούσε τη προσωπικότητα και τον επαγγελματισμό του Κατσιμήτρου και τον εμπιστευόταν απεριόριστα. Η απόφαση του Κατσιμήτρου να αμυνθεί στη τοποθεσία «Ελαία – Καλαμάς», δεν λήφθηκε ερήμην του Αρχιστράτηγου, αλλά έτυχε της έγκρισης του και της θερμής συμπαράστασής του. Ο Κατσιμήτρος δεν παράκουσε καμιά διαταγή του ΓΕΣ. Εκτέλεσε μέσα στα πλαίσια της πρωτοβουλίας που του έδωσε το ΓΕΣ την αποστολή του.

Επομένως: Από πουθενά δεν προκύπτει ότι ο Αρχηγός του ΓΕΣ διέταξε τον Κατσιμήτρο να υποχωρήσει (να εγκαταλείψει την Ήπειρο) και ότι ο Κατσιμήτρος δεν υπάκουσε και νίκησε. Και όλη αυτή η παραφιλολογία (που μάλιστα διακινείται και από σημαντικούς ανώτατους αξιωματικούς) εντάσσεται ή δεν εντάσσεται (;) στην αποδόμηση της προσωπικότητας του Αρχιστράτηγου Αλ. Παπάγου ως ενός εκ των βασικών παραγόντων της «θεμελίωσης» του ΟΧΙ και της επίτευξης της νίκης;

[1η Σημείωση: Μέχρι και σήμερα τα βήματά μου ελάχιστες φορές διασταυρώθηκαν με διοικητές που επέτρεπαν την ανάπτυξη πρωτοβουλίας στους υφισταμένους τους.]

[2η Σημείωση: Για την ιστορία αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Κατσιμήτρος έλαβε μέρος στην εκστρατεία της Μικράς Ασίας και στις 13 Αυγούστου 1922 ως διοικητής τάγματος πεζικού του 5ου Συντάγματος Πεζικού, αμύνθηκε γενναία στις επιθέσεις των Τούρκων στο Κέντρο Αντιστάσεως Χασάν Μπελ, όπου και τραυματίστηκε. Το Χασάν Μπελ άντεξε στις επιθέσεις των Τούρκων και δεν καταλήφθηκε, με αποτέλεσμα ο διοικητής της 57ης Τουρκικής μεραρχίας Ρεσάτ μπέης που είχε ως αποστολή τη κατάληψη του, να αυτοκτονήσει εξ αιτίας της αποτυχίας του. Ως γνωστό η ιστορία στην Ελλάδα πολλές φορές γράφεται με μύθους. Ο Γιάννης Καψής στα βιβλία του, πίστωσε στο Πλαστήρα τη νίκη του Κατσιμήτρου.]

3ος «Μύθος»

«το Γενικό Στρατηγείο δεν είχε αίσθηση του Αλβανικού μετώπου»

Είναι άγνωστό το τι δηλώνεται με αυτή τη φράση.

Σε κάθε περίπτωση το ΓΕΣ και στη συνέχεια το Γενικό Στρατηγείο είχε απόλυτη γνώση της γεωγραφίας του Αλβανικού θεάτρου επιχειρήσεων, διέθετε ικανότατους επιτελείς αξιωματικούς και πληρέστατες εκτιμήσεις και ως εκ τούτου σε πολύ πρόωρο χρόνο είχε καταρτίσει τον ελιγμό του, που προέβλεπε άμυνα στην Ήπειρο από την VIII Μεραρχία Πεζικού —στο Καλπάκι ή στον Άραχθο— και συγκέντρωση ικανών δυνάμεων στη Δυτική Μακεδονία υπό το ΤΣΔΜ για την ανάληψη επιθετικών επιχειρήσεων προς την Αλβανία. Προϊόντος του χρόνου, ο ελιγμός αυτός θα λάβει ακόμη πιο συγκεκριμένη μορφή, με αποτέλεσμα πολύ σύντομα μετά την έναρξη της Ιταλικής επίθεσης το Γενικό πλέον Στρατηγείο να αρχίσει να προσανατολίζει προς την Ήπειρο το Α΄ Σώμα Στρατού (ΙΙ, ΙΙΙ, IV Μεραρχίες Πεζικού) και προς τη Δυτική Μακεδονία τα Γ’ και Δ΄ Σώματα Στρατού με τις Μεραρχίες ΙΧ, Χ, ΧΙ, ΧΙΙΙ, XV (πρώην IV Ταξιαρχία ΠΖ) και XVII. Το Β’ ΣΣ (Ι Μεραρχία, Μεραρχία Ιππικού και Ταξιαρχία Ιππικού) προσανατολίστηκε προς τη Πίνδο λόγω της εκεί δυσμενούς εξέλιξης που είχε λάβει η αμυντική μάχη εξ αιτίας της βαθιάς διείσδυσης της Μεραρχίας Αλπινιστών Τζούλια προς τη κατεύθυνση του Μετσόβου.

Διάταξη αντιπάλων στις 13 Νοεμβρίου 1940

Ο υπό εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες διεξαχθείς αμυντικός αγώνας για την αναχαίτιση της Ιταλικής επίθεσης και η θυελλώδης Ελληνική αντεπίθεση που ακολούθησε για την απόρριψη των Ιταλών εκτός των Ελληνικών συνόρων, φέρνοντας τον ηρωικά μαχόμενο Στρατό μας βαθιά στο Αλβανικό έδαφος, δικαιώνουν απόλυτα τις επιλογές του Αρχιστράτηγου Αλέξανδρου Παπάγου.

4η Ανακρίβεια

«Στον Β’ ΠΠ έγινε ένα φοβερό λάθος … Ο στρατός πολεμούσε στην Αλβανία. Στα οχυρά, … πολεμούσε άλλο κομμάτι του. Κανείς δεν περίμενε ότι η Γιουγκοσλαβία θα σαρωνόταν και οι μηχανοκίνητες δυνάμεις του Χίτλερ θα έμπαιναν από τον Αξιό. … Δεν είχε προβλεφθεί σχέδιο για αυτό. Άρα έπρεπε να γίνει στρατηγικός ελιγμός. Διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε άνθρωπος για να τον κάνει. Δεν υπήρχε το αρμόδιο εξειδικευμένο πολεμικό στρατηγείο για να το κάνει αυτό. Κι έτσι μια απλούστατη στρατηγική κίνηση, μια μονάδα να πιάσει τον Όλυμπο να μην περάσουν οι Γερμανοί αμαχητί, δεν έγινε.»

Κύρια σημεία της ανακρίβειας:

  • Δεν υπήρχε σχέδιο για τη περίπτωση που σαρωνόταν η Γιουγκοσλαβία.
  • Δεν υπήρχε αρμόδιο εξειδικευμένο στρατηγείο για να κάνει τον αναγκαίο ελιγμό για να αντιμετωπιστεί η κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας.
  • Δεν εγκαταστάθηκε κάποια μονάδα στον Όλυμπο για να μη περάσουν οι Γερμανοί.

Γενική αρχική τοποθέτηση:

  • Η ταχεία κατάρρευση της Γιουγκοσλαβικής άμυνας δεν αναμενόταν και αιφνιδίασε δυσάρεστα την Ελληνική ηγεσία. Ο Γιουγκοσλαβικός στρατός, με κεντρικό πυρήνα του το Σερβικό στρατό [ήταν αυτός που μαζί με τους Γάλλους, διέσπασε τη Γερμανοβουλγαρική άμυνα στο Ντοπροπόλιε κατά το 1ο Παγκόσμιο πόλεμο), έχαιρε μεγάλης εκτιμήσεως για το αξιόμαχό του. Παρά ταύτα, το Ελληνικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της Γερμανικής επιθέσεως στηρίχθηκε στη στάση που θα τηρούσε η Γιουγκοσλαβία έναντι της Γερμανίας και της Μ. Βρετανίας (προσχώρηση στον άξονα, ουδέτερη, σύμμαχος της Μ. Βρετανίας).
  • Πολεμικό στρατηγείο υπήρχε και ήταν το Γενικό Στρατηγείο για το οποίο αναφερθήκαμε στα της συγκρότησής του. Το ότι ονομαζόταν «Γενικό Στρατηγείο» και όχι «Πολεμικό Στρατηγείο», δεν έχει καμιά απολύτως σημασία. Εκτός όμως από το Γενικό Στρατηγείο, υπήρχαν και τα στρατηγεία (πολεμικά, επιχειρησιακά, δεν έχει σημασία) των Τμημάτων Στρατιάς (Ηπείρου, Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας), καθώς και του Ελληνοβρετανικού Συγκροτήματος «W». Ως εκ τούτου είναι ακατανόητη η σχετική αναφορά.
  • Στο παραλιακό τμήμα της αμυντικής τοποθεσίας «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Αλιάκμονας», δηλαδή λίγο βορειότερα από τον Όλυμπο, είχαν εγκατασταθεί οι Βρετανικές δυνάμεις που είχαν έρθει στην Ελλάδα. Στη συνέχεια αυτές συμπτύχθηκαν στις διαβάσεις των στενών Πέτρας και Πλαταμώνα του Ολύμπου όπου και αγωνίστηκαν για να μη περάσουν οι Γερμανοί.

Γενικές πληροφορίες για το σχεδιασμό αντιμετώπισης της Γερμανικής επίθεσης

Ο Ελληνικός Στρατός έχοντας διαθέσει στο Θέατρο Επιχειρήσεων της Αλβανίας το μεγαλύτερο μέρος του δυναμικού του, ήτοι 14 Μεραρχίες Πεζικού (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, IV, V, VI, VIII, IX, X, XI, XIII, XV, XVI, XVII) και 1 Μεραρχία Ιππικού, είχε ξεμείνει από δυνάμεις. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη είχαν παραμείνει οι VII, ΧΙI και XIV Μεραρχίες ΠΖ (μειωμένων δυνατοτήτων), καθώς και οι φρουρές των οχυρών της οχυρωμένης γραμμής «Μπέλες – Νέστος» («Γραμμή Μεταξά»). Η Ελλάδα ξύνοντας το πάτο του βαρελιού συγκρότησε ακόμη τις XVIII και XX Μεραρχίες Πεζικού, καθώς και την ΧΙΧ Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού. Οι Μεραρχίες VII, XIV, XVIII και ΧΙΧ Μηχανοκίνητη μαζί με τις φρουρές των οχυρών αποτέλεσαν τη δύναμη του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας, ενώ οι Μεραρχίες ΧΙΙ και ΧΧ τέθηκαν υπό τη διοίκηση του νεοσυγκροτηθέντος Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας. Αυτές ήταν και οι μόνες διαθέσιμες Ελληνικές δυνάμεις για την αντιμετώπιση του Γερμανικού τεθωρακισμένου οδοστρωτήρα.

Η Ελληνική ανωτάτη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ήταν διατεθειμένη να δεχθεί μια Βρετανική στρατιωτική δύναμη ως ενίσχυση για την αντιμετώπιση της διαφαινόμενης απειλής από την είσοδο των Γερμανικών στρατευμάτων στη Ρουμανία, αλλά υπό τον όρο ότι η δύναμη που θα διετίθετο θα έπρεπε να ήταν ικανή να βοηθήσει την Ελλάδα στην αντιμετώπιση της Γερμανικής απειλής. Διαφορετικά εκτιμούσε, ότι μια ανεπαρκής Βρετανική βοήθεια, θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για άμεση επίθεση Γερμανικών στρατευμάτων εναντίον της Ελλάδας, χωρίς η ενίσχυση που θα είχε φθάσει να μπορεί να προσφέρει κάτι το ουσιαστικό στην αμυντική μάχη εναντίον των Γερμανών. Η Βρετανική ενίσχυση που εκτιμήθηκε από το Γενικό Στρατηγείο ότι θα ήταν επαρκής, ανερχόταν σε 8-9 μεραρχίες, τις οποίες βεβαίως οι Βρετανοί αδυνατούσαν να διαθέσουν. Παρ’ όλα ταύτα οι Βρετανοί που τους ενδιέφερε η Ελληνική αντίσταση να παραταθεί, αφού αυτό τους πρόσφερε πολύτιμο χρόνο για να προετοιμάσουν το στρατό τους, επιθυμούσαν και πίεζαν για την εμπλοκή τους στο Ελληνικό Θέατρο Πολέμου με ότι μπορούσαν να προσφέρουν. Η Ελληνική κυβέρνηση αποδέχθηκε την όποια Βρετανική προσφορά, από τη στιγμή που τα Γερμανικά στρατεύματα θα εισέρχονταν στη Βουλγαρία. Αμέσως μετά το θάνατο του Μεταξά και την είσοδο των Γερμανικών στρατευμάτων στη Βουλγαρία, ένα Βρετανικό εκστρατευτικό σώμα αποτελούμενο κυρίως από δυνάμεις της Κοινοπολιτείας, άρχισε να αποβιβάζεται στο Πειραιά και να προωθείται προς βορρά.

Οι Βρετανικές δυνάμεις αποτελούνταν από το:

1ο Αυστραλιανό Σώμα Στρατού που διέθετε υπό τη διοίκησή του τις:

  • Τη 2η Νεοζηλανδική Μεραρχία εκ 3 Ταξιαρχιών
  • Την 6η Αυστραλιανή Μεραρχία εκ 2 Ταξιαρχιών
  • Τη 1η Βρετανική ΤΘ Ταξιαρχία

Ζωτικής σημασίας ζήτημα αποτέλεσε ο καθορισμός της αμυντικής τοποθεσίας επί της οποίας θα έπρεπε να δοθεί ο αγώνας για την απόκρουση της Γερμανικής επίθεσης εναντίον της Ελλάδας. Η καθαρά στρατιωτική λογική επέβαλε διεξαγωγή του αμυντικού αγώνα στη φυσικά ισχυρή και οικονομική τοποθεσία «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Αλιάκμονας», επί της οποίας θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν οι 6 Μεραρχίες Πεζικού των Τμημάτων Στρατιάς Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας και οι Βρετανικές δυνάμεις. Η εγκατάλειψη όμως της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας και Θράκης από τον Ελληνικό στρατό, κρινόταν από την Ελληνική ηγεσία ως ενέργεια που θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στο ηθικό του πληθυσμού αλλά και του στρατού, αφού μεγάλο μέρος των Μεραρχιών που μάχονταν στην Αλβανία, είχε επιστρατευθεί στις περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης.

Οι Βρετανοί από την άφιξή τους στην Ελλάδα επέμεναν σταθερά ότι ο αμυντικός αγώνας εναντίον των Γερμανών θα έπρεπε να διεξαχθεί στην ισχυρή τοποθεσία «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Αλιάκμονας», στην οποία πλέον των Βρετανικών θα έπρεπε να μεταφερθούν και όλες οι διαθέσιμες Ελληνικές δυνάμεις και όχι στην ασθενή τοποθεσία «Μπέλες – Νέστος». Επίσης δεν δέχονταν να μεταφερθούν οι Βρετανικές δυνάμεις στη τοποθεσία Μπέλες – Νέστος». Αντιθέτως ο αρχιστράτηγος Παπάγος —και ειδικά μετά και την είσοδο των Γερμανικών στρατευμάτων στη Βουλγαρία— επέμενε ότι όλες οι διαθέσιμες Ελληνοβρετανικές δυνάμεις θα έπρεπε να μεταφερθούν στη τοποθεσία «Μπέλες Νέστος».

Μέχρι τη λήψη τελικής απόφασης συμφωνήθηκε η εγκατάσταση των Βρετανικών δυνάμεων και του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας στη τοποθεσία «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Αλιάκμονας», των δε δυνάμεων του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας στην οχυρωμένη τοποθεσία «Μπέλες – Νέστος»

Διάταξη Ελληνοβρετανικών και Γερμανικών δυνάμεων στις 5 Απριλίου 1941

Κατόπιν των παραπάνω η λήψη της απόφασης για την επιλογή της αμυντικής τοποθεσίας επί της οποίας θα διεξαγόταν ο αμυντικός αγώνας, εξαρτήθηκε από τη στάση που θα τηρούσε η Γιουγκοσλαβία. Ειδικότερα:

  1. Η Γιουγκοσλαβία παρέμενε σύμμαχος των Βρετανών και Ελλήνων: Στη περίπτωση αυτή ο αμυντικός αγώνας επιβαλλόταν να δοθεί στη τοποθεσία «Μπέλες Νέστος» αφού ο διάδρομος του Αξιού και η ασθενής τοποθεσία επί του όρους Μπέλες θα εξασφαλιζόταν από το Γιουγκοσλαβικό στρατό που θα κάλυπτε τη κοιλάδα του ποταμού Στρούμνιτσα.
  1. Η Γιουγκοσλαβία παρέμενε ουδέτερη και δεν επέτρεπε τη χρησιμοποίηση του εδάφους της στα γερμανικά στρατεύματα: Ο αμυντικός αγώνας θα έπρεπε να δοθεί στη τοποθεσία «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Πιέρια – Όλυμπος», στη δε τοποθεσία «Μπέλες – Νέστος» θα παρέμεναν μόνο οι φρουρές των οχυρών. Οι μεραρχίες VII, XIV, XVIII και XIX του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας ΤΣΑΜ) θα μεταφέρονταν και αυτές στη τοποθεσία του Βερμίου, όπου μαζί με το Βρετανικό εκστρατευτικό σώμα και τις 2 Μεραρχίες (ΧΙΙ και ΧΧ) του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΣΚΜ) θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν υπό πολύ καλύτερες συνθήκες τη Γερμανική απειλή.
  1. Αν η Γιουγκοσλαβία προσχωρούσε στον άξονα, ή επέτρεπε τη διέλευση Γερμανικών στρατευμάτων από το έδαφός της: Ο αγώνας δεν μπορούσε να δοθεί στη τοποθεσία «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Αλιάκμονας», αφού αυτή θα κινδύνευε να υπερφαλαγγιστεί από τη κάθοδο των Γερμανικών στρατευμάτων από τα Σκόπια προς το Μοναστήρι και τη Κοζάνη και ως εκ τούτου επιβαλλόταν να γίνει βαθειά σύμπτυξη του συνόλου του Ελληνικού Στρατού στη τοποθεσία «Ελληνοαλβανική μεθόριος – Σμόλικας – Όρλιακας – Αλιάκμονας – Όλυμπος».

Σε σύσκεψη στις 22 Φεβρουαρίου υπό τη προεδρία του βασιλιά Γεωργίου του Β’ μεταξύ της Ελληνικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας και των Βρετανών στρατιωτικών ηγετών υπό τον υπουργό των εξωτερικών Άντονυ Ήντεν, ο Παπάγος δέχτηκε κατ’ αρχή την εκκένωση από τον Ελληνικό στρατό της περιοχής ανατολικά του Αξιού και τη μεταφορά όλων των δυνάμεων στη τοποθεσία του Βερμίου, εφόσον θα είχε χαθεί και η τελευταία ελπίδα εξόδου της Γιουγκοσλαβίας στο πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων.

Μετά την επικράτηση φιλοαξονικού καθεστώτος στη Γιουγκοσλαβία, σε σύσκεψη στις 26 Μαρτίου Βρετανών και Ελλήνων υπό το Παπάγο, αποφασίστηκε η μεταφορά των δυνάμεων του ΤΣΑΜ στο Βέρμιο. Ενώ όμως συζητούσαν για τον τρόπο διεξαγωγής της μεταφοράς του ΤΣΑΜ, έφθασε η πληροφορία ότι στο Βελιγράδι αναμενόταν η εκδήλωση πραξικοπήματος για την ανατροπή του φιλοαξονικού καθεστώτος. Η λήψη και μόνο της υπόψη πληροφορίας, σταμάτησε αμέσως κάθε συζήτηση για τη μεταφορά των δυνάμεων του ΤΣΑΜ στη τοποθεσία του Βερμίου.

Τελικά οι Ελληνικές δυνάμεις στη Μακεδονία κατατμήθηκαν στις τοποθεσίες «Μπέλες – Νέστος» και «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Αλιάκμονας». Το ΤΣΚΜ (ΧΙΙ και ΧΧ Μεραρχίες) είχε ήδη εγκατασταθεί αμυντικά από το Καϊμακτσαλάν μέχρι και το Βέρμιο, την οποία τοποθεσία οργάνωσε ισχυρότατα, στη δε στενωπό της Χάδοβας επί του Βερμίου και στο παραλιακό διάδρομο της Κατερίνης, εγκαταστάθηκαν οι 6η Αυστραλιανή και η 2η Νεοζηλανδική μεραρχίες αντίστοιχα. Επίσης το ΤΣΚΜ τέθηκε υπό τη διοίκηση των Βρετανών, με τις δυνάμεις των οποίων αποτέλεσε Ελληνοβρετανικό Συγκρότημα “W”.

ΑΓΩΝΕΣ ΚΕΝΤΡ ΜΑΚΕΔ 10-16 ΑΠΡ - Υδ.

