Αεροπορική Ισχύς και Κύπρος: Πόσο Μακρυά είναι η Κύπρος, Αλήθεια;

«Οὐδὲν ἔθνος δύναται νὰ θαλασσοκρατεῖ ἐφ᾿ ὅσον δὲν θεωρεῖ τὰ πολεμικὰ πλοῖα προορισμένα νὰ κινδυνεύουν»

Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης

 

Το παρόν άρθρο αφιερώνεται ευλαβικά στη μνήμη του Λοχαγού (ΜΧ) Σωτήριου Σταυριανάκου.

Έπεσε στις 16 Αυγούστου 1974 στο Ύψωμα Β’ του Στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ στον Γερόλακκο.

Σταυριανάκος

Λοχαγός (ΜΧ) Σωτήριος Σταυριανάκος

1. Εισαγωγή

Τις ημέρες αυτές συμπληρώνονται σαράντα πέντε χρόνια από την πιο μαύρη σελίδα της μεταπολεμικής ιστορίας της Ελλάδας, κι την πιο τραγική της Νεότερης Ιστορίας μας μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή: είναι ήδη σαράντα πέντε χρόνια από τότε που οι Τούρκοι κατέκτησαν το 38% της Ελληνικής Κύπρου, κατανίκησαν ταπεινωτικά τις ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις και εκδίωξαν τους κατοίκους από το βόρειο μέρος του Νησιού, με την ίδια ακριβώς βαρβαρότητα που αποτελεί το πιο σταθερό στοιχείο της ταυτότητάς τους από τότε που εμφανίζονται στην Ιστορία.

Από ελληνικής πλευράς, η τραγωδία είχε μία πολύ «χρήσιμη» ιστορική λειτουργία: αποτέλεσε τη βασικότερη αιτία της πτώσης της Δικτατορίας του 1967, η οποία, ήδη από την απόσυρση της «Μεραρχίας» έφερε βαρύτατη ευθύνη για τις εξελίξεις που οδήγησαν στην τουρκική εισβολή, και πολύ περισσότερο για την αποτυχία της αντιμετώπισής της. Η πτώση της Χούντας ακολουθήθηκε από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη Χώρα και την επάνοδο του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην πρωθυπουργία, με Υπουργό Εθνικής Αμύνης τον Ευάγγελο Αβέρωφ και Υπουργό Εξωτερικών τον Γεώργιο Μαύρο.

Η Τουρκική Εισβολή εκδηλώθηκε στο διάστημα από 20 Ιουλίου μέχρι 16 Αυγούστου του 1974, με ένα ενδιάμεσο διάστημα «ανακωχής». Καθ’ όλη τη διάρκεια της εισβολής αυτής, το ελλαδικό κράτος υπήρξε, στην πράξη, απαθής θεατής, φωνασκώντας διπλωματικά αλλά αποφεύγοντας να πράξει οτιδήποτε ουσιώδες για να αντιμετωπίσει εμπράκτως μία ευθεία, μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εισβολή στον εθνικό του χώρο. Μοναδική εξαίρεση σε αυτή την αδράνεια υπήρξε η «με άκρα μυστικότητα» αποστολή στο Νησί μίας μοίρας καταδρομών, δηλαδή μίας μοίρας ελαφρού πεζικού, με την όποια (μηδαμινή) επίδραση θα μπορούσε να έχει στην εξέλιξη του διεξαγόμενου πολέμου μία τέτοια μονάδα. Κατά τα άλλα, το ελλαδικό κράτος και οι ηγεσίες του, από τις 20 Ιουλίου μέχρι και τη λήξη των εχθροπραξιών στις 16 Αυγούστου, ανέβασαν μία ιλαροτραγική παράσταση, στην οποία «αναζητούσαν εναγωνίως» τρόπους για να αντιμετωπίσουν «εμπράκτως» την τουρκική εισβολή, αλλά «δεν τους έβρισκαν». Είναι προφανές τι σήμαιναν οι υποκριτικοί θεατρινισμοί του θέρους του 1974 για τη χουντική ηγεσία, αλλά -κάτι που ξεχνιέται εύκολα και βολικά- εγείρουν, επίσης, σοβαρότατα ερωτηματικά για την πολιτική ηγεσία που τη διαδέχτηκε τον Ιούλιο του 1974.

Η πολιτική συζήτηση σχετικά με την αδράνεια των ελλαδικών ηγεσιών το καλοκαίρι του 1974 εξωθείται συχνά, και προφανώς σκόπιμα, σε «τεχνικές» συζητήσεις περί της πρακτικής δυνατότητας ή αδυναμίας των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων να πράξουν οτιδήποτε αποτελεσματικό για να αντιμετωπίσουν την Τουρκική Εισβολή. Το ενδιαφέρον στη συζήτηση αυτή είναι ότι οι θέσεις και τα επιχειρήματα «χουντικών» και «μεταπολιτευτικών» ουσιαστικά ταυτίζονται· το γεγονός είναι φυσικό αφού πρέπει να υπερασπίσουν την ίδια θέση, την «έμπρακτη αδυναμία επέμβασης». Η ταυτότητα των απόψεων είναι επιβεβλημένη και για έναν επιπλέον λόγο: παρά την πολιτειακή και πολιτική αλλαγή του Ιουλίου του 1974, οι στρατιωτικοί υπεύθυνοι της Χώρας παρέμειναν οι ίδιοι καθ’ όλη τη διάρκεια της Εισβολής. Οι βασικοί φυσικοί αυτουργοί της ελλαδικής απραξίας στις 20, 21 και 22 Ιουλίου του 1974, και προδήλως ύποπτοι βαρύτατης προδοσίας -με την κυριολεκτική, νομική έννοια του  Ποινικού Κώδικα- δηλαδή ο στρατηγός Μπονάνος, ο αντιναύαρχος Αραπάκης και ο αντιπτέραρχος Παπανικολάου, συνέχισαν να κατέχουν τις θέσεις τους και να επηρεάζουν επισήμως την πολιτική της Χώρας και καθ’ όλη τη διάρκεια της Εισβολής, αλλά και μετά, τερματίσαντες «ευδοκίμως» τη θητεία τους και μηδέποτε, μέχρι το τέλος του βίου τους, ενοχληθέντες για τα γεγονότα αυτά.

2. Το άρθρο του Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Βασιλείου Βρεττού στο περιοδικό «Στρατηγικόν»

ΣτρατηγικόνΣαράντα πέντε χρόνια μετά την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο, το άρθρο ενός ανωτάτου αξιωματικού της Πολεμικής Αεροπορίας έρχεται να μας θυμίσει την ταυτότητα της υπερασπιστικής γραμμής Χούντας και Καραμανλικής Μεταπολίτευσης ως προς το «τεχνικό» σκέλος της συζήτησης -και όχι μόνον εκεί. Πρόκειται για το άρθρο του του Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Βασιλείου Βρεττού, που αποστρατεύτηκε τον Μάρτιο του 2014 έχοντας φτάσει στα ανώτατα κλιμάκια της ΠΑ και έχοντας διατελέσει Διοικητής της Διοίκησης Αεροπορικής Υποστηρίξεως και ex officio μέλος του Ανωτάτου Αεροπορικού Συμβουλίου. Το άρθρο είναι δημοσιευμένο στο περιοδικό «Στρατηγικόν», ένα αξιοσημείωτο διαδικτυακό περιοδικό που ενδιαφέρεται πρωτίστως για τη στρατηγική, την οποία αντιλαμβάνεται ως «γέφυρα που συνδέει τους σκοπούς της πολιτικής με τα στρατιωτικά μέσα» και περιλαμβάνεται στο τεύχος 2 του περιοδικού, που έχει ως θέμα την Κύπρο. Το άρθρο δεν φαίνεται να απηχεί τις θέσεις του ιδίου του περιοδικού για την Κύπρο· είναι ενδεικτικό ότι το αξιοσημείωτο άρθρο: «Κύπρος 1974: Στρατηγική Αξιολόγηση και Στρατιωτική Στρατηγική» του αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Γκαρτζονίκα έχει διαμετρικά αντίθετες θέσεις με αυτό το Βρεττού, όπως και το συναφές άρθρο: «Είναι η Κύπρος Μακριά; Ελληνική Ναυτική Στρατηγική για την Ανατολική  Μεσόγειο» του αντιναυάρχου ε.α. Βασιλείου Μαρτζούκου.[i]

Το άρθρο του Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Βασιλείου Βρεττού είναι εξαιρετικά περίεργο. Πρόκειται για ένα άρθρο στο οποίο είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ποιο είναι το θέμα του και ποιο το ερώτημα στο οποίο απαντά. Στον βαθμό που μπορεί να συναγάγει κανείς από τον τίτλο και τη σύνοψη του άρθρου, αντικείμενο του κειμένου είναι:

(α) κατά πόσον ήταν δυνατή η αεροπορική υποστήριξη των Ελληνικών επιχειρήσεων στην Κύπρο το 1974 από καθαρά στρατιωτικής απόψεως. Αυτό αποτελεί και ένα σαφές, οριοθετημένο και «καλώς τεθειμένο» ερώτημα. Πρόκειται για ένα από τα «τεχνικά» θέματα στα οποία εξωθείται -για λόγους σκοπιμότητας- η κάθε συζήτηση σχετικά με τις ευθύνες των Ελλαδικών ηγεσιών για την αντιμετώπιση της Εισβολής. Δεδομένου, λοιπόν, ότι πρόκειται για ένα τέτοιο «τεχνικό» ζήτημα, αναμένει κανείς την τεκμηριωμένη γνώμη ενός Ιπταμένου της ΠΑ, ανωτάτου αξιωματικού που έφθασε στην κορυφή της ιεραρχίας, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

(β) κατά πόσον ήταν σκόπιμη από πολιτικής απόψεως η αεροπορική υποστήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων στην Κύπρο το 1974. Αυτό είναι ένα επίσης σαφές, οριοθετημένο και «καλώς τεθειμένο» ερώτημα, που είναι όμως παντελώς άσχετο με το προηγούμενο. Η μόνη συσχέτιση προκύπτει από το ότι το ερώτημα (β) τίθεται μόνον εφ’ όσον έχει απαντηθεί θετικά το ερώτημα (α).

(γ) κατά πόσον είναι σήμερα εφικτή η αεροπορική υποστήριξη ενδεχόμενων ελληνικών επιχειρήσεων στην Κύπρο, από καθαρά στρατιωτικής απόψεως. Αυτό είναι ένα επίσης σαφές, οριοθετημένο και «καλώς τεθειμένο» ερώτημα, επίσης παντελώς άσχετο με τα δύο προηγούμενα. Το ερώτημα αυτό δεν έχει σχέση με το (α), μιας και αφ’ ενός αφορά τελείως διαφορετικά δεδομένα, που δεν έχουν την παραμικρή σχέση με αυτά του 1974, αφ’ ετέρου, ούτως ή άλλως, από το 1974 δεν μπορεί να αντληθεί καμία πρακτική εμπειρία σχετικά με το θέμα, μιας και η Ελλάς… απέφυγε επιμελώς να υποστηρίξει αεροπορικά την Κύπρο.

Τα ανωτέρω εικάζονται από τον τίτλο και τη σύνοψη του άρθρου. Από το ίδιο το περιεχόμενό του προκύπτει απλώς μία σύγχυση του ιδίου του συντάκτη σχετικά με το ποιο είναι, τελικώς, το θέμα του. Εάν, εν πάση περιπτώσει, θελήσει κανείς να επιμείνει, μπορεί να διακρίνει στο κείμενο μία βασική θέση.

3. Η Θέση του Αντιπτεράρχου Βρεττού

Η βασική θέση του κ. Βρεττού είναι ότι δεν ήταν ούτε δυνατό αλλά ούτε και σκόπιμο να υποστηρίξει η Ελλάς την άμυνα της Κύπρου με την Πολεμική Αεροπορία κατά την Τουρκική Εισβολή του 1974. Για την υποστήριξη της θέσης του, ο συντάκτης του άρθρου παραθέτει μία σειρά από επιχειρήματα. Τα επιχειρήματα αυτά μπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: (α) στα επιχειρήματα που αναφέρονται αμιγώς στην πρακτική αδυναμία επεμβάσεως της Πολεμικής Αεροπορίας στην Κύπρο κατά την εποχή εκείνη, (β) στα επιχειρήματα που αναφέρονται στη γενικότερη στρατιωτική αδυναμία επεμβάσεως στην Κύπρο κατά την ίδια περίοδο, και (γ) στα επιχειρήματα που αναφέρονται στην πολιτική σκοπιμότητα της μη επέμβασης της Ελλάδας στην Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο.

Παρ’ όλο που τα επιχειρήματα του κ. Βρεττού είναι συγκεχυμένα και ατάκτως ερριμμένα μέσα στο κείμενο, έχει γίνει προσπάθεια να παρουσιαστούν με κάποια τάξη και συνοχή. Από τη μελέτη του κειμένου τα επιχειρήματα που προκύπτουν είναι, αναλυτικά, τα ακόλουθα:

3.1. Τα «Αεροπορικά» Επιχειρήματα

Τα «αεροπορικά» επιχειρήματα που ο συντάκτης παραθέτει είναι τέσσερα, και καταλήγουν στο ότι οι δύο συνήθως συζητούμενες αποστολές της Πολεμικής Αεροπορίας στην Κύπρο, αυτή των F-84F και αυτή των F-4E θα ήταν ατελέσφορες. Προβάλλονται οι «τεχνικές κι επιχειρησιακές δυσχέρειες», όπως επί λέξει τις περιγράφει ο Αρχηγός Αεροπορίας κατά το θέρος του 1974, Αντιπτέραρχος Παπανικολάου[ii], του οποίου η επιχειρηματολογία αναπαράγεται σχεδόν αυτούσια. Ειδικότερα, τα προβαλλόμενα επιχειρήματα είναι τα εξής:

3.1.1.  Η Αποστολή των 12 F-84F ήταν Αδύνατη

 

F-84F

Ζεύγος αεροσκαφών F-84F της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η συνήθως αναφερόμενη αποστολή των 12 F-84F, που τελικώς δεν εκτελέστηκε, θα ήταν ατελέσφορη διότι:

(α) δεδομένης της απόστασης του αεροδρομίου του Καστελίου από την Κύπρο καθώς και της εμβέλειας των αεροσκαφών, ο επιχειρησιακά ωφέλιμος χρόνος παραμονής των αεροσκαφών F-84F πάνω από την Κύπρο «θα ήταν πέντε (5) λεπτά», και συνεπώς απολύτως ανεπαρκής για την επιτυχή προσβολή στόχων. Είναι προφανές ότι σε περίπτωση που για οποιονδήποτε λόγο τα αεροσκάφη αναγκάζονταν να ξοδέψουν επιπλέον καύσιμο κατά τη μετάβασή τους, όπως π.χ. εάν αναχαιτίζονταν από αεροσκάφη που «απαγόρευαν» την περιοχή επιχειρήσεων της Κύπρου και αναγκάζονταν να εμπλακούν, ο ωφέλιμος χρόνος παραμονής μειωνόταν ή εκμηδενιζόταν.

(β) δεδομένου του προηγουμένου περιορισμού, αεροσκάφη F-84F που τυχόν αποστέλλονταν στην Κύπρο θα αδυνατούσαν να επιστρέψουν στην Κρήτη και είτε οι χειριστές θα τα εγκατέλειπαν, είτε θα προσγειώνονταν σε αεροδρόμια του Λιβάνου, με αποτέλεσμα την απώλειά τους από τη δύναμη της Πολεμικής Αεροπορίας. Η απώλεια αυτή κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική εν όψει ενδεχόμενης ελληνο-τουρκικής σύγκρουσης ως συνέχειας ενδεχόμενης Ελλαδικής παρέμβασης στην Κύπρο.

3.1.2.  Η Αποστολή των 8 F-4E ήταν αδύνατη

F-4E

Αεροσκάφος F-4E της Πολεμικής Αεροπορίας

Η σχεδιασθείσα αποστολή των 8 F-4E που δεν εκτελέστηκε ήταν ατελέσφορη διότι:

(α) ο μικρός τους αριθμός (οκτώ αεροσκάφη) δεν επέτρεπε την επίτευξη κάποιου αξιόλογου αντικειμενικού σκοπού

(β) ο φόβος υψηλών απωλειών ήταν σημαντικός, και απώλειες θα σήμαιναν την απώλεια κρίσιμου, σε περίπτωση ελληνοτουρκικής σύρραξης, υλικού.

(γ) ο κρίσιμος χρόνος για την επίτευξη ενός αξιόλογου αποτελέσματος από την επέμβαση των αεροσκαφών F-4E, το «παράθυρο ευκαιρίας», παρήλθε χωρίς να γίνει κάποια ενέργεια. Αν και δεν προσδιορίζεται ρητώς, εικάζεται ότι ως «παράθυρο ευκαιρίας» ορίζεται το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο στόλος αποβατικών του Τουρκικού Ναυτικού πλησίαζε την ακτή της Κυρήνειας, είτε κατά το πρώτο είτε κατά το δεύτερο κύμα απόβασης, και μέχρι τη διεκπεραίωση των μεταφερομένων δυνάμεων. Μετά την παρέλευση των δύο αυτών ολιγόωρων διαστημάτων, διαρκείας 5-6 ωρών έκαστο, δεν υπήρχε πρακτικά αντικείμενο επέμβασης για τα αεροσκάφη F-4E.

(δ) σε κάθε περίπτωση, τα F-4E των οποίων η επέμβαση συζητείται, δεν βρίσκονταν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα αφού είχαν μόλις αφιχθεί από τις ΗΠΑ όπου είχαν παραληφθεί. Συνεπώς, η όποια δυνατότητα δράσης τους ήταν «θεωρητική» και στην πράξη, εάν αποτολμάτο, θα οδηγούσε πρακτικά σε αποτυχία, δηλαδή σε υψηλές απώλειες αεροσκαφών χωρίς αξιόλογο αποτέλεσμα.

3.1.3. Η ‘Έλλειψη Υποδομής Υποστηρίξεως των Αεροπορικών Επιχειρήσεων

Η διεξαγωγή αεροπορικών επιχειρήσεων δεν γίνεται απλώς με τα αεροσκάφη που ίπτανται. Προκειμένου αυτά να επιχειρήσουν αποτελεσματικά, απαιτούν την υποστήριξη από χερσαία αεροπορική υποδομή: (χερσαία) ραντάρ επιτήρησης που σχηματίζουν την εικόνα τακτικής καταστάσεως, επικοινωνιακά μέσα που μεταφέρουν την τακτική κατάσταση στα πληρώματα των αεροσκαφών, καθώς και χερσαία ναυτιλιακά βοηθήματα που βοηθούν στη ναυτιλία των αεροσκαφών, ιδίως όταν αυτά καλύπτουν μεγάλες αποστάσεις -όπως είναι η μετάβαση στην Κύπρο. Τέτοια υποδομή, όμως, δεν υπήρχε στην Κύπρο και, ελλείψει αυτής, ενδεχόμενες αεροπορικές επιχειρήσεις εκεί θα είχαν ακόμη μικρότερη πιθανότητα επιτυχίας και θα οδηγούσαν σε ακόμη υψηλότερες απώλειες.

3.1.4.  Το Επιχειρησιακό Δόγμα της ΠΑ δεν επέτρεπε την εμπλοκή της

Κατά τον κ. Βρεττό, το δόγμα της ΠΑ και η παραδεκτή αεροπορική αντίληψη και πρακτική είναι ότι για να υποβοηθηθούν χερσαίες επιχειρήσεις απαιτείται «αποτελεσματική» εμπλοκή και επίτευξη αεροπορικής κυριαρχίας. Όμως στην περίπτωση της Κύπρου υπήρχε «[Π]λήρης και αντικειμενική αδυναμία επίτευξης αεροπορικής κυριαρχίας λόγω γεωγραφικής απόστασης

Αυτό με απλά λόγια σημαίνει ότι προκειμένου η ΠΑ να ήταν σε θέση να υποστηρίξει αποτελεσματικά τις χερσαίες επιχειρήσεις στην Κύπρο και να επηρεάσει το αποτέλεσμα του αγώνα, σύμφωνα με το δόγμα της και σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία, η ΠΑ θα έπρεπε προηγουμένως να αποκαταστήσει αεροπορική κυριαρχία πάνω από τον χώρο της Κύπρου, δηλαδή έπρεπε να μπορεί να αποτρέπει τα τουρκικά μαχητικά από το να προσεγγίζουν τον χώρο της Κύπρου και να μπορούν τα αεροσκάφη της που θα εκτελούσαν αποστολές βομβαρδισμού ή/και εγγύς αεροπορικής υποστήριξης να ενεργούν χωρίς απειλή ή περίσπαση από τουρκικά μαχητικά. Αυτό με τη σειρά του προϋποθέτει έναν τρόπο διεξαγωγής της μάχης που ξεκινά από την πλήρη εξουδετέρωση της αντίπαλης αεροπορίας, με επιθέσεις σε εχθρικά αεροδρόμια και/ή μαζικές αεροπορικές εμπλοκές μαχητικών στις οποίες θα επικρατούσαν τα Ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη, και μόνον μετά την πλήρη ή σχεδόν πλήρη εξουδετέρωση του αντιπάλου, δράση των επιθετικών αεροσκαφών επ’ ωφελεία των χερσαίων δυνάμεων. Δεδομένης της απόστασης του Θεάτρου Επιχειρήσεων από τα Ελληνικά και τα Τουρκικά αεροδρόμια (και της προφανούς υπόθεσης ότι η αεροπορική η εμπλοκή θα περιοριζόταν στον εναέριο χώρο της Κύπρου) καθώς και της μεγάλης υπεροχής της Τουρκικής Αεροπορίας (εφεξής: ΤΑ) έναντι της ΠΑ, η επίτευξη αεροπορικής υπεροχής της ΠΑ ήταν αδύνατη, και συνεπακόλουθα αδύνατη ήταν και η υποστήριξη των χερσαίων επιχειρήσεων.

3.2. Οι Στρατιωτικές Δυνατότητες των Δύο Πλευρών

Επιπλέον των αυστηρά τακτικής ή τεχνικής φύσης επιχειρημάτων, ο συντάκτης παραθέτει δύο «γενικότερα»  επιχειρήματα που αφορούν τις συνολικές στρατιωτικές δυνατότητες των δύο πλευρών κατά την επίμαχη περίοδο, δηλαδή λόγους που καθιστούσαν αεροπορικές επιχειρήσεις στην Κύπρο ατελέσφορες ή και επικίνδυνες. Αυτοί είναι οι εξής:

3.2.1.  Η Πολεμική Αεροπορία υστερούσε κατά πολύ σε ισχύ έναντι της Τουρκικής Αεροπορίας.

Ένα κεντρικό επιχείρημα του συντάκτη είναι ότι η ΠΑ δεν μπορούσε και δεν έπρεπε να εμπλακεί με την ΤΑ γιατί ήταν σημαντικά ασθενέστερη αυτής, τόσο που με δυσκολία θα μπορούσε να την αντιμετωπίσει σε περίπτωση Ελληνοτουρκικού πολέμου, πολύ περισσότερο υπό τις πολύ πιο δυσμενείς συνθήκες εμπλοκής στην Κύπρο. Το επιχείρημα αυτό αιτιολογείται αναλυτικά βάσει της συγκριτικής παράθεσης των βασικών συστατικών αεροπορικής ισχύος. Έτσι, σύμφωνα με τον συντάκτη, η ΠΑ διέθετε 290 μαχητικά αεροσκάφη έναντι 520 της ΤΑ, 60 μεταφορικά αεροσκάφη έναντι 95 της ΤΑ, 92 βλήματα Νίκη έναντι 104 της ΤΑ, 9 σταθμούς ραντάρ έναντι 16 της ΤΑ, 18 αεροδρόμια έναντι 22 της ΤΑ, ενώ «η Α/Α της Ελλάδος χαρακτηριζόταν ως μέτρια έναντι ισχυρής της Τουρκίας» καθώς και απόθεμα πυρομαχικών αέρος-εδάφους («μάζα πυρός μαχητικών αεροσκαφών») (sic) «310.000 lbs βομβών έναντι 830.000 της Τουρκίας». Παρατίθενται επίσης ο δείκτης «μάζα πυρός ανά αεροδρόμιο αντιπάλου» δηλαδή, το σύνολο των διαθεσίμων (;) πυρομαχικών αέρος-εδάφους του ενός αντιπάλου προς τον αριθμό αεροδρομίων του αντιπάλου.

Όμως, πέραν της υστέρησης της ΠΑ έναντι της ΤΑ σε αριθμούς συστημάτων, η ΠΑ ήταν γενικώς σε μία συνολικώς προβληματική κατάσταση που δεν επέτρεπε την εμπλοκή της σε επιχειρήσεις.

Ειδικότερα, ως χαρακτηριστικές ενδείξεις της αδυναμίας της ΠΑ για επιχειρήσεις, παρατίθενται τα εξής: «Ήταν δύσκολες εποχές για την Αεροπορία. [..] οι επικοινωνίες μας βρίσκονταν σε πολύ χαμηλό βαθμό. [..] κάποιες εκ των οδηγιών μεταφέρονταν από το ένα σημείο στο άλλο με… τζιπ, ενώ το ΑΤΑΔ είχε μόνον ένα τηλέφωνο.» Εν συνεχεία αναφέρεται ότι «η ηρωική εποχή της αεροπορίας είχε παρέλθει οριστικά και απαιτείτο πλέον ακραίος επαγγελματισμός και σκληρή μεθοδευμένη εκπαίδευση για να ανταποκριθεί το ιπτάμενο και τεχνικό προσωπικό στις απαιτήσεις των νέων δεύτερης γενιάς αεροσκαφών όπως τα F-4E. Τα ατυχήματα της Πολεμικής Αεροπορίας στη μετάβαση από τη μία εποχή στην άλλη αποτελούν απλή επιβεβαίωση της πραγματικότητας και του ότι η ψυχή, η πίστη, η δύναμη και η ανδρεία, αν και απαραίτητα, δεν ήσαν πλέον αρκετά για την επιτυχή εκτέλεση μιας επιχειρησιακής αποστολής σε συνθήκες πολέμου.»

Εννοείται ότι, παρ’ όλα αυτά, «η ΠΑ υπερτερούσε [της ΤΑ] σε ιστορία, παράδοση και ικανότητα προσωπικού» (sic).

3.2.2.  Η Γενική Στρατιωτική Ισχύς της Ελλάδος

Σύμφωνα με τον συντάκτη, οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, συνολικά, δεν ήταν έτοιμες, ή σε θέση να ανταπεξέλθουν σε πολεμικές επιχειρήσεις στην Κύπρο και παράλληλα σε Ε/Τ πόλεμο. Ως απόδειξη της αδυναμίας αυτής, παρατίθενται, πέραν του ζητήματος της αεροπορικής υστέρησης που αναφέρθηκε προηγουμένως, και τα εξής στοιχεία:

Η ανεπιτυχής επιστράτευση, «λόγω έλλειψης προπαρασκευής, σχεδίασης και μέσων»

«Η αναλογία στρατιωτικών δυνάμεων στον Έβρο υπέρ της Τουρκίας (1:2 έως 1:3) με αδυναμία περαιτέρω ενίσχυσης λόγω αμυντικής διάταξης, με συνολική σύγκριση χερσαίων δυνάμεων υπέρ της Τουρκίας (3:1), ενώ στα νησιά Σαμοθράκη, Χίο, Μυτιλήνη, Σάμο, Κω, Ρόδο και Λήμνο, η άμυνα ήταν λίαν αυτάρκης και η αναλογία ήταν υπέρ της Ελλάδος με εξοπλισμένους τους κατοίκους των εν λόγω νησιών»

«Η υστέρηση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού έναντι του Τουρκικού, αριθμητικά και γεωγραφικά, λόγω της φύσεως του χώρου τον οποίον καλείται να καλύψει και να υπερασπιστεί»

Τα στοιχεία αυτά αποτελούν τα βασικά σημεία της εκτίμησης καταστάσεως που έκαναν οι αρχηγοί των Όπλων στη Σύσκεψη της 12 Αυγούστου του 1974  με τον Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Υπουργό Εθνικής Αμύνης Ευάγγελο Αβέρωφ.

Ως προς το σημείο αυτό, είναι αξιοσημείωτη η «δημιουργική ασάφεια» του συντάκτη: αφ’ ενός παραθέτει τα ανωτέρω στοιχεία ως τα ισχύοντα στοιχεία για το ελληνο-τουρκικό ισοζύγιο στρατιωτικής ισχύος του 1974, αφ’ ετέρου φαίνεται να αντιμετωπίζει την εισήγηση αυτή, ασχέτως εγκυρότητάς της, ως τον λόγο εξ αιτίας του οποίου η Κυβέρνηση αναπόφευκτα τήρησε τη στάση που τήρησε κατά τη διάρκεια του Αττίλα ΙΙ.

3.3.  Τα «Πολιτικά» Επιχειρήματα

Πέραν των «στρατιωτικών» επιχειρημάτων, ο συντάκτης του άρθρου προβάλλει τρία βασικά «πολιτικά» επιχειρήματα σχετικά με το γιατί δεν ήταν σκόπιμη η στρατιωτική επέμβαση της Ελλάδας στην Κύπρο, μετά την εκδήλωση της Τουρκικής εισβολής. Λόγω της πολιτικής τους φύσης, τα επιχειρήματα αυτά είναι, προφανώς, πολύ σημαντικότερα από οποιοδήποτε τεχνικό επιχείρημα που έχει προηγηθεί. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον συντάκτη:

3.3.1.  Η πρόκληση Ελληνοτουρκικού Πολέμου

Μία Ελληνική «στρατιωτική επέμβαση» στην Κύπρο θα οδηγούσε σε Ελληνοτουρκικό Πόλεμο, κάτι που τεκμηριώνεται βάσει της αναφοράς του διοικητή του ΓΕΕΦ (μετά το πραξικόπημα) υποστρατήγου Καραγιάννη[iii], καθώς και του… αντιπτεράρχου Παπανικολάου στην «Απόρρητη Έκθεση «Επί Ενισχύσεως [..][iv] Προφανώς -δεν λέγεται, αλλά υπονοείται σιωπηρώς- ενώ η Κύπρος δέχεται στρατιωτική επίθεση, δεν είναι σκόπιμο να εκραγεί και ελληνο-τουρκικός πόλεμος. Αυτό είναι ένα επιχείρημα που δίδεται χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις, και φαίνεται να στέκεται αυτοτελώς και άνευ περαιτέρω εξηγήσεων.