Αγώνες των Ελληνοβρετανικών δυνάμεων στη Κεντροδυτική Μακεδονία από 10 έως 16 Απριλίου 1941

Η Γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας πολύ σύντομα οδήγησε στη πλήρη κατάρρευση του Γιουγκοσλαβικού στρατού, πράγμα που επέτρεψε στη 2η Γερμανική Τεθωρακισμένη Μεραρχία να κινηθεί ταχύτατα δια της κοιλάδας του ποταμού Στρούμνιτσα  προς τη Δοϊράνη και στη συνέχεια προς τη Θεσσαλονίκη, με αποτέλεσμα το ΤΣΑΜ (με την έγκριση της Αθήνας) να αναγκαστεί συνθηκολογήσει. Στον ίδιο χρόνο το XL Τεθωρακισμένο Σώμα Στρατού [5η κ’ 9η Τεθωρακισμένες Μεραρχίες, 73 Μεραρχία Πεζικού και «Σωματοφυλακή SS Α. Χίτλερ»] που στις 8 Απριλίου είχε φθάσει στη περιοχή των Σκοπίων, κινήθηκε ταχύτατα  προς Φλώρινα – Κοζάνη, απειλώντας με κύκλωση τις επί της τοποθεσίας «Βερμίου –Αλιάκμονα» εγκατεστημένες Ελληνοβρετανικές δυνάμεις, ενώ ταυτόχρονα το  XVIII Ορεινό Σώμα Στρατού [2η Τεθωρακισμένη Μεραρχία, 5η κ’ 6η Ορεινές Μεραρχίες, 72η Μεραρχία ΠΖ] που προήλαυνε από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης προς  Βέροια – Κατερίνη – Λάρισα, τις απειλούσε από ανατολικά. Στις 10 Απριλίου μία Βρετανική δύναμη —(δύναμη Μάκεϋ)— εγκαταστάθηκε στη διάβαση του Κιρλίν Δερβέν (Κλειδίου), προκειμένου σε συνεργασία με Ελληνικές δυνάμεις (Μεραρχία Ιππικού, 21η Ταξιαρχία Πεζικού, Σύνταγμα Δωδεκανησίων) να αναχαιτίσει για όσο χρόνο απαιτούνταν τη κάθοδο των Γερμανών στο υψίπεδο της Κοζάνης, ώστε οι Ελληνοβρετανικές δυνάμεις να μπορέσουν να συμπτυχθούν με ασφάλεια από την τοποθεσία Βερμίου στην τοποθεσία «Βέρνον (Βίτσι) – Μορίκι – Άσκιο – Βούρινο – Αλιάκμονας – Πιέρια – Όλυμπος». Η δύναμη Μάκεϋ (και η 21η Ταξιαρχία) δεν μπόρεσε να αναχαιτίσει τη Γερμανική προέλαση, με αποτέλεσμα στις 12 Απριλίου να υποχρεωθεί να συμπτυχθεί (κατά το Παπάγο πρόωρα), χωρίς να δυνηθεί να καλύψει επαρκώς τις συμπτυσσόμενες Μεραρχίες του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας, ειδικά της ΧΙΙης Μεραρχίας.  Η σύμπτυξη των Μεραρχιών του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας διεξήχθη υπό εξαιρετικά δυσχερείς συνθήκες, που επέφεραν διάρρηξη της συνοχής τους, μεγάλη διαρροή ανδρών και  μείωση της μαχητικής τους ικανότητας, με αποτέλεσμα η κατοχή της νέας τοποθεσίας να είναι εξαιρετικά ασθενής. Οι  αγώνες που διεξήχθησαν στις διαβάσεις Κλεισούρας και Σιάτιστας, αποτέλεσαν το κύκνειο άσμα του Τμήματος Στρατιάς Κεντρικής Μακεδονίας, με αποτέλεσμα στις 14 Απριλίου οι Γερμανοί να φθάσουν στον Αλιάκμονα και να αποκόψουν την οδό υποχώρησης του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας που συμπτυσσόταν από την Αλβανία. Από την άλλη πλευρά οι Βρετανικές δυνάμεις εγκαταστάθηκαν στη τοποθεσία «Αλιάκμονας – Πιέρια – Όλυμπος» για να αποφράξουν τις διαβάσεις Πόρτας παρά τα Σέρβια και Πέτρας και Πλαταμώνα στον Όλυμπο. Οι αγώνες που διεξήχθησαν εκεί δεν μπόρεσαν να αντιστρέψουν τη κατάσταση. Η υποχώρηση των Νεοζηλανδών έναντι υπερτέρων δυνάμεων από τη διάβαση του Πλαταμώνα, σε συνδυασμό με τη λοιπή δυσμενή εξέλιξη της κατάστασης των Ελληνικών δυνάμεων από τη κάθοδο των Γερμανών στον Αλιάκμονα, είχε σαν αποτέλεσμα τη λήψη της απόφασης για την αποχώρηση των Βρετανικών στρατευμάτων από την Ελλάδα.

Συμπέρασμα

  • Πολεμικό στρατηγείο υπήρχε και ήταν το Γενικό Στρατηγείο του Αρχιστράτηγου.
  • Ελληνικές και Βρετανικές δυνάμεις είχαν εγκατασταθεί στη τοποθεσία «Καϊμακτσαλάν – Βέρμιο – Αλιάκμονας», την οποία όμως αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν για να μη κυκλωθούν από τις Γερμανικές δυνάμεις που κινούνταν ταχύτατα δια του υψιπέδου της Κοζάνης προς το δυτικό και το νότιο κλάδο του Αλιάκμονα. Οι Βρετανικές δυνάμεις συμπτύχθηκαν προς τη τοποθεσία Καμβούνια – Πιέρια – Όλυμπος».
  • Μάχες διεξήχθησαν από τις Ελληνικές και Βρετανικές δυνάμεις στις διαβάσεις της Κλεισούρας, της Σιάτιστας, της Πόρτας, της Πέτρας και του Πλαταμώνα.
  • Τίποτε δεν παραδόθηκε αμαχητί.

5η Ανακρίβεια

«Ο Παπάγος δεν είχε μεταβεί ποτέ στο μέτωπο»

Είναι τελείως αναληθές Ο Παπάγος μετέβη στο μέτωπο:

Από τις 2 μέχρι και τις 10 Δεκεμβρίου επισκέφθηκε τα στρατηγεία των Σωμάτων Στρατού και το ΤΣΔΜ προκειμένου να ενημερωθεί επί τόπου για τη κατάσταση και να δώσει οδηγίες για τη συνέχεια των επιχειρήσεων.

Από τις 16 Δεκεμβρίου 1940 μέχρι τις 14 Φεβρουαρίου 1941 λειτούργησε στα Ιωάννινα προωθημένο κλιμάκιο του γενικού Στρατηγείου υπό τον Αρχιστράτηγο, με σκοπό το καλύτερο συντονισμό των επιχειρήσεων στην Αλβανία από τα Α’ και Β’ Σώματα Στρατού. Παράλληλα ο αρχιστράτηγος διατηρούσε και τη διοίκηση των λοιπών Ελληνικών δυνάμεων, καθώς και τη διεύθυνση του συνόλου των επιχειρήσεων. Εν όψει όμως της Γερμανικής επιθέσεως και της απαίτησης διεύθυνσης των επιχειρήσεων από τον Αρχιστράτηγο από πλέον κεντρική θέση, συγκροτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 1941 το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου (ΤΣΗ) που ανέλαβε τη διοίκηση των Α’ και Β’ ΣΣ. Το προωθημένο στρατηγείο του Αρχιστράτηγου καταργήθηκε. Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του προωθημένου στρατηγείου στα Ιωάννινα, ο Αρχιστράτηγος επισκέφθηκε διαδοχικά τα στρατηγεία του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας, των Σωμάτων Στρατού και κάποιων Μεραρχιών.

Επίλογος

Επιβάλλεται να τιμώνται όσοι ηγήθηκαν της Χώρας σε κρίσιμες και κινδυνώδεις περιόδους και όσοι πολέμησαν για την ελευθερία της, τηρώντας τον όρκο τους και εκτελώντας την αποστολή τους.

Η ιστορία δεν επιτρέπεται να γράφεται χωρίς τεκμηρίωση.

Advertisements

65 Responses to 28η Οκτωβρίου 1940:  Μύθοι και Ανακρίβειες – Αποκατάσταση της Αλήθειας

  1. K/Δ ΚΒ says:

    Καλημέρα και Χρόνια Πολλά. Ευχαριστούμε και πάλι κύριε Ταξίαρχε για ένα ακόμα διαφωτιστικό κείμενο/ανάλυση, που βάζει τα πράγματα στην θέση τους (βάσει της λογικής και της μελέτης των πηγών). Έχω την εντύπωση ότι ορισμένα στελέχη τα οποία προβαίνουν σε επικριτικές αναλύσεις και εκτιμήσεις της ανώτατης ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας του 1940, έχουν επηρεαστεί από το σύγγραμμα του Στρατηγού Καθενιώτη, στο οποίο όλα τα βρίσκει αρνητικά και ανάποδα. Κανείς δεν έχει μπει στον κόπο να σκεφθεί αν υπήρχαν προσωπικοί λόγοι που ώθησαν τον Καθενιώτη να γράψει ό,τι έγραψε, αν υπήρχαν πολιτικές ή υπηρεσιακές σκοπιμότητες και πικρίες που επηρέασαν τον ίδιο στην σύνταξη της υπηρεσιακής έκθεσης των γεγονότων, Έχω την εντύπωση ότι και ο εν λόγω μακαρίτης στρατηγός, είχε την ευκαιρία να μελετήσει το σχετικά σπάνιο σύγγραμμα του Καθενιώτη και έπαθε «κοσμογονία» βλέποντας «το φως το αληθινόν». Στα γενικότερα πλαίσια άγνοιας της πραγματικής στρατιωτικής ιστορίας και των ισορροπιών που είχαν σε προσωπικό επίπεδο σχηματισθεί την εποχή από τα σημερινά Στελέχη, απλά θα σκέφθηκε κι αυτός, ότι δεν μπορεί, ολόκληρος στρατηγός ήταν ο Καθενιώτης, άρα ορθά έγραφε και ανέλυε, απλά οι άλλοι απέκρυπταν την αλήθεια. Ούτως ή άλλως οποιοσδήποτε αντίλογος δεν είχε παρουσιαστεί επισταμένως (είτε τότε είτε σήμερα), οι συνομωσίες μας αρέσουν, πραγματική και βαθειά γνώση της περιόδου δεν έχουμε, οπότε υιοθέτησε άκριτα τον Καθενιώτη.

  2. ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΙΣ says:

    Μην κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Αν είχε υπάρξει «νικηφόρο» αποτέλεσμα στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο δεν θα είχε γυριστεί η, ιδιαίτερα προσβλητική για τους Έλληνες πολεμιστές της εποχής, ταινία «το μαντολίνο του λοχαγού Κουρέλι».

    Θα γίνονταν λόγος για «νίκη» αν ο εχθρός που εξορμούσε από την Αλβανία είχε αποτιναχθεί έγκαιρα, ώστε ο ΕΣ να μπορούσε να στραφεί και να αποκρούσει τον εχθρό που εξόρμησε από Γιουγκοσλαβία-Βουλγαρία.

    Τέλος, στο Αλβανικό μέτωπο η Ελλάδα δεν επιχειρούσε μόνη της, αλλά ευρίσκετο υπό τη στρατηγική κάλυψη του Βρετανικού Ναυτικού (που ήταν άλλωστε ο αδιαφιλονίκητος νικητής των δύο Παγκοσμίων Πολέμων). Χωρίς την κάλυψη αυτή, ο Ιταλοί, ορμώμενοι από τη Δωδεκάνησο, που τότε ήταν ιταλικό έδαφος, θα είχαν αποβιβαστεί στην Αττική, όχι στην Πελοπόννησο ή την Αμβρακία.

    Το δίδαγμα και αυτού του πολέμου είναι ότι η Ελλάδα μόνη της δεν μπορεί να διεξάγει επιτυχώς πολεμικές επιχειρήσεις. Εξαρτάται από τη δύναμη ή αδυναμία των συμμάχων της να την καλύψουν. Από αυτή τη διαπίστωση προκύπτει η σοφία του επιχειρήματος ότι η εξωτερική πολιτική είναι ο αποφασιστικός παράγοντας που εξασφαλίζει την ακεραιότητα αυτής της χώρας.

  3. K/Δ ΚΒ says:

    Φίλε ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΙΣ φαίνεται ότι ξεχνάς ότι σε βαλκανικό επίπεδο η Ελλάδα προετοιμαζόταν για πόλεμο με την Βουλγαρία, όχι με την Ιταλία και πόσω μάλλον με δύο Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής. Αντίθετα η βοήθεια που έλαβε από την Μεγ. Βρετανία δεν ήταν αυτή μιας Μεγάλης Δύναμης. Εκτός αν την ίδια γνώμη έχεις και για μια τότε ελληνοβουλγαρική σύγκρουση οπότε δεν λέω τίποτα. Τώρα το ότι οι Ιταλοί θεωρούν ότι νίκησαν . . . . . .

  4. ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΙΣ says:

    Φίλε Κ/Δ ΚΒ φαίνεται ότι ξεχνάς ότι η ζωή δε σε εξετάζει στα μαθήματα στα οποία είσαι προετοιμασμένος. Αυτό ισχύει ιδίως στα πολεμικά.

  5. K/Δ ΚΒ says:

    Μισό λεπτό φίλε ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΙΣ, δηλαδή θέλεις να πεις ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν έπρεπε να λάβει υπ’ όψιν τις συγκεκριμένες οικονομικές δυνατότητες (ή μη) της χώρας, τον περίγυρό της και να θέσει προτεραιότητες, αλλά να ετοιμαστεί για έναν πόλεμο των άστρων;

  6. ilias1969 says:

    Δυο ενστασεις
    1. Ο Παπαγος δεν ασκησε πολεμικη διοικηση πουθενα. Ηταν παντα σε επιτελεια στη δε εκστρατεια της Μικρας Ασιας ηταν επιτελάρχης της Μεραρχίας ιππικου η οποία απουσίασε από την τελικη φαση των επιχειρήσεων τον αυγουστο του1922 ή οποια εκτος των παραπανω παραλιγο θα αιφνιδιαζοταν στην μοναδικη επιχειρηση που συμμετειχε στο Σαλιχλή.
    2. Το ΓΣ υπέστη τακτικο αιφνιδιασμο στην περιοχή της Πινδου από την λαμπρη επιχειρηση της μεραρχίας αλπινιστων ΄΄Τζούλια» η οποία επιχειρηση εάν ειχε υποστηριχθεί επαρκως από τους ιταλούς ίσως κερδιζε τον πόλεμο για αυτούς. Ο αιφνιδιασμος στην Πινδο και η ανεπαρκεια του αποσπάσματος Πινδου βαρυνει το ΓΣ και ηταν ο λογος που εγινε μερικη προσπαθεια αμαύρωσης της δρασης του Δαβάκη. Το γεγονος ότι ο Παπαγος δεν ειχε πολεμικη δραση σε καμμια περιπτωση δεν σημαινει ότι δεν ηταν ικανος για αρχιστράτηγος και ισως το γεγονος αυτό τον εκανε καταλληλο αρχηγο του ΓΣ.

  7. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    @ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΙΣ
    Το «δίδαγμα» που αναφέρεις είναι… ασαφές. Υπάρχει χώρα στον κόσμο που μπορεί να νικήσει σε πόλεμο, όποιες και αν είναι οι αντίπαλες δυνάμεις;

  8. K/Δ ΚΒ says:

    Έχω βαρεθεί να ακούω για τον φοβερό ελιγμό της Τζούλια που είχε στόχο το Μέτσοβο και θα έφερνε σε δεινή θέση την VIII ΜΠ. Είναι δυνατόν να πιστέψει κανείς ότι με μόλις 5 τάγματα θα έμπαινε τόσο βαθιά χωρίς να την ακολουθεί κανείς από πίσω και θα είχε επιτυχία; Η αποστολή ήταν αποστολή αυτοκτονίας και απλά έγινε γιατί υποτιμήθηκε η ελληνική αντίσταση. Μόνο αν έσπαγε η άμυνα στο Καλπάκι θα είχε νόημα ο ελιγμός της Τζούλια. Εγώ πιστεύω ότι και στο Μέτσοβο να έφθανε, εφ’ όσον το Καλπάκι άντεξε η Τζούλια θα αιχμαλωτιζόταν όλη.

  9. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    @ ilias1969
    Το ζήτημα της ιταλικής επιχείρησης στην Πίνδο έχει συζητηθεί ξανά εδώ. Συνοπτικά θυμίζω πως δεν ήταν «λαμπρή επιχείρηση» αλλά από παράτολμη έως άφρονα -το αποτέλεσμα το λέει, όχι εμείς. Για να κριθεί ο πόλεμος στην Πίνδο για τους Ιταλούς, δεν αρκούσε να «υποστηριχθεί επαρκώς» αλλά έπρεπε να σχεδιαστεί μια άλλη επιχείρηση, όχι καταδρομή, με πολύ ισχυρότερες δυνάμεις ληφθείσες από άλλο μέτωπο και τελείως διαφορετική Διοικητική Μέριμνα. Αυτή η φανταστική πολύ μεγαλύτερη δύναμη πολύ πιθανόν θα είχε επισημανθεί από την ελληνική πλευρά και η Πίνδος θα είχε μια ισχυρότερη δύναμη από το Απόσπασμα. Αφήνω κατά μέρος πως αν ο Ιταλικός στρατός μπορούσε να σχεδιάσει και υλοποιήσει τέτοια μείζονα επιχείρηση ταχείας διασπάσεως μετώπου στρατιάς επί ορεινού εδάφους και σε μεγάλο βάθος και… θα ήταν απλώς ένας άλλος στρατός άλλου κράτους.

  10. ΑΧΕΡΩΝ says:

    «[1η Σημείωση: Μέχρι και σήμερα τα βήματά μου ελάχιστες φορές διασταυρώθηκαν με διοικητές που επέτρεπαν την ανάπτυξη πρωτοβουλίας στους υφισταμένους τους.]»

    Τα τελευταία χρόνια μαθαίνω ότι και υφιστάμενοι,ακόμη και διοικητές σχηματισμών,καλύπτονται πίσω από τυπικότητες για να αποφύγουν ευθύνες.
    Κάποιες φορές μάλιστα,καλύπτονται πίσω από την τυπολατρεία των ίδιων των προϊσταμένων.
    Έτσι όμως,μπορεί να βολεύονται όλοι,αλλά ο στρατιωτικός οργανισμός νοσεί.

    Και για να μήν αμαυρώσω την 28η Οκτωβρίου,καλύπτομαι και εγώ πίσω από την τυπικότητα,και αποστέλλω το δυσκοίλιο σχόλιο μετά την τυπική της παρέλευση.

  11. Στυλιανός Πολίτης says:

    Ο Κατσημήτρος ήταν σπουδαίος Στρατηγός και βασικός παράγων στη Νίκη. Πολλοί όμως μιλάνε για την ανυπακοή του που χάρισε το σημαντικό πλεονέκτημα του Στρατού μας στην υπόθεση επειδή δήθεν αυτός μόνο είχε αντίληψη της καταστάσεως! Αυτό δεν είναι καθόλου σωστό! Εγώ μικρός όταν ήμουν θυμάμαι Συνταγματάρχες που στον πόλεμο ήταν Λοχαγοί να λένε ότι τα σχέδια είχαν αφήσει να διαρρεύσουν στους Ιταλούς και ήταν παραπλανητικά. Μόνο στενοί συνεργάτες του Μεταξά, όπως ο Κατσιμήτρος γνώριζαν τα πραγματικά. Έτσι οι Ιταλοί παραπλανήθηκαν ξεκινώντας πόλεμο παραμονές του χειμώνα και όχι με όλες τις δυνάμεις τους. Επίσης και η αποτυχημένη εισβολή τους ήταν σχεδιασμένη με βάση τα παραπλανητικά σχέδια. Μόνο ο έμπειρος στρατιωτικός Στρατηγός Μπατόλιο φαίνεται ότι κάτι είχε καταλάβει και είχε αντιδράσει έντονα ζητώντας η επιχείρηση να αναβληθεί για την Άνοιξη του 1941, αλλά δεν εισακούσθηκε από τον τελείως ανίδεο Μουσουλίνι που αν και φορούσε στρατιωτική στολή δεν είχε καμιά σχέση με τα στρατιωτικά πράγματα.

    Οσο για τον Αρχιστράτηγο Παπάγο: Η θέση του Αρχιστρατήγου δεν είναι στο πεδίο της μάχης! Πρέπει όμως να έχει περάσει και από εκεί στους κατώτερους βαθμούς. Η θέση του είναι στον θάλαμο επιχειρήσεων για να κατευθύνει και συντονίζει την κατάσταση. Ο Παπάγος αρκετές φορές μετέβη σε προκεχωρημένα επιτελεία, φαντάζομαι για τόνωση του ηθικού. Δεν θα συμφωνούσα με αυτή την ενέργεια διότι αν στο διάστημα της απουσίας του ανέκυπτε ένα σημαντικό πρόβλημα ο αρμόδιος για να εκτιμήσει την κατάσταση θα ήταν αυτός που έλειπε.

  12. Ευστάθιος Παλαιολόγος says:

    Όταν διαβάζω κείμενα του Αρματριστή ο σχολιασμός μου περιορίζεται σε ένα μεγάλο «ευχαριστώ»!

  13. .+- says:

    Πολύ καλή η τοποθέτηση του αξιότιμου Κου Ταξίαρχου.
    Θέτει κάποια πολύ σοβαρά ζητήματα.
    Θα μου επιτρέψετε να σχολιάσω ορισμένα από αυτά με συνοπτικές αναφορές από την επίσημη βιβλιογραφία της ΓΕΣ/ΔΙΣ (συγχωρέστε με προκαταβολικά εάν υπάρχουν κάποιες ασάφειες, πηγαίνω και από μνήμης):
    1ο)
    Τα σχεδία «ΙΒ» επί της αρχής εμφανίζουν πολλά μειονεκτήματα. Το αρχικό δείχνει ότι απλά επιλέχτηκε η χάραξη της αμυντικής γραμμής πίσω από τον ρου συγκεκριμένων ποταμών, χωρίς να ληφθέν υπόψη άλλοι παράγοντες, όπως πχ η γεωγραφία. Εγκαταλείπονταν μεγάλο τμήμα της Δ & ΒΔ Ελλάδας άνευ λογού.
    Η απώλεια όλης της γεωγραφικής περιοχής από τα σύνορα μέχρι την Άρτα, θα είχε και σαν φυσικό επακόλουθο την φυσική απομόνωση της Κέρκυρας από τον ηπειρώτικο χώρο. Θα ήταν εξαιρετικά ποιο εύκολο να επιτευχτεί η κατάληψη της με αποτέλεσμα την αποστολή ενισχύσεων από τα στενά της Κέρκυρας στην Πρέβεζα χωρίς εμπόδια.
    Επιτρέπονταν στον αντίπαλο να φτάσει μέχρι τα Σέρβια, σχεδόν δυο βήματα από το αιγαίο και ένα από τον σιδηρόδρομο Λάρισα – Θεσσαλονίκη. Δηλαδή τι άλλο χρειάζονταν για να κόψει την Ελλάδα στα δυο; Δημιουργούνταν τεράστιο ζήτημα με την ροη εφοδιασμού από την έλλειψη υποδομής συγκοινωνιών. Χάνονταν ο εθνικός έλεγχος στο μεγαλύτερο τμήμα του στρατηγικής σημασίας οδικού άξονα Μεσολόγγι – Άρτα – Πρέβεζα – Ιωάννινα – Μέτσοβο – Καλαμπάκα – Γρεβενά.
    Αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπήρχε η ιδία λογιστική υποστήριξη ΝΔ αυτού του άξονα σε σχέση με τα πραγματικά γεγονότα επειδή έλειπαν οι ανάλογες υποδομές! Κατά επέκταση και ο αριθμός των μεραρχιών που μπορούσαν να εφοδιαστούν θα περιορίζονταν, διαφορετικά θα επαναλαμβάνονταν το ίδιο φαινόμενο με εκείνο της εκστρατείας του Σαγγάριου!
    Από την άλλη η παραχώρηση «δωρεάν» όλου αυτού του γεωγραφικού χώρου στις Ιταλικές δυνάμεις του έλυνε τα χεριά , καθώς θα είχαν πρόσβαση τόσο σε υποδομές συγκοινωνιών, που στην πραγματικότητα ποτέ δεν μπόρεσαν να έχουν, όσο και σε τοπικούς πόρους.
    Στην λεγόμενα «οικονομικά του πολέμου», αυτά τα θέματα έχουν τεράστια σημασία, τόσο για τον αμυνόμενο, όσο και για τον επιτιθέμενο. Κανένας, δεν «χαρίζει» τίποτα σε κανένα. Αυτό θα έπρεπε να το γνωρίζει το Ελληνικό Στρατηγείο, αλλά και στα ανωτέρα κλιμάκια των διοικήσεων καθώς υπήρχε και προσωπική εμπειρία από την Μικρασιατική!
    Συνοπτικά, χάνεται αμάχητη η Πρέβεζα, η μίση (πεδινή) Στερεά, σχεδόν όλη η Ήπειρος μαζί με τα Ιωάννινα, μεγάλο μέρος της Δυτικής Μακεδονίας, και ο αντίπαλος πλησιάζει εξαιρετικά κοντά σε κρίσιμες γεωγραφικές περιοχές του ελλαδικού χώρου, σαν τον Όλυμπο και το Μεσολόγγι. Από εκεί και προς την Θεσσαλονίκη ή την Θήβα, η απόσταση είναι εξαιρετικά μικρή και η άμυνα ..δύσκολη.
    Ας μην αγνοηθεί ότι η γραμμή του «ΙΒ» αποδεικνύεται εξαιρετικά επιμηκυμένη και κατά αναλογία χρειάζεται μεγαλύτερο αριθμό μονάδων για να δοθεί η απαραίτητη «πυκνότητα» έτσι ώστε η άμυνα να μην είναι «χάρτινη».
    Αυτές οι απλές υποθέσεις, με κάνουν να σκέφτομαι ότι η επιλογή της τοποθεσίας «ΙΒ» δεν αποτελούσε μια «ευτυχή» επιλογή. Τουναντίον. Αλλά η «ΙΒ» επιλέχτηκε από το Γενικό Στρατηγείο και αυτό σημαίνει ότι ο Στρατηγός Παπάγος και γνώση προσωπικά είχε λάβει, αλλά και την είχε αποδεχτεί.
    Κανονικά δεν θα έπρεπε να την αποδεχτεί, αλλά να την μεταβάλει έτσι ώστε αυτά τα μειονεκτήματα να μην εμφανίζονται και με την σειρά τους να μην αποτελούν μελλοντικό κίνδυνο. Τα μειονεκτήματα αυτά, εξαλείφτηκαν σε μεγάλο βαθμό με το σχέδιο «ΙΒα» και κατόπιν «ΙΒβ».
    Τα λεγόμενα «ΙΒα» και «ΙΒβ» διόρθωσαν εν μέρη το αρχικό, αλλά και αυτά παρουσιάζουν μειονεκτήματα.
    Ο Κατσιμήτρος από το 1939 είχε δυνάμεις για να αμυνθεί. Αλλά ήταν δυνάμεις πεζικού και χωρίς αντιαρματικά, μηχανοκίνητα και ΤΘ. Τα αντιαρματικά το 1939/1940 του τα έδωσαν τα οχυρά «Μεταξά» ( 3 των 37χλς) και η «πατέντα» (ορειβατικά Δανγλή των 75χλς του Α’ΣΣ με τροποποιημένα βλήματα)
    Δηλαδή, το ορεινό και η οχύρωση της Ελέας τον ευνοούσαν για να προστατεύει τα Ιωάννινα, αλλά δεν μπορούσαν να τον βοηθήσουν καθόλου στην παραλία της Θεσπρωτίας και στην πεδιάδα. Ο Κατσιμήτρος είχε τις περισσότερες δυνάμεις για να αμυνθεί στα Ιωάννινα και αυτό ήταν εκείνο που είχε θεωρήσει σαν κάτι το εφικτό και συμβατό με τις διαταγές του. Προστάτευε το Μέτσοβο!
    Το ποιο σημαντικό προσδιορίζεται στην ποιοτική και ποσοτική ανεπάρκεια των δυνάμεων που αναπτύχτηκαν στην Ήπειρο και στην Πίνδο.
    Δυο λόγια: Στην Πίνδο η «Τζούλια» είχε το 3:1 ενάντια στο απόσπασμα «Δαβάκη», υπήρχε επίσης στην Θεσπρωτία, στον παραλιακό τομέα ενάντια στην 3η ΤΞ, αλλά στα Ιωάννινα με την 8η ΜΠ και στην Δ Μακεδονία με το ΤΣΔΜ δεν ήταν έτσι.
    Τα έχω σχολιάσει και στο παρελθόν σε άλλο σημείο. Στην Ήπειρο ήταν απαραίτητο να υπάρχει το Ε’ΣΣ του 1914 με τις 2 ΜΠ, και στην Πίνδο μια ελαφρά ΜΠ (ΤΞ) των 2 Σντ. Το Ε’ΣΣ στάλθηκε το 1939 με το «ΙΒβ» στην Αλεξανδρούπολη και μάλιστα ήταν και αυτό «κουτσουρεμένο»! Η Ήπειρος, θα έπρεπε να έχει το λιγότερο 12 αντιαρματικά των 37χλς. Είναι οι λεγόμενες πυροβολαρχίες των 6 σωλήνων των 37χλς των μεραρχιών προκαλύψεως που είχαν προβλεφτεί από το ‘37 ή το ’38 και όχι τα 2 ή 3 που βρέθηκαν από «σπόντα» με την απόσυρση τους από τα οχυρά της γραμμής «Μεταξά».
    Αυτά τα πράγματα δεν λύνονται με την κατόπιν εορτής «πατέντα». Ειδικά όταν από την 1η Σεπτεμβρίου 1939 έχει ξεσπάσει ο Β’ΠΠ και ο καθένας κοιτάξει πρώτα το δικό του «σπίτι» και μετά τους «άλλους»!
    Δεν νομίζω ότι το αρχικό «ΙΒ» και οι εκδόσεις «α» & «β» μπορούν να θεωρηθούν ότι ήταν ιδιαίτερα επιτυχή. Τελικά «βγήκε» μέχρι την άνοιξη του 1941 γιατί η τύχη, ο καιρός και τα λάθη του αντιπάλου ευνόησαν παρά πολύ τους έλληνες πρωταγωνιστές. Τα σχέδια όμως έχουν κάποια μη ασήμαντα μειονεκτήματα που εάν ο αντίπαλος τα εντόπιζε και τα εκμεταλλεύονταν μπορούσε να κάνει μεγάλη ζημιά.
    Εάν κάποιος θέλει να επιμένει, κανονικά ο αιφνιδιασμός που δέχτηκε το Διδακτορικό καθεστώς του Ι. Μεταξά, την άνοιξη του 1939, δεν θα έπρεπε να συμβεί. Όποτε, είτε το καθεστώς θα είχε επί της αρχής εξαιρετικά καλές σχέσεις με την Ιταλία του Μουσολίνι, δηλαδή η προοπτική θα ήταν να γίνονταν μέλος των δυνάμεων του Άξονα, είτε από την αρχή θα την εκλάμβανε σαν μια μελλοντική εχθρική δύναμη, για την οποία οι ΕΕΔ θα έπρεπε να την λαμβάνουν υπόψη. Όποτε το σκεπτικό ότι μέχρι το 1939 «βλέπαμε» μονό την Βουλγαρία και τίποτα άλλο, είναι εξαιρετικά υποτιμητικό για πολλούς, στο ΥΠΕΘΑ και στο ΥΠΕΞ, μόνο για να αναφέρω δυο από τα ποιο εμπλεγμένα σε θέματα αμύνης, υπουργεία της εποχής εκείνης. Όποτε το ερώτημα είναι: «Για τι διάολο συζητάγανε μέσα στο ΑΣΕΑ; Μήπως πώς να μην ανατραπεί το καθεστώς;»
    2ο)
    οι «μύθοι»! Ευλόγα λοιπόν μπορεί κάποιος να βάλει σαν στόχο τον Παπάγο και να βάλει εναντία του. Δυστυχώς αποτελεί μέρος της ανάλυσης τυχών λαθών που μπορούν να εντοπιστούν από πολλές πλευρές.
    Σχετικά με την κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας, σε γενικές γραμμές, θα έπρεπε να είχε προβλεφτεί και να μην βρεθεί ο ΕΣ διαιρεμένος στα δυο, σε απομακρυσμένες περιοχές η μια από την άλλη, και χωρίς ισχυρό συνδετικό κρίκο μεταξύ των δυνάμεων των δυο θεάτρων. Είναι σημαντικό ζήτημα και πρόβλημα. Μου θυμίζει την μάχη της «εξέχουσας».
    Η ομάς «Κ» δυστυχώς δεν ήταν διαθέσιμη το 1941, ούτε είχε προβλεφτεί ο αντικαταστατής της. είχε φτάσει λοιπόν ο ΕΣ στα όρια του; Δεν υπήρχε τρόπος άλλης αριθμητικής αύξησης των δυνάμεων;
    Όποτε τίθενται κάποια θέματα.
    Πχ εάν οι απώλειες αποτέλεσαν έναν παράγοντα που επηρέασε την κατανομή των δυνάμεων κατά την β’ και την γ’ φάση των επιχειρήσεων. Εάν αυτό πράγματι συμβαίνει, τότε είναι υποχρεωτικό να αναθεωρηθεί ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον πόλεμο αυτό.
    Λογικό είναι να αναρωτηθούμε εάν κάποιες επιλογές για συνέχιση των επιχειρήσεων μέσα στο καταχείμωνο, χωρίς κατάλληλη ένδυση και υπόδηση επηρέασαν το τελικό αποτέλεσμα.
    Ήταν ορθές οι τακτικές και τα σχεδία που ακολουθηθήκαν; Υπήρχαν καλύτερες επιλογές από αυτές που έγιναν; Μπορούσαν να εξοικονομηθούν εκείνες οι μια ή δυο μεραρχίες για να μην βρεθεί ο ΕΣ χωρίς καθόλου σχηματισμούς στην κεντρική Μακεδονία την άνοιξη του 1941;
    .+-

  14. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    @ .+- ,
    Η κριτική σου (ειδικά το περί χάραξης της τοποθεσίας ΙΒ επί ποταμών) θυμίζει τον Καθενιώτη. Αν ισχύει αυτό, διάβασε το πρώτο σχόλιο της παρούσας ανάρτησης (του K/Δ ΚΒ). Να επισημάνω από την μεριά μου πως ο Καθενιώτης γενικώς κριτικάρει περισσότερο ώς αντιπολιτευόμενος δημοσιογράφος παρά ώς επιχειρησιακός αναλυτής.

    Επί της ουσίας: Έχεις διαβάσει τις προϋποθέσεις στις οποίες στηρίχθηκε το σχέδιο ΙΒ και εξ αιτίας των οποίων μέρος του Σχεδίου προέβλεπε κύρια τοποθεσία αμύνης ανατολικώς Αράχθου; Κρίνεις ώς πρόχειρες αυτές τις προϋποθέσεις και γράφεις πως εγκαταλείπονταν σημαντικά εθνικά εδάφη «ανευ λόγου»;

    Επίσης: Έχεις προσέξει ότι σε μέρος του Σχεδίου ΙΒ ΔΕΝ «εγκαταλείπονταν μεγάλο τμήμα της Δ & ΒΔ Ελλάδας» και η άμυνα πλησίαζε τα σύνορα; Πώς και δεν γράφεις για αυτή τη σχεδίαση του ΙΒ;

  15. Φιλαληθης says:

    Να ρωτησω σε τι μεσο και υπο ποιες συνθηκες εγιναν αυτες οι δηλωσεις; Γιατι το υφος και η αισθητικη τους θυμιζουν ‘αναλυση’ σε τηλεπαραθυρο. Κριμα που τις εκανε ανωτατος αξιωματικος οπως λετε και μαλιστα σημαντικος. Κραυγαλεα αντιθεση με τον παντα μεστο και ουσιαστικο λογο του Αρματιστη. Παντως και γω που οι γνωσεις μου για τον Κατσιμητρο περιοριζονται στο ιντερνετ αντε και σε καποια περιοδικα του χωρου και οχι σε μια σοβαρη βιβλιογραφια ειχα την εντυπωση οτι οντως σε καποιο χρονικο σημειο μαλλον ενηργησε αυτοβουλως, απιστευτο.

  16. .+- says:

    @ ΚΛΕΑΝΘΗΣ says: 30 Οκτωβρίου 2018 στο 00:07

    Αξιότιμε Κλεάνθη υπάρχουν οι παρακάτω εκδόσεις της ΓΕΣ/ΔΙΣ της σειράς «Ο ΕΣ κατά τον Β’ΠΠ»
    Θα βασιστώ σε αυτές:
    1) «Ο ελληνοϊταλικος πόλεμος 1940-41. Η Ιταλικη Εισβολη (28/10 μέχρι 13/11/40)».
    Στο Σχεδιαγραμμα αρ. «1» «Ζωνη Επιχειρησεων Αρχιστρατηγου. Αμυντικαι τοποθεσιαι».
    Φαινεται ότι χανονται τα Ιωαννινα, η Φλωρινα, τα Γρεβενα και η Κοζανη. το Μετσοβο είναι πανω στην γραμμη «ΙΒ». Είναι δεδομενο ότι θα αποτελεσει πρωταρχικο στοχο μαζι με την καλαμπακα για τον επιτιθεμενο για να «ενωσει» οδικα τις ΒΑ περιοχες με τις ΝΔ περιοχες. Μετα θα εχει επιτυχει την μετακινηση των δυνάμεων του από την μια στην άλλη ζωνη από «εσωτερικες γραμμες». Χειροτερα δεν γινεται.
    Περίπου το ίδιο ισχύει με τον άξονα Λεσκοβίκι – Κορυτσά με τις προεκτάσεις προς Φλώρινα και προς Ελέα – Άγιοι Σαράντα (Λιμάνι) και Ιωάννινα με κατάληξη την Πρέβεζα αντίστοιχα.

    2) «Εφοδιασμοι του στρατου εις υλικα οπλισμου και πυρομαχικων πυροβολικου και πεζικου κατά τον πολεμο 1940-41»
    Σχεδιαγραμμα αρ. «3»: «Διαταξη οργάνων και ρευματος ανεφοδιασμου βασει σχεδιου ΙΒα κατά την εξελιξη των επιχειρησεων 1940».
    Εκει φαινεται ότι εάν χαθει η Πρεβεζα τα μονα ρευματα εφοδιασμου που θα λειτουργουσαν για το θεατρο της Αλβανιας είναι το χερσαιο το οποιο ξεκινα από το μεσολλογγι και παει προς την αρτα. Επισης εάν λαβουμε υποψη ότι τα ορια του «ΙΒ» είναι στα Σέρβια, με την κοζανη κατελημενη, και οι δυναμεις της Δ. Μακεδονιας απομονωνονται από την Λαρισα καθως διακοπτεται η ροη από Λαρισα προς ελασσονα – Κοζανη και απομενει μονο η ροη από Θεσσαλονικη μεσω Βεροιας και αμυνταιου.

    Και τελος

    3) «Αιτιαι και αφορμαι του ελληνοϊταλικου πολεμου 1940-41»
    Σχεδιαγραμμα αρ «2» «διαταξη των ΕΔ κατά το «ΙΒ». Φαινονται περισσοτερο από πριν οι περιοχες που εγκαταλειπονται αλλα και οι δυναμεις που αναπτυσονται. Είναι φανερο ότι εγκαταλειπεται η Πρεβεζα τα Γρεβενα και η Κοζανη!
    Παρ. 23 σελ. 34,35,36 αναφερονται οι προϋποθέσεις του «ΙΒ».

    Το 1939 υπηρχαν λιγοτερες ιταλικες δυναμεις και μαλιστα ένα σημαντικο μερος αυτων είχε αποστολες προκαλυψης κατά μηκος των συνορων της ελλαδας και της γιουγκοσλαβιας. Με τι προϋποθεσεις αυτές θα προοθηθούν εναντια στην Ελλαδα όταν από μονες τους με τα βιας φτανουν για την στοιχειωδη προκαλυψη και την καλυψη των απαιτησεων δυνάμεων κατοχης; Οποτε το σκεπτικο περι επιθεσης μαλλον δεν στεκει!

    Είναι λογικο ότι άλλο πραγμα να συζηταμε για τις πεντέξη μεραρχιες του ’39, αλλο πραγμα για τις «8» ή «9» του ’40 και άλλο για το εκστρατευτικο σωμα των «20» μεραρχιων. Αυτό το τελευταιο θα είχε σημαντικα ανωτερη ισχυ και μαλιστα, θα μπορουσε να εχει, λιγο πολύ, 450 εως 510 αρματα μαχης.