3.3.2.  Η Επίδειξη Ελληνικής Επιθετικότητας

Σύμφωνα με τον συντάκτη, δεν ήταν πολιτικά σκόπιμο να επέμβει η Ελλάδα στην Κύπρο, διότι «ο επιτιθέμενος κατά κανόνα επισύρει τη διεθνή κατακραυγή», και, συνεπώς, «η κήρυξη πολέμου στην Τουρκία θα καταδίκαζε διπλωματικά την Ελλάδα». Εάν, δηλαδή, η Ελλάς επενέβαινε στην Κύπρο ενώ η Τουρκία εισέβαλλε εκεί στρατιωτικά, αυτό θα εκλαμβανόταν από τη διεθνή κοινότητα ως «επιθετικότητα» της Ελλάδος και θα επέσυρε αρνητικές εντυπώσεις και, προφανώς, αρνητική αντιμετώπιση.

3.3.3.  Η Κύπρος είναι μία ξένη χώρα

Τα πολιτικά επιχειρήματα καταλήγουν, όμως, στο εξής επιχείρημα-σκεπτικό, το οποίο είναι σκόπιμο να παρατεθεί ολόκληρο:

Η άποψη ότι «πολεμάς με ό,τι έχεις», είναι σωστή όταν αναφέρεσαι στην Πατρίδα σου, αλλά το 1974, η Κύπρος βρισκόταν μακράν της Ελλάδος τόσο με όρους γεωγραφικούς όσο -και χειρότερα- πολιτικούς, και είχε απομακρυνθεί από την ιδέα της Ένωσης. Ακολουθούσε ανεξάρτητη, δική της πολιτική.

Στην πραγματικότητα, δεν είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς πως αυτή η θέση (και πεποίθηση) είναι αυτή που στηρίζει όλο το κείμενο, πως το άρθρο αποτελεί απλό «αναλυτικό» πρόσχημα για να διατυπωθεί η παραπάνω θέση, καθώς και ότι άνευ της θέσεως αυτής -για την ακρίβεια: της πεποιθήσεως αυτής, το όλο κείμενο αποτελεί ένα κακόγουστο ανέκδοτο.

3.4.  Ορισμένα Επιπλέον, Άξια Σχολιασμού, Σημεία

Πέραν των επί της ουσίας του ζητήματος επιχειρημάτων του συντάκτη, δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει ορισμένα χαρακτηριστικά στοιχεία του άρθρου.

Το άρθρο ξεκινά με μία σχοινοτενή αναφορά στην ιστορία του Κυπριακού Ζητήματος, από την ανακίνησή του από τον Παπάγο το 1954 (παρά το ότι οι «προηγούμενες κυβερνήσεις «σοφά» είχαν αποφύγει να θέσουν το θέμα»), μέχρι τη δράση της ΕΟΚΑ Β’. Σε όλη την αναδρομή, υιοθετώντας στάση που μοιάζει χαρακτηριστικά με αυτή του Κ. Τσάτσου και του Α. Βλάχου, ο συντάκτης δεν μπορεί να κρύψει τη δυσφορία του για την ανακίνηση του Κυπριακού, για την ίδια την ύπαρξη του Κυπριακού, για τον αγώνα των Κυπρίων για Ένωση και Αυτοδιάθεση, κι εν συνεχεία για Ανεξαρτησία. Αναρωτιέται κανείς για τον λόγο υπάρξεως αυτής της αναδρομής σε ένα άρθρο με σαφώς οριοθετημένο θέμα: τη δυνατότητα και τη σκοπιμότητα αεροπορικής υποστηρίξεως της άμυνας της Κύπρου από την Πολεμική Αεροπορία το 1974. Αν και προφανώς η αναδρομή δεν προσθέτει τίποτα στην ουσία του άρθρου, είναι εν τούτοις χρήσιμη γιατί φωτίζει τα κίνητρα του συντάκτη: τη γενικότερη «δυσφορία» του με το Κυπριακό. Είναι ακριβώς η ίδια δυσφορία που διέπνεε τους χειριστές του «δευτέρου» σταδίου Κυπριακής Κρίσης του 1974, Καραμανλή, Αβέρωφ και το περιβάλλον τους, ήδη από τη δεκαετία του ’50. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη οξυδέρκεια για να μαντέψει κανείς ότι «τεχνικά» το άρθρο θα συνεχίσει στο πνεύμα των «Πομερανών» του Γ. Βλάχου: «Ούτε ένα F-84F, ούτε ένα Phantom δια νέας περιπετείας».

Το σύνολο των στοιχείων του συντάκτη -στις ελάχιστες φορές που μπαίνει στον κόπο να αναφέρει πηγές- αντλούνται κατά κύριο λόγο από τις εκθέσεις του Αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων Μπονάνου και του Αρχηγού της Πολεμικής Αεροπορίας Παπανικολάου προς τον Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Υπουργό Εθνικής Αμύνης Ευάγγελο Τοσίτσα-Αβέρωφ, απ’ όπου αντλούνται επίσης, αυτούσια, και πολλά από τα συμπεράσματά του.[v] Ακόμη και αυτόχρημα κωμικά στοιχεία των εκθέσεων και των πρακτικών (όπως ενδεικτικά το «συμπέρασμα του Π/Θ Κωνσταντίνου Καραμανλή», από το Πρακτικό της Συσκέψεως της 12-8-74, μνημείο ες αεί πολιτικής γελοιότητας) παρατίθενται με απόλυτη σοβαρότητα και με την ισχύ αποδεικτικού στοιχείου. Ο παραλογισμός φτάνει στο απόγειό του όταν, στις σελίδες 78-79, ο συντάκτης εξηγεί ότι η Ελληνική πλευρά, κατά την πρώτη φάση της κρίσης, έδειξε «αυτοσυγκράτηση» κατόπιν των παροτρύνσεων των Σίσκο και Τάσκα, επειδή «μία ενέργεια [υπεράσπισης της Κύπρου] θα διασπούσε τη Νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, θα ζημίωνε τα συμφέροντα Ελλάδος και Αμερικής και θα διάνοιγε την οδό των Ρώσσων προς Ανατολική Μεσόγειο» (sic). Εδώ δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί κανείς πώς μπορεί ο συντάκτης να ανησυχεί κατά προτεραιότητα για τα συμφέροντα των Αμερικανών ενώ η Κύπρος δέχεται επίθεση από τους Τούρκους,… Συμπληρώνει με τις «πληροφορίες ΝΑΤΟ και άλλων πηγών περί -υπαρκτών αλλά μη σχετιζόμενων με το Κυπριακό, περί κινήσεων ρωσικών αεροσκαφών», που ανάγκασαν τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις «να ασχοληθούν με τη ναρκοθέτηση της Ελληνοβουλγαρικής μεθορίου τη στιγμή που ο τουρκικός αποβατικός στόλος αναχωρούσε από τη Μερσίνα με κατεύθυνση την Κύπρο» (sic). Αναρωτιέται κανείς πόσο… στρατιωτικό δυναμικό απορρόφησε η ναρκοθέτηση. Αλλά όταν ο Κουρής σημειώνει ότι αυτά υπήρξαν προσχήματα για να δικαιολογήσουν οι τότε αρχηγοί την αδράνειά τους, το μόνο που έχει να σχολιάσει ο συντάκτης είναι ότι… δεν παρατίθενται συγκεκριμένα στοιχεία γι’ αυτό (sic!). Αρκεί να επισημανθεί η κομματική ένταξη του μακαρίτη Κουρή στο ΠΑΣΟΚ για να παρακαμφθεί η ουσία της παρατήρησης, λες κι αυτή είναι… ιδεολογικής υφής.

4. Εξέταση της Θέσης του Αντιπτεράρχου Βρεττού

4.1.  Προκαταρκτικές Παρατηρήσεις

Το κείμενο του πτεράρχου Βρεττού είναι εξαιρετικά προβληματικό ως προς τη δομή και, κυρίως, ως προς τη σαφήνεια της θέσης. Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς τι αποτελεί θέση ή άποψη του συντάκτη και τι αποτελεί παράθεση ιστορικών γεγονότων. Έτσι, ακόμη κι προδήλως λανθασμένες απόψεις, εμφανώς ανακριβείς αναφορές, ακόμη και αστεία επιχειρήματα και απόψεις ιστορικών πρωταγωνιστών των γεγονότων, παρατίθενται υπορρήτως ως γεγονότα, τα οποία χρησιμοποιούνται για την τεκμηρίωση της θέσης του συντάκτη.

Επιπλέον, και κυρίως, τα ερωτήματα τίθενται κατά τρόπο συγκεχυμένο, έτσι ώστε να μην είναι δυνατή η διάκριση των κρίσιμων -και διαφορετικών μεταξύ τους- ερωτημάτων. Ειδικότερα:

Δεν γίνεται διάκριση μεταξύ της πολιτικής σκοπιμότητας επέμβασης και της στρατιωτικής δυνατότητας επέμβασης. Με άλλα λόγια, δεν διακρίνονται δύο, ριζικά διαφορετικής τάξεως, ζητήματα:

(α) όφειλε, κατ’ αρχήν, να επέμβει στρατιωτικά η Ελλάδα στην Κύπρο μετά την εκδήλωση της Τουρκικής Εισβολής; και

(β) εάν και εφ’ όσον πολιτικώς όφειλε να επέμβει, μπορούσε -από στρατιωτικής απόψεως- να εκτελέσει τη σχετική αποστολή η ΠΑ, κατά πόσον και πώς;

Αντιθέτως, οι απαντήσεις και οι αιτιάσεις στα δύο αυτά (διαφορετικά μεταξύ τους) ζητήματα συμπλέκονται και συγχέονται συστηματικά, και μάλιστα, με μία περίεργη «κυκλική» τακτική, όπου το ένα δίνεται ως λόγος για το άλλο.

Δεν γίνεται καμία διάκριση σε ότι αφορά τη σκοπιμότητα και τη δυνατότητα επέμβασης μεταξύ της περιόδου του Αττίλα 1, του Αττίλα 2 και της ενδιάμεσης χρονικής περιόδου, ούτε από πολιτικής ούτε από στρατιωτικής σκοπιάς. Το σύνολο της περιόδου 20 Ιουλίου-16 Αυγούστου εξετάζεται ως μία ενιαία χρονική περίοδος, χωρίς στρατωτική/στρατηγική διαφοροποίηση, κατά την οποία δεν ήταν ούτε σκόπιμη ούτε κι εφικτή οποιαδήποτε ελλαδική αεροπορική εμπλοκή στην Κύπρο.

Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι ο κ. Βρεττός, ενώ ορίζει ως αντικείμενο του άρθρου του το εάν ήταν δυνατή η επέμβασης της Πολεμικής Αεροπορίας στην Κύπρο το 1974, που είναι ένα «καλώς τεθειμένο» στρατιωτικό ερώτημα, περιορίζει την απάντησή του αποκλειστικά και μόνον στο εάν ήταν δυνατές και σκόπιμες οι δύο θρυλούμενες αποστολές των F-4E και των F-84F οι οποίες «διατάσσονταν» και «ανακαλούνταν». Η ενασχόληση με τις δύο αυτές -υπαρκτές ή προσχηματικές- αποστολές, αποτελεί έναν παραπειστικό περιορισμό του ερωτήματος του κατά πόσον ήταν δυνατή η επέμβαση της Πολεμικής Αεροπορίας στα δύο σημεία στα οποία έχει εστιάσει τη συζήτηση για το ζήτημα η απλουστευτική αντίληψη της κοινής γνώμης, των δημοσιογράφων και των πολιτικών. Η προσέγγιση αυτή, αν και μπορεί να συγχωρεθεί στην κοινή γνώμη για την απλοϊκότητα και τη σχηματικότητά της, δεν είναι αυτή που αναμένει κανείς από έναν ανώτατο αξιωματικό της Αεροπορίας. Το ερώτημα δεν είναι εάν ήταν εφικτές (και εάν θα ήταν αποτελεσματικές) οι δύο γνωστές, σχεδιασμένες αποστολές της ΠΑ, αλλά εάν η ΠΑ ήταν σε θέση το καλοκαίρι του 1974 να σχεδιάσει και να εκτελέσει αποστολές στην Κύπρο – είτε τις γνωστές σχεδιασμένες είτε άλλες που θα αναλάμβανε να σχεδιάσει, εάν ελάμβανε πολιτική εντολή και εάν υπήρχε πολιτική πρόθεση.

Τέλος, κατά τρόπο που δεν αναμένει κανείς από έναν ανώτατο αξιωματικό της Αεροπορίας, ο κ. Βρεττός δεν θέτει το ερώτημα εάν ήταν σκόπιμη η εμπλοκή της ΠΑ στην Κύπρο (στο πλαίσιο ενός συνολικού στρατιωτικού σχεδιασμού), ούτε εάν θα είχαν επηρεάσει αποφασιστικά την εξέλιξη των επιχειρήσεων στην Κύπρο. Παραπειστικά και σοφιστικά, ερωτά εάν οι δύο σχεδιασμένες και ακυρωθείσες «αποστολές» της Πολεμικής Αεροπορίας, θα μπορούσαν να είχαν «αποκρούσει» την Τουρκική εισβολή -μόνες τους, χωρίς καμία άλλη Ελλαδική ενέργεια, λες και υπάρχει πόλεμος που έχει κερδηθεί με μία μοναδική στρατιωτική ενέργεια, ξεκομμένη από οποιαδήποτε άλλη στρατιωτική δράση.

Προκειμένου να δοθεί μία απάντηση στους ισχυρισμούς του κ. Βρεττού, θα εξεταστούν αναλυτικά τα επί μέρους επιχειρήματά του -τουλάχιστον όπως αυτά έχουν κωδικοποιηθεί προηγουμένως.

4.2. Τα «Αεροπορικά Επιχειρήματα»

4.2.1.  Η αποστολή των F-84F στην Κύπρο ήταν αδύνατη/ατελέσφορη

Ο ισχυρισμός ότι η αποστολή των δώδεκα F-84F στην Κύπρο ήταν «αδύνατη», είναι κατ’ αρχήν εύλογη, πλην όμως δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα.

Στις ημέρες αμέσως πριν από την εισβολή, στο πλαίσιο της επιφυλακής της ΠΑ μετά το πραξικόπημα στην Κύπρο και σύμφωνα με τον σχεδιασμό της, κλιμάκιο είκοσι αεροσκαφών της 340 Μοίρας Διώξεως/Βομβαρδισμού της 115 Πτέρυγας Μάχης, με την προσωρινή ονομασία 3402 Μ.Δ/Β μεταστάθμευσε στο αεροδρόμιο του Καστελίου, στο Ηράκλειο, ακολουθούμενο από τους μηχανικούς και το τεχνικό προσωπικό διαφόρων ειδικοτήτων, ενώ μεταφέρθηκαν στο Καστέλι και τα απαιτούμενα υλικά για την εξυπηρέτηση των αεροσκαφών.[vi]

Αποστολή του κλιμακίου, βάσει σχεδίου που είχε εκπονηθεί και δοκιμαστεί από τον καιρό της ειρήνης, και είχε ενταχθεί στα πολεμικά σχέδια της ΠΑ και στις επιχειρήσεις του Σχεδίου Αμύνης της Κύπρου («Σχέδιο Κ») ήταν η προσβολή του προγεφυρώματος που αναμενόταν να έχουν εγκαταστήσει οι Τούρκοι στην Κύπρο, σχεδόν με βεβαιότητα στην περιοχή της Κυρήνειας.[vii] Η αποστολή προέβλεπε απογείωση με υποβοήθηση JATO,  μετάβαση στην περιοχή της ακτής σε χαμηλό ύψος και με σιγή ασυρμάτου, τελική προσέγγιση της ακτής από βόρεια κατεύθυνση έτσι ώστε να προκληθεί σύγχυση ως προς την προέλευση και την ταυτότητα των αεροσκαφών, προσβολή των εχθρικών δυνάμεων σε δύο διελεύσεις, κι εν συνεχεία διαφυγή προς Κρήτη. Η διαμόρφωση των φόρτων είχε γίνει με προσοχή, και το σχέδιο, ιδίως σε ό,τι αφορά το κρίσιμο θέμα της εμβέλειας, είχε δοκιμαστεί και πρακτικά εκ των προτέρων, με δοκιμαστική πτήση αεροσκαφών με την ίδια διαμόρφωση φόρτου και το ίδιο προφίλ πτήσης. Διαπιστώθηκε ότι ο χρόνος επαρκούσε για τη μετάβαση, την προσβολή του αντιπάλου και την επιστροφή, λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλες τις λεπτομέρειες και τις περιπλοκές της αποστολής.

Συνεπώς: η εν λόγω αποστολή δεν ήταν κάποια ιδέα που έπεσε εν μέσω αιφνιδιασμού, έντασης, αδιεξόδου και αμηχανίας εξ αιτίας της «απρόσμενης» τουρκικής ενέργειας. Η αποστολή των δώδεκα F-84F ήταν πολεμική αποστολή της ΠΑ σχεδιασμένη από τον καιρό της ειρήνης, εγκεκριμένη από την ηγεσία της Πολεμικής Αεροπορίας και το Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων, και ενταγμένη στο Σχέδιο Αμύνης της Κύπρου. Οι αξιωματικοί, λοιπόν, που εξέτασαν το σχέδιο εν γνώσει των επιχειρησιακών και τεχνικών του λεπτομερειών, το είχαν κρίνει επαρκώς ρεαλιστικό ώστε να το εντάξουν στα πολεμικά σχέδια της ΠΑ. Το Σχέδιο Αμύνης της Κύπρου βασιζόταν ουσιωδώς σε αυτή την επιχείρηση. Μπορεί κανείς, φυσικά, να αντιτάξει ότι δεν ήταν (και δεν είναι) όλοι οι σχεδιασμοί των Ενόπλων Δυνάμεων και της Πολεμικής Αεροπορίας εύστοχοι και ορθοί, όμως τότε θα πρέπει να ασκήσει κριτική σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο, έχοντας γνώση των ουσιωδών του στοιχείων. Ο πτέραρχος Βρεττός δεν κάνει κάτι τέτοιο, είτε γιατί δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες του σχεδίου, είτε γιατί τις γνωρίζει και το σχέδιο ήταν ρεαλιστικό. Το ενδεχόμενο να μην εξετάζεται το σχέδιο επειδή παραμένει «διαβαθμισμένο» δεν μπορεί να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν εν έτη 2019. Κατ’ αυτό, η τακτική του συντάκτη αποτελεί συνέχεια της πρακτικής Αβέρωφ: Καταστρέφουμε τα αρχεία, και μετά λέμε ό,τι μας βολεύει. Πλην όμως, ο συντάκτης ξεχνά ότι δεν είναι πλέον η δεκαετία του 1970, του 1980 ή του 1990, οπότε τα στοιχεία ήταν δυσεύρετα και ένας πτέραρχος μπορούσε να λέει ό,τι θέλει, επικαλούμενος απλώς τον βαθμό του. Οι συμμετέχοντες καταθέτουν, πλέον, τις μαρτυρίες τους, νηφάλια και υπεύθυνα, με την απόσταση του χρόνου, και χωρίς υπηρεσιακές ή άλλες πιέσεις.

Εάν, λοιπόν, πρόκειται να αξιολογείται το εφικτό της σχεδιασμένης αποστολής των F-84F έτσι, γενικώς και αορίστως, μπορούμε πολύ εύκολα να παραθέσουμε παράγοντες που καθιστούσαν προφανώς και εφικτή και σκόπιμη την εκτέλεση της αποστολής. Πρώτον, με τα μέσα και τα δεδομένα της εποχής (ακόμη και με τα σημερινά, αλλά κατά μείζονα λόγο με τα τότε), θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο -πρακτικά αδύνατο, για την Τουρκική Αεροπορία να εντοπίσει τη μετάβαση των αεροσκαφών στην Κύπρο. Τα αεροσκάφη, σύμφωνα με το δόγμα της εποχής, θα μετέβαιναν στην περιοχή του στόχου σε πολύ χαμηλό ύψος, που για την εποχή και τις ελληνικές μοίρες των F-84F σήμαινε ύψος 30 ποδών. Αυτό σημαίνει ότι θα ήταν απολύτως αδύνατος ο εντοπισμός από τα τουρκικά ραντάρ της, ενώ ήταν εξαιρετικά απίθανος (πρακτικά αδύνατος) ο εντοπισμός τους από αεροσκάφη. Τα τουρκικά αεροσκάφη δεν επιχείρησαν, καν, να επιβάλουν αεροπορικό αποκλεισμό της Κύπρου από τα δυτικά, για διαφόρους βασικούς λόγους, ο κυριότερος εκ των οποίων ήταν στερούνταν μαχητικών με ραντάρ αέρος-αέρος, κάτι που καθιστούσε τη διενέργεια πολεμικών περιπολιών (CAP) αδύνατη. Όπως ο συντάκτης του άρθρου γνωρίζει καλά, τα χαμηλά ιπτάμενα πάνω από θάλασσα αεροσκάφη είναι, πρακτικά, οπτικώς ανεντόπιστα από μεγαλύτερο ύψος. Για να καλυφθεί από την ΤΑ η πρόσβαση προς τα δυτικά και βόρεια της Κύπρου με συνεχή και στοιχειωδώς αποτελεσματικό τρόπο, αυτή θα χρειαζόταν μερικές… χιλιάδες αεροσκαφών – αυτός ήταν και ο λόγος που δεν το επιχείρησε. Το πρόβλημα της διείσδυσης στην τερματική περιοχή των στόχων (ευρύτερη περιοχή της Κυρήνειας), που είναι εύλογο ότι θα καλυπτόταν από τουρκικά μαχητικά, ήταν επίσης εξαιρετικά δύσκολο για την τουρκική πλευρά να αντιμετωπίσει, καθώς ο σχεδιασμός της αποστολής το είχε αντιμετωπίσει με ευφυή τρόπο: το ίχνος της πτήσης είχε σχεδιαστεί να κατευθύνεται προς ΒΑΑ μέχρι την περιοχή βορείως της Κυρήνειας, και από εκεί νότια προς την Κυρήνεια – ούτως ή άλλως σε πολύ χαμηλό ύψος. Τούρκοι χειριστές που ενδεχομένως εντόπιζαν τα αεροσκάφη να κατευθύνονται νότια, προς Κυρήνεια -ενδεχόμενο εξαιρετικά απίθανο, όπως ήδη ανεφέρθηκε- θα τα αγνοούσαν ως φίλια μέχρι αυτά να εκδηλώσουν επίθεση. Το περιβάλλον της έναρξης της εισβολής παρείχε πληθώρα εύκολα ταυτοποιήσιμων στόχων που δεν απαιτούσαν ιδιαίτερο χρόνο αναγνώρισης. Η διαφυγή σε χαμηλό ύψος από αεροσκάφη χωρίς δυνατότητα look-down/shoot-down δεν θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Μετά τις μαρτυρίες των εμπλεκομένων ότι η αποστολή όχι μόνον ήταν εφικτή, αλλά και απολύτως έτοιμη προς εκτέλεση, ο ισχυρισμός ότι «η αποστολή των F-84F ήταν αδύνατη» είναι αυθαίρετος, και γεννά σοβαρά ερωτηματικά ως προς τη σκοπιμότητά της διατύπωσής του.

Στον ισχυρισμό ότι η εκ των προτέρων σχεδιασμένη και εγκεκριμένη αποστολή των F-84F, ήδη ενσωματωμένη στο γενικό σχέδιο αμύνης της Κύπρου, κρίνεται με τόση ευκολία «πρακτικώς αδύνατη, και άρα ορθώς μη εκτελεσθείσα» από τον πτέραρχο Βρεττό, υπεισέρχεται και ένα επιπλέον κρίσιμο ζήτημα, ίσως όχι εμφανές σε κάποιον μη σχετικό, αλλά υπηρεσιακά μείζον: Ποιος και πότε κρίνει ότι ένα πολεμικό σχέδιο, εκπονηθέν και εγκεκριμένο από την περίοδο της ειρήνης, είναι «μη ρεαλιστικό» και αποφασίζει την ακύρωσή του; Εν προκειμένω, την ακύρωση της αποστολής των F-84F την αποφάσισαν -προφανώς, ex officio- οι Παπανικολάου και Μπονάνος. Ήταν αυτοί που, στην αμέσως προηγούμενη ειρηνική περίοδο, είχαν ενημερωθεί εκτενώς για τα ισχύοντα πολεμικά σχέδια και δεν είχαν εγείρει αντιρρήσεις. Τι είδους επαγγελματίες είναι αυτοί που ενημερώνονται για ισχύοντα σχέδια, συμφωνούν με αυτά (εφ’ όσον δεν υπάρχει καμία καταγεγραμμένη αντίρρησή τους), και όταν έρχεται η ώρα να τα εφαρμόσουν, διαπιστώνουν ότι είναι πλημμελώς σχεδιασμένα; Ιδιαίτερα μάλιστα όταν γνωρίζουν ότι οι επιχειρήσεις που ματαιώνονται είναι κρίσιμης σημασίας για τον συνολικό αμυντικό σχεδιασμό; Και τι είδους αξιωματικός είναι αυτός που αποδέχεται μία τέτοια κρίση, και μάλιστα επικαλείται την επαγγελματική κρίση του Παπανικολάου, παραθέτοντας επανειλημμένως τις εκθέσεις του ως «αποδεικτικό» στοιχείο; Η αποστολή των F-84F μέχρι τις 19 Ιουλίου του 1974 είναι εγκεκριμένο σχέδιο, φέρει την υπογραφή και την έγκριση της ηγεσίας της Αεροπορίας (και όλης της ιεραρχίας, προφανώς), αλλά όταν είναι να εφαρμοστεί, ο Παπανικολάου το ξανασκέφτεται και βρίσκει το σχέδιο… μη ρεαλιστικό;! Από επαγγελματικής απόψεως, αυτά είναι καραγκιοζιλίκια – δεν γίνεται να χαρακτηριστούν αλλιώς. Βεβαίως, σε καμία αναφορά του Παπανικολάου δεν αναφέρεται ρητώς ότι η αποστολή των F-84F ήταν αδύνατη, ενδεχομένως γιατί έχει συναίσθηση του τι θα σήμαινε αυτό για τον ίδιον από επαγγελματικής απόψεως. Άλλωστε ο Παπανικολάου διέταξε δύο φορές την εκτέλεση της αποστολής, με εντολές που έφτασαν μέχρι τα πληρώματα στους διαδρόμους τροχοδρόμησης, και οι οποίες ακυρώθηκαν εντός δύο λεπτών η καθεμία. Είναι κάπως απίθανο ο Παπανικολάου να… αμφιταλαντευόταν τόσο έντονα για εφικτό της αποστολής. Μάλλον κάτι άλλο τον «προβλημάτιζε».

Τέλος, σε ότι αφορά το ενδεχόμενο της απώλειας κάποιου αριθμού F-84F, που κατά τον συντάκτη θα αποτελούσαν εν συνεχεία κρίσιμη έλλειψη για την ΠΑ, αξίζει να σημειωθεί το εξής: το 1974 η 115 ΠΜ διέθετε μεγάλο αριθμό F-84F σε κατάσταση μακράς αποθήκευσης. Με την ενεργοποίηση των σχεδίων, ενεργοποίησε σχεδόν 50 αεροσκάφη «Εκτός Ενεργείας», ώστε το σύνολο των «Εν Ενεργεία» F-84F της 340 να ανέλθει, σε 48 ώρες, από 70 σε περισσότερα από 110 αεροσκάφη. Προφανώς τα επιχειρησιακά σχέδια της ΠΑ δεν θα κατέρρεαν ούτε στη χειρότερη έκβαση της αποστολής, που δεν ήταν και η πιθανότερη.

4.2.2.  Η αποστολή των αεροσκαφών F-4E στην Κύπρο ήταν αδύνατη/ατελέσφορη

Μετά το επιχείρημα για το αδύνατο της αποστολής των F-84F στην Κύπρο, ο πτέραρχος Βρεττός συνεχίζει με την πολυθρύλητη ματαίωση της αποστολής των 8 F-4E στην Κύπρο. Για να ξεκινήσουμε από τα περί της αποστολής F-4E στην Κύπρο, ας ξεκινήσουμε από τα «επιχειρήματα» του κ. Βρεττού από το τέλος προς την αρχή:

Ο πρώτος ισχυρισμός είναι ότι τα F-4E που είχαν παραληφθεί μόλις πρόσφατα πριν από τα επεισόδια, δεν ήταν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα -καθώς είχαν μόλις παραληφθεί, συνεπώς η όποια δυνατότητα δράσης τους ήταν «θεωρητική» και αυτά θα είχαν υψηλές απώλειες χωρίς αξιόλογο αποτέλεσμα. Αυτός είναι και ο συνηθέστερα προβαλλόμενος «στρατιωτικός» ισχυρισμός από όσους επιδιώκουν να δικαιολογήσουν τη μη επέμβαση της Ελλάδας στην Κύπρο. Όπως θα εξηγήσουμε αναλυτικά παρακάτω (υποενότητα: «Το Ζήτημα των F-4E»), αυτό είναι απολύτως ανακριβές. Η ΠΑ τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974 διέθετε μία πλήρη, ελαφρώς ενισχυμένη, απολύτως ετοιμοπόλεμη και έμπειρη μοίρα αεροσκαφών F-4E. Είναι απορίας άξιον ότι επανέρχεται ένας ισχυρισμός διαψευσμένος πλήρως και απολύτως αξιόπιστα.

Ο δεύτερος ισχυρισμός του κ. Βρεττού είναι ότι «ο κρίσιμος χρόνος για την επίτευξη ενός αξιόλογου αποτελέσματος από την επέμβαση των αεροσκαφών F-4E, το «παράθυρο ευκαιρίας», παρήλθε χωρίς να γίνει κάποια ενέργεια. Ως «παράθυρο ευκαιρίας» ορίζεται, προφανώς, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο στόλος αποβατικών του Τουρκικού Ναυτικού πλησίαζε την ακτή της Κυρήνειας, είτε κατά το πρώτο είτε κατά το δεύτερο κύμα απόβασης), και μέχρι τη διεκπεραίωση των μεταφερομένων δυνάμεων. Μετά την παρέλευση των δύο αυτών ολιγόωρων διαστημάτων (διαρκείας 5-6 ωρών έκαστο), δεν υπήρχε πρακτικά αντικείμενο επέμβασης για τα αεροσκάφη F-4E. Το επιχείρημα αυτό… δεν μπορεί να αφήσει κάποιον με το στόμα ανοιχτό. Τα F-4E θα μπορούσαν να πάνε στην Κύπρο εάν… είχαν έναν συγκεκριμένο, μοναδικό στόχο που εάν καταστρεφόταν (και μάλιστα, προφανώς σε μία μοναδική αποστολή), θα κερδίζονταν ο πόλεμος. Οι πιο… τετριμμένες αποστολές δεν ήταν για τα αεροσκάφη αυτά. Έτσι, από τις 21 μέχρι τις 23 Ιουλίου και από τις 14 μέχρι τις 16 Αυγούστου, δεν βρέθηκε κάποια αποστολή «αντάξια» των αεροσκαφών, οπότε, διαβάζουμε, αυτά ευλόγως αδράνησαν.