    Και αυτό χαρις στην παρουσια 1 ΤΘ μεραρχιας και 1 Ιπ. Υπαρχουν καποια ορια στις δυνατοτητες δυεισδυσης με τις γνωστες «8» ή «9». Το ιταλικο σχεδιο, αντιθετα από ότι θελουμε να πιστευουμε, τουλαχιστον στην αρχικη φαση με μονο τις γνωστες «8» ή «9», δεν προεβλεπε διεισδυση στην δυτικη μακεδονια, όπως θα περιμεναν με το «ΙΒ». Ολο το βαρος των επιχειρησεων ηταν στην Ηπειρο και στην δυτικη Στερεα. Το «ΙΒ» δεν είχε λαβει υποψη αυτή την πιθανοτητα. Μαλλον περιμεναν την δυναμη των «20» μεραρχιων. Αλλα και τοτε, το δεξι «πλευρο» των ιταλικων δυνάμεων προς Βεροια, θα ηταν εξαιρετικα ισχυρο ετσι ώστε να αποφεχθει η υπερφαλαγγιση και στην συνεχεια απομωνοση του «κεντρου» στην Ελασσονα. Το αριστερο «πλευρο» στην ηπειρο θα ηταν εξισου ισχυρο, καθως η πεδινη δυτικη στερεα θα εφερνε σε πολύ δυσκολη θεση το ελληνικο πεζικο, αμυνομενο σε οχυρωσεις εκστρατειας. Οποτε η παντελη ελλεειψη αντιαρματικων μεσων (ναρκες, οπλα) ευνοουσε την επιθεση μεχρι το Μεσολογγι. Αλλα μιλαμε για 20 μεραρχιες και ταυτοχρονη επιθεση σε δυο ξεχωριστες γεογραφικες περιοχες που για τον ΕΣ, η μια είναι εκ των πραγματων ειναι απομωνομενη από την άλλη, ενώ για τον Ιταλικο όχι και αυτό εξαιτιας του οδικου δυκτιου που θα είχε στα χερια του.
    Πιστευω ότι αυτά τα μειονεκτηματα εγιναν αντιληπτα και προσπαθησαν να κανουν πολύ ποιο δυσκολη την καθοδο προς το Μεσολογγι, με τον Κατσιμητρο να αμυνεται στην Ελεα προσταευοντας τα Ιωαννινα και το Μετσοβο. Γνωριζοντας ότι στην Μακεοδνια υπηρχαν λιγες ιταλικες δυναμεις δεν υπηρχε πραγματικος λογος ανυσηχιας. Υστερα, η κατασκευη των οχυρωσεων κατα το μεσοδιαστημα ευνοησε την μεταφορα της «ΙΒ» ποιο βορεια. Ακριβως επειδη μεχρι το φθινοπορο του ’40 δεν υπηρξε η μαλλον προβλεπομενη, πιστευω, μαζικη μεταφορά ιταλικων μεραρχιων προς την αλβανια οι οχυρωσεις φιαχτηκαν στην Ελεα και όχι στην Αρτα.

    Σχετικα με τον ελιγμο της «Τζουλια»: Υπηρχαν 5 Ιταλικα και 1 Αλβανικο. Μαλλον δεν εχει κατανοηθει ότι εγινε μια προσπαθεια για επιτευχτει ενας αιφνιδιασμος, από τους Αλπινιστές. Αυτοι ταξιδεψαν εσκεμμενα «ελαφροι». Αυτή η προσπαθεια τους δεν πετυχε όχι γιατι το αποσπασμα του Συνταγματαρχου Δαβακη είχε επαρκεις δυναμεις για τους σταματησει, αλλά εξαιτιας των καιρικων συνθηκων.
    Στην περιοχη εκεινη δεν είναι ότι υπηρχε κατι το σημαντικο για να φραξει από την πρωτη στιγμη ο διαδρομος των Αλπινιστων. Ο Δαβακης, με 2 ταγματα, διαβαζοντας για την αναπτυξη των δυνάμεων του (λοχοι, διλοχιες) με το κλασσικο σχημα αναπτυξης «δεξι – κεντρο – αριστερο» και λιγο ποιο πισω η εφεδρεια, είχε προβληματα να το επιτυχει. Για μια αναλογη αποστολη ηταν απαραιτητη η παρουσια ανωτερων δυνάμεων. Δυστυχως εκει εγινε μια λαθεμενη αξιολογηση και λιγο ελλειψε να μας κοστισει το Μετσοβο το οποιο προστατεύονταν μόνο από 1 Ταγμα Πζ. Μου φαινεται (από μνήμης) ότι εκει στοχευε ολοκληρο Συνταγμα Αλπινιστων!

    .+-

  17. Τότονακ says:

    Εντύπωση μου προκαλεί πως ο Παπάγος δεν είχε αγκυλώσεις για την παραχώρηση εδάφους κατά την ιταλική επίθεση, ενώ κατά την γερμανική επίθεση δεν ήθελε να παραχωρηθεί όπως ζητούσαν οι Άγγλοι. Βέβαια μιλάμε για διαφορετική έκταση. Αλλά μήπως προσέβλεπε σε κάποια επιτυχία συγκράτησης όπως αυτή του Κατσιμήτρου ; Εννοείται χωρίς την ταχύτατη κατάρρευση των Γιουγκοσλάβων.
    Τεσπα , νομίζω πως όλα αυτά είναι θέματα για τα οποία μπορούμε να μιλάμε αενάως χωρίς να καταλήγουμε σε μια κοινά αποδεκτή αλήθεια.

  18. Αρματιστής says:

    @ .+-

    Αγαπητέ πολύ κουβέντα για ένα σχέδιο, το ΙΒ, που συντάχθηκε «εν τάχει» για την αντιμετώπιση μίας νέας απειλής που αιφνιδίασε την Ελληνική ηγεσία και τελικά αντικαταστάθηκε εντός λίγων μηνών από ένα άλλο, που ήταν αυτό που εφαρμόστηκε.

    Η τοποθεσία ΙΒ δεν χαράχτηκε απλώς πίσω από τοω ρου ποταμών, αλλά επί των ισχυρών ορέων που υπήρχαν πίσω από τους ποταμούς. Χάριν ευκολίας τις ονοματίζουμε με το όνομα των ποταμών. Πίσω από τον Αλιάκμονα υπήρχαν τα Χάσια και Αντιχάσια, τα Καμβούνια, ο Τίταρος, τα Πιέρια και ο Όλυμπος.

    Αναφορικά με το ΙΒ: Σε καμία περίπτωση δεν παραχωρούταν «δωρέαν» έδαφος. Η τοποθεσία «Άραχθος – Ζυγός Μετσόβου – Όρλιακας – Αλιάκμονας – Βέρμιο» αποτελούσε το έσχατο όριο. Οι Ελληνικές δυνάμεις θα έπρεπε να επιβραδύνουν μαχόμενες τον εχθρό από τα σύνορα μέχρι το έσχατο όριο με σκοπό να κερδίσουν τον απαιτούμενο χρόνο για την ολοκλήρωση της επιστράτευσης και της στρατηγικής συγκέντρωσης. Ευνόητο είναι ότι αν μπορούσαν να σταματήσουν τον αντίπαλο στη δυτική Μακεδονία, στη γραμμή «Βαρνούς – Βέρνον (Βίτσι) – Μορίκι – Σινιάτσικο – Βούρινος – Αλιάκμονας», που αποτελεί μία εξαιρετικά ισχυρή τοποθεσία, δεν θα έφθαναν στο έσχατο όριο.

    Παρά ταύτα η επιστράτευση των VIII – IX Μεραρχιών και της IV Ταξιαρχίας πεζικού που εκτελέστηκε τον Αύγουστο του 1939 και τα εξ αυτής συμπεράσματα, τα έργα οχυρώσεως που εκτελούνταν στη Δυτική Μακεδονία στην τοποθεσία των συνόρων και στην τοποθεσία Ελαία – Καλαμάς στην Ήπειρο, καθώς και η εκτίμηση ότι η Βουλγαρία θα παρέμενε αμέτοχη, έπεισαν την Ελληνική ηγεσία ότι η άμυνα στη Δυτ. Μακεδονία μπορούσε να διεξαχθεί επί των συνόρων και στην Ήπειρο ενδεχομένως επί της τοποθεσίας «Ελαία – Καλαμάς».

    Παρά ταύτα δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι το σχέδιο ΙΒ, αλλά και οι μεταβλητές του, συντάχθηκε με την προοπτική διεξαγωγής διμέτωπου αγώνα. Επομένως το τι πρέπει να πήγαινε στην Ήπειρο και τι να έμενε στη Μακεδονία, είναι πολύ εύκολο να το συζητάμε σήμερα που γνωρίζουμε το ότι η Βουλγαρία παρέμεινε μέχρι και τον Απρίλιο του 1941 αμέτοχη. Υπόψη ότι ο Βουλγαρικός στρατός του 1939 ήταν ανώτερος αριθμητικά του Ελληνικού.

    Σχετικά με το ότι θα έπρεπε να προβλεφθεί η κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας: Από πού ως πού, όταν ο Γιουγκοσλαβικός στρατός ήταν μεγάλος και έχαιρε εκτίμησης; Αλλά και αν προβλεπόταν, ήταν εύκολο να εκκενωθεί από τον στρατό η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη; Οι αποφάσεις αυτές είναι κομματάκι δύσκολες.

    Θα ρωτήσω και πάλι: Για ποιο λόγο «χύνεις τόσο μελάνι» για ένα σχέδιο που από τις αρχές Σεπτεμβρίου 1939 διαφοροποιήθηκε ριζικά όσον αφορά το μέρος της Δ. Μακεδονίας;

    Τέλος θα ήταν εποικοδομητικό να θυμόμαστε ότι ο Ελληνικός Στρατός που κλήθηκε το 1940 να αγωνιστεί εναντίον δύο Ευρωπαϊκών στρατών ανώτερων αριθμητικά του Ελληνικού, άρτια εξοπλισμένων και εφοδιασμένων, που διέθεταν καταθλιπτικά υπέρτερη ισχύ και είχαν πίσω τους ανεπτυγμένες βιομηχανικές και άλλες υποδομές για την υποστήριξή τους, είχε γνωρίσει κατά τη περίοδο 1923 – 1936 (και ειδικά τη περίοδο 1926-1936), μία άνευ προηγουμένου αδιαφορία (απ’ όλες τις κυβερνήσεις) για την ανάπτυξη του σε σύγχρονες βάσεις. Το αποτέλεσμα των επιχειρήσεων 1940-41 δικαιώνει όλους όσους την περίοδο που προηγήθηκε του πολέμου αγωνίστηκαν για να προετοιμάσουν τον στρατό για να αντιμετωπίσει πιθανές απειλές, αλλά και εκείνους τους άνδρες που κλήθηκαν να υπερασπιστούν την ελευθερία και την αξιοπρέπεια της πατρίδας μας.

  19. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    Τελικά οι «μύθοι και οι ανακρίβειες» συνεχίζονται από ότι βλέπω σε σχόλια. Να ξαναγράψουμε, ελπίζω για τελευταία φορά, πως τα ελληνικά σχέδια εκστρατείας ΔΕΝ παραχωρούσαν έδαφος χωρίς σοβαρότατο λόγο που ήταν η τελική νίκη και επεξηγείται επαρκώς στα βιβλία της ΔΙΣ. Όλα τα σχέδια προέβλεπαν την πιθανότητα διεξαγωγής αμύνης κοντά στα σύνορα, αναλόγως προφανώς των συνθηκών.

    @ .+-
    Συγχέεις επιτελικές έννοιες: είναι άλλο πράγμα η τοποθεσία αμύνης και άλλο πράγμα το «Σχέδιο Εκστρατείας». Δεν γίνεται να καταλάβεις το Σχέδιο απλώς από την επιλογή μιας τοποθεσίας. Τέτοια μεγάλα σχέδια περιλαμβάνουν τις βασικές προϋποθέσεις, επιτελικές εκτιμήσεις περί εχθρού, διαθέσιμες φίλιες δυνάμεις, ανατιθέμενες Αποστολές (συνήθως πολλές), ΔΜ αναλόγως κατάστασης, κ.λπ., όλα φυσικά αλληλοεπηρεαζόμενα σε ένα αρθρωτό σύνολο. Πρώτα τα διαβάζουμε όλα με προσοχή (όχι μόνο τοn χάρτη), σβήνοντας μάλιστα από το μυαλό την εκ των υστέρων γνώση, και μετά κριτικάρουμε ως επιτελείς.

    Για παράδειγμα η γενική σχεδίαση του σχεδίου ΙΒ στηριζόταν σε οκτώ βασικά δεδομένα. Δεν φαίνεται όμως τα λαμβάνεις υπόψη, πλην ενός παράξενου συμπεράσματος σου, ότι η Ιταλία μετά την κατάληψη της Αλβανίας δεν είχε δυνάμεις για να μας επιτεθεί! Έ, μα τότε λογικά δεν χρειάζεται καθόλου και η κριτική σου επί του ελληνικού σχεδίου αμύνης ΙΒ. Φυσικά τα πράγματα δεν είναι έτσι.

  20. Τότονακ says:

    Σημαντικό να το λέει αυτό ο Παπανδρέου που πολέμησε στην πρώτη γραμμή. 🙂

  21. .+- says:

    @ ΚΛΕΑΝΘΗΣ says: 31 Οκτωβρίου 2018 στο 22:42

    Παραφραζοντας αναφερω οτι: «ενας χαρτης λεει οσα λενε 1.000 λεξεις» και εδω υπαρχουν 3 διαφορετικοι!
    Θελω να επιστησω την προσοχη σου οτι ουτε μεσα στο κειμενο, δεν εμφανιζονται οι προϋποθεσεις του «ΙΒ» γιατι θεωρουνται σαν δεδομενες και για πολλους ειναι απολυτως λογικο.
    Μαλλον δεν εχεις προσεξει οτι, στο προηγουμενο σχολιο μου εχω αναφερει τοσο τις αντιπαλες δυναμεις και την αριθμητικη εξελιξη τους το 1939-40, οσο και την περιπτωση του «χειροτερου σεναριου» με τις 20 μεραρχιες, οπως επισης και την πηγη με τις προϋποθεσεις. Εαν διαθετεις την συγκεκρημενη πηγη, θα δεις οτι υπαρχει ενα τρισελιδο που τις αναφερει. Εαν δεν την εχεις την συγκεκρημενη πηγη, ή ακομη και τις αλλες δυο, λυπαμαι πολυ, αλλα θα αντιληφθεις οτι και μονο η αντιγραφη αυτων που υπαρχουν εκει μεσα σημαινει απλα, οτι πρεπει να αντιγραψω 3 σελιδες κειμενο (μονο για τις προϋποθεσεις) και το λιγοτερο ενα σκαναρισμα και upload 3 χαρτων συν καποια αλλα που τους συνοδευουν που μπορουν το ιδιο να εντοπιστουν στα συγκεκρημενα βιβλια της ΓΕΣ/ΔΙΣ που ανεφερα σαν πηγη για οποιον τις εχει στα χερια του.
    Θεωρησα σαν δεδομενο οτι εχεις την αυτην και ιδια πληροφορηση απο τις ΓΕΣ/ΔΙΣ διαθετωντας τις πηγες αυτες – οι οποιες δεν εχουν σχεση με τον Καθενιωτη, παρα το γεγονος οτι τον εχω και αυτον- και περιοριστηκα, λοιπον, σε αυτα που θεωρω ποιο σημαντικα σημεια και τονισα απλα αυτα που θεωρω σαν τα ποιο σημαντικα μειονεκτηματα. Δεν θεωρησα σωστο να επιβαρυνω τον διαλογο με την παρουσιαση ενος εξαιρετικα εκτετμενου σχολιου -κοινως «σεντονι- με περισσοτερα θεματα, τα οποια ηδη αναλυονται εντος των βιβλιων αυτων, ουτε να «παπαγαλισω» απλα για το θεαθηναι καποια θεματα. Δεν βοηθαει τιποτα στην αναλυση ουτε αποτελει «τρoφη για σκεψη» στο να «παπαγαλισω» το οτιδηποτε.
    Αντιλαμβανομαι οτι υπαρχουν διαφορετικες αποψεις σχετικα με τον Παπαγο. Θελω να θεσω στην αντιληψη σου, οτι οσο και να θεωρειται ο Παπαγος Στρατηγος της Νικης, δεν ειναι οτι επετυχε το «τελειο» σχεδιο εκστρατειας.
    Το να εντοπιστουν τα μειονεκτηματα του «ΙΒ», βοηθαει να κατανοηθει περισσοτερο σε ποια σημεια ο Παπαγος εδωσε μεγαλυτερη σημασια και σε ποια οχι, να «ζυγιστουν» σε σχεση με την ροη των ιστορικων γεγονοτων, να κατανοηθουν καλυτερα και πληρεστερα, Η τεραστια ευθυνη που εφερε σε περιπτωση αποτυχιας προστασιας του εθνικου εδαφους τον οδηγησε, οπως συμβαινει συχνα σε πολλες περιπτωσεις με πολλους, σε εξαιρετικα συντηρητικες επιλογες, οπως πχ το αρχικο «ΙΒ», το οποιο αργοτερα βελτιωθηκε αισθητα.
    Ενα τελευταιο, σχετικα με την Ιταλια: Εχεις λαβει καθολου υποψη οτι μεχρι τον ιουνιο του 1940 ισως το βασικοτερο ζητημα που τους απασχολουσε, μαλλον ηταν η προστασια της Αλβανιας σε περιπτωση ιταλογιουγκοσλαβικης συγκρουσης στην Βαλκανικη και οχι η ελλαδα; Και οτι πολλα αλλαξαν μετα τον ιουνιο του 1940 και την πτωση της Γαλλιας;

    .+-

  22. .+- says:

    @ Αρματιστής says: 31 Οκτωβρίου 2018 στο 17:53

    «.. που συντάχθηκε «εν τάχει» για την αντιμετώπιση μίας νέας απειλής που αιφνιδίασε την Ελληνική ηγεσία και τελικά αντικαταστάθηκε εντός λίγων μηνών από ένα άλλο, που ήταν αυτό που εφαρμόστηκε…»

    Αξιοτιμε Κε Ταξιαρχε συμφωνώ μαζι σας σχετικα με την διορθωτικη κινηση απο πλευρας Γενικου Στρατηγειου του «ΙΒα». Πιστευω ομως οτι το «ΙΒα» σε οτι αφορα το θεατρο της Αλβανιας ηταν το ποιο καταλληλο απο την αρχη, παρα το οτι εχω αμφιβολιες για τις επιλογες σχετικα με τις δυναμεις του Δαβακη και της 3ης ΤΞ.

    .+-

  23. Αρματιστής says:

    @ ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΙΣ

    Ο καθένας μπορεί να πιστεύει ότι θέλει. Η κάθε γνώμη είναι σεβαστή, αρκεί κάποιος να μπορεί να την υποστηρίξει. Τώρα το πως η μυθοπλασία ενός κινηματογραφικού έργου μπορεί να αποτελέσει στοιχείο τεκμηρίωσης της νίκης των Ιταλών και της ήττας των Ελλήνων (ή της μη νίκης των Ελλήνων) … δεν έχω άποψη. Απλά σηκώνω τα χέρια ψηλά.

    Επιβάλλεται να υποστηρίξεις το πώς θα μπορούσε ο Ελληνικός Στρατός να «αποτινάξει έγκαιρα» (να πετάξει στη θάλασσα δηλαδή) το σύγχρονο για την εποχή εκείνη Ιταλικό στρατό, που υπερτερούσε αριθμητικά του Ελληνικού και διέθετε:

    1. σύγχρονο οπλισμό
    2. άρματα (ο Ε.Σ. δεν διέθετε)
    3. καταθλιπτικά υπέρτερη υποστήριξη μάχης (αεροπορική, πυροβολικού, ομαδικών όπλων πεζικού)
    4. μεγάλο αριθμό αυτοκινήτων και κτηνών
    5. άφθονα πυρομαχικά, υλικά μέσα και εφόδια
    6. τεράστιες δυνατότητες αναπλήρωσης των απωλειών σε έμψυχο δυναμικό, και σε όπλα, πυρομαχικά, μηχανήματα και κτήνη.

    Ενδεικτικά για το θέατρο της Ηπείρου είναι ενδιαφέρουσα η σύγκριση των αντιπάλων δυνάμεων κατά την έναρξη των επιχειρήσεων:

    Η Βρετανική εγγύηση που είχε δοθεί στην Ελλάδα, παρέμεινε μέχρι την έναρξη του πολέμου εντελώς θεωρητική. Δεν είχε δηλαδή προσδιοριστεί σε τι θα συνίστατο η ενίσχυση που θα παρείχε η Μ. Βρετανία στην Ελλάδα στη περίπτωση που θα δεχόταν επίθεση. Κατόπιν τούτου η Ελληνική ηγεσία όφειλε να σχεδιάσει την άμυνα της με βάση τη προϋπόθεση ότι θα αντιμετώπιζε μόνη της το Ιταλικό ναυτικό και τις δυνατότητές του να υποστηρίξει την απόβαση χερσαίων δυνάμεων σε περιοχές της Ελληνικής επικράτειας.

  24. Αρματιστής says:

    @ FH

    1) Όπως είχε δηλώσει και ο Γεώργιος Παπανδρέου, στην κηδεία του Παπάγου, «ο νεκρός στρατηγός δια πρώτη φοράν ήκουσε πυροβολισμούς».

    Αυτό που το βρήκες; Το διάβασες ή στο είπαν;
    Ο Γ.Π. που πολέμησε;

    2) Ο Διαγγελέας Παπάγος μετέφερε, μαζί με τους Σ. Μπαλάνο και Π. Μαυρομιχάλη, τα καλά νέα «στο ανιψιό του Γεώργιο Β’» στην Αγγλία και τοποθετήθηκε από τον Γεώργιο ως αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού την 1η Αυγούστου 1936

    Τι ακριβώς εννοείς με τις λέξεις «στο ανιψιό του Γεώργιο»;

    Αν δεν διαθέτεις τεκμήρια για να στοιχειοθετήσεις τα παραπάνω, το σχόλιο σου θα διαγραφεί.

  25. @FH

    Περιμένουμε με αγωνία τα τεκμήρια για όσα αναφέρθηκαν.

    Εάν δεν παρατεθούν, το σχόλιο θα θεωρηθεί συκοφαντικό και θα διαγραφεί.

    Και θα εξαχθούν και τα αντίστοιχα συμπεράσματα για τον συντάκτη του.

  26. ilias1969 says:

    Κλεανθη
    Οταν λεω οτι η επιχειρηση της τζουλια ηταν λαμπρη εννοω:
    1.ως προς τη συλληψη του ελιγμου ο οποιος ηταν ο επικινδυνεστερος και για τον ελληνικο στρατο και για τους ιταλους αλλα εαν ομως πετυχαινε θα τους οδηγουσε σε αποφασιστικο αποτελεσμα.
    2. ως προς την μαχητικη ισχυ της μοναδος.
    Καμμια ελληνικη μοναδα δεν ηταν ικανη να εκτελεσει παρομοια επιχειρηση.
    Οταν λεω οτι δεν υποστηριχθηκε επαρκως εννοω οτι δεν την ακολουθουσαν αλλες δυναμεις για να εκμεταλλευτουν τα αποτελεσματα του ελιγμου. Το οτι αιφνιδιασε το ΓΣ φαινεται απο το αποτελεσμα. εφτασε σχεδον μεχρι το Μετσοβο. Η ανησυχια που εφερε αποδεικνυεται απο το γεγονος οτι ενω η τζουλια υποχωρουσε προς κονιτσα δινοταν εντολες σε μοναδες ιππικου να εξασφαλισουν τις διαβασεις προς Γρεβενα.!! Τι αλλο να πω. Εαν μια δευτερη ιταλικη μεραρχια στην περιοχη αναγκαζε το ΓΣ να ενισχυσει τον τομεα Πινδου ειναι μια υποθεση. Αναφερω μονο οτι υπηρχε μια στην περιοχη της ερσεκας δηλαδη στον χωρο εξορμησεως της τζουλια και δεν αναγκασε το ΓΣ να παρει επιπλεον μετρα. Οτι κλειναμε εσπευσμενα τρυπες στην πινδο δεν το λεω εγω το λεει η ΔΙΣ. Επισης αναφερω παρ ολη την περιπετεια της η τζουλια δεν καταστραφηκε παρα μονο κατα το ημιση. Δεν μπορεσαμε να την εγκλωβισουμε παροτι δεν ειχε πλαφιοφυλακες. Αιφνιδιαστηκε το ΓΣ . Μοναδες που ηταν να κατευθυνθουν σε αλλους τομεις κατευθυνονονταν στην πινδο χωρις μεταγωγικα ακομα και χωρις διοικητες. Η ΔΙΣ τα αναφερει. Καλο ειναι λοιπον να αναγνωριζουμε τα λαθη μας και να επαινουμε τις ενεργειες των αντιπαλων οταν συντρεχουν λογοι. Αλλα που να μας αφησει ο ψευτοεγωισμος μας που βαζει τους ευατους μας πανω απο ολα και ολους μονο και μονο γιατι ειμαστε εμεις. Το γραφω και για συλλογικο και για ατομικο επιπεδο. Οι ιταλοι επιτεθηκαν με μοναδες ανεπαρκεις για να επιτυχουν τον σκοπο τους. Η τεραστια απορια μου που θα μεινει πιστευω απορια ειναι πως πιστευαν οτι με 5 περιπου μεραρχιες θα πετυχαιναν την πρωτη φαση του πολεμικου τους σχεδιου. Αν μπορει κανεις τεκμηριωμενα να με διαφωτισει παρακαλω…

  27. Αρματιστής says:

    @ ilias1969

    «Ο Παπαγος δεν ασκησε πολεμικη διοικηση πουθενα. Ηταν παντα σε επιτελεια στη δε εκστρατεια της Μικρας Ασιας ηταν επιτελάρχης της Μεραρχίας ιππικου η οποία απουσίασε από την τελικη φαση των επιχειρήσεων τον αυγουστο του1922 ή οποια εκτος των παραπανω παραλιγο θα αιφνιδιαζοταν στην μοναδικη επιχειρηση που συμμετειχε στο Σαλιχλή»

    1. Δεν ανέφερα κάτι σχετικό περί πολεμικής διοίκησης από τον Παπάγο. Αναφέρθηκα σε πολεμική πείρα, που είναι κάτι αρκετά διαφορετικό από την άσκηση «πολεμικής διοίκησης». Σε κάθε περίπτωση όταν ένας αξιωματικός λάβει μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις, είτε ως διοικητής οποιουδήποτε κλιμακίου, είτε ως επιτελής (σε τάγμα, σύνταγμα, μεραρχία, σώμα στρατού, στρατιά), εκ των πραγμάτων αποκτά πολεμική πείρα.

    2. Ο Παπάγος ως επιτελάρχης της Ταξιαρχίας ιππικού, έλαβε μέρος στις θερινές επιχειρήσεις του 1921 προς το Εσκή Σεχήρ και την Άγκυρα.

    3. Το ότι η Μεραρχία Ιππικού δεν χρησιμοποιήθηκε κατά τις μάχες για την απόκρουση της Τουρκικής επιθέσεως του Αυγούστου του 1921, για αυτό είναι υπεύθυνος ο διοικητής της Στρατιάς και κανένας άλλος.

    4. Στο Σαλιχλί αιφνιδιάστηκε και η Μεραρχία Ιππικού (και για αυτό είναι υπεύθυνος ο διοικητής της Καλίνσκης) και η ΧΙΙΙ Μεραρχία (και για αυτό είναι υπεύθυνος ο διοικητής της Πλαστήρας). Και οι δύο είχαν ως αποστολή να καλύψουν το Σαλιχλί από βορειοανατολικά, από τη κατεύθυνση των Αντάλων, από όπου σύμφωνα με πληροφορίες κατέβαινε το Τουρκικό V Σώμα Στρατού Ιππικού προκειμένου να αποκόψει την οδό υποχώρησης των λειψάνων του Νότιου Συγκροτήματος. Και ο μεν Πλαστήρας καταυλίστηκε αμέριμνος νότια του σιδηροδρομικού σταθμού του Σαλιχλή, θεωρώντας ότι καλυπτόταν από τη Μεραρχία Ιππικού, η δε Μεραρχία Ιππικού καταυλίστηκε 2,5 χλμ νοτιοανατολικά του Σαλιχλή θεωρώντας ότι καλύπτεται από το Πλαστήρα. Και οι δύο συνήλθαν όταν το Τουρκικό ιππικό εισήλθε στο Σαλιχλί. Υπόψη ότι ο Πλαστήρας κινήθηκε από τη Φιλαδέλφεια στο Σαλιχλή σιδηροδρομικά, η δε Μεραρχία Ιππικού οδικά δια των ίππων της. Και οι δύο μεραρχίες έφθασαν στο Σαλιχλή, κατά τις 2200 ώρα της 22ας Αυγούστου. Ο Ταγματάρχης Παναγάκος (σύνδεσμος της Στρατιάς) που έφθασε στο Σαλιχλή περί τα μεσάνυκτα, διαπιστώνοντας ότι στη πόλη δεν υπήρχε ίχνος στρατού, οχυρώθηκε με 20 τηλεγραφητές στο τηλεφωνείο του σταθμού και ήταν αυτός πρώτος που αντιμετώπισε τους Τούρκους.

  28. ilias1969 says:

    ΟΙ ιταλοι επιτεθηκαν με ανεπαρκεστατες δυναμεις και στην Ηπειρο πλην του πυροβολικου για το οποιο διατηρω καποιες επιφυλαξεις μειονεκτουσαν σημαντικα σε πεζικο. Επιτεθηκαν με 25 επιπεδου ταγματος μοναδες εναντι 16 ελληνικων.Αναλογια 1,5 προς1. Αν ανατρεξουμε ομως στην οργανωση του ιταλικου στρατου θα παρατηρησουμε οτι στην ουσια παρεταξαν 450 ομαδες μαχης εναντι 576 ομαδων μαχης του ελληνικου στρατου. Οι ιταλικες ΟΜ σιγουρα ηταν μεγαλυτερες των 13 ανδρων της αντιστοιχης ελληνικης αλλα οχι μεγαλυτερες των 18-20 ανδρων. Αρα η αναλογια σε καθε περιπτωση ηταν λιγο πιο πανω απο 1,2 προς 1, ακαταλληλο για επιθεση ακομα και σημερα. Βεβαια την μαχητικη ισχυ, την συνθετουν και αλλοι παραγοντες, μερικοι μη μετρησιμοι. Οσο για τον ισχυρισμο οτι η κυβερνηση Μεταξα προετοιμασε τον ελληνικο στρατο για πολεμο, θα αναφερω οτι το συνολο του ορειβατικου πυροβολικου και των αυτοματων οπλων αγορασθηκε απο κυβερνησεις προγενεστερες του Μεταξα. Βεβαια εκτιμω μονο η κυβερνηση Μεταξα ηταν ικανη να κερδισει αυτον τον πολεμο. Επισης για την διστακτικοτητα του ΓΣ και αλλων ανωτατων διοικησεων θα αναφερω οτι δεν πρεπει να ξεχναμε οτι πολεμουσαμε με μια εκ των μεγαλων δυναμεων της εποχης και οποιοδηποτε ατυχημα θα ξυπνουσε μνημες μικρας ασιας κατι που εγινε στον τομεα της πινδου. Για αυτο εκνευριζομαι αφανταστα οταν υποτιμουμε τους ιταλους σαν πολεμιστες και τον ιταλικο στρατο μειωνοντας την επιτυχια του ελληνικου στρατου,

  29. ilias1969 says:

    Αρματιστη
    Αν θετεις ετσι μονο την πολεμικη πειρα για εναν αξιωματικο συμφωνω. Εγω το μεταφραζω και ως ασκησης πολεμικης διοικησης, εστω και ως διοικητης συνταγματος που ηταν κατι διαφορετικο τοτε, για αυτο και ειχαμε αρκετες απωλειες σε αυτα τα επιπεδα. Η ταξιαρχια ιππικου ηταν επιπεδου ταγματος πεζικου συν. Ενεργουσε βεβαια σε διαφορετικο επιπεδο αλλα δεν ηταν ομως και επιπεδου μεραρχιας πεζικου. Επιπλεον για την δραση του ιππικου απο τους βαλκανικους πολεμους εως τουλαχιστον και την Μικρα Ασια δεν ειμαι και ιδιαιτερα περηφανος. Στο σαλιχλη συμφωνα με το δογμα ο διοικητης ειναι υπευθυνος κτλ κτλ κτλ συμφωνω. Αλλα με την ευρεια εννοια πιστευω οτι και ο επιτελαρχης δεν πινει καφε στο ΚΨΜ μεχρι να καλεσει ο δκτης αλλα συντονιζει την δραση του επιτελειου και εισηγειται τροπους ενεργειας. Αρα τοτε ειτε δεν εισηγηθηκε ειτε εισηγηθεικε αλλα δεν εισακουσθηκε (ακομα χειροτερο) Σιγουρα και ο Πλαστηρας αμελησε παρολα τα ελαφρυντικα που θα του εδινα στη συγκεκριμενη περιπτωση αλλα αναφερθηκα στον Παπαγο. Επισης ειπα οτι δεν ειναι απαραιτητα μειον ο αρχιστρατηγος να μην διαθετει πολεμικη πειρα και στις δυο συνιστωσες και ισως να ειναι και συν. Αλλα οτι ο παπαγος μεχρι τον βαθμο του συνταγματαρχη δεν ειχε δειξει κατι το ιδιαιτερο θεωρω οτι ειναι γεγονος.

  30. Αρματιστής says:

    @ ilias1969

    Είναι βέβαιο ότι το ΓΣ αιφνιδιάστηκε από την Ιταλική επίθεση στη Πίνδο και τα εξ αυτής αποτελέσματα. Πολλά μπορεί να ειπωθούν περί αυτού. Η αναλογία δυνάμεων Ιταλών/Ελλήνων στη Πίνδο (θεωρητικά) δεν ήταν τέτοια που να δικαιολογεί το δυσμενές αποτέλεσμα. Νομίζω ότι εκείνο που βάρυνε περισσότερο στο δυσμενές αρχικό αποτέλεσμα, ήταν η ποιότητα των αντιπάλων δυνάμεων:
    Η Μεραρχία ΤΖΟΥΛΙΑ ήταν μία εξειδικευμένη δύναμη κατάλληλη για χειμερινό ορεινό αγώνα, που ήταν πλήρως επανδρωμένη από το καιρό της ειρήνης και διέθετε το κατάλληλο εξοπλισμό και τα κατάλληλα μέσα για να εκτελέσει την αποστολή της. Από την άλλη πλευρά, το 51 Σύνταγμα που αποτελούσε το κορμό του Αποσπάσματος Δαβάκη, ήταν μία δύναμη κλασικού πεζικού, που επανδρωνόταν από εφέδρους και διέθετε πενιχρά μέσα.

    [Σημείωση: Η παραπάνω αναφορά είναι εξαιρετικά σημαντική και για το σήμερα. Τι δηλαδή μπορεί να κάνει σε περίπτωση Τουρκικής επίθεσης σε ένα νησί του Αιγαίου ένα τάγμα πεζικού (ποδοκίνητο ή Μ/Κ), που διαθέτει στην ειρήνη επάνδρωση 30% (επομένως και ελλειπή – προβληματική εκπαίδευση), απέναντι σε ένα Τουρκικό τάγμα καταδρομών επανδρωμένο πλήρως με επαγγελματίες οπλίτες;;;]

    Παρά ταύτα το ΓΣ αντέδρασε άμεσα, αναθέτοντας τη διοίκηση όλων των ευρισκομένων στη Πίνδο δυνάμεων (και αυτών που θα προωθούνταν) στο Β’ Σ.Σ. και προωθώντας στη Πίνδο τα στρατηγεία της Ι Μεραρχίας, της Μεραρχίας Ιππικού, της Ταξιαρχίας Ιππικού και της V Ταξιαρχίας και θέτοντας υπό τη διοίκηση αυτών όσες μονάδες επιστρατεύονταν, τις οποίες και προωθούσε στη Πίνδο. Το επιτυχές αποτέλεσμα των αγώνων που διεξήχθησαν στη Πίνδο, δικαιώνει το ΓΣ για τις επιλογές του. Τα όποια λάθη που πάντα συμβαίνουν στο πόλεμο και στις μάχες, πρέπει να αποτελούν μέρος της κριτικής για τη βελτίωση των δυνατοτήτων. Της καλόπιστης κριτικής.

    Σε κάθε περίπτωση ο αγώνας στη Πίνδο, πρέπει να ιδωθεί χωρίς να παραβλέπονται οι δυσμενείς συνθήκες καιρού εδάφους , συγκοινωνιών και επικοινωνιών υπό τις οποίες μάχονταν οι με φτωχά μέσα εξοπλισμένες Ελληνικές δυνάμεις

    Γράφεις:
    «Οι ιταλοι επιτεθηκαν με μοναδες ανεπαρκεις για να επιτυχουν τον σκοπο τους.»

    Στο θέατρο της Ηπείρου επιτέθηκαν με 4 μεραρχίες εναντίον 1 Ελληνικής Μεραρχίας.
    Αν τώρα διαβάσεις το πίνακα σε παραπάνω σχόλιο μου αναφορικά με τα οπλικά μέσα που διέθεταν οι δύο αντίπαλοι, από που προκύπτει ότι επιτέθηκαν με ανεπαρκείς δυνάμεις (;) όταν οι Ιταλοί διέθεταν απόλυτη υπεροπλία (υπέρτερη ισχύ):

    1. Στην αεροπορία (απόλυτη)
    2. Στα άρματα (απόλυτη): 90:0
    3. Στο πυροβολικό (4:1)
    4. Στους όλμους 81 χιλ.: 7,5:1

  31. christosantonioy says:

    Kατά την γνώμη μου η μεραρχία Τζούλια μετά την 1η Νοεμβρίου ήταν μία μονάδα οπλισμένων αιχμαλώτων,διότι α)υπέστη αιφνιδιασμό στην Λυκορράχη με την γνωστή κατάληξη ,αιχμαλωσία όλης της φάλαγγας,β)δυσκολεύτηκε να κάμψει έναν απλό λόχο πεζικού του Διάκου στην Τσούκα, 4 φορές ανεβοκατέβαιναν έλληνες και ιταλοί στη Τσούκα γ)ασχολήθηκε με το πλιάτσικο των μαγαζιών της Σαμαρίνας (τυροκομικά είδη)το απόγευμα της 1ης Νοεμβρίου,δ)σταμάτησε οριστικά στην Αννίτσα και με την βοήθεια της ισχνής αλλά ψυχομένης αεροπορίας μας,ε)μάχονταν να νικήσει τον περιπλανώμενο λόχο του Παπά στις παρυφές της Βωβούσας.Ακόμη και αν υπερίσχυε θα χρειάζονταν 6 ώρες με τα πόδια ή με τα ήδη καταπονημένα μουλάρια της μέχρι το Μέτσοβο.Εκεί εκτός από ανάπαυση και οργανωμένο πλιάτσικο στα μαγαζιά και σπίτια του Μετσόβου επιτρέψτε μου να αμφιβάλλω ότι ήταν ικανή για κάτι περισσότερο .Έστω ότι επαρκούσαν τα από αέρος μεταφερόμενα εφόδια ,πράγμα απίθανο με τις υφιστάμενες καιρικές συνθήκες νέφωσης και υετού,με τι ηθικό θα μάχονταν ο αλπινιστής ξέροντας ότι τυχόν τραυματισμός του σήμαινε σίγουρη αιχμαλωσία στην καλύτερη των περιπτώσεων.Απόδειξη η αιχμαλωσία του ορεινού χειρουργείου της μεραρχίας στην Μπριάζα-Δίστρατο με το σύνολο των μη δυνάμενων μετακίνησης τραυματιών της.

  32. ilias1969 says:

    Αρματιστη
    Συμφωνω απολυτα με τα σχολια για τον τομεα πινδου. Συμφωνω οτι η αντιδραση του ΓΣ ηταν αψογη ακομα και η διαταγη να αφιχθει η διοικηση της Ι ΜΠ αμεσα στο επταχωρι ηταν κινηση σεμιναριου και επιπλεον δειχνει την αξια της υπαρξης διαφορων επιπεδων δκσης. Αυτο το λεω γιατι την τελευταια 20ετια ακουμε συνεχως για την εξαλειψη διαφορων επιπεδων διοικησης θεωρωντας οτι αυτο κανει τον στρατο μας ευελικτο και σε λιγο θα καταληξουμε ο Α/ΓΕΕΘΑ να νομιζει οτι μπορει να διοικει μεχρι και τα ταγματα και τις επιλαρχιες (αν δεν νομιζει ηδη οτι μπορει να το κανει . Για τις ανεπαρκεις δυναμεις στον τομεα της Ηπειρου πηρα τα στοιχεια απο εκδοση της ΔΙΣ.
    Οι μεραρχιες ηταν 2 ΜΠ (23,51) , μια μεραρχια ιππικου με τρια συνταγματα ιππικου (στην ουσια καθε συνταγμα μικροτερο απο ταγμα πεζικου αναλογη δυναμη μετα ελληνικα ΣΙ) και η κενταυρος που διεθετε 40 αρματιδια και ενα ταγμα βερσαλιερων συν 50αρματιδια υπο διοικηση των μεραρχιων πεζικου (ερωτηματικο εδω). Τα παραπανω σε συνδιασμο με την δυαδικη οργανωση του ιταλικου στρατου (δεν θεωρω σοβαρη ενισχυση διαφορα ταγματα μελανοχιτωνων ή αλβανων που αναφερει η ΔΙΣ) μου βγαινει μικρη διαφορα σε πεζικο. Επιπλεον ενα σοβαρο πλεονεκτημα του ΕΣ ηταν οτι τα ταγματα του διεθεταν στον λοχο πολυβολων 3 διμοιριες των 4 στοιχειων ενω οι ιταλοι 2 διμοιριες των 4 στοιχειων. Αυτο ξερετε οτι σημαινει οτι ενω το ελληνικο ταγμα μπορουσε να υποστηριξει και τους 3 λοχους του με πυρα πολυβολων(σημαντικο στοιχειο στον ορεινο αγωνα) το ιταλικο δεν μπορουσε. Οι ολμοι ηταν μεγαλο πλεονεκτημα για ορεινο αγωνα και προκαλεσαν τις περισσοτερες απωλειες αλλα ο ορεινος αγωνας ειναι κυριως αγωνας πεζικου (για το ταγμα ολμων εχω διαβασει για 18 ολμους αλλα επειδη δεν θυμαμαι τωραπου ακριβως το αφηνω, αν και λαμβανομενης υποψη της οργανωσης της ΜΠ μου φαινεται πιο πιθανη) . Για το πυροβολικο ειπα οτι εχω καποιες ενστασεις για τα στοιχεια της ΔΙΣ διοτι υπαρχει μεγαλη δυσαναλογια πυροβολικου και πεζικου ακομα και αν προσθεσουμε τα συνταγματα πυροβολικου των σωματων στρατου και στρατιας. Δεν ξερω πως πιστευαν οι ιταλοι οτι με αυτες τις δυναμεις (συν την τζουλια) θα εφθαναν στην πρεβεζα στα γιαννενα και στο μετσοβο. Για αυτο τις θεωρω ανεπαρκεις.