Αφού, λοιπόν, ούτε οι υπεύθυνοι του θέρους του 1974, ούτε ο κ. Βρεττός μπορούν να βρουν ενδεχόμενα «άξια λόγου αποτελέσματα» για μία αποστολή F-4E στην Κύπρο, μπορούμε εμείς -πολύ πρόχειρα- να επισημάνουμε ορισμένα, περιοριζόμενοι στα στρατιωτικά αποτελέσματα, χωρίς να επεκταθούμε στα -πολύ σημαντικότερα- πολιτικά. Κατ’ αρχάς, μια (ακόμη και μοναδική, ακόμη και χωρίς ιδιαίτερο στόχο) αποστολή των αεροσκαφών F-4E στην Κύπρο θα ακύρωνε τη βεβαιότητα των Τούρκων ότι η επιχείρησή τους διεξάγεται χωρίς τον φόβο ελληνικής αεροπορικής επέμβαση, ο οποίος (γνωρίζουμε σήμερα με βεβαιότητα και λεπτομέρειες, αν και δεν απαιτούσε ιδιαίτερη οξυδέρκεια για να το αντιληφθεί κανείς ήδη τότε) ήταν βασική παράμετρος του στρατιωτικού τους σχεδιασμού. Η εφ’ άπαξ, έστω, παρουσία ελληνικών αεροσκαφών στην Κύπρο, θα προκαλούσε σε οποιονδήποτε αντίπαλο αντανακλαστικά, τις εξής αντιδράσεις:

(α) μεγαλύτερο φόβο κι επιφυλακτικότητα για τη συγκέντρωση στρατευμάτων του, σε όλες τις περιστάσεις που αυτό απαιτούνταν στην επιχείρηση της Κύπρου,

(β) δραστική μείωση των αποστολών  Εγγύς Αεροπορικής Υποστήριξης που εκτελούνταν στην Κύπρο,  αφού η δυνατότητα αέρος-αέρος των F-4E θα επέβαλλε την εκτέλεση των αποστολών ΕΑΥ από την ΤΑ με προστασία μαχητικών αναχαίτησης, με άμεσο αποτέλεσμα κάποια μείωση της καταθλιπτικής πίεσης που ασκούσε η τουρκική αεροπορική υπεροχή στις μονάδες του ΓΕΕΦ.

Ένα δεύτερο, αυτόματο αποτέλεσμα που θα είχε η απλή, έστω, παρουσία των Ελληνικών F-4E στην Κύπρο θα ήταν η κατακόρυφη ενίσχυση του ηθικού των μονάδων του ΓΕΕΦ. Όπως, ενδεχομένως, είναι γνωστό στον συντάκτη, η αίσθηση απόλυτης απομόνωσης και ανημπόριας έναντι της τουρκικής αεροπορικής υπεροχής ήταν καταλυτική για το, ούτως ή άλλως κλονισμένο, ηθικό των Κυπρίων. Η ένταση του φαινομένου ήταν τέτοια ώστε, όταν πέταξαν ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη πάνω από την Κύπρο σε… άσκηση, το 1996 (είκοσι δύο έτη μετά την Εισβολή), οι Κύπριοι, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Γλαύκου Κληρίδη, στους δρόμους έκλαιγαν, κυριολεκτικά, από συγκίνηση.

Αυτά τα δύο πολύ απλά -και κρίσιμα- θα μπορούσε να έχει επιτύχει η έστω και συμβολική αεροπορική παρουσία στην Κύπρο το 1974. Ας δούμε, τώρα, τι άλλο θα μπορούσε να έχει επιτύχει η ελληνική αεροπορική παρουσία στην Κύπρο εάν… επεδίωκε να κάνει και κάτι -χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις.

Καθ΄ όλη τη διάρκεια του Αττίλα Ι, οι τουρκικές δυνάμεις που εγκατέστησαν το προγεφύρωμα στην Κυρήνεια, δεν κατόρθωσαν να το διευρύνουν ικανοποιητικά, ενώ συνέχισαν να ενισχύονται συνεχώς με νέες δυνάμεις, οι οποίες δεν κατόρθωναν να αναπτυχθούν. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, να υπάρχει στην περιοχή του προγεφυρώματος, μία εξαιρετικά μεγάλη και πυκνή συγκέντρωση στόχων, που στην πράξη δεν μπορούσαν να αυτοπροστατευθούν. Οποιαδήποτε προσβολή τους, ακόμη και με λίγες βόμβες των 500 λιβρών από τα F-84F, θα προξενούσε βαριές απώλειες, κατάσταση χάους και πλήρη αποδιοργάνωση. Είναι γεγονός ότι οι Ελληνικές δυνάμεις που βρίσκονταν απέναντί τους ήταν εξαιρετικά αδύναμες, και κατόρθωναν απλώς να περισφίγγουν τον κλοιό, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να επιτεθούν. Όμως το γεγονός ότι κατόρθωναν να κρατούν καθηλωμένες τις πολύ ισχυρότερες τουρκικές δυνάμεις, αφήνει ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα για το τι θα κατόρθωναν σε μία στιγμή κλονισμού των δυνάμεων του προγεφυρώματος. Εάν, τώρα, αντί για τις λίγες βόμβες των 500 λιβρών στους απροστάτευτους στόχους ρίπτονταν τα κτηνώδη φορτία που μεταφέρουν τα F-4E, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φαντασία για να κατανοήσει κανείς τι αποτέλεσμα θα είχαν…

4.2.3.  Η Έλλειψη Υποδομής Υποστηρίξεως των Αεροπορικών Επιχειρήσεων

Τα παράδοξα «αεροπορικά» επιχειρήματα του συντάκτη ολοκληρώνονται με την αναφορά στην έλλειψη υποδομής για την υποστήριξη αεροπορικών επιχειρήσεων στην Κύπρο. Έτσι, γίνεται αναφορά σε έλλειψη ραντάρ εδάφους τα οποία θα σχημάτιζαν τακτική εικόνα και θα τη μετέδιδαν στα αεροσκάφη κρούσεως, συστημάτων επικοινωνιών -με τα οποία, λογικά, θα κατηύθυναν οι χερσαίες δυνάμεις τα αεροσκάφη για την παροχή Εγγύς Αεροπορικής Υποστηρίξεως, καθώς και ναυτιλιακών βοηθημάτων, προφανώς για να μπορέσουν τα αεροσκάφη να φθάσουν με ακρίβεια στους στόχους τους σε τόσο μεγάλη απόσταση. Τα επιχειρήματα είναι ακατανόητα. Οι αποστολές που θα καλούνταν να αναλάβει η Πολεμική Αεροπορία στην Κύπρο ήταν αποστολές βαθιάς κρούσης, και δεν αυτές δεν γίνονται με καθοδήγηση ραντάρ. Επίσης, όπως ο συντάκτης γνωρίζει καλύτερα από τον καθέναν, οι αποστολές βαθιάς κρούσης δεν γίνονται με… ναυτιλιακά βοηθήματα εδάφους. Για την ακρίβεια, αυτά τίθενται εκτός λειτουργίας με την έναρξη πολεμικών επιχειρήσεων, και τα μαχητικά ή βομβαρδιστικά, εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες, κατευθύνονται στους στόχους τους αδρανειακά ή, στην απολύτως χειρότερη περίπτωση, με πυξίδα/χρονόμετρο/χάρτη, που παρεμπιπτόντως αποτελούσε το επίκεντρο της εκπαίδευσης της ΠΑ της εποχής. Στην περίπτωση του Αττίλα Ι, τα αεροσκάφη ούτως ή άλλως δεν επρόκειτο να εκτελέσουν αποστολές ΕΑΥ, συνεπώς είναι ακατανόητο τι δυσκολία θα προκαλούσε η έλλειψη «διαλειτουργικών» επικοινωνιακών συστημάτων. Στην περίπτωση του Αττίλα ΙΙ, όπου η περίσταση πλέον θα απαιτούσε την εκτέλεση ευκαιριακών αποστολών ΕΑΥ σε κρίσιμες περιστάσεις, είναι ένα εξαιρετικά εύστοχο ερώτημα το γιατί δεν μεταφέρθηκαν σταθμοί επαφής σε κρίσιμες μονάδες της Εθνικής Φρουράς κατά το μεσοδιάστημα των επιχειρήσεων, κάτι απολύτως εφικτό και μάλλον εύκολο – από πάσης πλευράς.

4.3.  Τα «Γενικά» Στρατιωτικά Επιχειρήματα

4.3.1. Η Πολεμική Αεροπορία «υστερούσε κατά πολύ» σε ισχύ έναντι της Τουρκικής Αεροπορίας

Ένα από τα σημεία που εκθέτουν όσο λίγα άλλα τον συντάκτη, είναι η πραγματικά απέλπιδα προσπάθειά του να δώσει μία εικόνα έντονης υπεροχής της τουρκικής ισχύος στον αεροπορικό τομέα. Η υπεροχή υποστηρίζεται ότι είναι ποσοτική και, δευτερευόντως ποιοτική.

4.3.1.1.  Η «Ποσοτική» Διάσταση

Σε ότι αφορά την υποστηριζόμενη ποσοτική υπεροχή της Τουρκικής Αεροπορίας, ο ισχυρισμός βασίζεται στην παράθεση του αριθμού των μαχητικών των δύο πλευρών, που θεμελιώνουν μία ευρεία ποσοτική υπεροχή της τουρκικής πλευράς: 520 τουρκικά μαχητικά έναντι 290 ελληνικών μαχητικών, ή αναλογία 1,80 : 1. Πρόκειται για τους αριθμούς που παρέθεσε ο Αρχηγός Αεροπορίας αντιπτέραρχος Παπανικολάου το 1974 στις αναφορές του προς τον Πρωθυπουργό Καραμανλή και τον Υπουργό Αμύνης Αβέρωφ προκειμένου να δικαιολογήσει τις εισηγήσεις του ή/και τις αποφάσεις του για αδράνεια της Πολεμικής Αεροπορίας το θέρος του 1974.

Τα παρατιθέμενα νούμερα είναι αποθαρρυντικά, πλην όμως είναι εξόφθαλμα ψευδή. Αποδίδεται στην Τουρκική Αεροπορία του θέρους του 1974 ένας αριθμός μαχητικών τον οποίον είναι απολύτως αδύνατον να είχε. Πολύ περισσότερο, είναι ένας αριθμός που οποιοσδήποτε ασχολούμενος με την αεροπορική ισχύ των δύο χωρών διακρίνει δια γυμνού οφθαλμού ότι δεν μπορεί να είχε.

Αποχαρακτηρισμένη έκθεση της Αμερικανικής Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών του 1967[viii] (επτά έτη νωρίτερα) αποδίδει στην Τουρκική Αεροπορία 380 μαχητικά/βομβαρδιστικά «κάθε είδους». Η έκθεση του Διεθνούς Ιδρύματος για τις Στρατηγικές Σπουδές (International Institute for Strategic Studies – IISS) «Στρατιωτική Ισορροπία» για την περίοδο 1973-1974, αποδίδει στην Τουρκική Αεροπορία 288 μαχητικά/βομβαρδιστικά. Ιστορικό άρθρο του αντιπτεράρχου της Τουρκικής Αεροπορίας Hulusi Kaymakli, που ήταν διοικητής της Τουρκικής 2ης Τακτικής Αεροπορίας κατά τα έτη 1973 και 1974 και εν συνεχεία Αρχηγός του τουρκικού Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, όπου περιγράφεται αναλυτικά και η διάταξη της Τουρκικής Αεροπορίας στα γεγονότα του Ιουλίου και του Αυγούστου του 1974, παραθέτει αναλυτικά μία δύναμη δεκαέξι (16) μοιρών μαχητικών και βομβαρδιστικών, η οποία, με μέση δύναμη είκοσι αεροσκαφών ανά μοίρα, δίνει ένα σύνολο τριακοσίων είκοσι (320) αεροσκαφών – ή, με μέση δύναμη δεκαοκτώ αεροσκαφών ανά μοίρα (και για κάποιες μοίρες είναι βέβαιο ότι είχαν δύναμη δεκαοκτώ αεροσκαφών) δίνει σύνολο… 288 αεροσκαφών, δηλαδή όσα και η έκθεση του IISS. Όλες οι πληροφορίες, δηλαδή, δίνουν τη δύναμη των τουρκικών μαχητικών/βομβαρδιστικών γύρω στα τριακόσια αεροσκάφη για το 1974, και, επτά έτη νωρίτερα,  κάτω από τετρακόσια μαχητικά (στα οποία, όμως, συμπεριλαμβάνονται και τα αναγνωριστικά αεροσκάφη, οπότε οι αριθμοί αλλάζουν – εκατέρωθεν). Είναι απολύτως αδύνατον μία αεροπορία που το 1967 έχει 380 μαχητικά, να έχει φτάσει επτά έτη αργότερα στα 520 μαχητικά – και άρα πολύ περισσότερα, εάν συμπεριληφθούν και τα αναγνωριστικά. Το θέμα δεν είναι μόνον η απόκτηση των αεροσκαφών, όσο οι ανάγκες σε χειριστές, πληρώματα εδάφους, υποδομές κ.λπ.

Ο αντιπτέραρχος Παπανικολάου και η ΠΑ το 1974 έχουν με βεβαιότητα πολύ καλή αντίληψη της δυνάμεως της Τουρκικής Αεροπορίας. Όχι μόνον έχουν τους υπηρεσιακούς μηχανισμούς συλλογής πληροφοριών -και μιλάμε για εξαιρετικά απλές και χονδροειδείς πληροφορίες- αλλά έχουν κι επίσημη (και αρκετά αξιόπιστη) πληροφόρηση μέσω του Βορειοατλαντικού Συμφώνου για την αριθμητική δύναμη των τουρκικών μαχητικών. Συνεπώς, ο Παπανικολάου ούτε λάθος κάνει, ούτε πέφτει έξω. Απλώς ψεύδεται. Το γιατί ο αντιπτέραρχος Βρεττός αναπαράγει το ψεύδος αυτό, είναι απορίας άξιο. Εννοείται ότι δεν παρέχεται καμία πηγή για την τεκμηρίωση της παρατιθέμενης πληροφορίας. Είναι απολύτως βέβαιο ότι η πληροφορία δεν μπορεί να προέρχεται από υπηρεσιακή πηγή, γιατί ο συντάκτης, λόγω του χρόνου υπηρεσίας του, δεν είχε πρόσβαση σε υπηρεσιακές αναφορές πληροφοριών της εποχής. Η μόνη πηγή είναι… οι εκθέσεις Παπανικολάου.

Η προσπάθεια του αντιπτεράρχου Βρεττού να τεκμηριώσει την ποσοτική υπεροχή της Τουρκικής Αεροπορίας έναντι της Πολεμικής Αεροπορίας στη συνέχεια λαμβάνει… σουρεαλιστική τροπή. Μετά τα μαχητικά, αντιπαραβάλλονται άλλα βασικά στοιχεία αεροπορικής ισχύος των δύο αεροποριών. Έτσι, αναφέρεται ότι η ΤΑ υπερείχε σε αντιαεροπορικά βλήματα ΝΙΚΗ, όπου όμως η υπεροχή αναλύεται σε… 104 τουρκικά βλήματα έναντι 92 ελληνικών – χωρίς αναφορά σε επιχειρησιακές μονάδες – μοίρες, μονάδες πυρός, ραντάρ κ.λπ. ή σε στόχους ή περιοχές που τα συστήματα αυτά κάλυπταν, και από τα οποία προκύπτει η αποτελεσματικότητά τους. Αναφέρεται ότι η ΤΑ διέθετε 22 αεροδρόμια έναντι 18 ελληνικών, μία υπεροχή που, εκτός του ότι είναι οριακή, όταν συνδυάζεται με τη γεωγραφική έκταση του αντιπάλου, καθίσταται μάλλον… αρνητική γι’ αυτόν. Αναφέρεται ότι η ΤΑ διέθετε 16 σταθμούς ραντάρ, έναντι 9 της ΠΑ, λες και τα ραντάρ θα… συγκρουστούν μεταξύ τους. Το στοιχείο αυτό παρατίθεται χωρίς καμία αναφορά στη γεωγραφική διαμόρφωση των δύο χωρών, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί η πληρότητα και η ποιότητα της κάλυψης που παρείχαν τα ραντάρ στο θέατρο επιχειρήσεων Θράκης-Αιγαίου, η οποία ήταν μάλλον καλύτερη για την ελληνική πλευρά. Παρατίθενται τα διαθέσιμα πυρομαχικά αέρος-εδάφους των δύο αεροποριών, με την ΠΑ να διαθέτει 310.000 λίβρες βομβών έναντι 830.000 λιβρών της ΤΑ. Φυσικά, η αναφορά αυτή δεν τεκμηριώνεται με κάποια παραπομπή, και κανείς μπαίνει στον πειρασμό να την θεωρήσει αντίστοιχης αξιοπιστίας με τα 520 μαχητικά της ΤΑ. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι με ένα μάλλον περιορισμένο φορτίο τεσσάρων Mk82 των 500 λιβρών, δηλαδή ένα μάλλον μικρό φορτίο ακόμη και για τα επιθετικά αεροσκάφη της εποχής, το αναφερόμενο απόθεμα επαρκεί για… 155 εξόδους, ή με άλλα λόγια, δεν επαρκεί για να βγάλουν ούτε μία έξοδο τα επιθετικά αεροσκάφη της ΠΑ της εποχής. Όποιος θέλει, το πιστεύει αυτό. Κυρίως, όμως, το ερώτημα που εγείρεται αφορά τη σκοπιμότητα της σύγκρισης των δύο αποθεμάτων από έναν επιτελή: Τα πυρομαχικά (και δη αέρος-εδάφους) δεν θα… πολεμήσουν μεταξύ τους, ώστε να συγκρίνονται. Διαπιστώνεται ότι το απόθεμα των 310.000 λιβρών της ΠΑ δεν επαρκούσε για την εκτέλεση των αποστολών σε κάποιο εύλογο βάθος χρόνου, λαμβάνοντας υπ’ όψιν και την αναπόφευκτη απομείωση (λόγω απωλειών) των μαχητικών; Ο δείκτης που παρατίθεται αμέσως μετά (σημείωση: όχι μέγεθος, αλλά παράγωγος δείκτης, δηλαδή απλός πολλαπλασιασμός της αρχικής διαπίστωσης για λόγους εντυπώσεων) δείχνει ότι η ΠΑ διέθετε 6,3 τόνους πυρομαχικών αέρος-εδάφους ανά αεροδρόμιο του αντιπάλου. Αν υποθέσουμε ότι ο δείκτης αυτός έχει κάποιο νόημα, οι 6,3 τόνοι πυρομαχικών κρίθηκε (και κρίνεται) ανεπαρκής όγκος για την εξουδετέρωση ενός αεροδρομίου; Περιέργως, στο σημείο αυτό παραβλέπεται ένα βασικό σχετικό στοιχείο: η ΠΑ διέθετε ήδη εκατόν εβδομήντα πέντε (175) ενισχυμένα καταφύγια για τα μαχητικά της στα αεροδρόμιά της[ix], με αποτέλεσμα ο δείκτης αυτός να μην έχει νόημα. Από τακτικής απόψεως, η επίδραση των ενισχυμένων καταφυγίων είναι πολύ μεγαλύτερη από μία σχετική αναγωγή του δείκτη πυρομαχικών, και μάλιστα μη κατευθυνόμενων, ανά εχθρικό αεροδρόμιο, αφού σημαίνει πολύ ταχύτερο ρυθμό εξουδετέρωσης αντιπάλων αεροσκαφών στο έδαφος (ή αδυναμία εξυπηρετήσεώς τους), και άρα έχει δραστική επίδραση στα εκατέρωθεν διαθέσιμα μαχητικά. Περιέργως, δεν γίνεται καμία αναφορά στα όπλα αέρος-αέρος, παρ’ όλο που αυτό το απόθεμα είναι πολύ πιο κρίσιμο για την επίτευξη αεροπορικής υπεροχής/κυριαρχίας. Οι αναφορές των παραδόσεων όπλων από τις ετήσιες εκθέσεις του Jane’s Defence δείχνουν ότι το 1974 η ΠΑ έχει 1.136 πυραύλους AIM-9A και 453 AIM-4D έναντι 1.182 AIM-9A και 728 AIM-4A της ΤΑ. Επισημαίνεται ότι ο AIM-9A ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό και αξιόπιστο όπλο έναντι του AIM-4, ενώ η έκδοση -4D ήταν σημαντικά βελτιωμένη έναντι της έκδοσης -4A. Η παράθεση συγκριτικών στοιχείων που αποδεικνύουν την αδυναμία της ΠΑ έναντι της ΤΑ συνεχίζεται με την παράθεση των… μεταγωγικών αεροσκαφών (60 της ΠΑ έναντι 95 της ΤΑ). Αναρωτιέται κανείς τι ακριβώς αποδεικνύεται με αυτό το στοιχείο… Η συγκριτική παράθεση ολοκληρώνεται με κάποια ποιοτικά στοιχεία: (α) «η αντιαεροπορική άμυνα της Ελλάδος χαρακτηριζόταν ως μέτρια έναντι ισχυρής της Τουρκίας» – όμως το μόνο στοιχείο που παρατίθεται στο σημείο εκείνο είναι οι 104 τουρκικοί πύραυλοι Νίκη έναντι των 92 ελληνικών· ο συντάκτης ευσχήμως ξεχνά να αναφέρει ότι η Ελλάς έχει προμηθευτεί συστήματα A/A συστήματα Hawk, που είναι κατά μία γενεά μεταγενέστερα των Νίκη και αποτελούν την αιχμή της τεχνολογίας Α/Α συστημάτων της εποχής, χωρίς η Τουρκία να έχει οτιδήποτε αντίστοιχο. Το στοιχείο αναφέρεται μεν, αλλά σε άλλο σημείο. (β) «[η ΠΑ] υπολειπόταν σε προσωπικό ανά αεροσκάφος με αναλογία 27 προς 46». Φυσικά, επειδή το προσωπικό εδάφους δεν… αντιπαρατίθεται με τον αντίπαλο, το μόνο ερώτημα που έχει σημασία είναι εάν το προσωπικό εδάφους της ΠΑ ήταν ανεπαρκές για να υποστηρίξει έναν επαρκή ρυθμό εξυπηρέτησης των αεροσκαφών, και μάλιστα σε (κάποιο) βάθος χρόνου. Τέτοια αδυναμία καθ’ εαυτή δεν διαπιστώνεται (και ο λόγος είναι ότι τότε η ΠΑ διέθετε, ακόμη, επαρκές προσωπικό). Συνεπώς, το εάν οι Τούρκοι είχαν διπλάσιο προσωπικό ανά αεροσκάφος, είναι αδιάφορο – θα μπορούσαν να έχουν και δεκαπλάσιο, και δεν θα επηρέαζε σε τίποτα τις επιχειρήσεις. Περιέργως, δεν αναφέρεται επίσης εάν ο αριθμός αφορά την ειρηνική ή την πολεμική σύνθεση της ΠΑ. Ως γνωστόν, η ΠΑ είχε επιστρατεύσει προσωπικό και είχε συμπληρώσει τη δύναμή της χωρίς σοβαρά προβλήματα (γ) «η ΠΑ είχε αδυναμία προσβολής στόχων λόγω βάθους των στόχων στην Τουρκία». Πρόκειται για ένα ακόμη περίεργο εφεύρημα: ενώ είναι ασαφές σε τι είδους στόχους αναφέρεται ο συντάκτης, η απλή απάντηση είναι ότι για τα αεροσκάφη και τις ακτίνες δράσεις της εποχής (με χαρακτηριστική εξαίρεση τα F-4E, αλλά σε αυτά θα γίνει χωριστή αναφορά στη συνέχεια) και οι δύο αεροπορίες διέθεταν αεροδρόμια, κύρια και δευτερεύοντα, τα οποία βρίσκονταν τόσο εντός όσο και εκτός της ακτίνας δράσης του αντιπάλου τους. Το εάν η ΤΑ διέθετε αεροδρόμια που ήταν ακόμη πιο απομακρυσμένα απ’ ότι τα αντίστοιχα ελληνικά, είναι αδιάφορο: τα αεροδρόμια είναι είτε εντός είτε εκτός της ακτίνας δράσης του αντιπάλου. Εάν είναι εκτός της ακτίνας δράσης του, είτε είναι ένα, είτε είναι χίλια χιλιόμετρα, επιχειρησιακά είναι αδιάφορο. Η Ανδραβίδα και το Άκτιο ήταν τόσο εκτός της ακτίνας δράσης της ΤΑ όσο ήταν και η Νικόπολη ή η Αμάσεια για την ΠΑ. (δ) «[η ΠΑ] είχε μειωμένη ικανότητα διασποράς δυνάμεων». Και πάλι, το ποιοτικό αυτό στοιχείο έρχεται σε αντίθεση με τα συγκεκριμένα στοιχεία που ο ίδιος ο συντάκτης παραθέτει: 18 αεροδρόμια της ΠΑ έναντι 22 της ΤΑ, και μάλιστα με μεγαλύτερη γεωγραφική συγκέντρωση εντός του θεάτρου επιχειρήσεων (γιατί τα 22 της ΤΑ είναι διεσπαρμένα σε πολύ μεγαλύτερη έκταση, κατ’ ουσίαν πολλά εκτός θεάτρου επιχειρήσεων), και άρα υποστηρίζουν διεσπαρμένα αεροσκάφη τα οποία μπορούν να λαμβάνουν μέρος σε επιχειρήσεις, ενώ τα 22 τουρκικά είναι τόσο απομακρυσμένα ώστε τα αεροσκάφη που ενδεχομένως διασπαρούν σε πολλά από αυτά, στην πράξη αποσύρονται από τη σύγκρουση. Κι αυτό, χωρίς να λάβει κανείς υπ’ όψιν τον λόγο αεροσκαφών προς αεροδρόμια. Με τα… 520 τουρκικά μαχητικά (συν τα άλλα 90(!) μεταγωγικά) που ο ίδια αναφέρει, η δυνατότητα αραίωσης που δίνουν τα 22 αεροδρόμια της ΤΑ είναι μάλλον «στενόχωρη», τουλάχιστον συγκρινόμενα με την αντίστοιχη δυνατότητα της ΠΑ (ε) «[η ΠΑ] είχε ανεπάρκεια σε υλικά αποκατάστασης ζημιών διαδρόμων προσγείωσης». Τα υλικά αποκατάστασης ζημιών διαδρόμων προσγείωσης σχετίζονται με τα διαθέσιμα αεροδρόμια για επιχειρήσεις, συνεπώς σχετίζονται με τον αριθμό και τη διασπορά των αεροδρομίων που έχουν ήδη θιγεί. Το ερώτημα που γεννάται είναι από ποια στοιχεία προκύπτει η τουρκική υπεροχή στον τομέα αυτόν. Εάν δεν έχει καμία πλευρά τέτοια υλικά, τότε το μόνο που εξακολουθεί να έχει σημασία είναι τα διαθέσιμα αεροδρόμια. Εάν μία ή και οι δύο πλευρές διαθέτουν τέτοια υλικά, τότε αρχίζει να έχει σημασία πόσα από αυτά. Δεν παρατίθεται κανένα στοιχείο σχετικά με το εάν η ΤΑ διέθετε τέτοια υλικά – και κανείς μπορεί ευλόγως να εικάσει ότι δεν είχαν. Σε αντίθετη περίπτωση, το επιχείρημα στέκει μόνον εάν διαπιστώνεται ότι οι Τούρκοι είχαν έναν προηγμένο μηχανισμό αποκατάστασης ζημιών. Αλλά κάτι τέτοιο δεν αναφέρεται, όπως άλλωστε είναι αναμενόμενο. Πρόκειται για ένα ακόμη στοιχείο άνευ αντικρύσματος, που εκτοξεύεται ως πυροτέχνημα προκειμένου να δημιουργήσει εντυπώσεις και να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα.

4.3.1.2.  Η «Ποιοτική» Διάσταση

Πέραν των ποσοτικών δεδομένων των αεροποριών που ο συντάκτης επικαλείται, σε πολλά αν και διάσπαρτα σημεία αναφέρει ρητώς ή αφήνει εμμέσως πλην σαφώς να εννοηθεί ότι η ΠΑ το 1974 δεν ήταν σε θέση, λόγω χαμηλού επιπέδου, κακής οργάνωσης, ανεπάρκειας μέσων τηλεπικοινωνιών και ανεπαρκούς εκπαιδεύσεως των ιπταμένων, που ήταν τέτοια ώστε «δεν ήσαν πλέον αρκετά για την επιτυχή εκτέλεση μίας επιχειρησιακής αποστολής σε συνθήκες πολέμου». Επειδή οι μοναδικές συγκεκριμένες αναφορές που γίνονται είναι στις τηλεπικοινωνίες και την εκπαίδευση των ιπταμένων, ας εξετάσουμε τα επιχειρήματα αυτά.

Σε ότι αφορά τα τηλεπικοινωνιακά μέσα, το ερώτημα που τίθεται είναι: – με ποιο ακριβώς κριτήριο κρίνονται ανεπαρκή τα τηλεπικοινωνιακά μέσα της ΠΑ; Συγκρινόμενα με τα μεταγενέστερα ή τα σύγχρονα τηλεπικοινωνιακά μέσα, προφανώς και ήταν κατώτερα – η δήλωση είναι ταυτολογία. Για τους σκοπούς που μας ενδιαφέρουν εδώ, όμως, έγινε, κάποια σύγκριση με τα αντίστοιχα τουρκικά τηλεπικοινωνιακά μέσα, και προέκυψε ότι ήταν ουσιωδώς κατώτερα, δηλαδή ότι (i) ήταν ιδιαίτερα ευάλωτα σε υποκλοπή από τους Τούρκους χωρίς δική μας αντίστοιχη δυνατότητα, οπότε παρεχόταν ένα κρίσιμο επιχειρησιακό πλεονέκτημα στους Τούρκους, ή (ii) ότι ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΜΕΣΑ, καθυστερούσαν τόσο τον κύκλο αποφάσεων της ΠΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΤΑ, ώστε η ΠΑ να υστερεί μονίμως χρονικά να είναι επιχειρησιακά σε μειονεκτική θέση; Τα τηλεπικοινωνιακά μέσα της ΠΑ προφανέστατα υστερούσαν έναντι των αντιστοίχων μέσω των ΗΠΑ ή της Μεγάλης Βρετανίας, πλην όμως η ΠΑ δεν αντιμετώπιζε την αμερικανική ή τη βρετανική αεροπορία, αλλά την τουρκική. Για να επικαλείται κανείς τα τηλεπικοινωνιακά μέσα της ΠΑ ως απόδειξη αδυναμίας αντιμετωπίσεως της ΤΑ, σημαίνει ότι έχει μία καλή εικόνα της αντίστοιχης κατάστασης της ΤΑ της εποχής εκείνης και μπορεί να διαπιστώσει μία σοβαρή υστέρηση. Εάν συμβαίνει κάτι τέτοιο, είναι σημαντικό να δοθούν τα σχετικά στοιχεία στη δημοσιότητα για να πειστούμε και οι υπόλοιποι. Δεν πρόκειται για κρίσιμα τρέχοντα στοιχεία, μιλάμε για στοιχεία 45ίας, και δεν απαιτείται να δοθούν μέσα απόκτησης πληροφοριών αλλά μόνον οι πληροφορίες. Επειδή είναι απολύτως βέβαιο ότι κάτι τέτοιο δεν υφίσταται -όχι τώρα, αλλά ούτε και τότε- η προφανής υπόθεση εργασίας είναι ότι η κατάσταση της ΤΑ από πλευράς τηλεπικοινωνιακών μέσω ήταν παρεμφερής με αυτή της ΠΑ. Εκτός εάν ο συντάκτης θεωρεί ότι με τα τηλεπικοινωνιακά μέσα της εποχής, δεν ήταν δυνατόν να διεξαχθούν καθόλου αεροπορικές επιχειρήσεις. Τότε, εκτός του προφανούς ερωτήματος… γιατί διατηρούσαμε Πολεμική Αεροπορία, τα ίδια τα γεγονότα διαψεύδουν τον συντάκτη. ΌΤΑΝ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΗΚΕ (γιατί η απόφαση ήταν ο μόνος παράγων που έλειπε το καλοκαίρι του 1974) η ΠΑ οργάνωσε και εκτέλεσε άψογα και αστραπιαία μια πολύπλοκη επιχείρηση αποστολής ενισχύσεων στην Κύπρο, την αποστολή ΝΙΚΗ (όπου η μόνη αδυναμία που σημειώθηκε ήταν η ασυνεννοησία του ΓΕΕΦ εσωτερικά, πράγμα που δεν θα αφορούσε καμία άλλη αποστολή της ΠΑ στην Κύπρο, και σίγουρα όχι τα τηλεπικοινωνιακά μέσα). Συνεπώς, όταν αποφασίστηκε, φαίνεται ότι τα… «τζιπάκια» έκαναν επαρκέστατα τη δουλειά τους.

Η δεύτερη αναφορά του συντάκτη, που αποτελεί και βαρύτατη προσβολή για τους τότε συναδέλφους του, ήταν ότι το επίπεδο εκπαιδεύσεως της τότε ΠΑ ήταν τόσο χαμηλό (« ηρωικές εποχές», «[χωρίς] επαγγελματισμό, και μάλιστα «ακραίο» που απαιτούνταν για τα αεροσκάφη δεύτερης γενιάς όπως τα F-4. Απόδειξη αυτού αποτέλεσαν «τα ατυχήματα κατά τη μετάβαση της ΠΑ από τη μία εποχή στην άλλη». Εδώ έχουμε μία διαδοχή λαθροχειριών.

Κατά την περίοδο 1974-1980 η Πολεμική Αεροπορία έκανε ένα μεγάλο ποιοτικό άλμα με την παραλαβή μεγάλου αριθμού μαχητικών δεύτερης γενιάς (δηλαδή ριζικά ανώτερων -και πιο πολύπλοκων- από τα προηγούμενα μαχητικά της) και ταυτόχρονα ένα μεγάλο ποιοτικό άλμα στην εκπαίδευση των ιπταμένων και των τεχνικών της. Το δεύτερο αυτό άλμα ήταν απόρροια δύο διακριτών παραγόντων: αφ’ ενός των απαιτήσεων που τα ίδια τα νέα συστήματα έθεταν στους χειριστές τους και στις συναφείς διαδικασίες που εισήχθησαν ώστε αυτοί να είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν, αφ’ ετέρου (και σε ότι αφορά τους ιπταμένους) αποτέλεσμα της επιχειρησιακής εμπειρίας που αποκτήθηκε -ανεξάρτητα από την απόκτηση των αεροσκαφών- από τη μετάβαση των 21 διμελών πληρωμάτων Phantom στις ΗΠΑ για να υποστούν όχι μόνον εκπαίδευση στον τύπο αλλά πλήρη εκπαίδευση πολεμικού σταδίου, και μάλιστα από τα πλέον εμπειροπόλεμα πληρώματα του κόσμου την εποχή εκείνη: τους βετεράνους της Αμερικανικής Αεροπορίας που επέστρεφαν από το Βιετνάμ. Η εκπαίδευση αυτή άνοιξε έναν καινούργιο κόσμο στην ΠΑ συνολικά, και, προς τιμήν της, η Αεροπορία εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία αυτή στο έπακρο, οργανώνοντας έναν μηχανισμό συστηματικής διάχυσης της αποκτηθείσας γνώσης σε όλες τις πολεμικές μοίρες αλλά και περαιτέρω καλλιέργειας και ανάπτυξης των τακτικών δεξιοτήτων των χειριστών – μία παράδοση που αποτελεί μέχρι σήμερα τον κεντρικό πυρήνα της όποιας ποιότητας διαθέτει η ΠΑ. Κατά την αμέσως προηγούμενη περίοδο, η ΠΑ είναι μία «φτωχή» σε εξοπλισμό, περιφερειακή αεροπορία του ΝΑΤΟ που τροφοδοτείται από τα «αποφόρια» της Αμερικανικής Αεροπορίας και διαθέτει πολύ πιο στοιχειώδη εκπαίδευση: βασικά σε αποστολές κρούσεως (ναυτιλία με ακρίβεια δευτερολέπτου, προσέγγιση στόχου, ρίψη όπλου κι επιστροφή), και εγγύς αεροπορικής υποστηρίξεως, ενώ η εκπαίδευση σε αποστολές αέρος-αέρος ήταν κυρίως περιορισμένη στις μοίρες αναχαιτίσεως και βασιζόταν στις περιορισμένες γνώσεις που είχαν αποκτηθεί μαζί με την απόκτηση των F-5A και την εκπαίδευση ενός (1) αξιωματικού στις ΗΠΑ. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ήδη το καλοκαίρι του 1974, και πριν από την οργάνωση οποιασδήποτε συστηματικής μετάγγισης των γνώσεων από τα άρτι εκπαιδευθέντα στις ΗΠΑ πληρώματα προς το σύνολο των υπολοίπων χειριστών, και μόνον μετά από προφορικές συζητήσεις, οι χειριστές των F-5A των μοιρών αναχαίτισης αρχίζουν να τροποποιούν με δική τους πρωτοβουλία βασικές πρακτικές αναχαίτησης. Σε ότι αφορά την Τουρκική Αεροπορία, από κανένα στοιχείο γνωστό το καλοκαίρι του 1974 και μέχρι σήμερα δεν προκύπτει ότι το επίπεδό της εκπαίδευσής της ήταν διαφορετικό. Οι χειριστές της ΠΑ διατείνονται ότι, ακόμη και με τα τότε δεδομένα, υπερείχαν των τούρκων χειριστών (και η εμπλοκή μεταξύ των ελληνικών F-5 και τουρκικών F-102, έστω και πολύ μικρής κλίμακας, δεν τους διαψεύδει[x]), σε κάθε περίπτωση πάντως, δεν υστερούσαν. Είναι προφανές ότι η μετάβαση του συνόλου των χειριστών και των μονάδων κατά τα επόμενα έτη σε αεροσκάφη δεύτερης γενιάς υπήρξε μια δύσκολη και απαιτητική δοκιμασία, αλλά αυτό είναι ένα θέμα άσχετο με το εξεταζόμενο στο άρθρο, δηλαδή τη σχετική ικανότητα των δύο αεροποριών. Από πλευράς χειριστών, το καλοκαίρι του 1974, το επίπεδο της επιχειρησιακής ικανότητας των δύο αεροποριών ήταν λίγο-πολύ συγκρίσιμο, με την ΠΑ να διαθέτει ένα «πυρηνικό» όπλο στα χέρια της: την 339 Μοίρα «Αίας». Οι τούρκοι χειριστές παρέμειναν καθηλωμένοι σε ένα πολύ χαμηλό επίπεδο επιχειρησιακής ικανότητας που μόνον από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 άρχισε σταδιακά να βελτιώνεται.

Είναι απορίας άξιον το πώς ο συντάκτης αναφέρεται σε ποιοτική ανεπάρκεια της ΠΑ το καλοκαίρι του 1974.

Αυτό που είναι, όμως, αυτόχρημα κωμικό είναι ότι η συνολική σύγκριση των δύο αεροποριών, στην οποία ο συντάκτης διαπιστώνει τη συντριπτική υπεροχή της ΤΑ και την πλήρη αδυναμία της ΠΑ να την αντιμετωπίσει, καταλήγει με τη διαπίστωση ότι η ΠΑ υπερτερούσε σε «σε ιστορία, παράδοση και ικανότητα προσωπικού». Αναρωτάται κανείς εάν ο συντάκτης έχει συναίσθηση του γελοίου του πράγματος.

4.3.1.3.  Το Ζήτημα των F-4E

Στη συζήτηση περί δυνατότητας ή μη της ΠΑ να επέμβει στην Κύπρο το 1974, κεντρικό ρόλο παίζει το θέμα των αεροσκαφών F-4E, καθώς, όπως είναι ευρέως γνωστό, 8 αεροσκάφη αυτού του τύπου μετέβησαν από την Ανδραβίδα στην Κρήτη στις 22 Ιουλίου 1974 και ανέμεναν διαταγή να απογειωθούν για Κύπρο· διαταγή που δεν εδόθη ποτέ. Δεδομένης της σημασίας των αεροσκαφών αυτών καθώς και της θέσης του ζητήματος στην επιχειρηματολογία του συντάκτη, το ζήτημα θα εξεταστεί σε δύο σημεία, κατ’ αντιστοιχία με δύο διαφορετικούς ισχυρισμούς του συντάκτη. Στο παρόν σημείο θα εξεταστεί ποια ήταν η πραγματική ισχύς που η ΠΑ διέθετε εξ αιτίας της παρουσίας των αεροσκαφών αυτών στη δύναμή της, ενώ σε άλλο σημείο θα εξεταστεί η επιχειρησιακή δυνατότητα και σκοπιμότητα χρήσης των αεροσκαφών αυτών στην Κύπρο.

Είναι κατ’ αρχάς σημαντικό να εξηγηθεί αναλυτικότερα γιατί είναι τόσο σημαντικό το ζήτημα των αεροσκαφών Phantom, τα οποία, στην καλύτερη περίπτωση, τον Ιούλιο του 1974 δεν αντιπροσώπευαν παρά το 7,3% της δύναμης μαχητικών της ΠΑ. Είναι προφανές ότι τα αεροσκάφη ήταν τα πιο σύγχρονα που υπήρχαν στο ελληνικό και τουρκικό αεροπορικό οπλοστάσιο της περιόδου, αλλά συχνά η αναφορά σε «υπερσύγχρονα» όπλα λαμβάνει υπερβολικές και μη ρεαλιστικές διαστάσεις. Για τον λόγο αυτόν, έχει σημασία να εξηγηθεί ποια ήταν η υπεροχή του αεροσκάφους έναντι όλων των υπολοίπων.

To F-4E υπερείχε έναντι όλων των υπολοίπων μαχητικών κατά τα εξής:

  • Ήταν το πρώτο αεροσκάφος που είχε πραγματικά αποτελεσματικό ραντάρ, τόσο σε διαμορφώσεις αέρος-αέρος όσο και σε διαμορφώσεις αέρος-εδάφους. Τα περισσότερα μαχητικά δεν είχαν ραντάρ (F-84F, F-5A), άλλα είχαν ραντάρ που πρακτικά δεν είχαν λειτουργία αέρος-αέρος (F-104G), ενώ ελάχιστα (F-102) είχαν ραντάρ αέρος-αέρος που απείχε παρασάγγας από αυτών των Phantom. Η δυνατότητα των F-4E στην αεροπορική μάχη, η δυνατότητά τους να εκτελέσουν αναχαίτηση αποφεύγοντας την οπτική επαφή και λαμβάνοντας πλεονεκτικές θέσεις εν αγνοία των αντιπάλων τους, ήταν ένα πρωτοφανές και συντριπτικό πλεονέκτημα στην εναέρια μάχη κατά την εποχή εκείνη.
  • Το F-4E έφερε τα ίδια όπλα αέρος-αέρος με άλλα αεροσκάφη (πύραυλοι AIM-9B) τα οποία μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει κατά δραματικά πιο αποτελεσματικό τρόπο επειδή τα «καθοδηγούσε» το ραντάρ (διαμόρφωση «οιονοί slave» του πυραύλου).
  • Το αεροσκάφος έφερε όπλα αέρος-αέρος μέσης ακτίνας δράσης (πύραυλοι AIM-7E), δηλαδή τα μοναδικά όπλα που μπορούσαν να εκτοξευτούν πριν από την οπτική επαφή των αντιπάλων. Το αποτέλεσμα ήταν ότι τα αντίπαλα αεροσκάφη θα δέχονταν πυραύλους χωρίς να έχουν, καν, ιδέα ότι εμπλέκονται με τον αντίπαλο. Παρ’ όλο που η αξιοπιστία του όπλου δεν ήταν ιδιαίτερα υψηλή, και μόνον το γεγονός ότι ένας χειριστής δέχεται πυρά χωρίς να έχει αντίληψη της παρουσίας του αντιπάλου, είναι καταλυτικό για το ηθικό. Τα όπλα ήταν εν ενεργεία στην 339 Μοίρα κατά το καλοκαίρι του 1974, και όλα τα πληρώματα ήταν πιστοποιημένα στη χρήση τους.
  • Οι πτητικές επιδόσεις και τα πτητικά χαρακτηριστικά του αεροσκάφους ήταν τόσο ανώτερα έναντι όλων των υπολοίπων μαχητικών που του επέτρεπαν να εμπλέκεται με ευνοϊκούς όρους – ή να αποφεύγει την εμπλοκή κατά βούληση
  • Η ικανότητα μεταφοράς οπλικού φορτίου του αεροσκάφους ήταν υπερ-πολλαπλάσια όλων των άλλων μαχητικών, γεγονός που καθιστούσε μία αποστολή βομβαρδισμού ενός αεροσκάφους F-4E ισοδύναμη με πολλών αεροσκαφών άλλου τύπου της εποχής
  • Ο συνδυασμός ακτίνας δράσης-οπλικού φορτίου του αεροσκάφους ήταν δραματικά μεγαλύτερος έναντι όλων των άλλων αεροσκαφών των δύο αεροποριών της εποχής. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το αεροσκάφος να είναι το μόνο που πραγματικά να είναι σε θέση να εκτελέσει αποστολές βομβαρδισμού σε βάθος, ή, στην περίπτωση της Ελλάδος, το μόνο αεροσκάφος που μπορούσε με άνεση να εκτελέσει αποστολές δίωξης και βομβαρδισμού στην Κύπρο.

Ο συνδυασμός των χαρακτηριστικών αυτών, καθώς και το γενικό τεχνολογικό επίπεδο του αεροσκάφους, το κατέτασσαν σε διαφορετική τεχνολογική γενιά από όλα τα υπόλοιπα (που ήταν τα λεγόμενα “century fighters” ή προγενέστερα) και το κατέτασσαν σε διαφορετική κατηγορία ή «γενιά», όπως συνηθίζεται να λέγεται στα εξοπλιστικά. Για να γίνει κατανοητή η σημασία του αεροσκάφους, μπορεί με ακρίβεια να ειπωθεί το εξής: το αεροσκάφος F-4E απείχε τεχνολογικά κι επιχειρησιακά από τα υπόλοιπα εν χρήσει αεροσκάφη στην περιοχή πολύ περισσότερο απ’ όσο απέχει τεχνολογικά κι επιχειρησιακά το F-35 από τα σημερινά F-16. Δεδομένης της κομβικής σημασίας της παρουσίας του αεροσκάφους αυτού το 1974, έχει κρίσιμη σημασία για όποιον εκφέρει γνώμη για τη δυνατότητα της ΠΑ να παρέμβει στην Κύπρο τότε, να έχει ακριβή εικόνα του θέματος.

Από πλευράς διαθέσιμου υλικού, τον Ιούλιο του 1974 η ΠΑ είχε παραλάβει 22 μαχητικά του τύπου, τα οποία βρίσκονταν στην Ελλάδα και σταδιακά συγκροτούσαν δύο πολεμικές μοίρες της 117 Πτέρυγας Μάχης στην Ανδραβίδα, στην 338 Μοίρα Διώξεως/Βομβαρδισμού «Άρης» και στην 339 Μοίρα Αναχαιτήσεως «Αίας».[xi] Η ονομαστική δύναμη της κάθε μοίρας, όταν θα ολοκληρωνόταν η παραλαβή των παραγγελθέντων αεροσκαφών, θα ήταν δέκα οκτώ (18) αεροσκάφη. Καμία από τις δύο μοίρες δεν διέθετε δέκα οκτώ αεροσκάφη, όμως εν όψει της κρίσης, στα μέσα Ιουλίου, οι δύο υπό συγκρότηση μοίρες ενοποιήθηκαν προσωρινά, σχηματίζοντας μία ενισχυμένη μοίρα F-4E (τυπικά την 339 Μοίρα) που διέθετε μία τετράδα αεροσκαφών παραπάνω από την ονομαστική της δύναμη. Για την ακρίβεια, στις 20 Ιουλίου η Μοίρα διέθετε 21 αεροσκάφη εν ενεργεία («ΕΝ/ΕΝ») στο οποίο προστέθηκε τη μέρα εκείνη ένα ακόμη (νεοπαραληφθέν που ετέθη σε πλήρη λειτουργία). Δηλαδή, από πλευράς υλικού, η ΠΑ διέθετε είκοσι δύο (22) χαρακτηρισμένα «ΕΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ» αεροσκάφη.

Από πλευράς πληρωμάτων, είχαν αποσταλεί στις ΗΠΑ 18 πληρώματα (36 χειριστές, 18 κυβερνήτες και 18 συγκυβερνήτες) όχι μόνον για εκπαίδευση στον τύπο (“Στάδιο Μετεκπαίδευσης”) αλλά για πλήρη επιχειρησιακή εκπαίδευση («Εκπαίδευση Πολεμικού Σταδίου»), καθώς και τρία πληρώματα (6 χειριστές, 3 κυβερνήτες και 3 συγκυβερνήτες) ως εκπαιδευτές, δηλαδή πλήρως επιχειρησιακά πληρώματα που επιπλέον είχαν καταρτιστεί ως εκπαιδευτές στον τύπο, με σκοπό να αναλάβουν την εκπαίδευση των υπολοίπων πληρωμάτων που θα σχηματίζονταν στην Ελλάδα μέχρι την επίτευξη του συνόλου των πληρωμάτων που απαιτούνταν για τις δύο μοίρες. Η εκπαίδευση περιλάμβανε 80 εξόδους με εκπαίδευση στο πλήρες φάσμα αποστολών, και γινόταν από Αμερικανούς χειριστές που μόλις είχαν επιστρέψει από εντατική πολεμική δράση στον πόλεμο του Βιετνάμ, μεταφέροντας στους εκπαιδευομένους την τελευταία λέξη της επιχειρησιακής εμπειρίας καθώς και την ένταση από τη συμμετοχή σε πραγματικές επιχειρήσεις (στοιχείο πολύτιμο κι εξαιρετικά «δυσεύρετο» για εκπαιδευομένους από στρατούς που δεν έχουν πρόσφατη πολεμική εμπειρία). Η δε λήξη της εκπαίδευσης και η πιστοποίηση των χειριστών γινόταν με την επιτυχή εκτέλεση βολών αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους, ημερησίων και νυκτερινών. Επιπλέον, να σημειωθεί ότι τα πληρώματα που είχαν επιλεγεί για αποστολή στις ΗΠΑ ήταν μεταξύ των κορυφαίων χειριστών της ΠΑ. Ο λόγος της ασυνήθιστης αυτής επιλογής (μαζική επιχειρησιακή εκπαίδευση στο εξωτερικό) ήταν εξ αρχής η συντομότερη δυνατή ενεργοποίηση της 117 ΠΜ εν όψει ελληνοτουρκικής κρίσης. Συνεπώς, από πλευράς ιπταμένων πληρωμάτων, η 339 δεν είχε απλώς «εξοικειωμένους με τον τύπο» ή «επαρκείς» χειριστές, αλλά είχε τους κορυφαίους χειριστές της ΠΑ που είχαν μόλις λάβει την κορυφαία επιχειρησιακή εκπαίδευση στον κόσμο – με άλλα λόγια, από πλευράς πληρωμάτων η 339 Μοίρα «πετούσε φωτιές».

Από πλευράς προσωπικού εδάφους, είχαν σταλεί από τις αρχές του 1974, ταυτόχρονα με τους ιπταμένους, για εκπαίδευση στον τύπο, μεγάλες ομάδες τεχνικών, οι οποίες είχαν ολοκληρώσει την εκπαίδευσή τους επιτυχώς,  είχαν επιστρέψει και ενταχθεί στις δύο ενεργοποιούμενες μοίρες, και ασκούνταν εντατικά. Στις αρχές του Ιουλίου 1974, σε αιφνιδιαστική άσκηση επανεξοπλισμού με καύσιμα και πυρομαχικά αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους έξι (6) αεροσκαφών της (ενοποιημένης) Μοίρας, επετεύχθη χρόνος 2 ωρών και 45 λεπτών όταν τα πυρομαχικά μεταφέρθηκαν από τον χώρο διασποράς (εκτός αεροδρομίου) και, σε επανάληψη της ίδιας ασκήσεως σε άλλη εξάδα αεροσκαφών, ο χρόνος που επετεύχθη ήταν 1 ώρα και 45 λεπτά. Ο χρόνος αυτός κρίθηκε απολύτως ικανοποιητικός για την ένταξη της Μοίρας στα σχέδια επιχειρήσεων της ΠΑ. Επιπλέον, είναι κάπως… παράξενο να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για τη μη εμπλοκή της 339 στην Κύπρο, η προβαλλόμενη χαμηλή επίδοση των πληρωμάτων εδάφους της 339 Μοίρας στον επανεξοπλισμό των αεροσκαφών. Η συγκεκριμένη επίδοση είναι κρίσιμης σημασίας όταν τα αεροσκάφη πρόκειται να εμπλακούν σε επιχειρήσεις υψηλής εντάσεως, οπότε απαιτείται άμεσος επανεξοπλισμός προκειμένου τα αεροσκάφη να βγάλουν όσο το δυνατόν περισσότερες εξόδους. Όμως τέτοιο θέμα ουδέποτε ετέθη, από τακτικής πλευράς, για την Κύπρο, καθώς είτε τα αεροσκάφη επρόκειτο να πετάξουν εφ’ άπαξ, είτε επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν σποραδικά σε αποστολές κρούσης.

Επισημαίνεται ότι τα συνήθως αναφερόμενα για πλήρη επιχειρησιακή αξιολόγηση της 339 Μοίρας από το ΑΤΑ ως επιχειρησιακής τον Μάρτιο του 1975 παραβλέπει το γεγονός ότι εν τω μεταξύ η 339 Μοίρα «διασπάστηκε» πάλι ώστε συνεχιστεί και ο σχηματισμός και η προετοιμασία της 338 Μοίρας, και συνεχίστηκε η εκπαίδευση νέων πληρωμάτων και προσωπικού εδάφους, καθώς και η παραλαβή νέων αεροσκαφών και για τις δύο μοίρες. Συνεπώς, όταν αναφέρεται ότι η 339 αξιολογήθηκε ως επιχειρησιακά έτοιμη τον Μάρτιο του 1975, παραβλέπεται ότι αυτή ήταν ουσιαστικά άλλη από την 339 του Ιουλίου του 1974, η οποία ήταν (υπέρ)πλήρης και απολύτως ετοιμοπόλεμη.

Τα ανωτέρω, αναλυτικά και συγκεκριμένα, στοιχεία έχουν κατατεθεί και κατηγορηματικά επιβεβαιωθεί έκτοτε από τους πλέον αρμοδίους και γνώστες: τον τότε Διοικητή ΔΑΥ Αντιπτέραρχο (ε.α.) Μέγγουλη Χριστόδουλο, τον τότε διοικητή της 339 Αντιπτέραρχο (Ι) (ε.α.) Κοντογιάννη Σωτήριο (τότε αντισμήναρχο), από τους δύο εναλλασσόμενους στον ρόλο Αξιωματικού Επιχειρήσεων της Μοίρας Ταξίαρχο (Ι) (ε.α.) Σκρέκα Στέφανο και Αντιπτέραρχο (Ι) (ε.α.) Μπαλέ Παναγιώτη (τότε αντισμηνάρχους), οι οποίοι, επιπλέον, ήταν επί κεφαλής των δύο τετράδων που μεταστάθμευσαν στις 22 Ιουλίου του 1974 στο Ηράκλειο, καθώς και από όλους τους χειριστές που με τον έναν ή άλλον τρόπο έχουν καταθέσει τη μαρτυρία τους για τα γεγονότα της εποχής. Ο μόνος περί του αντιθέτου ισχυρισμός για «ανετοιμότητα της Μοίρας» έχει διατυπωθεί από τους Αντιπτεράρχους (Ι) (ε.α.) Παπανικολάου Αλέξανδρο (τότε Αρχηγό Αεροπορίας) και Οικονόμου Περικλή (τότε Αρχηγό Τακτικής Αεροπορίας), οι οποίοι και ήταν αυτοί που δεν διέταξαν ποτέ πολεμικές αποστολές, χωρίς ποτέ καμία εξήγηση ή τεκμηρίωση του ισχυρισμού τους. Οι δύο αυτοί αξιωματικοί δεν έδωσαν καμία απάντηση, εξήγηση ή τεκμηρίωση του ισχυρισμού τους ακόμη κι όταν προκλήθηκαν ευθέως από τους υπολοίπους εμπλεκομένους. Και όταν λέμε «προκλήθηκαν» εννοούμε: Ο Ταξίαρχος (Ι) ε.α. Στέφανος Σκρέκας, ο ένας εκ των δύο Αξιωματικών Επιχειρήσεων που είχε η Μοίρα στην ενισχυμένη της «ειδική» και προσωρινή σύνθεση, απαντώντας δια του Τύπου στον Πτέραρχο Οικονόμου, αφού απάντησε λεπτομερώς στους ισχυρισμούς του τότε Αρχηγού Τακτικής Αεροπορίας, δήλωσε: «Σε καμία, όμως, περίπτωση δεν θα δεχθούμε την προσβολή ανυπόστατων και ανακριβών ισχυρισμών που βλάπτουν την επαγγελματική τιμή, υπόληψη και αξιοπρέπειά Συναδέλφων που στάθηκαν και τότε και πάντοτε στο ύψος των περιστάσεων»[xii]. Ο έτερος Αξιωματικός Επιχειρήσεων της Μοίρας, Αντιπτέραρχος (Ι) ε.α. Παναγιώτης Μπαλές, απαντώντας επίσης δια του τύπου, δήλωσε: «Το να υποστηρίζεται από κάποιους ότι οι χειριστές εκείνοι, και η Μοίρα στην οποία υπηρετούσαν, δεν ήταν ικανοί να εκτελέσουν πολεμικές αποστολές, αποτελεί ακραία συκοφαντική δυσφήμιση, που πλήττει βάναυσα την προσωπικότητα, την τιμή και την υπόληψή τους. Αποτελεί επίσης μομφή, μειωτική και ταπεινωτική, για την Ηγεσία της 339 Μοίρας, η οποία είχε όντως αξιοποιήσει και οργανώσει με αξιοθαύμαστο τρόπο το σύνολο του δυναμικού της».[xiii] Φυσικά, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς το γιατί προέβησαν στους ισχυρισμούς αυτούς οι Παπανικολάου και Οικονόμου. Όμως, το να υιοθετούνται οι ισχυρισμοί αυτοί εν έτη 2019, με όλα τα δεδομένα εν τω μεταξύ γνωστά, είναι τουλάχιστον παρεξηγήσιμο…

Briefing

Ενημέρωση πληρωμάτων της «ενοποιημένης» 339 Μοίρας κατά τη διάρκεια της κρίσεως του 1974. Στην πρώτη σειρά, από αριστερά προς τα δεξιά, ο Αντισμήναρχος (Ι) Παναγιώτης Μπαλές, Αξιωματικός Επιχειρήσεων της 338 Μοίρας και προσωρινά (συν)Αξιωματικός Επιχειρήσεων της 339 Μοίρας, ο Αντισμήναρχος (Ι) Στέφανος Σκρέκας, Αξιωματικός Επιχειρήσεων της 339 Μοίρας και ο Επισμηναγός (Ι) Ιωάννης Κολοβός.

Τέλος, δεν μπορεί να μην σχολιαστεί το ατύχημα των F-4E στη Ηράκλειο, που αποτελεί και το… καταλυτικό επιχείρημα περί της «ανετοιμότητας» της μοίρας για πολεμικές αποστολές. Ο συντάκτης, παρ’ όλο που είναι επαγγελματίας χειριστής, δεν κάνει κάποια αναφορά στη διερεύνηση του ατυχήματος, ούτε παραθέτει κάποιο συγκεκριμένο στοιχείο από αυτήν, το οποίο να αποδεικνύει την ανετοιμότητα της μοίρας. Στην πραγματικότητα, ο κ. Βρεττός αρπάζεται από ένα μεμονωμένο ατύχημα για να αντλήσει γενικά (και βολικά) συμπεράσματα, τα οποία δεν θα έβγαιναν ποτέ στο πλαίσιο μιας διερεύνησης. Από πότε, σύμφωνα με την επαγγελματική κρίση του συντάκτη, ένα μεμονωμένο επιχείρημα σηματοδοτεί την επιχειρησιακή ανετοιμότητα μίας μονάδας; Κάθε μοίρα στην οποία σημειώνεται ατύχημα, είναι επιχειρησιακά ανέτοιμη; Αναρωτιέται κανείς εάν ο κ. Βρεττός θα είχε το θάρρος να αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο τους χειριστές της μοίρας το 1974 (χειριστές με τους οποίους πιθανόν επαγγελματικά να συνυπήρξε αργότερα) και να τους πει κατά πρόσωπο ότι το περιστατικό του ατυχήματος στη Ηράκλειο καταδεικνύει την εν γένει ανετοιμότητά τους για πολεμικές επιχειρήσεις.