  33. ilias1969 says:

    christosantonioy
    Για αυτο γραφω οτι δεν υποστηριχθηκε η επιχειρηση απο ιταλικης πλευρας. Αν πισω απο την τζουλια ακολουθουσε εστω μια μεραρχια πεζικου σε συνδιασμο με το σοκ που προκαλεσε η εισχωρηση της θα καθιστουσε την συνεχιση των επιχειρησεων προβληματικη. Ακομα και στην εκδοση της ΔΙΣ που τα γραφει χωρις καλολογικα στοιχεια φαινεται η αγωνια ολων για την εισχωρηση της τζουλια. Η μαχη της Λυκοραχης εγινε αφου πλεον ειχε αρχισει να διαφαινεται η αποτυχια του ελιγμου και εκει χτυπηθηκαν ο εφοδιασμος της τζουλια και οζι μαχιμα τμηματα. Παρολα αυτα κανενας δεν τολμουσε να προχωρησει και κλεισει τον κλοιο γυρω της μεχρι τελους. Απο ηθικο της τζουλια τι ναπουμε? Τα αλπινια ηταν τρελα μονο και μονο που ξεκινησαν με τροφες 4 ημερων να πανε στο μετσοβο μεσα απο τα μονοπατια της Πινδου. Ετσι εξηγειται και η διαρπαγη των τροφιμων στα χωρια της Πινδου. Αυτοι ηταν οι ιταλοι στρατιωτες εστω και στην πλεον επιλεκτη εκδοση τους και με αυτους πολεμησαν οι ελληνες στρατιωτες και οχι με δειλους και ανικανους. Απο μενα τουλαχιστον τα αλπινια εχουν κερδισει το σεβασμο μου.

  34. Ανώνυμος says:

    Σίγουρα τα φοβικά σύνδρομα της Μ.Ασίας είχαν ποτίσει κάθε αξκό που φορούσε χρυσό αστέρι στην επωμίδα,να χάνεις 450 χιλιόμετρα εδάφους,σε 15 ημέρες από στρατό που αντί για αορτήρα είχε τριχιά περασμένη στο όπλο,δεν ξεχνιέται εύκολα,γι΄ αυτό και η αρχική αμηχανία στο κυνήγι της πάνοπλης Τζούλιας.Μόλις όμως φάνηκε η ψυχική υπεροχή μας έναντι και των επίλεκτων αλπινιστών,σε συνδυασμό με βαθιά πίστη στο Θεό και στο δίκαιο του αγώνα,πράγμα που πρόβαλε ήδη από την 1η Νοεμβρίου ξύπνησε το θηρίο,και ο Τσερότι έγραψε πως επιτίθονταν Έλληνες από όλες της κατευθύνσεις.

  35. Αρματιστής says:

    @ ilias1969

    Σχετικά με τις Ιταλικές δυνάμεις:

    Διάταξη Μεραρχιών όπως στο πρώτο σχεδιάγραμμα του κειμένου:
    Αναλυτικές πληροφορίες στο τόμο της ΔΙΣ «Ιταλική εισβολή – 28 Οκτωβρίου – 17 Νοεμβρίου 1940»

    σελίδα 3, αναλυτική δύναμη μονάδων και μέσων των Μεραρχιών του σώματος Τσαμουριάς:
    22 Τάγματα ΠΖ, 3 συντάγματα ιππικού, 61 πυροβολαρχίες (18 βαριές), 90 άρματα των 3,5 τόνων, 2 τάγματα όλμων 81 χιλ (96 όλμοι)

    σελίδα 5: Αναλυτικός πίνακας των μονάδων και μέσων του Ιταλικού στρατού Αλβανίας (κατά σώμα στρατού και μεραρχία):
    59 Τάγματα ΠΖ, 4 συντάγματα ιππικού, 135 πυροβολαρχίες (23 βαριές), 150 άρματα των 3,5 τόνων, 6 τάγματα όλμων 81 χιλ (288 όλμοι)

    σελίδες 55-56
    Τα ίδια ως άνω στοιχεία για το σώμα Τσαμουριάς κατά φάλαγγα επιθέσεως.

    σελίδα 285:
    Σύγκριση Ιταλικής και Ελληνικής Μεραρχίας
    Το Ιταλικό σύνταγμα πζ διέθετε 6 όλμους των 81 χιλ
    Το Ελληνικό σύνταγμα πζ διέθετε 4 όλμους των 81 χιλ

    Γενικώς: ό,τι λέει ο πίνακας παραπάνω.

  36. Τότονακ says:

    Να ρωτήσω κάποια αριθμητικά στοιχεία αν ισχύουν :
    α) Το σύνολο των ιταλικών δυνάμεων στην Ήπειρο και στην Πίνδο στις 28/10 ήταν 52.000 άνδρες, 90 άρματα και 400 αεροπλάνα ( συνολικά στη Νότια Αλβανία ήταν 100.000 Ιταλοί με 150 άρματα ). Οι ελληνικές δυνάμεις την ελληνοαλβανικών συνόρων ήταν 35.000 με 140 αεροπλάνα.
    β) Η 3η μεραρχία Αλπινιστών «Τζούλια» ήταν 15.000 άνδρες, ενώ το απόσπασμα Πίνδου ήταν 2.000 άνδρες. Δηλαδή 7,5 : 1 .

  37. ilias1969 says:

    Αρματιστη
    Χρησιμοποιουμε την ιδια πηγη δεν ξερω γιατι τι διαβαζουμε διαφορετικα
    Αν κανω λαθος στο σκεπτικο μου παρακατω διορθωσε με ευχαριστως.
    α. Συγκρινω τις δυναμεις που ηταν προσανατολισμενες στην κυρια προσπαθεια που ηταν το μετωπο Ηπειρου κανω λαθος. οι υπολοιπες δυναμεις ειχαν αμυντικη αποστολη ακομη και εναντι των γιουγκων
    β. Εκει ηταν 15 ελληνικα ταγματα πεζικου εναντι 22 αντιστοιχων ιταλικων.
    γ. Τα συνταγματα ιππικου ηταν επιπεδου ταγματος οπως και τα αντιστοιχα ελληνικα και για αυτο η μεραρχια ιππικου αν και ενισχυμενη με πεζικο ειχε μονο 5500 ανδρες.
    Αρα η αναλογια πεζικου, για το οποιο η ΔΙΣ γραφει οτι οι ιταλοι ειχαν μικρη υπεροχη, ηταν μικρη. Η ΔΙΣ τονιζει οτι το πεζικο ειχε ιδιαιτερη σημασια λογω της ορεινης φυσης του αγωνα. Πιο πανω γραφω μια αναλυση σε ομαδες μαχης και την ελληνικη υπεροχη σε πολυβολα επισης σημαντικα σε ορεινο αγωνα.
    Ερωτηματα
    α, γιατι το ιταλικο πυροβολικο συμφωνα με τα στοιχεια της ΔΙΣ ηταν δυσαναλογο με το πεζικο? Μηπως δεν ηταν πραγματικα τα στοιχεια?
    β. Τι ρολο εξυπηρετουσε το ταγμα ολμων των 48 σωληνων ανα μεραρχια? Προφανως την κυρια προσπαθεια ηταν ομως αληθινη η συνθεση ή οι 18 σωληνες ηταν πραγματικοτητα? Διοτι αν ειχαν 66 ολμους ανα μεραρχια ας εδιναν 11 ανα ταγμα και ξεμπερδευαν. Στο διαδικτυο αναφερονται 18 σωληνες ανα ταγμα πιο λογικο για την συνθεση της μεραρχιας που υποστηριζε.
    Σχολια
    Οι ολμισκοι των 45 χιλ στην επιθεση ειχαν μικρες δυνατοτητες λογω βεληνεκους (530 μ μεγιστο βεληνεκες) και μικρης φονικοτητας του βληματος (5 μετρα). Στην αμυνα ηταν χρησιμα κυριως λογω του αριθμου τους. εμεις αντιστοιχα χρησιμοποιουσαμε οπλοβομβιδες.
    υο ερωτησεις προσωπικες αν θελετε απαντατε αν οχι κανενα προβλημα δεν θα σημαινει τιποτα.
    α. Αν ειχατε αυτες τις δυναμεις θα ξεκινουσατε να εφαρμοσετε το πολεμικο σχεδιο των ιταλων?
    β. Αν εισασταν επιτελαρχης της ΜΙ στο σαλιχλη θα εισασταν ικανοποιημενος απο τον ευατο σας με τον αιφνιδιασμο της Μεραρχιας ή θα δικαιολογουσατε τον εαυτο σας οτι δεν ησασταν ο μεραρχος συνεπως ολα καλα?

  38. ilias1969 says:

    και συγνωμη που δεν ανεφερα οτι εχω την ιδια πηγη και σας εβαλα σε κοπο να με παραπεμψετε

  39. Αρματιστής says:

    @ Ilias 1969

    Αρχικά συμφωνώ μαζί σου με τα όσα αναφέρεις σε προηγούμενο σχόλιο σου, για τα διακινούμενα (αλλά και όσα υλοποιούνται) τα τελευταία είκοσι χρόνια για τη κατάργηση κάποιων ενδιάμεσων κλιμακίων διοικήσεως με το επιχείρημα ότι ο στρατός θα γίνει πλέον ευέλικτος. Έχεις δίκιο. Υπάρχει μία μερίδα αξιωματικών που προωθεί αυτές τις ιδέες. Είναι αυτοί που κατάργησαν τις μεραρχίες της Μακεδονίας, αλλά δεν άγγιξαν τις μεραρχίες Τριπόλεως και Χανίων. Είναι οι ίδιοι που δεν άγγιζαν τα πολυάριθμα άχρηστα κέντρα νεοσυλλέκτων (άχρηστα αφού στη πραγματικότητα δεν γινόταν καμία ουσιαστική εκπαίδευση) με τη πολυπληθή μόνιμη δύναμη, ή τις ποικιλώνυμες υπηρεσίες και τον υδροκεφαλισμό του κέντρου, αλλά καταργούσαν με περισσή ευκολία τάγματα και συντάγματα. Πιστεύω ότι είναι οι ίδιοι (όσο αφορά τον τρόπο σκέψης) που πριν κάποια χρόνια πρότειναν (είχαν φθάσει μάλλον και σε απόφαση) να καταργήσουν τα στρατηγεία των δύο Μ/Κ μεραρχιών του Έβρου και να μοιράσουν τις ταξιαρχίες της Θράκης στα Β΄ και Δ’ Σώματα Στρατού, με την έδρα του Β’ να μεταφέρεται στο Διδυμότειχο. (Τουλάχιστο η έδρα του Α’ Σ.Σ. στο Αφιόν απείχε από το ΠΟΤ 5 χιλιόμετρα. Το Διδυμότειχο βρίσκεται επί του ΠΟΤ.). Ευτυχώς αυτή η ανοησία δεν αποτολμήθηκε. Σήμερα μαθαίνω (;;;) ότι κάποιοι θέλουν να καταργήσουν τα στρατηγεία των Μ/Κ Μεραρχιών και οι εννέα ταξιαρχίες της Θράκης (+ το τακτικό συγκρότημα της Σαμοθράκης) να διοικούνται απ’ ευθείας από το Δ’ Σώμα. «Θου κύριε φυλακή των στόματί μου».

    Φαίνεται ότι εδώ και πολλά χρόνια δεν πρέπει να διδάσκεται στη ΣΣΕ η μάχη της Πίνδου, αλλά και άλλες μάχες, ώστε να μπορέσει κάποιος να πάρει μία αμυδρή ιδέα για τη σημασία της ύπαρξης των ενδιάμεσων κλιμακίων διοίκησης στο πόλεμο. Και όχι μόνο.

    Σχετικά τώρα με τα ζητήματα που θέτεις:

    Οι Ιταλοί μάλλον υποτίμησαν τις Ελληνικές δυνατότητες. Πράγματι στην Ήπειρο η αναλογία πεζικού δεν τους ευνοούσε. Χρειάζονταν τουλάχιστο το διπλάσιο πεζικό. Εκτιμώ όμως ότι στη ζυγαριά έβαζαν (οι Ιταλοί) και τα λοιπά στοιχεία της στρατιωτικής τους ισχύος (αεροπορία, πυροβολικό, άρματα, όλμους) στα οποία υπερείχαν συντριπτικά έναντι των Ελλήνων και για αυτό πίστευαν ότι η εκστρατεία τους θα ήταν ένας απλός στρατιωτικός περίπατος. Και για αυτό το λόγο ανέβασα το πίνακα (και παρέθεσα τη πηγή στην οποία βρίσκονται οι σχετικές πληροφορίες) με το τι διέθεταν οι δύο αντίπαλοι από πλευρά μονάδων και όπλων, ώστε να φανεί η σχετική μαχητική ισχύς. Είναι άλλο πράγμα τώρα το ότι οι Ιταλοί δεν μπόρεσαν να εκμεταλλευτούν αποτελεσματικά τα στοιχεία στα οποία υπερείχαν. Η αεροπορία τους χρησιμοποιήθηκε κυρίως για το βομβαρδισμό κατοικημένων τόπων και όχι τόσο για την υποστήριξη του χερσαίου αγώνα. Και όταν χρησιμοποιήθηκε, τα αποτελέσματα ήταν πενιχρά. Μπορεί τα άρματα που διέθεταν να ήταν «αρματίδια», αλλά η Ελληνική ηγεσία δεν είχε να αντιτάξει κάτι το αντίστοιχο σε αυτή την απειλή, που τελικά αποδείχτηκε μάλλον άσφαιρη.

    Σχετικά με το Ιταλικό πυροβολικό: Δεν μπορώ να αμφισβητήσω τα στοιχεία της ΔΙΣ. Αλλά και για ποιο λόγο να είναι λάθος; Σίγουρα υπήρχε το πυροβολικό των Σωμάτων Στρατού, καθώς και το πυροβολικό της Στρατιάς και πιθανό επιπλέον ενισχύσεις σε πυροβολικό. Το ίδιο δεν συνέβαινε και με μας, σε άλλες περιπτώσεις και στο πολύ παρελθόν, αλλά και στους νεώτερους χρόνου;

    Το ίδιο απαντώ και για τους όλμους. Είναι στοιχεία που σίγουρα προέρχονται από εξακριβωμένες πληροφορίες και η όποια αμφισβήτησή τους θα πρέπει να τεκμηριωθεί. Εγώ δεν μπορώ να το κάνω.

    Επί του α προσωπικού ερωτήματος: Νομίζω ότι παρέλκει από τη συζήτηση. Δεν εξετάζομαι εγώ.

    Επί του β προσωπικού ερωτήματος:
    Για ότι πράττει μία μονάδα οποιουδήποτε μεγέθους, υπεύθυνος είναι ο διοικητής της και όχι ο επιτελάρχης της, ή το επιτελείο της. Στην ιστορία σπάνια συζητιούνται οι εκτιμήσεις και οι προτάσεις των επιτελών. Αυτό όμως που μένει και κρίνεται, είναι η απόφαση του διοικητή. Δεν μπορώ να ξέρω τι πρότεινε ο επιτελάρχης Παπάγος στο μέραρχο. Από όλη τη μεραρχία ιππικού, η μόνη μονάδα της που παρέμεινε σε ετοιμότητα, ήταν η έφιππος πυροβολαρχία. Το ότι η Μεραρχία Ιππικού δεν καλύφθηκε από βορρά, είναι εξαιρετικά σοβαρό και βαρύνει αποκλειστικά το διοικητή της. Πιθανό να εκτίμησε ότι ο Πλαστήρας που μεταφέρθηκε σιδηροδρομικά στο Σαλιχλή, άρα προηγήθηκε, κάλυπτε τη μεραρχία του. Σε κάθε περίπτωση είναι αδικαιολόγητο ότι η μεραρχία ιππικού δεν καλύφθηκε. Το ίδιο βεβαίως ισχύει και για το Πλαστήρα, ο οποίος επανειλημμένα δεν εκτέλεσε την αποστολή του. Αυτός μάλιστα αντί να μετακινηθεί μερικές εκατοντάδες μέτρα βορειότερα (στις βόρειες παρυφές του Σαλιχλή), καταυλίστηκε νότια του σιδηροδρομικού σταθμού.

  40. ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ says:

    @ Αρματιστής

    Παράκαμψη, όχι κατάργηση, των ενδιάμεσων κλιμακίων μπορεί να είναι απαραίτητη ή αναπόφευκτη σε ορισμένες περιπτώσεις. Προφανώς όμως, τίποτε δεν ισχύει γενικά. Πχ στο Βιετνάμ, όπου οι Αμερικανοί αναγκάστηκαν να κατατμήσουν συγκροτήματα τάγματος, διοίκηση δεν μπορούσε να ασκήσει ο λοχαγός στις διμοιρίες του, αφού δεν μπορούσε να τις εποπτεύει και ενίοτε αδυνατούσε να επικοινωνήσει μαζί τους. Διοίκηση ασκούσε κατευθείαν ο ταγματάρχης ο οποίος υπερίπτατο του πεδίου με Ε/Π, παρακάμπτοντας τους λοχαγούς του, οι οποίοι πολλές φορές είχαν πλήρη άγνοια του τι συνέβαινε στα κλιμάκια που προϊσταντο.

    Μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι διευρυνόμενες δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία, στα πλαίσια του concept του NetCentric Warfare, ο «αρχιστράτηγος» (πχ ο Τραμπ ή ο Πούτιν με το «στρατηγικό λάπιτοπ» που κατέχουν) μπορεί να διοικεί απευθείας ακόμη και τις περιπόλους ή τα πολυβολεία της πρώτης γραμμής, αντίληψη που διατρέχει και το δόγμα της Πολυχωρικής Μάχης που μελετούν οι ΗΠΑ (εξ ου και ο νέος κλάδος του «Κυβερνοπολέμου»). Αυτά όμως είναι «μεταπτυχιακού» επιπέδου, ενώ εμείς ακόμη αγωνιζόμαστε να πάρουμε το πτυχίο.

  41. ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ says:

    @ Αρματιστής

    Σε ότι αφορά την πλοκή της κινηματογραφικής υπερπαραγωγής «το μαντολίνο του λοχαγού Κουρέλι» (που βασίζεται σε πραγματικά περιστατικά, ενώ ο ίδιος ο Κουρέλι ήταν υπαρκτό πρόσωπο), αυτό που αφορά εσάς ως μελετητές της Ιστορίας, είναι η υπενθύμιση του γεγονότος ότι ο ιταλικός στρατός ήταν δύναμη κατοχής της Ελλάδας. Πώς μπορεί να υποστηρίξει κάποιος ότι νίκησε αυτόν που τον κατέλαβε είναι πέραν εμού. Τέτοια πράγματα μπορεί να υποστηρίζουν μόνο αυτοί που επίσης λένε ότι έχουν την καλύτερη αεροπορία στον κόσμο, επειδή κερδίζει…στις ασκήσεις (και την ίδια στιγμή ο εναέριος χώρος τους είναι διάτρητος). Το ότι μια άοπλη χώρα μπορεί να διατηρήσει την ακεραιότητά της απέναντι σε μια υπερδύναμη το απέδειξε το 1939 η Φινλανδία.

  42. @ ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ

    «Πώς μπορεί να υποστηρίξει κάποιος ότι νίκησε αυτόν που τον κατέλαβε είναι πέραν εμού.»

    Να βοηθήσω: Ήρθε κάποιο τρίτο μέρος, νίκησε τον μέχρι τότε νικητή στην αντιπαράθεση των δύο πρώτων, και προσκάλεσε και τον μέχρι τότε ηττώμενο να παραστήσει κι αυτός, «εκ συνεταιρισμού» τον νικητή. Πράγμα το οποίο, παρεμπιπτόντως, οι στρατιωτικοί ηγέτες του τρίτου μέρους θεώρησαν απρεπές και κοροϊδία, και αρχικά δεν προσκάλεσαν τον μέχρι τότε ηττώμενο να παραστεί στα τυπικά, αλλά τελικώς επεκράτησαν άλλες πολιτικές σκοπιμότητες.