Συμπερασματικά: η ΠΑ τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974 διέθετε μία ενισχυμένη μοίρα ενός τύπου αεροσκάφους που ήταν συντριπτικά υπέρτερο όλων των αεροσκαφών των δύο αντιπαρατιθέμενων αεροποριών, επανδρωνόταν από τα πλέον επίλεκτα πληρώματα της ΠΑ που είχαν λάβει την πιο εντατική και προωθημένη επιχειρησιακή εκπαίδευση χειριστών διαθέσιμη στις δύο αεροπορίες. Δεδομένης της ακτίνας δράσης και της δυνατότητας μεταφοράς οπλικού φορτίου, η μοίρα αυτή αποτελούσε ένα οιονεί στρατηγικό όπλο στη διάθεση της ΠΑ και της Ελληνικής Δημοκρατίας. Τα περί «ανετοιμότητας» της 339 Μοίρας να εκτελέσει πολεμικές αποστολές έρχονται σε αντίθεση με τα συγκεκριμένα αντικειμενικά στοιχεία και τις μαρτυρίες των καθ’ ύλην αρμοδίων. Και όταν λέμε «μαρτυρίες» δεν αναφερόμαστε σε ενθουσιώδεις ανθυποσμηναγούς και υποσμηναγούς αλλά σε Διοικητές μειζόνων διοικήσεων, διοικητές μονάδος και αξιωματικούς επιχειρήσεων – όλοι διακεκριμένοι αξιωματικοί, οι οποίοι θεωρούν προσβλητικές για την επαγγελματική τους υπόσταση τους περί «ανετοιμότητας» ισχυρισμούς, ιδίως όταν προέρχονται από ανθρώπους που είναι σε θέση να κατανοήσουν ακριβώς τι λένε. Επίσης, δεν αναφερόμαστε  σε φήμες ή μαρτυρίες από δεύτερο χέρι, αλλά για τις μαρτυρίες των άμεσα εμπλεκομένων στα γεγονότα.

4.3.1.4.  Το Ισοζύγιο Αεροπορικής Ισχύος το 1974

Με βάση τα ανωτέρω, είναι σαφές ότι ο ισχυρισμός του συντάκτη περί «αδυναμίας» ή «μειονεκτικής θέσης» της ΠΑ ως προς την αντίπαλή της ΤΑ το καλοκαίρι του 1974 δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική. Η ΠΑ ήταν ελάχιστα πιο αδύναμη ποσοτικά, ενώ διέθετε κρίσιμα, συγκεκριμένα και απτά πλεονεκτήματα: μία μοίρα με αεροσκάφη κατά μία γενιά νεότερα από όλα τα υπόλοιπα των δύο αεροποριών και με πληρώματα που κυριολεκτικά απείχαν εξ ίσου απ’ όλους τους υπολοίπους των δύο αεροποριών, ασύγκριτα υψηλότερη επιβιωσιμότητα των αεροδρομίων της λόγω των 170-175 υποστέγων και σαφώς ανώτερη αντιαεροπορική άμυνα λόγω των συστημάτων HAWK.

4.3.2.  Το «Αεροπορικό Δόγμα»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το επιχείρημα του συντάκτη ότι η εμπειρία και η παραδεδεγμένη πρακτική των αεροποριών είναι να έχει η δράση τους συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, αλλιώς -ιστορικά- η δράση τους αποτυγχάνει. Εκ των πραγμάτων, η δράση της ΠΑ δεν θα μπορούσε να έχει τα χαρακτηριστικά αυτά σε ενδεχόμενη επέμβαση στην Κύπρο, συνεπώς θα ήταν ατελέσφορη και, πιθανώς λόγω των συνεπαγομένων απωλειών που θα υφίστατο, επικίνδυνη.

Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι: αρχικός αγώνας αποκλειστικά για αεροπορική κυριαρχία (υπονοούνται επιχειρήσεις “OCA” – Offensive Counter Air), με επιθέσεις εναντίον της αντίπαλης αεροπορικής υποδομής, δηλαδή κυρίως των αεροπορικών βάσεως και του Συστήματος Αεροπορικού Ελέγχου ώστε να επιτευχθεί Αεροπορική Κυριαρχία ή έστω Αεροπορική Υπεροχή. Μόνον μετά από την επίτευξη αυτής της συνθήκης ενεργεί η αεροπορία επ’ ωφελεία των χερσαίων και/ή ναυτικών επιχειρήσεων. Αυτά είναι χαρακτηριστικά ενεργείας που από τον Β’ ΠΠ μέχρι σήμερα, σε όλες τις μεγάλες αεροπορικές συγκρούσεις, όποιος τα παραβίασε, ηττήθηκε στην αεροπορική μάχη.

Όπως και με τα άλλα τεχνικά επιχειρήματα του άρθρου, η επίκληση αυτή είναι παραπειστική.

To «δόγμα» που επικαλείται ο πτέραρχος Βρεττός είναι, ασφαλώς, το ισχύον δόγμα όταν δύο αεροπορικές δυνάμεις συγκρούονται μεταξύ τους σε μία πλήρους κλίμακας σύγκρουση. Το ερώτημα που τίθεται είναι: τι σχέση έχει αυτό το δόγμα με τις επιχειρήσεις του 1974; Το 1974 υπήρξε μία στρατιωτική σύγκρουση στην οποία, εξ αιτίας του πολιτικού πλαισίου εντός του οποίου διεξήχθη, δεν επέτρεπε στη μία αεροπορία να στραφεί εναντίον της άλλης. Αντιθέτως, όπως και οι υπόλοιπες δυνάμεις, συγκρούστηκαν σε ένα πολιτικώς «μονωμένο» θέατρο επιχειρήσεων: την Κύπρο. Συνεπώς, θέμα εξουδετέρωσης της μίας αεροπορίας από την άλλη δεν ετέθη ποτέ, και δεν ετέθη για καμία από τις δύο εμπλεκόμενες δυνάμεις, και όχι μόνον για την Πολεμική Αεροπορία. Παραδόξως, αυτή η σουρεαλιστική μονομέρεια στην εφαρμογή αρχών, κανόνων, δογμάτων, κ.λπ. διατρέχει όλο το κείμενο του κ. Βρεττού, και όλων των υπερασπιστών της γραμμής «η Κύπρος κείται μακράν»: ό,τι είναι προφανώς δεσμευτικό για την ελληνική πλευρά, δεν είναι εξ ίσου δεσμευτικό για την αντίπαλη. Εν προκειμένω: «εάν η Πολεμική Αεροπορία έπρεπε να επέμβει, θα έπρεπε, σύμφωνα με το επικρατούν δόγμα, να στραφεί κατά της βάσης της ισχύος της Τουρκικής Αεροπορίας, να καταστρέψει τα αεροδρόμιά της και τις υποδομές της, και μετά να στραφεί στην παροχή υποστηρίξεως στα χερσαία τμήματα. Επειδή όμως, κάτι τέτοιο δεν ήταν εφικτό, και κατά το δόγμα θα ήταν λάθος να παρασχεθεί υποστήριξη στον χερσαίο αγώνα στην Κύπρο χωρίς πρώτα να έχει «ξεκαθαρίσει» η αεροπορική σύγκρουση αποφασιστικά, το συμπέρασμα είναι ότι… η Πολεμική Αεροπορία δεν μπορεί να εμπλακεί». Απλή απορία: το δόγμα αυτό δεν ίσχυε εξ ίσου δεσμευτικά για την Τουρκική Αεροπορία; Δηλαδή, όταν η Τουρκική Αεροπορία αποφάσισε την επέμβασή της στην Κύπρο, υπό την απειλή της επέμβασης της Πολεμικής Αεροπορίας, πώς και δεν σκέφτηκε κανείς τούρκος επιτελής να πει: «δυστυχώς, το δόγμα μας επιβάλλει –όταν εμπλέκονται αεροπορικές δυνάμεις- πρώτα να διεξάγεται και να καταλήγει με αποφασιστικό αποτέλεσμα ο αεροπορικός αγώνας, και μόνον μετά από αυτό να παρέχεται υποστήριξη στις χερσαίες επιχειρήσεις. Προκειμένου, λοιπόν, εμείς να επιχειρήσουμε, θα πρέπει είτε να μας διασφαλίσετε ότι η ΠΑ δεν θα παρέμβει στην Κύπρο, είτε, εάν παρέμβει, εμείς να εγκαταλείψουμε την υποστήριξη των χερσαίων δυνάμεων στο νησί, να στραφούμε σε μία αποφασιστική επιχείρηση καταστροφής της ΠΑ (στην Ελλάδα, προφανώς, όπου είναι η βάση της) και μόνο μετά να στραφούμε πάλι στην υποστήριξη των επιχειρήσεων στην Κύπρο.» Η εφαρμογή του αεροπορικού δόγματος που επικαλείται ο κ. Βρεττός, εφαρμοζόμενη με συνέπεια και ειλικρίνεια στην τουρκική πλευρά, οδηγεί σε αυτό ακριβώς το συμπέρασμα. Το συμπέρασμα αυτό είναι προφανώς αστείο, όμως ο κ. Βρεττός, για ψυχολογικούς ή για λιγότερο αθώους λόγους, αδυνατεί να αντιληφθεί το γελοίον του πράγματος (ή, εν πάση περιπτώσει, το παράλογο) και προβαίνει σε μία μηχανική εφαρμογή του δόγματος.

Από «θεωρητικής» απόψεως, κατά τον Αττίλα Ι η Τουρκική Αεροπορία επιχειρούσε να επιβάλει «αεροπορική κυριαρχία» στην περιοχή της Κύπρου, προκειμένου να επιτευχθεί η πιο λεπτή και πιο δύσκολη στρατιωτική επιχείρηση που υφίσταται, η απόβαση, καθώς και να προστατευθεί ο ευάλωτος θύλακας Λευκωσίας-Κιόνελι από ελληνική επιθετική ενέργεια. Απάλειψη είτε του προγεφυρώματος είτε του θύλακα, θα επέφερε κατάρρευση της τουρκικής επιχείρησης. Η φύσει ισχυρότερη θέση της Ελληνικής πλευράς σήμαινε ότι αυτή απαιτούσε μικρότερη αεροπορική συνδρομή για να επιτύχει τους δικούς της στόχους. Με άλλα λόγια, από «θεωρητικής» πλευράς, δεν χρειαζόταν η ΠΑ να αποκαταστήσει ούτε αεροπορική κυριαρχία, ούτε αεροπορική υπεροχή. Αρκούσε να μην επιτρέψει στην Τουρκία να αποκαταστήσει αεροπορική κυριαρχία αλλά να αρκεστεί σε απλή αεροπορική υπεροχή, αρκούσε δηλαδή η «αποτελεσματική παρεμβολή» ή «απαγορευτική παρεμβολή» στις επιχειρήσεις των Τούρκων για να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα επιχειρησιακά αποτελέσματα από Ελληνικής πλευράς. Αρκούσε μία τόσο μικρή συμβολή της αεροπορίας στον χερσαίο αγώνα. Και αυτή δεν ήρθε ποτέ.

Κατά τον Αττίλα ΙΙ, είναι προφανές ότι η κατάσταση ήταν δραματικά πιο δύσκολη. Στο στάδιο αυτό, είναι προφανές ότι η επέμβαση της ΠΑ με τον τρόπο που περιεγράφηκε παραπάνω, δεν θα μπορούσε να αντιστρέψει το αποτέλεσμα. Η ευκαιριακή επέμβαση της ΠΑ επ’ ωφελεία πιεζόμενων τμημάτων, θα απέτρεπε την αίσθηση της σχεδόν πλήρους ελευθερίας κινήσεων των Τούρκων, και δεν θα τους επέτρεπε να καταλάβουν το 38% της έκτασης του νησιού. Είναι βέβαιο ότι η απειλή της επέμβασης της ΠΑ θα έθετε δραματικά πιο «μετριοπαθείς» στόχους στον αντίπαλο. Πολύ περισσότερο, θα σηματοδοτούσε μία κρίσιμη αλλαγή για τους Τούρκους: Θα αντιμετώπιζαν πλέον τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και όχι απλώς την Εθνική Φρουρά. Ούτε αυτή η επέμβαση ήρθε ποτέ.

Για να το θέσουμε και λίγο διαφορετικά: με τη συνεπή εφαρμογή του «ορθού» αεροπορικού δόγματος, ο πόλεμος των νήσων Φώκλαντς/Μαλβίνων… κακώς έλαβε χώρα, και από τις δύο πλευρές. Και αυτό γιατί η μεν Βρετανία ούτε κατά διάνοια δεν διανοήθηκε να εξουδετερώσει την αεροπορική ισχύ της Αργεντινής (ούτε πριν, ούτε κατά τη διάρκεια των χερσαίων επιχειρήσεων), αλλά διεξήγαγε όλον τον αεροπορικό αγώνα αντιμετωπίζοντας την αργεντινή αεροπορική ισχύ πάνω από το θέατρο των επιχειρήσεων, επιδιώκοντας να εκμεταλλευτεί τα δικά της πλεονεκτήματα στο όριο, και να εξουδετερώσει αυτά του αντιπάλου. Ειρήσθω εν παρόδω ότι, γνωρίζοντας τη δική τους, περιορισμένη αεροπορική ισχύ καθώς και την αεροπορική ισχύ του αντιπάλου, με τους περιορισμούς της και τα ισχυρά σημεία της, οι Βρετανοί είχαν πλήρη συναίσθηση του οριακού χαρακτήρα του εγχειρήματός τους. Και μόνον μία μόνον προσπάθεια προσβολής ενός από τα δύο μικρά αεροπλανοφόρα εάν ήταν επιτυχής, η βρετανική επιχείρηση έληγε αυτομάτως – με αποτυχία. Από την άλλη, οι Αργεντινοί γνώριζαν ότι η δική τους αεροπορική ισχύς είναι ασφαλής και τα αεροδρόμιά τους απρόσβλητα. Η δική τους επιδίωξη ήταν κατά προτεραιότητα να εξουδετερώσουν τα αντίπαλα αεροπλανοφόρα. Δεν τα κατάφεραν, καθώς οι Βρετανοί κράτησαν τα σκάφη τους τόσο μακριά από τα νησιά Φώκλαντ/Μαλβίνες, ώστε τα αεροσκάφη τους να ενεργούν στο απόλυτο όριο της εμβέλειάς τους. Ως γνωστόν, καθώς η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς, στον πόλεμο των Φώκλαντ/Μαλβίνων επικράτησαν οι Βρετανοί. Και ας παραβίασαν το δόγμα που επικαλείται ο κ. Βρεττός.

Το ερώτημα, λοιπόν, σε επίπεδο δόγματος είναι: τι συμβαίνει όταν ένας εμπλεκόμενος είναι πιο αδύναμος από τον αντίπαλό του, ή όταν πρέπει να επιχειρήσει υπό συνθήκες που δίνουν ένα αντικειμενικό πλεονέκτημα; Η απάντηση του κ. Βρεττού είναι: τότε, οι αεροπορικές δυνάμεις δεν εμπλέκονται. Προφανώς… αναμένουν τον επόμενο πόλεμο, όπου το ισοζύγιο ισχύος ή οι συνθήκες θα είναι ευνοϊκότερες. Ασχέτως, πάντως, της απάντησης του κ. Βρεττού (και το μακαρίτη Παπανικολάου), ο αδύναμος εν γένει, και οι αδύναμες ή μειονεκτούσες αεροπορίες ειδικότερα, τόσο σε επίπεδο δόγματος όσο και σε επίπεδο πρακτικής, έχουν υιοθετήσει άλλη στάση: ο αδύναμος, όταν δεν μπορεί να στραφεί αποφασιστικά εναντίον του αντιπάλου του για να τον καταστρέψει, επιδιώκει την αεροπορική άρνηση: επιδιώκει να αμφισβητήσει ή/και να περιορίσει, εν τόπω και εν χρόνω, την αεροπορική κυριαρχία του αντιπάλου. Επιδιώκει να ενεργεί προσεκτικά ώστε να θέτει στον ελάχιστο δυνατό κίνδυνο τα μέσα του και να παρεμβαίνει αιφνιδιαστικά σε στιγμές και τόπους της επιλογής του, όπου μπορεί να δημιουργεί, προσωρινό έστω, επιχειρησιακό πλεονέκτημα. Αυτό ακριβώς ήταν όχι απλώς επιθυμητό το 1974 στην Κύπρο, αλλά και από μία συγκυρία της τύχης, απολύτως -σχεδόν εύκολα- εφικτό για την ΠΑ: η παρουσία της Μοίρας 339 παρείχε στην ΠΑ το ιδανικό μέσον για να αμφισβητεί κατά βούληση την αεροπορική κυριαρχία της Τουρκικής Αεροπορίας στην ευρύτερη περιοχή, και επέτρεπε στην ΠΑ είτε να επιτύχει την κατατριβή του αντιπάλου προκαλώντας εμπλοκές μαζί του στον μεταξύ της Κύπρου και Κρήτης χώρο, είτε/και να προβεί σε -ελάχιστες- ενέργειες βομβαρδισμού στόχων στην Κύπρο, με σχετική ασφάλεια, οι οποίες θα ανάγκαζαν τον Τουρκικό Στρατό να ενεργεί διαφορετικά και να υποστεί επιχειρησιακά σοβαρές απώλειες.

4.3.3. Η Ελληνική Στρατιωτική Ισχύς και η Κύπρος το 1974

Το τελικό και «απόλυτο» στρατιωτικό επιχείρημα που ο συντάκτης του άρθρου επικαλείται, είναι η «γενική» στρατιωτική αδυναμία της Ελλάδος το 1974. Μάλιστα, διευκρινίζεται ως αδυναμία το ότι οι ΕΕΔ δεν ήταν το 1974 σε θέση να ανταπεξέλθουν σε πολεμικές επιχειρήσεις στην Κύπρο και παράλληλα σε Ε/Τ πόλεμο. Είναι προφανές ότι το επιχείρημα αυτό δένει αρμονικά με την δημοσιογραφικά διαδεδομένη αντίληψη περί «διαλύσεως των ΕΕΔ» το 1974, εντύπωση που επιτάθηκε δραματικά από την αποτυχημένη «γενική επιστράτευση» του Ιουλίου του 1974. Ποια ήταν, όμως, πραγματικά η στρατιωτική κατάσταση το καλοκαίρι 1974; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι κρίσιμη, και φυσικά ο συντάκτης δεν δίνει κάποια τεκμηριωμένη ή, έστω, στοιχειωδώς συγκροτημένη απάντηση. Αρκείται στους ισχυρισμούς των αρχηγών στη σύσκεψη της 12ης Αυγούστου 1974, που όμως εμφανώς δεν είναι «αθώοι», και στη γενική εντύπωση της «διαλύσεως» για να δώσει μία τελεσίδικη απάντηση και, ως συνήθως στο κείμενό του, ο αντίπαλος, οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, λείπει από την εικόνα.

Σε πολύ γενικές γραμμές, η στρατιωτική κατάσταση μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας το καλοκαίρι του 1974 είχε ως εξής: Ο Ελληνικός Στρατός έχει περίπου το ίδιο επίπεδο εξοπλισμού και εκπαίδευσης με τον Τουρκικό Στρατό, χωρίς κάποιο στοιχείο που να διαφοροποιεί εμφανώς τις δύο δυνάμεις. Το μόνο πρόβλημα του ΕΣ το 1974 είναι ότι εξ αιτίας της δικτατορίας, η ιεραρχία και η πειθαρχία έχουν, ατύπως αλλά ουσιωδώς, διασαλευτεί σε αρκετές μονάδες, με ιωαννιδικούς «λοχαγούς» να φέρονται ως «καπετάνιοι» που παρακάμπτουν διοικητές και ανωτέρους. Το πρόβλημα αυτό είναι οξύ, ασφαλώς, στις 20 Ιουλίου, αλλά είναι το είδος του προβλήματος που με την «αποχώρηση» Ιωαννίδη, σε έναν οργανισμό όπως ο στρατός, καταστέλλεται εύκολα, εφ’ όσον η φυσική ηγεσία το έχει αποφασίσει. Επιπλέον, είναι το είδος του προβλήματος που επιδρά διαβρωτικά στην ικανότητα και την επίδοση του στρατού σε μακρά περίοδο, όμως σε περίοδο εχθροπραξιών το πρόβλημα αυτό απλά δεν τίθεται. Κι αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που ουδείς επικαλέστηκε το ζήτημα αυτό ως «δικαιολογία». Το Πολεμικό Ναυτικό ήταν σαφώς σε καλύτερη θέση από πλευράς μέσων έναντι του Τουρκικού Ναυτικού, εξ αιτίας των εξοπλισμών που είχαν μόλις προηγηθεί, και είχαν προσθέσει στο οπλοστάσιό του μέσα ή και κατηγορίες μέσων (υποβρύχια και πυραυλάκατοι) τα οποία ήταν άγνωστα στο Τουρκικό Ναυτικό. Επιπλέον, το ΠΝ είχε μία μακρά, έμπρακτη, παράδοση επαγγελματικής ανωτερότητας έναντι του αντιπάλου του. Το Κίνημα του Ναυτικού, έναν χρόνο νωρίτερα, δεν είχε επιφέρει κάποια ουσιώδη φθορά στην επιχειρησιακή ισχύ του ΠΝ, λόγω της περιορισμένης του έκτασης. Εν όψει αυτών των δεδομένων, η εκτίμηση περί «υστέρησης του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού έναντι του Τουρκικού, αριθμητικά και γεωγραφικά, λόγω της φύσεως του χώρου τον οποίον καλείται να καλύψει και να υπερασπιστεί» είναι πραγματικά «αξιοπερίεργη». Και είναι πιο «αξιοπερίεργη» όταν λαμβάνονται υπ’ όψιν τα «γεωγραφικά δεδομένα» και η «φύση του χώρου τον οποίον καλείται να καλύψει». Τα «αξιοπερίεργα» εν προκειμένω είναι δύο διαφορετικά: Το πρώτο είναι το πώς είναι δυνατόν ο Ευάγγελος Αβέρωφ, που επαιρόταν ότι είχε αντίληψη των στρατιωτικών πραγμάτων, να δέχτηκε τις απίστευτες αυτές ανοησίες ως εκτίμηση καταστάσεως, και δεν προέβη σε άμεση αντικατάσταση των αξιωματικών που προφανέστατα αδυνατούσαν (ή δεν είχαν πρόθεση) να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους. Το δεύτερο αξιοπερίεργο είναι το πώς είναι δυνατόν, εν έτει 2019, ο κ. Βρεττός να παραθέτει τις ανοησίες αυτές ως σοβαρή εκτίμηση καταστάσεως.

Σε ό,τι, δε, αφορά την ΠΑ, τα περί της σχετικής ισχύος έχουν αναλυθεί ανωτέρω.

Προφανώς, μένει η εντύπωση της αποτυχημένης «Γενικής Επιστράτευσης» του 1974, ενός γεγονότος που έδωσε την εικόνα διαλύσεως για τον ΕΣ, εικόνα που έβρισκε ανταπόκριση στη γενικευμένη δυσφορία της συντριπτικής πλειοψηφίας του Ελληνικού λαού για τη χούντα, και δικαιολογούσε βολικά την απόφαση για μη εμπλοκή στην Κύπρο. Όπως όμως γνωρίζουν οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ, τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Η αποτυχημένη «γενική επιστράτευση» του 1974 ήταν μία φαινομενική, μόνον, αποτυχία. Ο Ιωαννίδης, άγνωστο (και τελικά αδιάφορο) για ποιους λόγους, διέταξε και επέβαλε στους αρχηγούς των όπλων κάτι που… δεν υφίσταται, ούτε υφίστατο, ως έννοια ή ως σχέδιο. Ο Ελληνικός Στρατός, ούτε το 1974, ούτε πριν -τουλάχιστον μεταπολεμικά-, ούτε μετά και μέχρι σήμερα, είχε ποτέ σχεδιασμό για «γενική επιστράτευση» όπως αυτή που διαλαλήθηκε από τα ραδιόφωνα το καλοκαίρι του 1974. Η επιστράτευση είναι μία διαδικασία που αφορά πολλούς αλλά συγκεκριμένους επιστράτους και που διεξάγεται γρήγορα αλλά σταδιακά. Αυτό που «απέτυχε» το 1974 ήταν η έμπνευση του Ιωαννίδη και όχι η επιστράτευση του ΕΣ. Αντιθέτως, η «κανονική» επιστράτευση διεξήχθη λίγο-πολύ κανονικά, ή τουλάχιστον όσο «κανονικά» διεξάγεται επιστράτευση μεταπολεμικά και μέχρι σήμερα, μιας και η επιστράτευση δεν φαίνεται να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για τον ΕΣ.

Το γεγονός όμως που εντυπωσιάζει στην επίκληση της υστέρησης της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος έναντι της Τουρκικής το 1974 δεν είναι απλώς η εκτίμησή του περί της σχετικής στρατιωτικής ισορροπίας γενικά. Ο ισχυρισμός είναι ότι η Ελλάς «δεν ήταν αρκετά ισχυρή ώστε και να διεξαγάγει πόλεμο και στην Κύπρο, και στην Ελλάδα», προφανώς σε περίπτωση που Ελληνική αεροπορική επέμβαση στην Κύπρο προκαλούσε ελληνοτουρκικό πόλεμο. Εδώ έχουμε άλλη μία περίσταση όπου η πραγματικότητα αντιστρέφεται τελείως. Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται είναι το εξής: κατά την επαγγελματική άποψη του κυρίου Βρεττού, η Τουρκία, με την ελαφρά στρατιωτική υπεροχή που έχει ποσοτικά, και η οποία έχει εμπλακεί σε μία μείζονα επιχείρηση στην Κύπρο που έχει απορροφήσει σημαντικό μέρος από τις αεροπορικές και σχεδόν το σύνολο των ναυτικών της δυνάμεων, και έχει προφανώς απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος του διοικητικού δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεών της (με απλά λόγια: έχει ένα θέατρο επιχειρήσεων ανοικτό, με ό,τι αυτό σημαίνει για διοίκηση, διοικητική μέριμνα κ.λπ.), θα επέλεγε να ανοίξει ένα δεύτερο μέτωπο εναντίον ενός ισχυρού αντιπάλου, σε ένα τελείως διαφορετικό θέατρο επιχειρήσεων; Θα επέλεγε, π.χ. να αντιμετωπίσει την ΠΑ (για την οποία ο κ. Βρεττός θεωρούσε την απώλεια 12 F-84F απαγορευτική) με τη μισή της σχεδόν δύναμη προσανατολισμένη στην Κύπρο, και ανίκανη να συμμετάσχει σε μία σύρραξη στο Αιγαίο; Θα επέλεγε η Τουρκία να αρχίσει εχθροπραξίες στο Αιγαίο με το Ναυτικό της δεσμευμένο στην περιοχή μεταξύ Νότιας Μικρασίας και Κύπρου, και πέριξ αυτής; (Στην Αλικαρνασσό είχε δημιουργηθεί πανικός από τη φήμη ότι αποβιβάζονται οι Έλληνες, και το Τουρκικό Γενικό Επιτελείο είχε την εύλογη άποψη ότι έχει αρκετό βάθος ώστε να μπορέσει, τελικά, να απορροφήσει μία ελληνική ενέργεια. Αυτός ήταν ο -εύλογος, αν όχι προφανής- τρόπος σκέψης στις ΤΕΔ το καλοκαίρι του 1974. Πάμε στην Κύπρο με την -περίπου εγγύηση- ότι οι Έλληνες δεν θα αντιδράσουν εκεί, και ως προς το Αιγαίο και τη Θράκη… εάν, εν πάση περιπτώσει μας επιτεθούν, κάπως θα το αντιμετωπίσουμε). Αυτές είναι οι προφανείς σκέψεις για κάποιον στρατηγικώς  συγκροτημένο άνθρωπο: ότι έχω διασπάσει τις δυνάμεις μου, έχω ρίξει το μείζον των δυνάμεών μου εναντίον του αδυνάτου σημείου του αντιπάλου (Κύπρος), κι ανησυχώ μήπως το ισχυρό του αντιπάλου επιλέξει να με προσβάλει εκεί που εγώ έχω ως πρόθεση να τηρήσω αμυντική στάση. Αντ’ αυτού, ο φόβος του αντιπτεράρχου Παπανικολάου του 1974 ήταν… μην προκαλέσει την Τουρκία, κι αυτή επιτεθεί στη Θράκη ή στο Αιγαίο!… Και τον φόβο αυτόν, εν έτει 2019, ο αντιπτέραρχος Βρεττός τον συμμερίζεται…

4.4. Τα «Πολιτικά» Επιχειρήματα

Τα πλέον σουρεαλιστικά επιχειρήματα του κ. Βρεττού εμφανίζονται όταν αυτός εγκαταλείπει το καθαρά στρατιωτικό πεδίο και υπεισέρχεται στο πολιτικό. Εκεί, για να είμαστε δίκαιοι, ο κ. Βρεττός απλώς επαναλαμβάνει τρία προκλητικά επιχειρήματα που έχουν ακουστεί κατά κόρον από το 1974 προκειμένου να δικαιολογήσουν τη στάση της Ελλάδας στο Κυπριακό κατά το καλοκαίρι του 1974.

Κατά τον συντάκτη, μία Ελληνική «στρατιωτική επέμβαση» στην Κύπρο θα οδηγούσε σε Ελληνοτουρκικό Πόλεμο. Το προφανές -αν και υπόρρητο- συμπέρασμα είναι ότι, συνεπώς, καλώς αποφεύχθηκε. Αν παραβλέψουμε το φαιδρό του να τεκμηριώνει ο κ. Βρεττός τον ισχυρισμό αυτόν με απόδειξη τη σχετική αναφορά του διοικητή του ΓΕΕΦ (μετά το πραξικόπημα) υποστρατήγου Καραγιάννη[xiv], καθώς και του… αντιπτεράρχου Παπανικολάου στην «Απόρρητη Έκθεση «Επί Ενισχύσεως [..]»[xv], δηλαδή τις αναφορές των πλέον αναρμοδίων προσώπων για να προβούν σε εκτίμηση σχετικά με το θέμα (και στην περίπτωση Παπανικολάου, τουλάχιστον υπόπτων), μας μένει η ουσία του επιχειρήματος. Η ουσία, λοιπόν, του επιχειρήματος είναι ότι εφ’ όσον η Τουρκία εισέβαλε παρανόμως στην Κύπρο, της οποίας εγγυήτρια δύναμη είναι η Ελλάδα και η οποία είναι de facto ελληνικός χώρος, και αφού η Τουρκία προσέβαλε (με την έναρξη των επιχειρήσεων) τις στρατιωτικές δυνάμεις του Ελληνικού Κράτους, βομβαρδίζοντάς τις σφοδρά, και όσο η Τουρκία προβαίνει σε μεγάλης εκτάσεως, συστηματικά εγκλήματα πολέμου στην Κύπρο (και δεν αναφερόμαστε σε ανεξέλεγκτα στοιχεία των ΤΕΔ αλλά στη συστηματική τους, συγκροτημένη πολιτική), εάν η Ελλάς αντιδράσει στρατιωτικά στην Κύπρο, (προσοχή: όχι ευθέως έναντι της Τουρκίας, π.χ. στον Έβρο ή στο Αιγαίο, αλλά στον «μονωμένο» χώρο της Κύπρου), τότε… η Τουρκία μπορεί να παρεξηγηθεί και να κηρύξει πόλεμο στην Ελλάδα. Το οποίο είναι βέβαια απευκταίο γεγονός, δεδομένου ότι η Τουρκία δεν επιτίθεται, δα, και στην ίδια την επικράτεια του Ελληνικού Κράτους, αλλά στην Κυπριακή Δημοκρατία. Αναρωτιέται κανείς πόσο θράσος πρέπει να διακατέχεται για να διατυπώνει έναν τέτοιον συλλογισμό. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι εάν πολλοί διατυπώσουν, με την ίδια φυσικότητα και το ίδιο θράσος, τον ίδιον εξωφρενικό ισχυρισμό, ο ισχυρισμός αυτός φαίνεται να γίνεται πιο… εύλογος, ακόμη και να αποκτά νομιμοποίηση.