    Αλλά αν αρχίσει κανείς να το εξετάζει υπό τόσο «ευρεία εννοία», στον συνασπισμό που «τελικώς» επικράτησε ανήκε η Ελλάδα και όχι η Ιταλία. Συνεπώς, αν αυτό είναι πλέον το κριτήριο, και ο Ελληνικός Στρατός νίκησε τον Γερμανικό. Κι επιπλέον, γυρίστηκε μεν το μαντολίνο του Κορέλλι, πλην όμως από στα Δωδεκάνησα παιανίζει ο Ελληνικός Εθνικός Ύμνος. Φαντάζομαι ότι αν γυρίζαμε κι εμείς μία ταινία που έδειχνε τον ιταλό πρώην υπάλληλο της Ιταλικής Διοικήσεως Δωδεκανήσων να πειθαναγκάζεται να παραδώσει στον Τσιγάντε το αντίγραφο της Συνθήκης Παραχώρησης της Δωδεκανήσου από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην Ιταλία, θα αποκαθίστατο η ιστορική αλήθεια.

    Ελπίζω να βοήθησα.

  43. @ ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ

    A propos, το 1939 η (κάθε άλλο παρά άοπλη) Φιλλανδία, παρά τον εξαιρετικό τρόπο που διεξήγαγε την άμυνά της, δεν διατήρησε την ακεραιότητά της απέναντι στην υπερδύναμη που της επιτέθηκε: Η Συνθήκη Ειρήνης της Μόσχας (στην οποία κατέληξε ο Χειμερινός Πόλεμος) έδινε στην ΕΣΣΔ περισσότερα απ΄όσα αυτή είχε αρχικά απαιτήσει. Η Φιλλανδική Καρελία (δηλαδή το βιομηχανικό κέντρο της Φιλλανδίας) αποδόθηκε στην ΕΣΣΔ κι εκκενώθηκε από εκεί εσπευσμένα ο πληθυσμός (το 12% του Φιλλανδικού πληθυσμού). Δεν νομίζω ότι κάτι τέτοιο μπορεί να θεωρηθεί «διατήρηση της ακεραιότητας».

  44. ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ says:

    @ Βελισάριος

    Φοβάμαι ότι δεν βοήθησες καθόλου. Το πρόβλημα που έχουμε εμείς, ή οι δικές μας ένοπλες δυνάμεις, είναι το αν μπορούμε να προστατέψουμε τον πληθυσμό μας. Μπορέσαμε στη Μ. Ασία; Μπορέσαμε στην Κύπρο; Μπορούμε σήμερα ή αύριο; Τι νόημα έχει να κερδίσεις μια αντεπίθεση αν ο πληθυσμός σου σφαγιαστεί, βιαστεί (προφανώς εδώ δεν υπήρξε τέτοιο πράγμα με τον Κουρέλι), εξανδραποδιστεί ή υποδουλωθεί;
    Υπάρχει θέμα για το πώς κάνουμε την αξιολόγηση των πραγμάτων, και επιμένω επειδή το μέλλον είναι δύσκολο.
    Ο αστυνομικός που με αεροπλανικό κόλπο ακινητοποίησε και χειροπέδευσε ληστή, αλλά στη συνέχεια αιφνιδιάστηκε και εξουδετερώθηκε από δεύτερο, ο οποίος αφού απελευθέρωσε το συνάδελφό του πήγε και λήστεψε μετά φόνου, έκανε καλά τη δουλειά του; Ποια είναι η δουλειά του; Να προστατεύει τον κόσμο. Εδώ δεν τον προστάτεψε. Και τι μου λες εσύ τώρα για να με βοηθήσεις; Ότι ο δεύτερος ληστής θεωρεί τον πρώτο «καραγκιόζη» και δεν τον προσκαλεί στις γιορτές που διοργανώνει;
    Το θέμα της ΑΟΠΛΗΣ Φινλανδίας είναι επιπέδου μεταπτυχιακού, εμείς δεν έχουμε πάρει το πτυχίο και ως εκ τούτου δεν ξέρουμε ακόμη από που να παραδειγματιστούμε. Για να το καταλάβεις λίγο, σου λέω ότι ο φινλανδικός λαός δεν έζησε κατοχή όπως ο ελληνικός. Τα υπόλοιπα που αναφέρεις είναι άνευ σημασίας ευφιολογήματα.

  45. K/Δ ΚΒ says:

    Ποιός ο ελιγμός και η αποφασιστική μάχη των Ιταλών που κατενίκησαν τον ΕΣ το 1941;

  46. Αρματιστής says:

    @ ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ

    Κάποια στιγμή θα πρέπει να μας πεις περί τίνος μιλάμε.

    Για τις δυνατότητες του Τραμπ να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο το τι κάνει μία διμοιρία, ή για τις δυνατότητες της Ελλάδας;

    ή μήπως αναφερόμαστε στις δυνατότητές που διαθέτει η χώρα μας σήμερα να προστατευτεί από τη Τουρκία;

    ή μήπως για το αν θα πρέπει να καταρρίπτουμε κάθε Τουρκικό Α/Φ που εισέρχεται στο FIR Αθηνών και δεν έχει καταθέσει σχέδιο πτήσης ;

    Γράφεις:
    » Το ότι μια άοπλη χώρα μπορεί να διατηρήσει την ακεραιότητά της απέναντι σε μια υπερδύναμη το απέδειξε το 1939 η Φινλανδία».

    Σου απαντά ο Βελισάριος:
    «το 1939 η (κάθε άλλο παρά άοπλη) Φιλλανδία, παρά τον εξαιρετικό τρόπο που διεξήγαγε την άμυνά της, δεν διατήρησε την ακεραιότητά της απέναντι στην υπερδύναμη που της επιτέθηκε».

    Και η δική σου απάντηση:
    «…. Για να το καταλάβεις λίγο, σου λέω ότι ο φινλανδικός λαός δεν έζησε κατοχή όπως ο ελληνικός»

    Με άλλα λόγια παραδέχεσαι ότι ο Φινλανδικός λαός έζησε κατοχή (απλά δεν έζησε την ίδια που έζησε η Ελλάδα). Επομένως έχασε την ανεξαρτησία του. Έτσι δεν είναι; Και ας μη ξεχνάμε και τον όρο «φινλανδοποίηση». Που χαρακτηρίζει ότι η Φινλανδία μέχρι και την αποδόμηση της σοβιετικής ένωσης ήταν μία χώρα ευνουχισμένη.

    Τέλος πάντων η κουβέντα αυτή δεν είναι σοβαρή. Και το ύφος επίσης…. του από καθέδρας μεγαλοκαθηγητή που χορηγεί μεταπτυχιακά.

    Το ότι είσαι της άποψης ότι η Ελλάδα μπορούσε να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τις στρατιές της Ιταλίας και της Γερμανίας και μάλιστα να νικήσει, είναι το λιγότερο μη σοβαρό. Δικαίωμά σου να το πιστεύεις.

    ΥΓ. Η Ελλάδα υπέστη ότι υπέστη κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής, αφ’ ενός λόγω της αντίστασης που προέβαλε στους κατακτητές και αφ’ ετέρου επειδή ανήκε στους Βαλκάνιους και η ζωή του είχε αποτιμηθεί στο 1:50

  47. ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ says:

    @ Αρματιστής

    «Το ότι είσαι της άποψης ότι η Ελλάδα μπορούσε να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τις στρατιές της Ιταλίας και της Γερμανίας και μάλιστα να νικήσει»

    Παρεξηγήθηκα. Εγώ πιστεύω ότι η νέα Ελλάς (το κράτος που προέκυψε μετά την Επανάσταση του 1821) δεν μπορούσε, ούτε μπορεί, ούτε θα μπορέσει ποτέ να νικήσει (στρατιωτικά) κανέναν. Όχι λόγω του συγκριτικού πίνακα εξοπλισμών, αλλά λόγω της αδυναμίας του ανθρώπινου δυναμικού (αδυναμίας κατανόησης και των στοιχειωδών).

  48. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Βελισάριος
    Νομίζω ότι Φινλανδία ακόμη και άν δέν διατήρησε την ακεραιότητα της,αξιοποίησε τις δυνάμεις της υποδειγματικά απέναντι στην πέραν συγκρίσεως αριθμητική υπεροχή της ΕΣΣΔ.
    Οι απώλειες που επέβαλε στον αντίπαλο,σε αριθμούς αλλά και σε αναλογία με τις δικές της,ήταν εντυπωσιακές,και η συνολική της επίδοση στον Χειμερινό Πόλεμο των 105 ημερών,είναι νομίζω επιβλητική.
    Δεδομένων των συσχετισμών,δέν ξέρω ποιά χώρα στην θέση της θα τα κατάφερνε καλύτερα.

  49. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    @ ilias1969

    Έγραψες σε σχόλιό σου «Αναφερω μονο οτι υπηρχε μια (ιταλική μεραρχία) στην περιοχη της ερσεκας δηλαδη στον χωρο εξορμησεως της τζουλια και δεν αναγκασε το ΓΣ να παρει επιπλεον μετρα».

    Ποιά ήταν αυτή η ιταλική μεραρχία;

  50. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    @ ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ

    Θα ήθελες να μας πείς στον πόλεμο του 1940-41 ποιά ήταν αυτά, όπως γράφεις, τα «στοιχειώδη» που αδυνατούσε να καταλάβει το «ανθρώπινο δυναμικό» της Ελλάδος με αποτέλεσμα να «μην μπορεί να νικήσει κανέναν»;

  51. ilias1969 says:

    κλεανθη
    εκτος απο 50 αρματα της κενταυρος (αχρηστα για την πινδο) υπηρχε ενα ταγμα βερσαλιερων (επισης επιλεκτη μοναδα) στην περιοχη κορυτσας υπηρχε η 29η συγκεντρωμενη. Αποσταση ερσεκας κορυτσας 40χιλ σε καλης ποιοτητας οδο. Απαιτουμενος χρονος για επεμβαση στην περιοχη πινδου 36 ωρες. Ηταν βεβαια προσανατολισμενη ως εφεδρεια στο βορειο τμημα του μετωπου, αλλα αν θεωρουσαν, οτι ηταν αδυνατο να χρησιμοποιηθει και να μετακινηθει ξαφνικα στην περιοχη Πινδου τους βλεπω πολυ ψυχραιμους. Ουτε πιστευω οτι ειχαν πληροφορηση σε πραγματικο χρονο. Το ΓΣ στην πινδο αιφνιαδιαστηκε δεν ανεμενε επιθεση ουτε απο την τζουλια ουτε απο κανεναν. Εκτιμησε συμφωνα με το τοτε δικο μας δογμα και δεν εκτιμησε σωστα και για αυτο και το αποσπασμα Πινδου εκτος απο μειωμενης δυναμης ειχε παρα πολλες ελλειψεις σε υλικο και προσωπικο που δεν σύναδαν με τον ρολο του. Ο αιφνιδιασμος ηταν τετοιος που εδιναν στον ελιγμο των ιταλων υπερφυσικες διαστασεις οταν χαθηκε η επαφη. Μεχρι και εκτιμησεις οτι οι ιταλοι θα κατεβαιναν στην Καστορια εκαναν. Αυτο για μενα σημαινει οτι δεν ειχαν ιδεα για το ποσες ιταλικες δυναμεις εισεβαλλαν στην Πινδο αλλιως θα ηταν πιο ψυχραιμοι στις εκτιμησεις τους. Βεβαια ξαναεγραψα για την αριστοτεχνικη αντιμετωπιση του προβληματος με την αποστολη του τακτικου στρατηγειου της Ι ΜΠ στο επταχωρι που για μενα ηταν το κλειδι της νικης της Πινδου.
    Ο Δαβακης ανακουφιστηκε απο το αγχος οτι ηταν ο αμεσα υπευθυνος για αυτον τον τομεα του μετωπου οπου η κατασταση ξεπερνουσε τις δυνατοτητες του και μπορεσε να παρασχει με ανεση τις εκτιμησεις του για τον εχθρο και το εδαφος προσανατολιζοντας σωστα τον μεραρχο και επιπλεον ανελαβε διοικητης τμηματων αντεπιθεσεων δινοντας την αναλογη ωθηση στα τμηματα αυτα. Η Ιστορια της ΔΙΣ με διευθυντη τον αξιοτατο στρατηγο Κωνσταντινο Κανελλοπουλο περιγραφει αυτην την αριστοτεχνικη κινηση του ΓΣ με μια εξισου αριστοτεχνικη εκφραση: » Το αποσπασμα Πινδου ειχεν αποδωσει οτι ανθρωπινως ηταν δυνατον. Η περαιτερω εξελιξις της καταστασεως ευρισκετο εις χειρας των ανωτερων κλιμακιων» Τι να πω περα απο Θαυμασμος!!

  52. @ ΕΚΑΤΟΝΤΕΣΣΑΡΗΣ

    Αν δυσφορείς με τα «ευφυολογήματα», δεν αντιλαμβάνομαι γιατί αρχικά προσκόμισες ως απόδειξης της «ήττας» των Ελληνικών δυνάμεων από τους Ιταλούς την… ταινία «Το Μαντολίνο του Λοχαγού Κορέλι». Διαμόρφωσες ένα πλαίσιο – σου απαντάω στο ίδιο πλαίσιο, και μάλιστα επί της ουσίας. Τα ευφυολογήματα, παρ’ όλο που δεν σου αρέσουν, τα συνεχίζεις με τους… αστυνομικούς.

    Για να τα κάνουμε ταληράκια, λοιπόν, γιατί έχει σημασία να καταλάβουν και κάποιοι:

    (1) η στρατιωτική ισχύς είναι εργαλείο πολιτικής, και τίθεται σε χρήση όχι μόνον με την έναρξη του πολέμου αλλά και κατά τη σύμπηξη συμμαχιών – πολιτικών και στρατιωτικών.

    (2) Σύμπηξη συμμαχιών και γενικά πολιτική ασφαλείας χωρίς στρατιωτική ισχύ δεν γίνεται. Όχι γιατί η στρατιωτική ισχύς κάθε υποκειμένου μπορεί να αρκέσει από μόνη της για να αμυνθεί επιτυχώς έναντι του οποιουδήποτε, αλλά γιατί και στις πολιτικές και στρατιωτικές συμμαχίες σε μετράνε όσο μετράς. Για να σε κάνει κάποιος σύμμαχο, θα πρέπει να αντιλαμβάνεται ότι κάτι του προσφέρεις κι εσύ – κι η στρατιωτική ισχύς είναι από τα βασικότερα. Η εξωτερική πολιτική δεν είναι καλλιτεχνικές πιρουέτες – είναι διαπραγμάτευση της ισχύος της χώρας. Όχι απλώς της «συνολικής», αλλά και της στρατιωτικής. Κι όταν σφίγγουν τα γάλατα, κατ’ εξοχήν της στρατιωτικής. Ο διπλωμάτης που πάει να διαπραγματευθεί, στον χαρτοφύλακά του έχει τη στρατιωτική ισχύ της χώρας του – και τα χρήματά της. Αλλιώς δεν του δίνει σημασία κανείς, κι ας είναι κι ο Ταλεϋράνδος.

    (3) Το κριτήριο της επάρκειας της επίδοσης των ΕΔ της Χώρας κατά τον Πόλεμο 1940-1941 ήταν εάν κατόρθωσαν να αποκρούσουν επιτυχώς την σχεδόν ταυτόχρονη επίθεση δύο υπερδυνάμεων της εποχής; Σοβαρά τώρα; Εγκαλούνται οι ΕΔ επειδή δεν κατόρθωσαν να κάνουν αυτό που οριακά έκανε η Σοβιετική Ένωση; Με τι πληθυσμιακό και βιομηχανικό υπόβαθρο;

    (4) Αφού οι ΕΔ δεν εξασφάλισαν την πλήρη και τελεσίδικη απόκρουση Ιταλίας και Γερμανίας, ο όλος αγώνας ήταν άνευ πολιτικού νοήματος; (Δεν αναφέρομαι σε ηθικά αποτελέσματα, αναφέρομαι σε πρακτικά αποτελέσματα.) Η απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό όχι. Η Ελλάς εξασφάλισε όχι απλώς την ένταξή της στους νικητές (και όχι στους ηττημένους ή και στους ουδέτερους) αλλά με κάποια βαρύτητα εντός αυτών. Εάν και το ένδοξο ΚΚΕ δεν είχε φροντίσει να πλήξει καίρια τη συνέχιση της πολεμικής προσπάθειας στη Μέση Ανατολή, η βαρύτητα αυτή θα ήταν σημαντικά μεγαλύτερη. Τι μας εξασφάλισε η ένταξη αυτή; Μας εξασφάλισε για αρχή ότι η Δωδεκάνησος είναι ελληνική και δεν έχουμε «Νέα Ρόδο» και «Νέα Κάλυμνο» στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Θα μπορούσε κάλλιστα να μας εξασφαλίσει και τη Βόρειο Ήπειρο, και να μην ζούμε την τραγωδία που ζούμε σήμερα – αυτό ήταν, οριακά, επιτεύξιμο.

    ΠΡΟΦΑΝΩΣ, εάν η Ελλάς είχε καταστεί αντικείμενο της «Μεγάλης Διαπραγμάτευσης» μεταξύ των νικητών, η άμυνά της δεν θα έφτανε για να μας διασφαλίσει. Στο κάτω-κάτω η Πολωνία αμύνθηκε εξ ίσου γενναία με εμάς, αλλά δεν απέφυγε τη μεταπολεμική της υποδούλωση, παρ’ όλο που και μετά την πτώση της συνεισέφερε ουσιωδώς στη Συμμαχική προσπάθεια. Εμείς είχαμε την τύχη να μην πέσουμε σε τέτοια διελκυστίνδα, οπότε τα αποτελέσματα που εξασφάλισε ο αγώνας του 40-41 έφταναν για να είμαστε σε πλεονεκτική θέση έναντι των ομόρων κρατών.

    (4) Είναι πολιτικά και πρακτικά το ίδιο το αν οι ΕΔ είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν μία (ή δύο) Μεγάλες Δυνάμεις που της επιτίθενται σχεδόν ταυτόχρονα και εάν μπορούν να αντιμετωπίσουν στρατιωτικά τα όμορα κράτη που την απειλούν; (Ελπίζω ότι είναι κατανοητό ότι είναι ρητορική ερώτηση).

    (5) Θεωρείς ότι την ακεραιότητα και την προστασία της Χώρας την εξασφαλίζει η διπλωματία της και όχι η στρατιωτική ισχύς της – κατά το γνωστό δόγμα Παγκάλου «ένας καλός διπλωμάτης και δύο μεραρχίες», όπως υπαινίσσεται ένα αρχικό σχόλιό σου; Φαντάζομαι πώς όχι, γιατί αυτά τα δύο δεν είναι εναλλάξιμα. Πάντως, όποιος πιστεύει ότι είναι εναλλάξιμα και ότι την ασφάλεια της Χώρας (και της οποιαδήποτε, άλλωστε, χώρας) την διασφαλίζει η διπλωματία της και όχι η στρατιωτική ισχύς της, θα πρέπει για λόγους στοιχειώδους λογικής συνέπειας να ζητήσει την πλήρη και απόλυτη κατάργηση των ΕΔ. Οτιδήποτε λιγότερο είναι λογικά ανακόλουθο.

    (6) Η Φιλλανδία στο «μεταπτυχιακό» της ανακάλυψε ότι δεν μπορεί να νικήσει μια υπερδύναμη από μόνη της. Αυτό της δίδαξε η κατάληξη του «Χειμερινού Πολέμου» και η Συνθήκη Ειρήνης της Μόσχας. Οπότε στράφηκε κι αυτή σε μία υπερδύναμη της εποχής, τη Γερμανία, αλλά… ατύχησε και το πλήρωσε μέχρι το 1990.

  53. @ΑΧΕΡΩΝ

    Καμία απολύτως αντίρρηση σε αυτά που γράφεις. Απλώς, ακόμη και με αυτή την αριστοτεχνική διεξαγωγή πολέμου, το συνολικό ισοζύγιο ήταν τόσο άνισο που τελικά η Φιλλανδία αναπόφευκτα ενέδωσε. Δεν νομίζω ούτε ότι μπορεί κανείς να ψέξει τις Φιλλανδικές ΕΔ, ούτε ότι η Φιλλανδία δεν ηττήθηκε.

  54. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    @ilias1969,

    Αγαπητέ σχολιαστή, όταν γράφουμε ρητή αναφορά σε σημαντικό ιστορικό στοιχείο, είναι καλό να είμαστε, σχετικώς έστω, ακριβείς. Αλλιώς οι αναγνώστες μπερδεύονται. Δεν υπήρχε λοιπόν ιταλική μεραρχία «στην περιοχη της ερσέκας δηλαδη στον χωρο εξορμησεως της τζουλια», όπως ανέφερες.