Για να κατανοήσει κανείς το θράσος του συλλογισμού αυτού, είναι σκόπιμο να εξετάσει την «αντίστροφη» εκδοχή του. Η Τουρκία το θέρος του 1974 ετοιμάζεται να εισβάλλει στην Κύπρο, με πρόσχημα το πραξικόπημα Ιωαννίδη κατά του Μακαρίου. Ας εξετάσουμε έναν ενδεχόμενο προβληματισμό των Τούρκων το 1974:

«Έχουμε πρόθεση να εισβάλουμε στην Κύπρο. Η Κύπρος είναι ένα κατά βάσιν ελληνικό νησί, στο οποίο έχουμε μία κοινότητα της τάξεως του 20%. Ο στρατός της Κύπρου,  επανδρώνεται σε σημαντικό βαθμό από Ελλαδίτες. Επίσης, στην Κύπρο υπάρχουν αμιγώς Ελλαδικές στρατιωτικές δυνάμεις που ανήκουν επίσημα στο Ελληνικό Κράτος. Εμείς θα εισβάλλουμε στο νησί αυτό, θα καταλάβουμε το 40% της επικράτειάς του, θα διώξουμε τους Έλληνες από το έδαφος αυτό, θα βομβαρδίσουμε ανηλεώς τις Ελλαδικές στρατιωτικές δυνάμεις και θα εμπλακούμε σε σκληρές μάχες με την Εθνική Φρουρά.

Μήπως η Ελλάς μας κηρύξει πόλεμο μετά από όλα αυτά;…

Ή, εν πάση περιπτώσει, μήπως η Ελλάς επέμβει κι αυτή -κάπως, όπως κρίνει ότι τη βολεύει- στην Κύπρο, όταν εμείς θα κάνουμε όλα τα ανωτέρω;…»

Αυτός είναι ένας εύλογος συλλογισμός και μία λογική ανησυχία για κάποιον που αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να έρθει σε ανοικτή κι ευθεία σύγκρουση με έναν αντίπαλό του, έστω κι αν επιλέξει ένα «οριοθετημένο» μέτωπο για να το πράξει. Αυτός, λοιπόν, ο συλλογισμός, κατά το πρώτο σκέλος του («μήπως η Ελλάς μας κηρύξει πόλεμο μετά από όλα αυτά;…») δεν απασχόλησε την Τουρκία παρά ελάχιστα. Αυτό μπορεί να συνέβη είτε επειδή είχε διαβεβαιώσεις ότι δεν θα συμβεί αυτό, ίσως απλά επειδή, έχοντας στοιχειώδη λογική, συναισθάνονταν ότι δεν θα μπορούσε και «να χρωστάει» και να … «ζητήσει και το βόδι». Κατά το δεύτερο σκέλος του, ήταν η βασική ανησυχία της Τουρκίας κατά τη διάρκεια του Αττίλα Ι, και λιγότερο του Αττίλα ΙΙ, πάντως χωρίς ποτέ, ευλόγως, να εξετάσει την εκ μέρους της κήρυξη πολέμου ως… λύση στο πρόβλημα της επιχείρησης στην Κύπρο. Οι λόγοι είναι μάλλον προφανείς σε οποιονδήποτε σκέφτεται με στοιχειώδη λογική: Από στρατιωτικής απόψεως, η Τουρκία είχε σε εξέλιξη μία μείζονα επιχείρηση σε ένα λίγο-πολύ απομονωμένο θέατρο επιχειρήσεων, που είχε κατ’ ουσίαν απορροφήσει το μείζον μέρος των αεροπορικών της και σχεδόν το σύνολο των ναυτικών της δυνάμεων και προφανώς το σύνολο των μέσων διοικήσεως ελέγχου και πληροφοριών. Το να εμπλακεί σε ένα άλλο θέατρο επιχειρήσεων, θα ήταν η πλέον… παράδοξη στρατηγικά αντίδραση. Από πολιτικής απόψεως, η κατάσταση ήταν για την Τουρκία πολύ πιο δύσκολη. Στην πραγματικότητα, η όλη συμπαιγνία ΗΠΑ-Τουρκίας κατά το καλοκαίρι του 1974 αποσκοπούσε στο να δοθεί ελευθερία κινήσεων στην Τουρκία στο θέατρο επιχειρήσεων της Κύπρου, αφ’ ενός χωρίς να επέμβει η Ελλάς στην Κύπρο, αφ’ ετέρου χωρίς να προκύψει γενικότερη εμπλοκή στο νοτιοανατολικό σκέλος του ΝΑΤΟ (εν μέσω Ψυχρού Πολέμου), το οποίο θα έθετε σε κίνδυνο την ενότητα του ΝΑΤΟ. Με απλά λόγια, όπως είναι εύλογο κι όπως πλέον γνωρίζουμε ιστορικά, ΗΠΑ και Τουρκία θεωρούσαν ότι η ενέργεια στην οποία προέβαινε η τελευταία θα προκαλούσε την εύλογη αντίδραση της Ελλάδας, με βεβαιότητα στην Κύπρο -κάτι που έθετε σε σοβαρό κίνδυνο την ίδια την τουρκική επιχείρηση εκεί- και, ενδεχομένως και σε όλη τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, όταν η Ελλάς θα επιχειρούσε να κάνει το αυτονόητο, δηλαδή να υπερασπιστεί τον εθνικό της χώρο, πράγμα που θα απέβαινε καταστροφικό για το ΝΑΤΟ -και τα συμφέροντα των ΗΠΑ εδώ. Περιέργως, ο συντάκτης, και όχι μόνον αυτός άλλωστε, επιδιώκει να αντιστρέψει την πραγματικότητα, και δεν το επιδιώκει, καν, «ταχυδακτυλουργικά» αλλά με χονδροειδείς παραλογισμούς.

Ακριβώς στην αντιστροφή αυτή επιτείνει ο κ. Βρεττός με το επόμενο «πολιτικό» επιχείρημα: δεν ήταν πολιτικά σκόπιμο να επέμβει η Ελλάδα στην Κύπρο, διότι «ο επιτιθέμενος κατά κανόνα επισύρει τη διεθνή κατακραυγή», και, συνεπώς, «η κήρυξη πολέμου στην Τουρκία θα καταδίκαζε διπλωματικά την Ελλάδα». Ενώ λοιπόν η Τουρκία εισβάλλει απροσχημάτιστα στην Κύπρο, εάν η Ελλάδα προστρέξει προς βοήθειά της, καθίσταται αυτή επιτιθέμενη. Ή, εάν προστρέξει προς βοήθειά της, και η Τουρκία, προκειμένου να διευκολυνθεί στρατιωτικά, επιτεθεί στην Ελλάδα, (γιατί αυτό είναι το μόνο ενδεχόμενο που εξετάζει κι ο κ. Βρεττός), και πάλι… η Ελλάδα είναι επιτιθέμενη. Γιατί όχι και ιμπεριαλιστική δύναμη, θα προσθέταμε εμείς.

Τα πολιτικά επιχειρήματα καταλήγουν, όμως, στο εξής επιχείρημα-σκεπτικό, το οποίο είναι σκόπιμο να παρατεθεί ολόκληρο:

Η άποψη ότι «πολεμάς με ό,τι έχεις, είναι σωστή όταν αναφέρεσαι στην Πατρίδα σου, αλλά το 1974, η Κύπρος βρισκόταν μακράν της Ελλάδος τόσο με όρους γεωγραφικούς όσο -και χειρότερα- πολιτικούς, και είχε απομακρυνθεί από την ιδέα της Ένωσης. Ακολουθούσε ανεξάρτητη, δική της πολιτική.

Στην πραγματικότητα, δεν είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς πως αυτή η θέση και πεποίθηση είναι που στηρίζει όλο το κείμενο, πως το άρθρο αποτελεί απλό «αναλυτικό» πρόσχημα για να διατυπωθεί η παραπάνω θέση, καθώς άνευ της θέσεως αυτής -της πεποιθήσεως αυτής, μάλλον- το όλο κείμενο αποτελεί ένα καταγέλαστο ανέκδοτο.

Έτσι λοιπόν, κατά τον κ. Βρεττό, η Κύπρος το 1974 «δεν ήταν πλέον Πατρίδα του». Κι αυτό, επειδή ο Μακάριος και οι οπαδοί του είχαν ακολουθήσει μία ορισμένη πολιτική, η οποία «είχε απομακρυνθεί από την ιδέα της Ενώσεως». Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, προφανώς, το ότι υπήρχαν λόγοι τακτικής -τους οποίους δεν τους συμμερίζονταν μόνον Κύπριοι αλλά και Ελλαδίτες, και μάλιστα πολύ οξυδερκέστεροι και εμβριθέστεροι επί του θέματος -ας αναφέρουμε ενδεικτικά τον πρέσβη Γεώργιο Σεφέρη- που υποστήριζαν ότι επιδίωξη της Ενώσεως κατά τη φάση εκείνη θα ενείχε οξύτατο κίνδυνο διχοτόμησης. Ούτε, φυσικά, έχει σημασία, το ότι ελάχιστα λιγότεροι από τη συγκυριακή πλειοψηφία των Μακαριακών ήταν η μεγάλη μειοψηφία των φανατικά Ενωτικών. Η Πατρίδα για τον κ. Βρεττό δεν είναι το όμαιμον, το όμογλωσσον, το ομόθρησκον και ομότροπον, δεν είναι τα Φυλακισμένα Μνήματα ούτε η Μονή του Μαχαιρά, δεν είναι ούτε ο Ευαγόρας ούτε η Μαρία η Συγκλητική, δεν είναι ούτε ο Αυξεντίου ούτε ο Παλληκαρίδης,  δεν είναι το Λιμανάκι της Κερύνειας ούτε η Πέτρα του Ρωμιού. Η Πατρίδα για τον κ. Βρεττό είναι η στρογγυλή σφραγίδα, κι εφ’ όσον αυτή είχε άλλη παράσταση από αυτή της Ελληνικής Δημοκρατίας, δεν είναι για τα Phantom μας. Βέβαια, τυγχάνει ο Αρχηγός του στρατού της Κύπρου να ήταν και να είναι Ελλαδίτης στρατηγός, τυγχάνει μεγάλο μέρος της ηγεσίας της Εθνικής Φρουράς να ήταν Ελλαδίτες ανώτατοι και ανώτεροι αξιωματικοί, στελέχη του Ελληνικού Στρατού, τυγχάνει ένας μεγάλος αριθμός αξιωματικών της Εθνικής Φρουράς να ήταν αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού, τυγχάνει στην Κύπρο να υπήρχε ένα ενισχυμένο Σύνταγμα του Ελληνικού Στρατού ως άμεση, επί τόπου εγγύηση της ασφάλειας της Κύπρου, αλλά όλα αυτά, κατά τον κ. Βρεττό δεν αφορούσαν την Πατρίδα μας· αφορούσαν μία ξένη Χώρα. Όλοι αυτοί βρέθηκαν εκεί στο πλαίσιο κάποιας διμερούς εμπορικής συμφωνίας, δεν ήταν δα και για πόλεμο! Κι αν, εν πάση περιπτώσει, αυτοί ήταν, τουλάχιστον κατά το ήμισυ, υπεύθυνοι για την αποδιάρθρωση της άμυνας της Κύπρου με τη διενέργεια πραξικοπήματος που άνοιξε την πόρτα στον Αττίλα, ε, τι να κάνουμε, συμβαίνουν αυτά. Δεν θα πάμε και σε πόλεμο για κάτι τέτοιες ψιλοπαρεξηγήσεις. Ή, όπως «ιδιοφυώς» είπε κι ο Μπονάνος το πρωί της 20ης Ιουλίου, σε μία από τις πλέον επαίσχυντες φράσεις που έχει βγει από το στόμα αξιωματικού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων: «Η Τουρκία επιτίθεται στην Κύπρο – αλλά εμείς είμαστε Ελλάς!»

Το 1974, και έκτοτε προφανώς, η Κύπρος δεν είναι Πατρίδα του κ. Βρεττού. Παρ’ όλα αυτά, λέει παρακάτω, εάν κριθεί απαραίτητο, η ΠΑ είναι σε θέση να συνδράμει την Κυπριακή Δημοκρατία. Όπως οι ΕΕΔ έκαναν αποστολές στη Βοσνία, στο Αφγανιστάν και στη Σομαλία, φαντάζεται κανείς. Ή, επειδή πλέον η Κύπρος έχει πλησιάσει πάλι γεωγραφικά την κυρίως Ελλάδα.

Πέραν της ιδιαίτερα ελαστικής αντίληψης περί Πατρίδας που η θέση αυτή φανερώνει, έχει και μία άλλη, εξ ίσου βαθιά αθλιότητα: Το 1974, ακόμη κι αν «με όρους γεωγραφικούς όσο -και χειρότερα- πολιτικούς» δεν ήταν Πατρίδα του κ. Βρεττού, στην Κύπρο βρισκόταν ένα ενισχυμένο Σύνταγμα του Ελληνικού Στρατού, και ένας μεγάλος αριθμός στελεχών του Ελληνικού Στρατού, ένα απόσπασμα του Πολεμικού Ναυτικού. Αυτοί βρισκόταν εκεί κατόπιν επίσημης εντολής της Πατρίδας (ακόμη και όπως την αντιλαμβάνεται ο κ. Βρεττός). Αυτοί, το 1974 είχαν εμπλακεί -στο πλαίσιο της εντολής της Πατρίδας τους (ακόμη και όπως την αντιλαμβάνεται ο συντάκτης) σε πόλεμο με τους Τούρκους, δέχονταν σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις από τους Τούρκους, μάχονταν και σκοτώνονταν σε σφοδρές εχθροπραξίες με τους Τούρκους. Αυτούς τους συμπατριώτες του (ακόμη και με την έννοια που την αντιλαμβάνεται ο κ. Βρεττός) και συναδέλφους του, ο κ. αντιπτέραρχος δεν θεωρεί ότι ήταν υποχρέωση της Ελλάδας και των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων να τους συνδράμουν αφού τους διέταξαν να μπούνε στη φωτιά; «Λυπάμαι, ατυχήσατε.» είναι η θέση του κ. Βρεττού. Προς γνώσιν και συμμόρφωσιν των εν ενεργεία σήμερα συναδέλφων του.

 

5. Ήταν δυνατή η αεροπορική επέμβαση στην Κύπρο το 1974;

Μιας και στο εξεταζόμενο άρθρο το ερώτημα οριοθετείται από «τεχνικής»-επιχειρησιακής απόψεως, ασχέτως εάν στις προσχηματικές δικαιολογίες για να δοθεί αρνητική απάντηση, συμφύρονται και πολιτικά επιχειρήματα κενά περιεχομένου, είναι χρήσιμο να διατυπωθεί κατά τρόπο σαφέστερο και αναλυτικότερο:

Στις 20 Ιουλίου του 1974, η Τουρκία εισέβαλε στρατιωτικά στην Κύπρο με μία επιχείρηση που περιλάμβανε τον βομβαρδισμό ελληνικών στρατιωτικών στόχων, την απόβαση μίας δύναμης στην περιοχή της Κηρύνειας και την εγκατάσταση εκεί ενός ευρέος προγεφυρώματος, τη διενέργεια αεραπόβασης (από αέρος ενίσχυσης είναι μάλλον ακριβέστερο) στον μεγαλύτερο τουρκικό θύλακα της Κύπρου, τον θύλακα Λευκωσίας-Αγύρτας-Κιόνελι, και τη συνένωση του προγεφυρώματος της Κυρήνειας με τον θύλακα Λευκωσίας-Αγύρτας-Κιόνελι μέσω της διάβασης του Αγίου Ιλαρίωνα. Αυτός είναι ο γνωστός «Αττίλας Ι», μία επιχείρηση που διήρκεσε τρεις ημέρες. Εν συνεχεία, και για τρεις περίπου εβδομάδες, επικράτησε μία κατάσταση «ανακωχής» κατά την οποία η Τουρκία ενίσχυσε εντατικά τις δυνάμεις της και κατά τόπους διεύρυνε το προγεφύρωμά της κατά παράβαση της ανακωχής. Τέλος, στο τριήμερο 14-16 Αυγούστου, με μία μεγάλη επιχείρηση, οι τουρκικές δυνάμεις διεύρυναν το προγεφύρωμα με ευρείες επιθετικές επιχειρήσεις και με την έντονη υποστήριξη της Τουρκικής Αεροπορίας, καταλαμβάνοντας τα μέχρι σήμερα κατεχόμενα εδάφη. Αυτός είναι ο γνωστός «Αττίλας ΙΙ», και η ενότητα «Αττίλα Ι», εκεχειρίας και «Αττίλα ΙΙ» είναι που συνιστούν τα γεγονότα της Κύπρου τον καλοκαίρι του 1974.

Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται, σε ότι αφορά την Πολεμική Αεροπορία, είναι το εξής: ΕΑΝ υπήρχε σχετική πολιτική οδηγία και απαίτηση προς τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να βοηθήσουν ενεργά την άμυνα της Κύπρου κατά τα γεγονότα του καλοκαιριού του 1974, θα μπορούσε η Πολεμική Αεροπορία να λάβει μέρος σε ένα τέτοιο επιχειρησιακό εγχείρημα ή όχι; Και μάλιστα, υπό τα δεδομένα της γενικής στρατιωτικής ισορροπίας των δύο πλευρών, όπως αυτά έχουν αποτυπωθεί προηγουμένως; Αυτό είναι το ερώτημα που τίθεται, και όχι εάν ήταν εφικτή η μία ή η άλλη σπασμωδική ενέργεια που διαμορφωνόταν ως πρόταση (ή πρόσχημα) από την τότε στρατιωτική ηγεσία.

Η απάντηση, λοιπόν, δεν είναι δύσκολη. Είναι προφανές ότι οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα μπορούσαν να διεκδικήσουν την αεροπορική κυριαρχία πάνω από την Κύπρο, ούτε θαλάσσια κυριαρχία γύρω από αυτήν. Κατά τον Αττίλα Ι υπήρξε, ούτως ή άλλος, τέτοιας έκτασης στρατηγικός αιφνιδιασμός, που δεν προλάβαινε να οργανωθεί μείζων επιχείρηση, ενώ και κατά τον Αττίλα ΙΙ, θα ήταν στρατηγικά άφρον να διακινδυνεύσει η Ελλάς χωρίς σημαντική προετοιμασία το μείζον της αεροπορικής και της ναυτικής της ισχύος σε μία σύγκρουση που θα γινόταν σε χώρο που είχε επιλέξει και ευνοούσε την Τουρκία. Η προφανής αντίδραση σε αυτές τις περιπτώσεις, ιστορικά, είναι η αντίδραση του αδυνάμου: η τακτική της αεροπορικής και ναυτικής άρνησης, δηλαδή η προσπάθεια να εμποδιστεί ο αντίπαλος να κυριαρχήσει στην περιοχή που επέλεξε να ενεργήσει. Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, από συγκυρία, το καλοκαίρι του 1974 είναι ιδανικά προετοιμασμένες να επιτύχουν κάτι τέτοιο, καθώς διαθέτουν μικρούς αλλά ισχυρότατους πυρήνες τεχνολογικής και επιχειρησιακής υπεροχής οι οποίοι, μάλιστα, είναι ιδανικοί για τον ρόλο της άρνησης -σε εκείνη τη στιγμή και σε εκείνη την περίσταση- και για τους οποίους δεν υφίσταται κανένα κώλυμα «ειδικής φύσεως». Οι δυνάμεις αυτές είναι, προφανώς, από ναυτικής πλευράς, τα υποβρύχια κλάσης 209/1100 και από αεροπορικής πλευράς η 339 Μοίρα «Αίας» (η «ειδική» ενισχυμένη μορφή εκείνης της στιγμής).

Με τα μέσα αυτά, οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι σε θέση να κλονίσουν αποφασιστικά μία βασική βεβαιότητα και προϋπόθεση της τουρκικής στρατιωτικής επιχείρησης: ότι αυτή θα διεξαχθεί ανενόχλητη από στρατιωτική παρέμβαση εκτός Κύπρου, και ειδικότερα: ότι οι χερσαίες δυνάμεις θα διεκπεραιωθούν δια θαλάσσης με ασφάλεια στην Κύπρο, ότι θα ενεργήσουν με -ανενόχλητη- εντατική αεροπορική υποστήριξη, και ότι δεν θα υποστούν οι ίδιες αεροπορικές επιθέσεις από τον αντίπαλο. Αυτές ήταν οι απολύτως ουσιώδεις στρατιωτικές προϋποθέσεις κατά τον Αττίλα Ι, τις οποίες οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις ήταν ασφαλώς σε θέση να κλονίσουν, ΕΦ’ ΟΣΟΝ ΕΊΧΑΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΛΗ. Ειδικά σε ό,τι αφορά την Πολεμική Αεροπορία, αφ’ ενός η -εφ’ άπαξ- αποστολή από F-84F θα κλόνιζε την τουρκική επιχειρησιακή «ασυδοσία», κι αυτό σε μία ιδιαίτερα λεπτή φάση της επιχείρησής τους, θα αποσπούσε αεροπορικής δυνάμεις που πίεζαν αφόρητα την Εθνική Φρουρά και θα τόνωναν αποφασιστικά το κλονισμένο ηθικό των δυνάμεων στην Κύπρο – εν πολλοίς κλονισμένο και από την αεροπορική ασυδοσία της Τουρκικής Αεροπορίας και την αίσθηση εγκατάλειψης από την Ελλάδα, κυρίως στον αεροπορικό τομέα. Μία τέτοια αποστολή, δεδομένου ότι θα εκτελούταν εφ’ άπαξ, προφανώς είχε και τα όρια της επιρροής επιχειρησιακής της επιρροής, αν και τα όρια της πολιτικής της επιρροής ήταν, προφανώς, πολύ μεγαλύτερα.

Ακόμη σημαντικότερη από την αποστολή των F-84-F θα ήταν η εμπλοκή της 339 Μοίρας στην Κύπρο. Με αυτό το επιχειρησιακό εργαλείο, η Πολεμική Αεροπορία διέθετε κάτι στο οποίο η Τουρκική Αεροπορία απλούστατα αδυνατούσε να αντιδράσει. Η Πολεμική Αεροπορία είχε κάθε δυνατότητα και ευχέρεια να εκτελεί αποστολές βομβαρδισμού στην Κύπρο (και φυσικά όχι απλώς την μία και μοναδική, που τεχνηέντως αναφέρεται πάντοτε), στον ρυθμό, με τον χρόνο και με τους στόχους που αυτή επέλεγε, χωρίς η Τουρκική Αεροπορία να είναι σε θέση να αντιδρά. Επιπλέον, η αναπόφευκτη προσπάθεια της Τουρκικής Αεροπορίας να αναχαιτίσει τα αεροσκάφη της 339 Μοίρας στον μεταξύ Κρήτης και Κύπρου χώρο, θα οδηγούσε μαθηματικά σε τέτοιες τουρκικές απώλειες που θα έθεταν σε αμφισβήτηση την ίδια την διάθεση της ΤΑ να συνεχίσει την επιχείρηση στην Κύπρο συνολικά. Κατά τη φάση του Αττίλα Ι, οι στόχοι ευκαιρίας ήταν τόσοι πολλοί, μεγάλοι και γεωγραφικά συγκεντρωμένοι (ενδεικτικά, στην περιοχή Κυρήνειας) που αποστολές βομβαρδισμού θα είχαν κρίσιμες επιπτώσεις στην ίδια την αντικειμενική δυνατότητα του Τουρκικού Στρατού να συνεχίσει τις επιχειρήσεις, για να μην πούμε τίποτα για τη θέληση και το ηθικό.

Είναι προφανές ότι το μεσοδιάστημα μεταξύ των δύο επιχειρήσεων, η στρατιωτική κατάσταση για την Ελλάδα είναι δύσκολη: τυπικά δεν μπορεί να παρενοχλήσει τη συνεχή ενίσχυση των τουρκικών δυνάμεων στην Κύπρο, (οι οποίες αλλάζουν δραματικά τη στρατιωτική κατάσταση στο νησί), και η ίδια δεν μπορεί να ενισχύσει κατά αντίστοιχο τρόπο την Κύπρο -αν και ασφαλώς μπορούσε να ενισχύσει ουσιωδώς τις χερσαίες της δυνάμεις – αλλά αυτό είναι μία άλλη συζήτηση. Εξ ίσου προφανές είναι ότι η συνέχιση των Τουρκικών επιχειρήσεων στην Κύπρο βασίζεται στη βεβαιότητα που η Τουρκική, και, εξ ίσου η Αμερικανική, πλευρά έχει αποκομίσει από την επιχείρηση του Αττίλα Ι, ότι η Ελλάς θα παραμείνει παθητικός θεατής σε περίπτωση εχθροπραξιών. Είναι αυτή, και μόνον αυτή η βεβαιότητα που επιτρέπει τη διεξαγωγή του Αττίλα ΙΙ. Τη βεβαιότητα αυτή η Ελληνική Κυβέρνηση είναι σε θέση να την κλονίσει κατά το μεσοδιάστημα, με απλή διακοίνωσή της, χωρίς να χρειαστεί να εξηγήσει πώς και τι θα κάνει. Και την έμπρακτη δυνατότητα να παρέμβει στην Κύπρο δεν την παρέχουν οι θεατρινικές προετοιμασίες για αποστολή μεραρχίας, αλλά η δυνατότητα της 339 Μοίρας και των υποβρυχίων 209/1100 να παρέμβουν κατά βούληση και ατιμώρητα. Οι Τούρκοι (και οι Αμερικανοί) αντιλαμβάνονται πολύ καλά τη δυνατότητα αυτή, και παρακολουθούν προσεκτικά σημάδια που μπορεί να δείξουν προς μια τέτοια πρόθεση. Τέτοια σημάδια δεν έρχονται ποτέ. Αυτό μάλλον δεν αποτελεί έκπληξη – τουλάχιστον για τους Αμερικανούς. Πιο απλά: η αδράνεια κατά τον Αττίλα Ι και κατά το μεσοδιάστημα, έχει στρατηγική επίπτωση: ασχέτως της επίδρασης στον ίδιο τον Αττίλα Ι, είναι αυτή που επιτρέπει τον Αττίλα ΙΙ..

Σε τακτικό επίπεδο, μετά τον Αττίλα Ι η επανάληψη των εχθροπραξιών, αν δεν είναι βέβαιη, είναι πάντως ένα πολύ πιθανό ενδεχόμενο. Είναι προφανές ότι κατά τις τρεις εβδομάδες που μεσολάβησαν μέχρι τον Αττίλα ΙΙ, η ΠΑ, ΕΦ’ ΟΣΟΝ ΤΗΣ ΕΙΧΕ ΖΗΤΗΘΕΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑ, θα όφειλε να έχει λάβει μέριμνα για την αποτελεσματική δράση της σε επόμενο γύρο. Υπό τις συνθήκες που διαμορφώνονταν, η εφ’ άπαξ αποστολή των F-84F θα ήταν, πλέον, μικρότερης σημασίας (αν και όχι άνευ αξίας). Παρέμενε, όμως, στο ακέραιο η δυνατότητα εμπλοκής της 339 Μοίρας. Το επιχειρησιακό πλαίσιο, βέβαια, θα ήταν πλέον διαφορετικό: ούτε μείζονες στόχοι ευκαιρίας υπήρχαν διάσπαρτοι σε πολύ περιορισμένη περιοχή, ούτε η τουρκική επιχείρηση ήταν, πλέον, σε τόσο επιχειρησιακά λεπτό στάδιο. Τι έμενε, υπό τις συνθήκες αυτές στις ΕΕΔ; Το μόνο που έμενε, πλέον, ήταν να προετοιμάσει την ενδεχόμενη δράση της 339 Μοίρας σε συνεργασία με τις χερσαίες δυνάμεις για την υποστήριξή τους σε συγκεκριμένες, ιδιαίτερες περιπτώσεις. Μία τέτοια απόφαση θα απαιτούσε την αποστολή ομάδων επαφής από τις Ελλαδικές ΔΒ στην Κύπρο, και την προσκόλλησή τους σε συγκεκριμένες μονάδες που είχαν τις πιο κρίσιμες αμυντικές αποστολές. Προφανώς το εγχείρημα δεν ήταν εύκολο, αλλά -ιδιαίτερα υπό πολεμικές συνθήκες- απολύτως εφικτό. Σε τρεις εβδομάδες, υπό πολεμική πίεση, είναι ένας αιώνας. Τι θα επετύγχανε έτσι η ΠΑ (και η Εθνική Φρουρά); Σε συγκεκριμένες, προφανώς κρίσιμες περιστάσεις, εκεί όπου εντοπίζονταν εγκαίρως μεγάλες τουρκικές συγκεντρώσεις (επειδή επέκειντο σημαντικές τουρκικές επιθέσεις), θα ήταν δυνατή η επέμβαση ελληνικών αεροσκαφών επ’ ωφελεία των χερσαίων δυνάμεων. Είναι απολύτως βέβαιο ότι τέτοιου είδους αντιδράσεις, ενώ ασφαλώς δεν θα αμφισβητούσαν τη συνολική χερσαία τουρκική υπεροχή στο νησί, θα καθιστούσαν τους -ούτως ή άλλως επιφυλακτικούς- Τούρκους, εξαιρετικά πιο επιφυλακτικούς και απρόθυμους για ευρείες επιθετικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, το ενδεχόμενο ουσιώδους ελληνικής εμπλοκής στην Κύπρο κατά τον Αττίλα ΙΙ, θα επιδρούσε καταλυτικά στους στρατηγικούς υπολογισμούς όλων των εμπλεκομένων μερών. Ειδικότερα, η Τουρκία θα έπρεπε να επιλέξει μεταξύ του να στραφεί άμεσα κατά της Ελλάδος, δηλαδή όχι στον οριοθετημένο χώρο της Κύπρου αλλά στο Αιγαίο, μια ενέργεια όμως που τίναζε στον αέρα τις συνολικές ισορροπίες της Ανατολικής  Μεσογείου, και την οποία θα έσπευδαν με τρόμο να αποτρέψουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι, με πρώτους τους Αμερικανούς. Προφανώς όμως, οι Αμερικανοί ανακάλυψαν ότι ήταν πιο εύκολο το να αποτρέψουν τους Έλληνες πολιτικούς και στρατιωτικούς από το να υπερασπιστούν το εθνικό τους έδαφος…

6.  Ένα Πραγματικό (αντι)Παράδειγμα: Ο Πόλεμος των Νήσων Φώκλαντ/Μαλβίνων

Αν θέλει κανείς να ελέγξει τη σοβαρότητα των αναφερομένων από τον κ. Βρεττό για την Κύπρο, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο, δεν έχει παρά να τα αντιπαραβάλει με την αντίδραση των Βρετανών στην κατάληψη των νήσων Μαλβίνων/Φώκλαντ από τους Αργεντινούς. Για λόγους έκτασης και μόνον, δεν θα αναφερθούν εδώ στα βασικά στρατιωτικά και πολιτικά δεδομένα τα οποία διείπαν τη σύγκρουση εκείνη. Δεν θα αναφερθούν οι… εξωφρενικές αποστολές βομβαρδισμού του διαδρόμου από/προσγείωσης του αεροδρομίου του Λιμένα Στάνλεϋ (αποστολές Black Buck 1 έως 7) από… ένα μοναδικό αρχαίο βομβαρδιστικό τύπου Vulcan που απογειωνόταν από τη Νήσο την Αναλήψεως (απόσταση από τον στόχο: 3.377,26 ν.μ.)· ίσως στο σημείο αυτό ο κ. Βρεττός, που θεωρεί ότι η εντατικά εκπαιδευμένη 339, με την αφρόκρεμα των χειριστών της ΠΑ της εποχής και με ένα αεροσκάφος που ήταν μια γενιά πιο προηγμένο από τις αρχαιότητες που πετούσαν πάνω από την Κύπρο, δεν έπρεπε να εμπλακεί -εν μέσω πολέμου- «μη κι έχει απώλειες») αρχίσει να αντιλαμβάνεται τι σημαίνει «ιστορία, παράδοση και ικανότητα προσωπικού» για έναν οργανισμό, όταν δεν χρησιμοποιείται ως κούφια παρόλα σε δεκάρικους[xvi].

Μπορεί κανείς να περιοριστεί στην ίδια την διαδικασία της λήψης της απόφαση από τη Βρετανική Κυβέρνηση να ανακαταλάβει στρατιωτικώς τα δύο νησιά, που ήταν απλώς μία ξεχασμένη αποικία της, άνευ καμίας εθνικής ή στρατηγικής σημασίας, στην άκρη, κυριολεκτικά, του κόσμου. Η αποφασιστική σύσκεψη έλαβε χώρα το απόγευμα της 31ης Μαρτίου 1981, όταν είχε καταστεί σαφές ότι στις επόμενες ώρες οι Αργεντινοί θα καταλάμβαναν τα νησιά και οι εκεί βρετανικές δυνάμεις προφανώς θα αδυνατούσαν να αντιδράσουν. Αφού αρχικά οι περισσότεροι πολιτικοί και στρατιωτικοί αρμόδιοι εισηγήθηκαν στην πρωθυπουργό της χώρας ότι πρέπει να διαπραγματευτούν με τους εισβολείς επειδή αδυνατούσαν να αντιμετωπίσουν στρατιωτικά την ενέργεια των Αργεντινών, παρενέβη, στο όριο της θεσμικής του αρμοδιότητας, ο Αρχηγός του Βρετανικού Ναυτικού Ναύαρχος Henry Leach (δηλ. ο αξιωματούχος αντίστοιχος του  Αραπάκη). Όπως περιγράφει ο ίδιος, και παραθέτει και η επίσημη βρετανική ιστορία του πολέμου:

[..] at one stage the Prime Minister asked me, ‘Supposing the Argentines do invade the Falklands, do you really think that we can recapture them?’ I replied that yes, I did think so, that it would be a high-risk venture. And there were all sorts of details that were discussed too, like the degree of air cover or the lack of it, and so forth. But to sum it up, my reaction was that yes, we could recapture, it would be a high-risk venture, but I then stuck my neck out (which was beyond my terms of reference really) and said, ‘And we should’. She was on to that like a hawk and said, ‘Why do you say that?’ so I said, ‘Because if we do not, if we muck around, if we pussyfoot, if we don’t move very fast and are not entirely successful, in a very few months’ time we shall be living in a different country whose word will count for little’. She gave me a very cold look and then cracked into a grin, because it was exactly, I think, what she wanted to hear.[xvii] [xviii]

(Μετάφραση: [..] σε κάποια φάση η Πρωθυπουργός με ρώτησε: «Αν υποθέσουμε ότι οι Αργεντινοί όντως εισβάλουν στα Φώκλαντ, πιστεύετε πραγματικά ότι μπορούμε να τα ανακαταλάβουμε;» Απάντησα πως ναι, το πιστεύω, και πως θα ήταν ένα πολύ επικίνδυνο εγχείρημα. Και υπήρχαν και ένα σωρό λεπτομέρειες που είχαν αναφερθεί, όπως ο βαθμός της αεροπορικής κάλυψης ή η απουσία τέτοιας κάλυψης, και ούτω καθεξής. Αλλά συνοψίζοντας, η αντίδρασή μου ήταν ότι ναι, μπορούσαμε να τα ανακαταλάβουμε, θα ήταν πολύ επικίνδυνο εγχείρημα, αλλά μετά αποτόλμησα (στην πραγματικότητα υπερβαίνοντας τη θεσμική μου αρμοδιότητα) και είπα: «Και πρέπει να τα ανακαταλάβουμε». Αυτό το άρπαξε σα γεράκι, και μου είπε «Γιατί το λέτε αυτό;» οπότε απάντησα: «Γιατί αν δεν το κάνουμε, αν χασομεράμε, αν υπεκφεύγουμε, αν δεν ενεργήσουμε πολύ γρήγορα και δεν είμαστε απολύτως επιτυχείς, σε πολύ λίγους μήνες θα ζούμε σε μία διαφορετική χώρα, που ο λόγος της θα έχει πολύ μικρή σημασία». Μου έριξε ένα πολύ κρύο βλέμμα, και μετά έσκασε ένα χαμόγελο, επειδή, νομίζω, ήταν αυτό ακριβώς, που ήθελε να ακούσει.)

Όποιος υποστηρίζει ότι «ο πόλεμος είναι μία πολύ σοβαρή υπόθεση για να εξετάζεται με συναισθηματισμούς, είναι χρήσιμο να γνωρίζει πώς έχουν διεξαχθεί οι πραγματικοί (και νικηφόροι) πόλεμοι.

7. Συμπέρασμα

Ο κ. Βρεττός έγραψε ένα άρθρο απροσδιορίστου θέματος και θέσεως. Είναι πολύ εύκολο να κατανοήσει κανείς ότι ο συντάκτης θεωρεί ότι η Ελλάδα καλώς δεν επενέβη στρατιωτικώς στην Κύπρο το 1974 για να ενισχύσει τις χειμαζόμενες ελληνικές δυνάμεις. Για τον σκοπό αυτόν, προβάλλει στρατιωτικούς λόγους οι οποίο είτε βασίζονται σε στοιχεία ανακριβή, είτε απλώς διαψεύδουν τους ισχυρισμούς του. Οι πολιτικοί λόγοι που προβάλλει είναι επιεικώς αξιοθρήνητοι, και τελικώς, καταλήγουν σε αυτό που εξ αρχής να διαφανεί στο όλο άρθρο: δεν έχουμε καμία υποχρέωση απέναντι στην Κύπρο, η Κύπρος δεν είναι Πατρίδα μας, άρα γιατί να θέσουμε τους εαυτούς μας σε κίνδυνο για κάποιους ξένους; Βέβαια, ακόμη και με αυτό το έσχατο επιχείρημα, δεν εξηγεί πως κρίνει με τόση άνεση ότι καλώς αφέθηκαν χωρίς υποστήριξη οι Ελλαδίτες συνάδελφοί του (συμπατριώτες του με βούλα γνησιότητας) οι οποίο βρέθηκαν στην Κύπρο σε διατεταγμένη υπηρεσία.

Τελικώς, τα πράγματα με το άρθρο του κ. Βρεττού είναι απλά: γράφτηκε ένα άρθρο προκειμένου να προστατευθεί η πολιτική μνήμη του «Εθνάρχη» Καραμανλή, και μάλιστα με αδιάσειστα «τεχνικά» επιχειρήματα. Αναπόφευκτα, τα «αδιάσειστα» τεχνικά επιχειρήματα ήταν εκείνα τα ίδια έωλα επιχειρήματα που χρησιμοποίησαν οι φυσικοί αυτουργοί της εγκατάλειψης της Κύπρου, η κατάπτυστη τριάδα Μπονάνου-Αραπάκη-Παπανικολάου. Και αναπόφευκτα καταλήγουν στο εμετικό «Οι Τούρκοι κτυπούν την Κύπρο και εμείς είμαστε Ελλάς!» που εκστόμισε ο Μπονάνος στις 0500 της 20ης Ιουλίου 1974.

Το κείμενο του κ. Βρεττού μας λέει πολύ λίγα σχετικά με την υπόθεση της Κύπρου, μας λέει όμως αρκετά πράγματα για τον ίδιο.

8. Υστερόγραφο

Στην αρχή του κειμένου υπάρχει μία αφιέρωσή: το κείμενο αφιερώνεται στον ηρωικό Λοχαγό (ΜΧ) Σωτήριο Σταυριανάκο, που έπεσε μαχόμενος στις 16 Αυγούστου 1974 στο Ύψωμα Β’, στην περίμετρο του παλαιού στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ στην Κύπρο. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Λοχία Διονυσίου Πλέσσα, αυτός βλέποντας τις συνεχείς επιθέσεις του τουρκικού στρατού και τη συντριπτική υπεροχή των Τούρκων με άρματα και πολυάριθμο πεζικό, απευθύνθηκε στον Σταυριανάκο λέγοντάς του (αφήγηση του ιδίου):

«Δε μου λες, κύριε Λοχαγέ εμείς εδώ οι λίγοι, τι κάνουμε; Τι παριστάνουμε; Τους 300 του Λεωνίδα; Γιατί όσο και να αντέξουμε, όσο και να κρατήσουμε, σε κάποια στιγμή θα πέσουμε».

Ο Λοχαγός Σταυριανάκος απάντησε:

«Άκουσε να σου πω Λοχία. Είμαστε Έλληνες Στρατιώτες, εδώ είναι Ελλάδα και είμαστε υποχρεωμένοι να πέσουμε μέχρι ενός. Τα άρματα θα περάσουν από πάνω μας».

Λίγο αργότερα, σηκώθηκε από τη θέση μάχης που κατείχε για να εξουδετερώσει πολυβολητή επερχόμενου τουρκικού άρματος. Εκείνη τη στιγμή δέχτηκε βλήμα που τον φόνευσε.

Είναι χρήσιμο να αντιπαραβληθούν τα λόγια του Σταυριανάκου με το απόσπασμα του κειμένου:

Η άποψη ότι «πολεμάς με ό,τι έχεις, είναι σωστή όταν αναφέρεσαι στην Πατρίδα σου, αλλά το 1974, η Κύπρος βρισκόταν μακράν της Ελλάδος τόσο με όρους γεωγραφικούς όσο -και χειρότερα- πολιτικούς, και είχε απομακρυνθεί από την ιδέα της Ένωσης. Ακολουθούσε ανεξάρτητη, δική της πολιτική.

«Είναι κι αυτή μια στάσις. Νοιώθεται», όπως θα έλεγε κι ο ποιητής.

Υποσημειώσεις

[i] Υπό μία έννοια, η πρώτη αναφορά στο περιοδικό «Στρατηγικόν» εξ αιτίας του άρθρου Βρεττού είναι άδικη, δεδομένου ότι πρόκειται για αξιοσημείωτο περιοδικό, ακριβώς του είδους που δεν υφίσταται στην Ελλάδα. Σε προσεχές σημείωμα, θα παρουσιαστεί αναλυτικότερα και… δικαιότερα.

[ii] Στοιχεία προσωπικής αναφοράς Παπανικολάου προς Καραμανλή

[iii]  Στρατηγικόν, τ.2, σελ. 75

[iv] Απόρρητη Έκθεση «Επί Ενισχύσεως [..], 14/8/74 (Στρατηγικόν, τ.2, σελ. 78)

[v] Αναφορά σε εκθέσεις Μπονάνου-Παπανικολάου

[vi] Τα στοιχεία για την αποστολή των F-84F αντλούνται κυρίως από το άρθρο του Γιώργου Λαμπράκη: Όταν τα F-84F θα χτυπούσαν τους Τούρκους στην Κερύνεια – Η αποστολή που ματαιώθηκε την τελευταία στιγμή… Το άρθρο περιλαμβάνει τις μαρτυρίες του Πτεράρχου (Ι) ε.α. Ορφανάκη Γεωργίου, Πτεράρχου (Ι) ε.α. Ορέστη Κριτσωτάκη, Αντισμηνάρχου (Ι) ε.α. Κουμπούρη Παναγιώτη, καθώς και στοιχεία από το βιβλίο «Ελληνικά Φτερά στην Κύπρο» του Υποπτεράρχου (Ι) ε.α. Γεωργίου Μήτσαινα,

[vii] Στην πραγματικότητα, στο ΓΕΕΦ και στο ΑΕΔ δεν υπήρχαν πολλές αμφιβολίες σχετικά με το που θα λάμβανε χώρα η τουρκική απόβαση. Βλ. Χαραλαμπόπουλος Χαράλαμπος: Περιμένοντας τον Αττίλα, Εστία, 1992, για την εκτενή και τεκμηριωμένη μαρτυρία του προηγούμενου Α/ΓΕΕΦ σχετικά με το θέμα. Φυσικά, στο ίδιο βιβλίο θα δει κανείς και τη μάλλον σουρεαλιστική αντίληψη που διείπε την ηγεσία του ΑΕΔ και του ΓΕΕΦ σχετικά με την αντιμετώπισή της, ειδικά ως προς τις «προϋποθέσεις». Δυστυχώς, όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι και οι σημερινές Ένοπλες Δυνάμεις κυριαρχούνται από το ίδιο πνεύμα.

[viii] Central Intelligence Agency: Military Capabilities of Turkey-Greece-Cyprus, Απόρρητη Έκθεση. Το όνομα του συντάκτη παραμένει διαβαθμισμένο. Η έκθεση αποχαρακτηρίστηκε και δημοσιοποιήθηκε στις 22/03/2001.

[ix] Επιστολή Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Χριστόδουλου Μέγγουλη, (Διοικητής ΔΑΥ το καλοκαίρι του 1974) στο περιοδικό Πόλεμος και Ιστορία, τεύχος 68, Νοέμβριος 2003.

[x] Σάββα Βλάσση «Η Ελληνοτουρκική Αερομαχία στο Αιγαίο το 1974», Άγνωστοι Στρατιώτες, Κύπρος», τ.1, Εκδόσεις Δούρειος Ίππος, 2004

[xi] Τα στοιχεία σχετικά με την κατάσταση και την αποστολή της 339 Μοίρας «Αίας» αντλήθηκαν από το βιβλίο του Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Παναγιώτη Μπαλέ (αξιωματικού επιχειρήσεων της δεύτερης μοίρας Phantom 338 «Άρης» και προσωρινού Αξιωματικού Επιχειρήσεων της «προσωρινής» ενισχυμένης 339 Μοίρας «Αίας» το θέρος του 1974) «Παρακαταθήκες Αετών», εκδόσεις Ινφογνώμων, 2012, το άρθρο του Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Σωτηρίου Κοντογιάννη (διοικητή της πρώτης μοίρας Phantom 339 «Αίας») «Η Συγκρότηση της Πρώτης Μοίρας Phantom. Εκπαίδευση στις ΗΠΑ, Κρίση Κύπρου, Συγκρότηση ΣΟΤ», Στρατιωτική Ιστορική Έρευνα, τ.1,  Σεπτέμβριος 2013, άρθρου του Σάββα Βλάσση «Πετώντας με την 309 TFS, Η Εκπαίδευση των Ελλήνων στη Φλώριδα», Στρατιωτική Ιστορική Έρευνα, τ.1,  Σεπτέμβριος 2013, μαρτυρία Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Γεωργίου Σκαρλάτου «Το Ατύχημα των Phantom στο Ηράκλειο», Άγνωστοι Στρατιώτες, Κύπρος», τ.1, Εκδόσεις Δούρειος Ίππος, 2004, μαρτυρία Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Χριστόδουλου Μέγγουλη «Η Πολεμική Αεροπορία ήταν έτοιμη», Άγνωστοι Στρατιώτες, Κύπρος, τ.2, Εκδόσεις Δούρειος Ίππος, 2010,

[xii] Επιστολή στην εφημερίδα «Το Βήμα», 31 Αυγούστου 2000

[xiii] Επιστολή στην εφημερίδα «Το Βήμα», 11 Σεπτεμβρίου 2000

[xiv] σελ. 75

[xv] Απόρρητη Έκθεση «Επί Ενισχύσεως [..], 14/8/74 (σελ. 78)

[xvi] Η επιχείρηση αυτή έχει επικριθεί ως ανούσια και απλή «επίδειξη σημαίας» από την RAF, η οποία εκ των πραγμάτων δεν θα μπορούσε να παίξει αποφασιστικό ρόλο στη σύγκρουση. Είναι όμως ενδεικτική της τόλμης και της αποφασιστικότητας του Όπλου, καθώς και της ικανότητάς του να επιχειρεί όταν κρίνει ότι υπάρχει λόγος γι’ αυτό.

[xvii] Sir Lawrence Freedman: The Official History of the Falklands Campaign, vol I, Routledge 2005, σ. 181

[xviii] Dorman A, Kandiah M., Staerck G. (eds): The Falklands War, CCBH Oral History Programme, σ. 29

346 Responses to Αεροπορική Ισχύς και Κύπρος: Πόσο Μακρυά είναι η Κύπρος, Αλήθεια;

  1. SPY_GR says:

    Εξαιρετική και εμπεριστατωμένη ανάλυση.

  2. scarab says:

    Ενδιαφέρουσα ανάρτηση, που χρονικά συμπίπτει και με την έκδοση και σε hard copy (είναι διαθέσιμοι στο διαδίκτυο) των πρώτων 6 τόμων ( από τους 32 συνολικά) από το «Φάκελο της Κύπρου» με τα πρακτικά των συνεδριάσεων και τις καταθέσεις μαρτύρων στην Εξεταστική των Πραγμάτων Επιτροπή του Βουλής των Ελλήνων.
    Δεν είναι αυτονόητο πως όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες είναι και αλήθειες, αλλά εν πάση περιπτώσει, πρόκειται για έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών, που βοηθούν όσους συνεχίζουν να μελετούν για το τι έγινε στην Κύπρο τον Ιούλιο και Αύγουστο του 1974.
    Εν προκειμένω, ξεχώρισα το παρακάτω απόσπασμα που ίσως προσθέτει κάτι σε όσα αναφέρετε στην ανάρτησή σας.
    Υπάρχουν και άλλα σημεία από καταθέσεις πολλών ακόμη μαρτύρων, αλλά αυτό ίσως είναι το πιο χαρακτηριστικό.
    Φάκελος Κύπρου Τόμος 3, Συνεδριάσεις 2 -10 Ιουλίου 1986 σελίδες 310 και 311 από την μαρτυρία του συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Κομπόκη.
    Αυτός που ρωτάει, είναι το μέλος της Εξεταστικής Επιτροπής, ο βουλευτής Ηρακλείου του ΠΑΣΟΚ, Ιωάννης Παπαδονικολάκης πρώην ιπτάμενος της ΠΑ που αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του υποπτεράρχου.
    Ο συνταγματάρχης Κομπόκης δεν νομίζω ότι χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις για όσους έχουν μελετήσει έστω και λίγο τα όσα διαδραματίστηκαν στην Κύπρο τον Ιούλιο και Αύγουστο του 1974.
    Αντιγράφω ως έχουν δημοσιευθεί:
    ΠΑΠΑΔΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ: Μάλιστα. Και μια τελευταία ερώτηση. Θα ήθελα να σας ρωτήσω, στο σχέδιο Κ υπήρχε παράρτημα, αεροπορική υποστήριξη του σχεδίου Κ; Αν το ξέρετε, μπορεί και να μην το ξέρετε.
    ΚΟΜΠΟΚΗΣ: Απήντησα σε κάποια σχετική ερώτηση νωρίτερα. Δεν το έχω δει εγώ γραμμένο, αλλά ήταν κοινή πεποίθηση ότι ήταν δυνατή η αεροπορική υποστήριξη έστω ή μικρή αυτή, δηλαδή ορισμένων αεροσκαφών που θα φτάνανε κάτω. Τι ξέραμε εμείς δηλαδή, να το πω με άλλα λόγια; Τα αεροσκάφη θα φτάνανε κάτω, είχαν δυνατότητα να παραμείνουν στον αέρα, με τη φρασεολογία των αεροπόρων, ολίγα λεπτά, να ρίξουν τις βόμβες τους ή να κάνουν τις προσβολές τους διά των πολυβόλων και εν συνεχεία να επιστρέψουν. Εάν αυτά τα λεπτά γινόντουσαν περισσότερα, αυτά τα αεροπλάνα ή έπρεπε κάπου αλλού να προσγειωθούν σε άλλη χώρα ή να πέσουν στη θάλασσα.
    ΠΑΠΑΔΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ: Μάλιστα. Ναι, αυτό ήταν μια παλαιά σχεδίαση η οποία ανεφέρετο σε κάποιο σχέδιο Κ μιας κάποιας εποχής που ήμουν και εγώ χειριστής του σχεδίου Κ, γιατί και εγώ είμαι αξιωματικός, προέρχομαι και εγώ από τις ένοπλες δυνάμεις και ελπίζω να αντιληφθήκατε ότι προέρχομαι και από την αεροπορία. Γα πληροφόρησή σας και πληροφόρηση των συναδέλφων και τελειώνω εδώ. Ένα λεπτό, κύριε πρόεδρε. Επρόκειτο ακριβώς να παρέμβουν εκεί 20 F-84F, κακώς αναφέρετε τα PHANTOMS. Τα PHANTOMS ήταν 9 στο Ηράκλειο και προεβλέπετο να παράσχουν αεροπορική κάλυψη στην κύρια δύναμη κρούσεως που ήταν 20 F-84F στο αεροδρόμιο του Καστελίου και τα οποία εκίνησαν τους κινητήρες, έλαβαν θέση απογειώσεως και τελικά κάποια διαταγή, που αφορά τον αρχηγό της αεροπορίας και τους άλλους, ήταν εκείνη που τα σταμάτησε. Τίποτα άλλο. Ευχαριστώ πολύ.
    ΚΟΜΠΟΚΗΣ: Κάνατε την πίκρα μου ακόμη μεγαλύτερη, διότι εγώ νόμιζα μόνο λίγα αεροσκάφη μπορούσαν να φτάσουν κάτω.
    ΠΑΠΑΔΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ: Όχι, είχε γίνει εν τω μεταξύ και αυτό που λέμε combat profile, δηλαδή είχε δοκιμαστεί και η διάρκεια πτήσεως και είχε βγει ότι με ειδικές δεξαμενές και με προωθητικούς μηχανισμούς τα αεροπλάνα μπορούσαν να απογειωθούν με πλήρες φορτίο. Το combat profile δε είχε γίνει…
    ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Μου επιτρέπετε, κύριε Παπαδονικολάκη, δεν έχει χαρακτήρα ερωτήσεως αυτό.
    ΠΑΠΑΔΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ: Ένα δευτερόλεπτο, κύριε πρόεδρε, να το ολοκληρώσω.
    ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Αυτό έχει χαρακτήρα ενημερώσεως των μελών της Επιτροπής και αυτό είναι άλλο θέμα.
    ΠΑΠΑΔΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ: Έχετε απόλυτο δίκιο. Τελώ εν γνώσει αυτού. Αν θέλετε να το ολοκληρώσω, είναι ένα δευτερόλεπτο. Είχε γίνει αυτό. Ήταν Καστέλι-Ελασσόνα και επιστροφή, ήταν η ίδια απόσταση Κύπρος-Καστέλι και είχε βγει ότι μπορούσαν να πάνε τα αεροπλάνα. Τίποτε άλλο. Ευχαριστώ πολύ.

  3. Kostas Kladianos says:

    ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΒΕΛΙΣΑΡΙΕ ΚΑΙ ΣΥΓΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΝΤΡΑ ΜΑΣ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ!

  4. Kostas Kladianos says:

    Kαι κάτι που θυμήθηκα από το παράδειγμα των Φώκλαντ….

    Όταν τα πρώτα Vulcan τροχοδρομούσαν για την έναρξη ανάπτυξης τους στην νήσο της Αναλήψεως -Βlack Buck-, ο χαρακτηριστικό θόρυβος των κινητήρων τους, ενόχλησε σφόδρα τους παριστάμενους στην τελετή ένταξης των πρώτων tornado, που εκστασιασμένοι από το νέο μαχητικό κρούσης, αδυνατούσαν να φανταστούν τα μικρά αλλά εξαιρετικής σημασίας αποτελέσματα των γηραιών τιτάνων με την »ηχητική μόλυνση».

  5. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    Σημαντικό άρθρο και όπως πάντα εμπεριστατωμένο. Θεωρώ ότι αποδείξατε ότι δυνατότητα στρατιωτικής εμπλοκής από Ελλάδα σε Κύπρο για επηρεασμό καταστάσεων υπήρχε. Για πολίτικους λογούς δεν επιλεχθεί.

    Παρόλα αυτά θα είμαι ο δικηγόρος του διαβόλου σε δυο σημεία

    α) Θεωρώ ότι σωστά επισημάνατε ότι πρέπει να αναλυθεί το θέμα ελληνικής εμπλοκής διαφορετικά στης τρεις φάσεις του πόλεμου (Αττίλα Ι, Ανακωχή, Αττίλα ΙΙ). Αλλά μετά στην ανάλυση έχουμε την άγνοια μιας βασική πολίτικης παραμέτρου που διαφοροποιεί τον Αττίλα Ι με τον Αττίλα ΙΙ. Η σκληρή αλήθεια είναι ότι διεθνώς ο Αττίλα Ι θεωρήθηκε, και θεωρείται γενικά. σαν νόμιμη, η τουλάχιστον αποδεκτή κίνηση της Τουρκιάς σε αντίδραση της κίνησης της Ελλάδος με το πραξικόπημα του Σαμψών. Πριν την παραίτηση Σαμψών οποιαδήποτε ελληνική στρατιωτική κίνηση θα θεωρούνταν κίνηση υποστήριξης του πραξικοπήματος και τον σκοπών του, παρά υπεράσπισης στην Κύπρο. Αυτό το στοιχείο δεν σημαίνει ότι δεν έπρεπε να χτυπήσει η Ελλάδα της αποβατικές δυνάμεις. Αλλά μπορεί να ακύρωνε ως ένα βαθμό οποιαδήποτε πολιτικά και διπλωματικά ευεργετήματα του περιορισμού του προγεφυρώματος, και της αποτροπής ένωσης προγεφυρώματος μεταξύ τουρκικού θύλακα Λευκωσίας και τούρκικων θέσεων Κυρήνειας. Αν μάλιστα καταλαμβάνονταν ο θύλακας από τη ΕΦ, με προεδρία Σαμψών, και με αναπόφευκτα κάποια εγκλήματα από ηλίθιους της ΕΟΚΑ Β, η διπλωματική κατάσταση θα χειροτέρευε περισσότερο. Ξανα-επαναλαμβάνω. Δεν λέω ότι δε έπρεπε να χτυπήσουν η ΕΔ της Τουρκικής θέσεις. Έπρεπε. Απλά θεωρώ ότι δεν νομίζω ότι οτιδήποτε παρά εκδίωξη του Τούρκικου Στράτου από τον νησί (που στο κείμενο θεωρείτε απίθανο ακόμα και με ελληνική εμπλοκή), δεν θα επέφερε κάλο διπλωματικό πεδίο για την Ελληνική και Κυπριακή πλευρά. Ο Τουρκικός στρατός θα παρέμενε στο προγεφύρωμα. Οι άλλοι θύλακες πλην Λευκωσίας θα παράμεναν θέμα, και ότι θα επακολουθούσε την πτώση του θύλακα της Λευκωσίας θα δυσκόλευε την ελληνική θέση (συν του ότι γιατί να παραιτηθεί ο Σαμψών αν η Ελλάδα έχει μπλεχτεί, βασικά γιατί και ο Ιωαννίδης?).

    Β) Θεωρώ ότι υποτιμάται η θέληση της Τουρκικής ηγεσίας για Ε/Τ πόλεμο η απειλή. Ζώντας στην Τουρκιά, παντρεμένος με Τουρκάλα, μιλώντας για αυτά τα θέματα με Τούρκους, διαβάζοντας για τα πολιτικά της Τουρκιάς, θεωρώ απίθανο ο Ετσεβιτ να κάνει πίσω αν οι ΕΔ χτυπούσαν τον Αττίλα Ι, και ειδικά αν έχει πέσει ο θύλακας τις Λευκωσίας. Στην Τουρκιά το Κυπριακό σε λαϊκό επίπεδο φαίνεται μόνο μέσα από το πρίσμα της Κρήτης. Ότι η Τουρκιά έχασε την Κρήτη και δεν έκανε τίποτα για να σταματήσει την καταστροφή των Τουρκο-κρητικών (φυσικά ξεχνιέται ότι η τελική καταστροφή στον Τ/Κ επήλθε λόγω Τούρκικων ενεργειών το 1922) και ότι δεν έπρεπε να γίνει αυτό στην περίπτωση της πιο εγγύς Κύπρου (να πω εδώ ότι τα περί στρατηγικής σημασίας της Κύπρου για την Τουρκιά ακόμα και αν δεν υπήρχε μουσουλμανικού στοιχείο αγνοεί ότι άλλες επιλογές έχει μια χωρά όταν υπάρχει μειονότητα και άλλες όταν δεν υπάρχει, και ότι στο τέλος ο απλός λαός δεν συγκινείται από βραχονησίδες κτλ, αλλά εξεγείρεται με φωτογραφίες και ιστορίες σφαγμένων-αληθές η όχι. Η πεθερά μου πχ ότι θυμάται από το Κυπριακό είναι τα πρωτοσέλιδα της Χουριγετ με την σφαγμένη οικογένεια). Ο κόσμος έβραζε, το θέμα χρησιμοποιούνταν σαν ρόπαλο εσωτερικής πολίτικης από Ντεμιρέλ, Ετσεβιτ κτλ, είχες βόμβες στους δρόμους, και φήμες για στρατιωτικό πραξικόπημα. Θεωρώ απίθανο ο Ετσεβιτ να αποδέχονταν ήττα. Λογικό σε περίπτωση αποκοπής θύλακα από προγεφύρωμα, και κατάληψης θύλακα από ΕΦ, να απειλήσει πόλεμο. Στο κάτω κάτω αυτό θα αποτελούσε δικαιολογία και επέμβαση ΝΆΤΟ και μεσώ Μ. Βρετάνιας στο θέμα και νέου διπλωματικού γύρου. Γύρου που απίθανο να έδινε στην Ε/Κ πλευρά αυτό που ήθελε.