    Η 29η Μεραρχία της Κορυτσάς, που αναφέρεις εναλλακτικά, ήταν σε άλλο σώμα στρατού και με άλλη αποστολή. Τυχόν ενίσχυση της Τζούλια με αυτή δεν ήταν απίθανη, αλλά τότε μιλάμε για άλλη επιχειρησιακή σχεδίαση από τους Ιταλούς. Το ζήτημα τώρα δεν είναι «βρες μια μεραρχία», αλλά «φτιάξε ένα νέο σχέδιο εισβολής», που είναι άλλο πράγμα. Άλλο σχέδιο -επιπέδου σώματος στρατού, τώρα- για την Πίνδο, και άλλο σχέδιο αμύνης για την αποδυναμωμένη πλέον Κορυτσά, για την οποία ήδη σχεδίαζε επιθετικά το ΤΣΔΜ. Αλλά τελικά, μεταβάλλοντας (με what if) τη διάταξή τους, δεν ήταν καλύτερο για τους Ιταλούς να ενίσχυαν την κυρία προσπάθεια προς το Καλπάκι; Η κυρία προσπάθεια είναι αυτή που «προικοδοτείται χαρακτηριστικά».

    Ακόμα και έτσι, το υποτιθέμενο νέο ιταλικό σχέδιο για την Πίνδο έπρεπε να λύσει δυσεπίλυτα προβλήματα συντονισμού και μιας πολύ αυξημένης απαίτησης διοικητικής μέριμνας, γιατί η 29η ήταν διαφορετικής ταχύτητας και «βάρους» από την Τζούλια, και όλη η περιοχή στερείτο δρομολογίων. Όλη αυτή η νέα και ευρύτερη επιχειρησιακή ιταλική σχεδίαση και κινήσεις ήταν αρκετά πιθανό να είχαν εκτιμηθεί δεόντως από το ΓΣ, το οποίο γενικά εκτίμησε σωστά το ιταλικό σχέδιο εισβολής. Τουλάχιστον όσο πιθανό είναι να είχε αλλάξει η ιταλική σχεδίαση. Άλλωστε όπως θα ξέρεις ο πιθανότερος τρόπος ενεργείας του εχθρού δεν εξάγεται μόνο από τη διάταξη των δυνάμεων αλλά και από άλλους παράγοντες.

    Περισσότερα για την σχετική ελληνική σχεδίαση και τους περιορισμούς της (για τους οποίους δεν βλέπω καμμιά αναφορά), από αύριο.

  55. Κώστας Σταματίου says:

    Το ΓΕΣ πραγματοποίησε μια υποδειγματική επιστράτευση το 1940 . Επίσης η προετοιμασία και εκπαίδευση ήταν αποτελεσματική , όπως αποδείχτηκε στις επιχειρήσεις και αυτό δεν νομίζω ότι μπορεί κάποιος σοβαρά να το αμφισβητήσει . Στην εξέλιξη, όμως , και αφού είχε συγκεντρωθεί ό όγκος του ΕΣ στο μέτωπο, απέτυχε να εκμεταλλευτεί την αριθμητική του υπεροχή και να υποχρεώσει τον αντίπαλο σε συνθηκολόγηση . Ο Μεταξάς , ίσως επειδή έβλεπε την διστακτικότητα του Επιτελείου , είχε ζητήσει εξηγήσεις και κατά κάποιο τρόπο απαίτησε να τελειώνουν με τον Ιταλικό Στρατό . Αυτό , βέβαια , δεν το αναφέρει η ΔΙΣ στις εκδόσεις της , όπου υπάρχει μια προσπάθεια να δικαίωσης όλων των ενεργειών του Παπάγου . Για παράδειγμα , αναφέρεται σε συγκριτικό πίνακα των δυνάμεων την 13/11/ 40 , ότι το σύνολο των Ιταλικών δυνάμεων ήταν 240-250.000 , πράγμα αδύνατο , αφού στο παράρτημα υπάρχει η αναφορά του Πράσκα ,που λέει ότι την 27/20/40 υπήρχαν στην Αλβανία περίπου 95.000 Ιταλικά στρατεύματα .

  56. Ανώνυμος says:

    @Ανώνυμος

    «Ο Μεταξάς […..] είχε ζητήσει εξηγήσεις και κατά κάποιο τρόπο απαίτησε να τελειώνουν με τον Ιταλικό Στρατό» Σας παρακαλω δωστε την παραπομπη αν την εχετε προχειρη.
    Ευχαριστω.

  57. Κώστας Σταματίου says:

    @ Ανώνυμο
    Διορθώνω την ημερομηνία αναφοράς του Πράσκα : 27/10/1940 . Η πηγή είναι το ημερολόγιο του Μεταξά , όπου με ημερομηνία 30 Νοεμβρίου σημειώνει: » …. Ενώπιον Βασιλέως αναπτύσσω εις Παπάγου ζήτημα και ότι πρέπει να τελειώνομεν το ταχύτερο με ιταλικον στρατόν Αλβανίας . Άλλως τρέχομεν κίνδυνον από Γερμανία. «.

  58. Φιλαληθης says:

    Κωστα Σταματιου,
    Προσπαθω να καταλαβω το σκεπτικο σου και τι ακριβως θελεις να πεις. Τι εννοεις ο ΕΣ απετυχε να εκμεταλλευτει την αριθμητικη του υπεροχη και να αναγκασει τον αντιπαλο σε συνθηκολογηση; Σε αυτην την αριθμητικη υπεροχη οπως λες υπολογιζεις ολους τους παραγοντες οπως πχ τις αεροπορικες δυναμεις των αντιπαλων; Ρητορικο ειναι το ερωτημα φυσικα και χωρις διαθεση ειρωνιας απλα μου κανει εντυπωση. Και για να συνθηκολογησουν οι Ιταλοι θα επρεπε η να διασπασουμε τελειως την διαταξη τους και να τους περικυκλωσουμε κατα τμηματα η να τους υποχρεωσουμε σε συνολικη υποχωρηση ωσπου να ξεμεινουν απο λιμανια και να τους πεταξουμε ολους μαζι στη θαλασσα. Στρατηγος δεν ειμαι, απλες σκεψεις κανω. Ποσο ρεαλιστικο σου φαινεται αυτο με βαση το χαρτη, την αναλογια των δυναμεων και το δεδομενο οτι ηταν παντα υπαρκτη η περιπτωση γερμανικης επεμβασης; Ειναι ξεκαθαρη η νικη του ΕΣ επι των Ιταλων, χωρια η τεραστια συμβολικη σημασια του την χρονικη στιγμη που σημειωθηκε. Οι Ιταλοι κυριολεκτικα..διασωθηκαν απο τους συμμαχους τους. Σχετικα με την απαιτηση του Μεταξα να τελειωνουν, αν και προσωπικα δεν το εχω διαβασει αυτο ,μπορει και να μη θυμαμαι καλα αλλα ο Μεταξας δεν ηταν που ηθελε να τελειωνει και με τους Βουλγαρους το 1913 και σχεδιασε την υψηλου ρισκου επιθεση στα Στενα της Κρεσνας και κοντεψαμε να παθουμε φιασκο την τελευταια στιγμη; Οποτε κατα τη γνωμη μου καλα εκανε το Επιτελειο και δεν τον ακουσε η εν πασει περιπτωσει ηταν προσεκτικο, ισως και να θυμοταν εκεινη την περιπτωση.

  59. Αρματιστής says:

    @ Κώστας Σταματίου

    Στις 13 Νοεμβρίου στις Ιταλικές δυνάμεις της 28ης Οκτωβρίου, είχαν προστεθεί 4 Μεραρχίες Πεζικού εκ των οποίων η 1 Αλπινιστών, 3 Συντάγματα Βερσαλιέρων και 1 Σύνταγμα Αλπινιστών.

    Η συνολική δύναμη των Ιταλών είχε ανέλθει στις 230.000 άνδρες.

    Λεπτομέρειες για τη διάταξη των αντιπάλων δυνάμεων στις 13 Νοεμβρίου, σε σχετικό σχεδιάγραμμα που θα αναρτηθεί στο κείμενο (λίγο αργότερα) προς αντικατάσταση του δευτέρου σχεδιαγράμματος.

  60. DKS says:

    Καλησπέρα

    Είμαι πιο αδαής από την πλειοψηφία των σχολιαστών, αλλά θα ήθελα να σας ρωτήσω (για να με παραπέμψετε σε κάποιο βιβλίο αν όχι απαντήσε) αναφορικά με το θέμα των Δωδεκανήσων κατά την περίοδο του Ελληνοιταλικού πολέμου : αν υπήρξε δραστηριότητα των Ιταλών από εκεί (ναυτικό & αεροπορία), αν υπήρχαν σκέψεις Ελληνοαγγλικής επίθεσης, γιατί δεν έγινε κ.ο.κ. Ευχαριστώ!

  61. Ανώνυμος says:

    Σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τα Σχέδια Επιστράτευσης η V ΜΠ στην Κρήτη, δεν επρόκειτο να μεταφερθεί στην ενδοχώρα σε περίπτωση πολέμου, εξαιτίας της στρατηγικής σημασίας της νήσου και της εγγύτητας με τα Δωδεκάνησα. Ωστόσο, η ναυτική υπεροχή των Βρετανών κατέστησαν εξάλειψαν την ιταλική αυτή απειλή. Ούτως ή άλλως οι ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις των Δωδεκανήσων δεν φαίνεται να είχαν -σύμφωνα με το μέγεθός τους- επιθετικές δυνατότητες. Από τις πρώτες ημέρες του ελληνοϊταλικού πολέμου, το θέμα της κατάληψης των Δωδεκανήσων απασχόλησε τις βρετανικές δυνάμεις στην Μέση Ανατολή. Σε κάθε περίπτωση οι στρατιωτικές δυνάμεις των Βρετανών ήσαν περιορισμένες και δεν επέτρεπαν την σοβαρή μελέτη μιας τέτοιας επιχείρησης. Άπό τα τέλη Νοεμβρίου 1940 και μετά την επιτυχή ελληνική προέλαση το θέμα επανεξετάστηκε αλλά κατέληξαν στην σκέψη για εκτέλεση καταδρομικών επιχειρήσεων αλλά το Λονδίνο απέτρεψε τέτοιες ενέργειες προκειμένου να μην ωθηθούν οι Ιταλοί σε ενίσχυση των εκεί δυνάμεών τους, κάτι που θα δυσκόλευε ένα εγχείρημα εναντίον των Δωδεκανήσων. Η ελληνική πλευρά μελέτησε το ενδεχόμενο κατάληψης των Δωδεκανήσων σε περίπτωση επιτυχούς εξάλειψης των ιταλικών δυνάμεων στην Β. Ήπειρο. Τότε θα αποδεσμευέτο 1 μεραρχία η οποία μαζί με άλλη μία που θα είχε σχηματιστεί στην Κρήτη, θα εκτελούσαν την επιχείρηση. Τον Δεκέμβριο του 1940 οι Βρετανοί είχαν σχεδιάσει (Επιχείρηση MANDIBLES-Σιαγώνες) την αξιοποίηση 4 ταγμάτων καταδρομών για την κατάληψη της Ρόδου καθώς θεωρούσαν ότι τα ιταλικά στρατεύματα εκεί ήταν χαμηλού επιπέδου. Από τον Φεβρουάριο του 1941 η κάθοδος των Γερμανών σε Βαλκάνια και Β. Αφρική έστρεψε περισσότερο το ενδιαφέρον των Βρετανών στην Ελλάδα και ζητήθηκε η κατάληψη των Δωδεκανήσων είτε με ελληνική είτε με τουρκική συνεργασία. Σύμφωνα με τον ευρύτερο σχεδιασμό το εγχείρημα θα εκτελείτο σταδιακά με την κατ’ αρχήν κατάληψη του Καστελλορίζου (Επιχείρηση ABSTENTION – Aποχή) και της Κάσου (Επιχείρηση BLUNT – Αμβλύς). Η πρώτη εκτελέστηκε στις 24 Φεβρουαρίου από δύναμη 224 καταδρομέων οι οποίοι αν και αρχικά κατέλαβαν το νησί, αποσύρθηκαν μετά από επιτυχή μεταφορά ιταλικών ενισχύσεων από την Ρόδο. Μετά την κατάληψη της Ελλάδας από την Γερμανία, έπαυσε το βρετανικό ενδιαφέρον, το οποίο αναζωπυρώθηκε από το 1943. Η ιταλική αεροπορία προέβη σε κάποιους βομβαρδισμούς στην Κρήτη και νήσους Αιγαίου που πιθανόν εκτελέστηκαν από δυνάμεις των Δωδεκανήσων, όπως Χίος (21 Μαρτίου), Σούδα (1 Νοεμβρίου, 10 Νοεμβρίου, 13 Μαρτίου), Ρέθυμνο (1 Νοεμβρίου), Πάρος (17 Νοεμβρίου), περιοχή Πάρου (28 Μαρτίου), Νάξος (17 Νοεμβρίου), περιοχή Μήλου (28 Μαρτίου), Μύκονος (17 Νοεμβρίου, 3 Απριλίου), Ηράκλειο (10 Νοεμβρίου, 20 Ιανουαρίου, 13 Μαρτίου), Βαθύ Σάμου (19 Νοεμβρίου). Βιβλίο που αναφέρεται στα βρετανικά σχέδια είναι το «Ημερολόγιο μας Καταστροφής» του Robin Higham (χωρίς τρομερές λεπτομέρειες) που έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά (Εκδόσεις Γκοβόστη), ενώ για το θέατρο επιχειρήσεων των Δωδεκανήσων το 1943 (με κάποια στοιχεία για τους προηγούμενους σχεδιασμούς) είναι το ΑΙΓΑΙΟ 1943 του Μάνου Μαστοράκου (Εκδόσεις Δούρειος Ίππος)

  62. Κώστας Σταματίου says:

    Αρματιστή
    Σύμφωνα με με τα Ιταλικά αρχεία μεταφέρθηκαν στη Αλβανία τον Νοέμβριο 59.604 , στρατιωτικοί , οι οποίοι προστιθέμενοι στους ήδη υπάρχοντες 95.500 , δεν φτάνουν τους 230.000 που λέει η εξιστόρηση της ΔΙΣ. Επίσης από τα Ιταλικές πηγές μαθαίνουμε ότι οι μεταφορές αυτές έγιναν εν σπουδή και ο κανόνας ήταν να φτάνουν μονάδες χωρίς μεταγωγικά , εφόδια και να προωθούνται αποσπασματικά στα κενά .

  63. Κώστας Σταματίου says:

    Φιλαλήθη
    Ναι , η διάσπαση της διάταξης των Ιταλών η περικύκλωση σημαντικών τους μονάδων και η κατάληψη της Αυλώνος , ήταν απόλυτα μέσα στις δυνατότητες του ΕΣ , μετά τα μέσα Νοεμβρίου . Η αεροπορική κυριαρχία των Ιταλών ελάχιστα τους είχε βοηθήσει έως τότε , όπως και τα αρματίδια , της τεθωρακισμένης Μεραρχίας Κένταυρος . Αυτό που έλειψε από το ΓΣ ήταν η τόλμη . Δικαιολογείται , ίσως, εν μέρει , διότι μάλλον αιφνιδιάστηκε από την Ιταλική ανικανότητα και δεν ήξερε τι χάος επικρατούσε στην Ιταλική πλευρά , μια μεγάλη δύναμη της εποχής.

  64. Φιλαληθης says:

    Κωστα Σταματιου

    Οκ, απολυτως δεκτη η γνωμη σου και δεν θα μπω σε λεπτομερειες να την αντικρουσω λεπτομερως για να μην καταχραστω τη φιλοξενια της σελιδας. Θα περιοριστω να πω οτι η δικη μου γνωμη ειναι οτι με βαση τα δεδομενα, καταληψη της Αυλωνας και συνθηκολογηση των Ιταλων δεν προκυπτει απο πουθενα οτι ηταν δυνατη, σε οποιοδηποτε χρονικο σημειο του πολεμου.

    Επειδη παντως θετεις θεμα μη εγκυροτητας και μεροληψιας υπερ του Παπαγου απο τη ΔΙΣ, θα βοηθουσε να αναφερεις ποια ειναι τα Ιταλικα αρχεια στα οποια αναφερεσαι και ποιες οι Ιταλικες πηγες σχετικα με την αφιξη των ενισχυσεων τους για να μπορεσουμε να κανουμε την συγκριση αξιοπιστιας των εκατερωθεν πηγων. Απολυτως αντικειμενικη ιστοριογραφια δεν υπαρχει οποτε επιλεγουμε πηγες οσο πιο αξιοπιστες γινεται. Η ΔΙΣ ειναι ενας κρατικος φορεας, οχι αλαθητος αλλα επισημος.

    Αλλιως προκυπτουν θεματα ιστορικου αναθεωρητισμου που σχετιζονται με ιστορικα γεγονοτα που ειναι επικαιρα και σημερα. Για παραδειγμα πριν δυο-τρια χρονια πετυχα στο ιντερνετ διαφωνια μεταξυ Αμερικανων για τον Στρατηγο Lee. Καποιοι αμφισβητουσαν πολυ εντονα τις τακτικες και επιχειρησιακες του ικανοτητες που δεκαετιες τωρα αναδεικνυονται απο τους περισσοτερους ιστορικους ακομα και σε σημειο μυθοποιησης. Στην αρχη παραξενευτηκα. Αλλα αν το συσχετισεις με την αποκαθηλωση των αγαλματων ολων των Στρατηγων των Νοτιων που ειναι σε εξελιξη τον τελευταιο καιρο και το ‘ξηλωμα’ της συναισθηματικης ταυτισης του κοσμου στον Αμερικανικο Νοτο με τη ιδεα της Confederacy που επιχειρει η Ουασινγκτον, εχει νοημα. Καποιοι θελουν να βλαψουν την υστεροφημια του Lee για πολιτικους λογους που εχουν σχεση με το σημερα. Γιατι φαινομενα ρατσισμου υπαρχουν ακομα σε αυτες τις περιοχες. Διαφωνω με τον ρατσισμο αλλα διαφωνω και με την απαξιωση ιστορικων προσωπων.

    Ετσι λοιπον και εδω η εντυπωση που αποκομισα ηταν οτι θεωρεις οτι ο Μεταξας ηταν αυτος που ‘ειδε’ το μετωπο ενω ο Παπαγος ηταν ατολμος και λιγος. Αν δεν ειχαμε την επανεμφανιση του ναζισμου και του φασισμου στην Ευρωπη -ακομα και στην χωρα μας- η συζητηση θα ηταν θεωρητικου επιπεδου. Αλλα δυστυχως ο Μεταξας τα τελευταια χρονια φοριεται πολυ, απο λαθος ανθρωπους και για τους λαθος λογους. Δεν παω να κανω τον τιμητη του Παπαγου. Αλλα ειναι σημαντικο να βρουμε την αληθεια και να αποδωσουμε τα του Καισαρα στον Καισαρα. Ο Μεταξας την κρισιμη ωρα σταθηκε πατριωτης, παρα την ιδεολογικη του ταυτιση με τον Μουσολινι, επελεξε να προασπισει τα γεωπολιτικα συμφεροντα της χωρας του. Και ο Παπαγος ομως αν μη τι αλλο στο Αλβανικο μετωπο εκανε τη δουλεια του σωστα και σταθηκε στο υψος των πολυ δυσκολων περιστασεων, χρωσταμε ΚΑΙ σε αυτον την απιστευτη αυτη νικη.

    Σχετικα με το χαος που αναφερεις οτι επικρατουσε στην Ιταλικη πλευρα,θα διαφωνησω και εδω. Οι επιθεσεις του ΕΣ γινοταν με μεγαλο κοστος σε ανθρωπινες ζωες εναντιον οργανωμενου αντιπαλου με υπεροπλια σε ολα τα επιπεδα. Και με ενοχλει οτι μεσω της εκπαιδευσης κυριως, εχει δημιουργηθει ο αστικος μυθος των μακαροναδων Ιταλων που τρεχουν να κρυφτουν απο τον τσολια, κατι που μειωνει την αποδοση και τις ικανοτητες του ΕΣ και υποβιβαζει τα γεγονοτα και τους πρωταγωνιστες σε ενα απλοικο κομικ με το οποιο δεν ειναι καθολου περιεργο οτι απετυχαν να ταυτιστουν μεγαλα τμηματα των νεων ανθρωπων εδω και δεκαετιες.

  65. Κωστας Σταματιου says:

    Φιλαληθη
    Πηγη ειναι ο Ριχτερ , και η αναφορα του στα Ιταλικα αρχεια. Σημειωσεις στην σελιδα 171.Οσο για το χαος στα ιταλικα μετοπισθεν δεν νομιζω οτι λεω κατι καινουργιο για τους μελετητες της ιστοριας .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s