    Ο Αττίλας ΙΙ είναι φυσικά άλλη ιστορία, άλλες διπλωματικές συνθήκες κτλ. Σε αυτήν την περίπτωση θα είχαμε το απτό του περιορισμού της εδαφική απώλειας, και εθνοκάθαρσης Ελλήνων. Και τα δυο είναι καίριά σημασίας.

    Αλλά είτε μιλάμε για Αττίλα Ι είτε Αττίλα ΙΙ, δεν βλέπω πως αποφεύγεται η διχοτόμηση. Περιορισμός εδάφους υπό Τουρκική κατοχή, ναι. Αλλά αποφυγή ντε-φάκτο διχοτόμησης? Όχι.
    Ξανά λέω ότι έπρεπε να κάνουμε κάτι, και ότι αποδεικνύετε ότι αυτό μπορούσε να γίνει. Η διαφωνία μου είναι ως προς τα πολιτικά-διπλωματικά αποτελέσματα κυρίως με Αττίλα Ι.

    Με Σεβασμό
    Κωνσταντίνος Τραυλός

  6. Εύγε Βελισάριε. Μία,τρόπον τινά, δικαίωση για τους πεσόντες (και όχι μόνον) της υπόθεσης.

  7. npo says:

    Χαίρομαι πάρα πολύ γι αυτό το άρθρο, περίμενα κάτι για το Κυπριακό πως και πως, γιατί

    (α) θεωρώ την ήττα στην Κύπρο και τον τρόπο με τον οποίο αυτή συνέβη ως την αρχή μιας κατηφορικής πορείας και του Ελλαδικού και του Κυπριακού Ελληνισμού προς την εξαφάνιση. Μιλάω για τα μυαλά μας, πως βλέπουμε απο εκείνη την στιγμή και μετά τον εαυτό μας και τον κόσμο.

    (β) Η εικόνα που έχω σχηματίσει είναι πως δυστυχώς πολεμήσαμε σαν απτόλεμοι κι ερασιτέχνες και ηττηθήκαμε πρακτικά με κατεβασμένα τα χέρια σαν γερασμένα και κουρασμένα παλικάρια. Οι επικλήσεις επικλήσεις σε ξένο παράγοντα, σε προδοσίες και (σποραδικούς) ηρωισμούς είναι απλά η γνωστή νεοελληνική μέθοδος για να μην αλλάξουμε τίποτα. Κυρίως να μην αλλάξουμε αυτό που ανέφερα παραπάνω, τον τρόπο που βλέπουμε τους εαυτούς μας στον κόσμο και άρα τον τρόπο που δρούμε μέσα σ αυτόν τον κόσμο. Κι αυτό αφορά ομοίως την ελίτ μας όσο κι εμάς τους ποπολάριους. Η ρήση του Ναυάρχου Κουντουριώτη τα λέει όλα για την χαώδη διαφορά νοοτροπίας του έθνους τότε και τώρα.

    «Οὐδὲν ἔθνος δύναται νὰ θαλασσοκρατεῖ ἐφ᾿ ὅσον δὲν θεωρεῖ τὰ πολεμικὰ πλοῖα προορισμένα νὰ κινδυνεύουν»

    (γ) Δεν αντιλαμβάνομαι γιατί μιλάμε τόσο πολύ για την απόσταση της Κύπρου. Όπως το καταλαβαίνω εγώ Τουρκική επίθεση στην Κύπρο = Ελληνική επίθεση στην Τουρκία έως ότου αποσυρθούν απο την Κύπρο. Τα παράλια της Μικράς Ασίας είναι κοντά. Εκτός αν η κατάσταση του στρατού ήταν σε τέτοιο τραγικό χάλι που κινδυνεύαμε με νέο 1897.

    Θα διαβάσω με προσοχή το άρθρο μια που είναι ογκώδες και σίγουρα περιέχει πράγματα που δεν τα γνωρίζω και θα επανέλθω.

    Ευχαριστούμε πολύ!

  8. Σταύρος Γεωργίου says:

    Από την Ελληνική Κύπρο σας συγχαίρω για την έγκυρη ανάλυσή σας, που καταρρίπτει πολλούς από τους μύθους του 1974.

  9. npo says:

    Λοιπόν, το διάβασα προσεκτικά το κείμενο. Εξαιρετικό. Μία διαφωνία έχω μόνο. Στο σημείο που λέτε πως «…Το κείμενο του κ. Βρεττού μας λέει πολύ λίγα σχετικά με την υπόθεση της Κύπρου, μας λέει όμως αρκετά πράγματα για τον ίδιο…»

    Όχι. Δεν λέει πράγματα για τον ίδιο, λέει πράγματα για την θεμέλια ιδεολογία αυτού του κράτους που ονομάζεται Ελληνική Δημοκρατία. Ακούστε τον καθ όλα αξιοσέβαστο πρωθυπουργό μας τι λέει κάποιους μήνες πριν σε μια συζήτηση για την συνταγματική αναθεώρηση: «… τον μόνο που προστατεύετε είναι τους ανταγωνιστές μας. Τις άλλες χώρες δηλαδή, οι οποίες έχουν αναπτύξει μια δυναμική αγορά ιδιωτικής παιδείας που εσείς δεν επιτρέπετε. Την Κύπρο την προστατεύετε, τη Βουλγαρία την προστατεύετε, τη Ρουμανία την προστατεύετε…» Ανταγωνιστής η ακρωτηριασμένη Κύπρος λοιπόν.

    Δεν φταίει ο Μητσοτάκης, αυτός ο δυϊσμός υπήρχε και υπάρχει στα μυαλά πολλών Ελλήνων ελλαδιτών. Και φυσικά μετά την μάλλον ντροπιαστική ήττα του ’74 έγινε τρισχειρότερος, και υπάρχει πλέον και στα μυαλά πολλών Ελλήνων Κυπρίων. Η υπόθεσή μου είναι πως ακριβώς λόγω αυτού του δυϊσμού οι κυβερνώντες υποχώρησαν στις πιέσεις των ΗΠΑ οι οποίες μας πίεσαν ωστε να μην γίνει η νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ κουλουβάχατο. Κι οι ΗΠΑ φυσικά και θα πίεζαν όποιον έβλεπαν πιο επιρρεπή στην πίεση. Θα έλεγα μάλιστα πως η πίεση των ΗΠΑ δεν ήταν το κυρίως πρόβλημα, απλά έδρασε περισσότερο σαν βολικό άλλοθι για να μην κάνουμε απολύτως τίποτα.

    Το κακό είναι πως σε αντιδιαστολή με τους Αγγλους επι Φώλκλαντ οι δικοί μας δεν διέγνωσαν τις διαλυτικές επιπτώσεις που θα είχε στο έθνος μας η ήττα (μη επέμβαση την είπαμε μια που έχουμε ταλέντο ν αλλάζουμε το νόημα των λέξεων) με τον τρόπο που έγινε..

    Να πω και κάτι τελευταίο επειδή προσωπικά δεν μ αρέσουν οι ήττες, ακόμα κι αν είναι ηρωικές. Για να κάνεις πόλεμο και να έχεις πιθανότητες να τον κερδίσεις δεν χρειάζεσαι «ηρωισμό», χρειάζεσαι άλλα πράγματα. Σίγουρα σαφή στρατηγική (αλλιώς κάνεις συνεχόμενες νίκες και τελικά χάνεις τον πόλεμο), σίγουρα προετοιμασία, προετοιμασία σε υλικό, προετοιμασία σε πληροφορίες, σίγουρα καλή εκπαίδευση, αξιοκρατικά επιλεγμένη ηγεσία, λελογισμένο ή καμιά φορά και παράτολμο ρίσκο, αλλά χρειάζεται και κάποιο τσαγανό. Να έχεις «το μυαλό». Αν πάς σε πόλεμο όσο καλά προετοιμασμένος και να είσαι, κι ισχυρότερος να είσαι, αν έχεις χάσει την μάχη του μυαλού πριν καν αρχίσει η πραγματική μάχη θα χάσεις και τον πόλεμο.

  10. Ανδρέας Ασημάκος says:

    Συγχαρητήρια για το άρθρο. Θα το φυλαξω για τον γιο μου.

  11. Ted Koukouriko says:

    Εξαιρετικό! Περιγράφει άψογα την νοοτροπία της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής- ακαδημαικής στρατιωτικής νομεονκλατούρας που έχει περιγράφεται -απεικονίζεται με το χυδαίο όρο «πατριωτικός ρεαλισμός».
    Έτσι η «Κύπρος είναι μακρυά», η » το όνομα Μακεδονία θα ξεχαστεί», έως και «There are thousands of synergies from tourism to exploitation of natural resources. You name it, it’s there.» του κ Δενδια στο Bloomberg (https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-19/greece-offers-opportunity-for-turkey-if-drilling-dispute-fixed) εν μέσω τουρκικής επιθετικότητας και εκβιασμών.

    Όλα τα φερέφωνα του «ρεαλισμού» αν σνομπάρουν τον Σταυριανάκο ως «συναισθηματικό» ή «φασίστα εθνικιστή» ίσως θα έπρεπε να διαβάσουν τουλάχιστον την τοποθέτηση του Ναυάρχου Henry Leach όπως έξοχα παραθέσατε παραπάνω

    ‘Because if we do not, if we muck around, if we pussyfoot, if we don’t move very fast and are not entirely successful, in a very few months’ time we shall be living in a different country whose word will count for little’
    Άντε να καταλάβουν το παραπάνω όλοι οι μεγαλόσχημοι….. «ρεαλιστές»!!

  12. ΑΧΕΡΩΝ says:

    Τελικά,το άρθρο παρουσιάζει περισσότερο ενδιαφέρον ὡς προς το πολιτικό πλαίσιο εντός του οποίου προσήγγισε το κυπριακό και τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα ἡ Ἑλλάδα,παρά ὡς τεχνοκρατικό ζήτημα.
    Επί του τεχνικού μέρους τώρα,έχω μία αφελή απορία : το 1974,οἱ Παπανικολάου,Μπονάνος και όποιοι άλλοι εξέταζαν υποτίθεται το ἂν μπορούσαν τα F-84F να φτάσουν στην Κύπρο.
    Δέν βρέθηκε κανείς να τους πεί,ότι τα F-84F όντως ΕΦΤΑΣΑΝ στην Κύπρο δέκα χρόνια πρίν,το 1964;

  13. Agnwstos says:

    Rear Admiral Frank Grenier

    »
    Submarines did not win the Falkland war. Their contribution was a combination of achievement and threat….We were fortunate that the political resolve and backing were in place».

    Η τελευταία πρόταση είναι η πιο σημαντική.

  14. Χρήστος Τ. says:

    Δυστυχώς δεν ξέρουμε ποια ήταν η κατάσταση των ενόπλων δυνάμεων το 1974 (ούτε τώρα ξέρουμε). Ξέρουμε πόσα οπλικά συστήματα είχε η κάθε πλευρά, αλλά δεν ξέρουμε πόσα λειτουργούσαν, αν είχαν συντηρηθεί σωστά, αν οι χειριστές τους είχαν ένα καλό επίπεδο.

    Το ότι οι Έλληνες (λόγω dna προφανώς) είναι ανώτεροι από τους Τούρκους στον χειρισμό οπλικών συστημάτων το ακούω 30 χρόνια… και στα Ίμια τα ίδια λέγαμε.

    Όντως το άρθρο του Βρεττού φαίνεται να έχει σοβαρά λάθη αλλά και αυτό το άρθρο δεν με έπεισε ότι από πλευράς αεροπορίας θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι στην Κύπρο. Οκ θα πάνε μερικά F-4, θα βομβαρδίσουν κάτι (ότι βρούν σε 5 λεπτά) και μετά τι? Θα ακυρωθεί η απόβαση των Τουρκικών στρατευμάτων επειδή 3-4 F-4 έριξαν βόμβες στην γενική περιοχή τους?

    Προσωπικά θα ήθελα να δω άρθρα για το πραγματικό επίπεδο των Ενόπλων Δυνάμεων. Πχ στα Ίμια έφευγαν πλοία με το μισό πλήρωμα? Με οπλικά συστήματα εκτός λειτουργίας? Για να βγεί ένα πλοίο ξήλωναν μηχανήματα από άλλο? Food for thought…

  15. Ανώνυμος says:

    §4.2.1 « συνέχεια της πρακτικής Αβέρωφ: Καταστρέφουμε τα αρχεία, και μετά λέμε ό,τι μας βολεύει. »
    Τεκμηρίωση παρακαλώ.

  16. Βασίλειος Βρεττός says:

    Απάντηση στον «άγνωστο» λιβελλογράφο.
    του Αντιπτεράρχου (Ι)εα Β.Βρεττού
    Αν και δεν συνηθίζω να ασχολούμαι με ανυπόγραφα υβριστικά κείμενα, θα το κάνω για τους αναγνώστες σας προκαλώντας σας έστω και τώρα να υπογράψετε το λιβελλογράφημά σας.
    Δεν σας παρακολουθώ για να γνωρίζω αν το συνηθίζεται. Να διαφωνείτε δηλαδή καθυβρίζοντας αυτούς με τους οποίους διαφωνείτε. Αλλά εκτιμώ ότι είστε αναρμόδιος για να σχολιάσετε την 37χρονη αεροπορική μου ιστορία (την οποία προφανώς αγνοείτε), τις επαγγελματικές μου γνώσεις και βέβαια τις -τεκμηριωμένες ιστορικά απόψεις μου- τις οποίες πάντα εκφράζω επωνύμως, σε αντίθεση με εσάς. Θα παρακαλούσα λοιπόν ως συντάκτης να υπογράψετε το κείμενο αν και πιστεύω ότι αυτό θα σας εξέθετε διπλά. Εξάλλου, είναι σε όλους γνωστό ότι τα περίεργα, υβριστικά, προβληματικά και αγνώστου σκοπιμότητας κείμενα (όπως χαρακτηρίζετε το δικό μου) κρύβονται πίσω από την ανωνυμία και όχι πίσω από την επώνυμη κατάθεση απόψεων. Σας επιστρέφω λοιπόν τον χαρακτηρισμό περί περίεργου και προβληματικού κειμένου μου, περί μη συγκροτημένης μου σκέψης, περί παραπειστικών και σοφιστικών ερωτημάτων, περί ανάξιων λόγων ισχυρισμών, όπως και όσους χαρακτηρισμούς που αμέσως ή εμμέσως μου προσάπτετε, επιφυλασσόμενους πάντως νόμιμου δικαιώματος μου.
    Θα ήθελα όμως να πω στους ανάγνωσες σας ότι εμμένω στην άποψή μου ο πόλεμος είναι μια πολύ σοβαρή πολιτική πράξη, για να εξετάζεται με συναισθηματισμούς και ύβρεις, όπως εσείς κάνετε και επ΄ ουδενί αποτελεί μόνο τεχνικό θέμα (όπως αναφέρετε). Ο πόλεμος ως ακραία πολιτική πράξη και ως συνέχεια της πολιτικής αποτελεί πολιτική απόφαση στην οποία οι δυνατότητες των ΕΔ λαμβάνονται σοβαρά υπόψη αλλά δεν αποτελούν πανάκεια. Στις δημοκρατίες τον πόλεμο τον αποφασίζουν οι πολιτικοί και όχι οι στρατιωτικοί, όπως θα θέλατε και εντέχνως υπονοείτε. Από το λιβελλογράφημά σας όμως που κρύβεται πίσω από την ανωνυμία αντιλαμβάνομαι ότι μάλλον δεν έχετε σχέση με δημοκρατικές διαδικασίες και δημοκρατικούς θεσμούς και αρχές.
    Το άρθρο μου, το οποίο είναι εύκολο να το διαβάσουν οι αναγνώστες σας και να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα (βλ. https://strategikon.gr), αξιολογήθηκε πριν δημοσιευτεί από έγκριτους ιστορικούς και στρατιωτικούς ως προς τη δομή του, την ιστορική του επάρκεια και τεκμηρίωση (παραπομπές σε πηγές και επίσημα έγγραφα του κράτους).
    Αν και δεν προτίθεμαι να προβώ σε λεπτομερή ανάλυση των ανακριβειών και φαιδρών επιχειρημάτων/σχολίων στα οποία αναφέρεστε θα επισημάνω για τους αναγνώστες σας ότι το άρθρο μου αναλύει συνοπτικά (λόγω χώρου), χωρίς συναισθηματισμούς, σε σκέλη και υπό μορφή ερωτημάτων τα ακόλουθα:
    • Αποτελούσε το Κυπριακό ένα γεγονός που αιφνιδίασε στρατηγικά την Ελλάδα; Τι προηγήθηκε της εισβολής; Πώς από την ένωση φτάσαμε στην ανεξαρτησία και την εισβολή και κατοχή;
    • Ήταν έτοιμες οι ΕΔ της χώρας για να ανταπεξέλθουν σε πολεμικές επιχειρήσεις στην Κύπρο και παράλληλα σε ένα ενδεχόμενο Ελληνοτουρκικό πόλεμο;
    • Ποια ήταν η κατάσταση της Αεροπορίας το καλοκαίρι του 1974; Ορθά δεν απογειώθηκαν τα αεροσκάφη της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας ή η μη απογείωση των αεροσκαφών F-4E και η ανάκληση απογείωσης των αεροσκαφών F-84F αποτέλεσε προδοσία ή/και στρατηγικού μεγέθους λανθασμένη απόφαση;
    • «Είναι ακόμα και σήμερα μακριά η Κύπρος;»
    για να καταλήξει στα ακόλουθα συμπεράσματα:
    Οι συνέπειες της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974 μπορούν να συγκριθούν μόνο με εκείνες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Το 1922 συνετρίβη η «Μεγάλη Ιδέα», το όραμα ενός έθνους. Το 1974 συνετρίβη το ίδιο το Ελληνικό Έθνος μέσα στα παγιωμένα σύνορά του. Το 1922 ο Κεμάλ έλεγε ότι αμυνόταν για να οικοδομήσει το τουρκικό έθνος. Το 1974 οι Τούρκοι περνούν για πρώτη φορά στην επίθεση ,διαλέγουν στόχο ελληνικά εδάφη και κατακτούν για πρώτη φορά ξένο έδαφος. Το 1922 η Ελλάδα συνετρίβη προσπαθώντας να εκπληρώσει αυτό που θεωρούσε ΄΄αποστολή της΄΄. Το 1974 η Ελλάδα συντρίβεται μη μπορώντας να εκπληρώσει αυτό που ήταν καθήκον της . Διαχρονικά, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, στην ιστορία της, οι πολιτικές της Ηγεσίες που φέρουν την ευθύνη της άμυνας της χώρας, στρουθοκαμηλίζοντας και αποφεύγοντας να εκτιμήσουν ορθολογικά τις κραυγαλέες ενδείξεις των εχθρικών προθέσεων και των προσπαθειών της Τουρκίας, να ισχυροποιήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις της και δη την Πολεμική της Αεροπορία, αγνοούν επιδεικτικά τη σημασία της αξιόπιστης στρατιωτικής ισχύος ως σημαντικό παράγοντα εθνικής ισχύος και τον κανόνα ότι οι Διεθνείς Οργανισμοί και το Διεθνές Δίκαιο έχει ισχύ μόνο αν η Χώρα μπορεί να υποστηρίξει το δίκαιό της με επαρκή στρατιωτική ισχύ. Βρίσκονται έτσι, συνήθως, στην τραγική θέση της αδράνειας και της συνέχισης της πολιτικής του κατευνασμού, της διαρκούς επίκλησης του διεθνούς δικαίου που είναι σωστή αλλά όχι αρκετή, της διατήρησης εδαφών με κάθε κόστος και της υποχωρητικής συμπόρευσης με την Τουρκία , χωρίς να γνωρίζουν τα όρια της πολιτικής αυτής, προσπαθώντας πολλάκις να αιτιολογήσουν της εθνικές ήττες ή/και τραγωδίες δια της προσφιλούς μεθόδου επίρριψης ευθυνών σε τρίτους. Ξεχνούν δυστυχώς ότι η τελειότερη στρατηγική νίκης για την Τουρκία είναι να νικάς χωρίς μάχη. Τελικά, δεν γνωρίζουμε πότε θα απαντηθεί το ερώτημα: Γιατί δεν εφαρμόσθηκαν τα τότε υφιστάμενα σχέδια και δεν απογειώθηκαν τα μαχητικά αεροσκάφη όπως πρότεινε ο Αρχηγός Αεροπορίας. Ούτε αναφερόμενοι στον παράγοντα τύχη, καταστρατηγώντας ταυτόχρονα όλες τις αρχές αεροπορικού πολέμου, μπορούμε να καταδικάσουμε την απόφαση αυτή. Ένα είναι βέβαιο. Η Πολεμική Αεροπορία δεν ήταν έτοιμη, όπως και οι άλλοι κλάδοι των ΕΔ της χώρας, να αντιμετωπίσουν την Τουρκία ταυτόχρονα σε δυο μέτωπα. Η Πολεμική Αεροπορία όμως, αν και βάσει των διατιθέμενων στοιχείων υστερούσε σε όλους σχεδόν τους παράγοντες ισχύος έναντι της Τουρκικής Αεροπορίας, ήταν, αποφασισμένη να πολεμήσει ηρωικά και γι’ αυτό βρισκόταν σε πλήρη ετοιμότητα. Αν αυτό ήταν αρκετό, δεν μπορεί να απαντηθεί αλλά, βάσει της κοινής λογικής, δεν ήταν. Η ιστορία του Δαβίδ και του Γολιάθ, είναι ιστορία μιας άλλης εποχής που δεν έχει εφαρμογή σήμερα. Η Κύπρος είναι όντως μακριά για μια χώρα όπως η Ελλάδα. Η αμυντική θωράκιση της Κύπρου δεν μπορεί να αποτελεί στόχο υψηλής στρατηγικής μόνο της Ελλάδος. Οι πραγματικές δυνατότητες είναι εξαιρετικά περιορισμένες και μια ενιαία αξιόπιστη αμυντική πολιτική Ελλάδος-Κύπρου απαιτεί επανασχεδιασμό εξαιρετικά υψηλού κόστους.. Σήμερα λόγω οικονομικών δεδομένων και επικρατούσας αντίληψης περί (άχρηστων) εξοπλισμών δεν διαφαίνεται καλυτέρευση της αμυντικής κατάστασης της Χώρας, η οποία μετά το 2009 οδηγήθηκε σε μη αναστρέψιμες καταστάσεις. Απαιτείται η ειλικρινής σύμπραξη των δυο χωρών, με την Κύπρο να μην αναμένει μόνο να πάρει, και κάθε ελληνική προσπάθεια να θεωρείται ΄΄χειραγώγηση΄΄. Η Κύπρος πρέπει και μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη μιας ενιαίας αμυντικής συμμαχίας. Είναι προς όφελός της, αφού δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την Τουρκία χωρίς στρατηγικές συμμαχίες στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδος. Η Ελλάδα πρέπει και μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις επίτευξης ενός πραγματικού ενιαίου αμυντικού χώρου, αν βέβαια ακόμα θεωρεί ότι το εν λόγω εγχείρημα αποτελεί πρωτεύοντα και διαχρονικό στόχο της εξωτερικής και αμυντικής της πολιτικής. Η επίτευξη αυτού απαιτεί διαρκή προσπάθεια με σοβαρότητα, μεθοδικότητα και βέβαια μεγάλο οικονομικό κόστος. Η Αεροπορική Ισχύς μπορεί να προσφέρει λύσεις επίτευξης μιας τέτοιας πολιτικής.
    Σε κανένα σημείο του κειμένου μου δεν αναφέρεται, όπως ισχυρίζεστε, ως βασική μου θέση ότι « δεν ήταν ούτε δυνατό αλλά ούτε και σκόπιμο να υποστηρίξει η Ελλάς την άμυνα της Κύπρου με την Πολεμική Αεροπορία κατά την Τουρκική Εισβολή του 1974». Αντιθέτως υποστηρίζω ότι η στρατιωτικές μας δυνατότητες, όπως επισήμως παρουσιάζονται σε έγγραφα, ήταν μη επαρκείς για διεξαγωγή επιχειρήσεων σε δυο μέτωπα, δηλαδή σε Κύπρο και Ελλάδα, αφού υπήρχε στο πολιτικό-στρατιωτικό σύστημα εδραία η πεποίθησης ότι οποιαδήποτε αποστολή δυνάμεων στην Κύπρο θα οδηγούσε σε Ε-Τ πόλεμο. Είναι δικαίωμα του καθενός να διαφωνεί με τα παραπάνω αλλά, αφενός, τα διάσπαρτα επιχειρήματα που προβάλετε περί αξιόμαχου των αεροπορικών δυνάμεων την εποχή εκείνη και της υπεροπλίας τους έναντι της Τουρκικής Αεροπορίας είναι αίολα και δεν επιδέχονται σοβαρής κριτικής από γνώστες του αντικειμένου, αφετέρου, θα θυμίζω ότι το αξιόμαχο στο αεροπορικό όπλο, λόγω φύσεως, δεν μετριέται με αριθμούς και συναισθηματικά φορτισμένες προθέσεις αλλά με πραγματική ισχύ συμπεριλαμβανομένης και της επιχειρησιακής εκπαίδευσης και αξιολόγησης. Πέραν τούτων ως συντάκτης των τροποποιήσεων εν λόγω σχεδίων «Κ» τόσο στο τακτικό όσο και στο επιχειρησιακό επίπεδο αλλά και ως ένας από τους συμμετέχοντες στις συσκέψεις (επί σειρά ετών) Ελλάδος Κύπρου για τη σύνταξη σχετικών Μνημονίων συνεργασίας στο τομέα της Άμυνας γνωρίζω πολύ καλά ότι τα παραπάνω αποτελούσαν και αποτελούν υπαρκτές βεβαιότητες όπως γνωρίζω καλύτερα από εσάς τις υπαρκτές ελλείψεις των δυνατοτήτων μας τα οποία δεν δύναμαι και δεν επιθυμώ να αναφέρω εδώ.
    Επιπρόσθετα, θεωρώ ότι είναι εξαιρετικά σαφής η θέση μου με τη διατύπωση στο άρθρο μου ότι βάσει επίσημων εγγράφων : Η Πολεμική Αεροπορία είχε τη βούληση, αλλά αντικειμενικά δεν είχε τις δυνατότητες και τον αναγκαίο χρόνο εκπαίδευσης για να ανταποκριθεί επιτυχώς, ούτε στην επιχείρηση στη Κύπρο ούτε σε μία μείζονα σύγκρουση με την Τουρκία. Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει τίποτε, αλλά μια ανάλυση, βάσει πραγματικών δεδομένων, δεν μπορεί να αναφέρεται και να λαμβάνει υπόψη της τον παράγοντα τύχη. Η άποψη ότι, αφού δόθηκε εντολή απογείωσης των αεροσκαφών δυο φορές και ακυρώθηκε από τον τότε Πρόεδρο Δημοκρατίας αποδεικνύει το ετοιμοπόλεμο της Αεροπορίας και συνεπώς τη βεβαιότητα επιτυχούς εκτέλεσης επιχειρήσεων στην Κύπρο είναι μάλλον αβάσιμες, πλην όμως δεν δύναται να αποκλειστεί η αποτελεσματικότητα της αεροπορικής ισχύος και συνεπώς η διαφοροποίηση των τετελεσμένων στην Κύπρο αν η αεροπορικές δυνάμεις δρούσαν εγκαίρως και προσέβαλαν τις αποβατικές δυνάμεις των Τούρκων στους χώρους συγκέντρωσης. Αυτό όμως, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, δεν έγινε. Αυτοσυγκράτηση ή ατολμία; Προδοσία ή ορθολογική αντιμετώπιση της κατάστασης; Κανένας δεν μπορεί ακόμα και σήμερα να υποστηρίξει με στοιχεία ούτε το ένα ούτε το άλλο. Η άποψη ότι πολεμάμε με ότι έχουμε, είναι σωστή όταν αναφέρεσαι για την πατρίδα σου και είναι βέβαιο ότι έτσι θα γινόταν σε μια Ε-Τ σύρραξη, αλλά η Κύπρος το 1974 βρισκόταν μακράν της Ελλάδος τόσο με όρους γεωγραφικούς όσο- και χειρότερα- πολιτικούς και είχε, με ευθύνες όλων όσων προαναφέραμε, απομακρυνθεί από την Ελλάδα και της ιδέας της ένωσης. Ακολουθούσε τη δική της ανεξάρτητη πολιτική. Ο πολιτικός ερασιτεχνισμός που προηγήθηκε της τραγωδίας της Κύπρου αναφορικά με την άμυνα της χώρας, η απομόνωση της ΠΑ από το στρατιωτικό κατεστημένο αλλά και η έλλειψη εμπιστοσύνης που αντιμετώπισε στην μετά την 21η Απριλίου 1967 εποχή, την έφεραν σε παθητική θέση (με υστέρηση πέντε έως δέκα ετών) χωρίς ουσιαστική οντότητα, εστιασμένη στη προσπάθεια επιβίωσης της. Η εκτίμηση του τότε Αρχηγού Αεροπορίας -χωρίς βέβαια να απαλλάσσεται των ευθυνών του αφού η ηγεσία δεν μπορεί να αρκείται σε ΄΄αργοπορημένες΄΄ διαπιστώσεις- ήταν ότι το 1974, η μαχητική ικανότητα της Π.Α ήταν το 40% της δυνάμενης να επιτευχθεί. Η ανανέωση του στόλου της με ευθύνες της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας δεν είχε ολοκληρωθεί και τα νέα αεροσκάφη F-4E που είχαν παραληφθεί δεν ήταν επιχειρησιακά έτοιμα. Οποιαδήποτε προσπάθεια χρησιμοποίησης του αεροπορικού όπλου στις επιχειρήσεις στη Κύπρο, δεν θα μπορούσε, βάσει λογικής και δεδομένων, να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα, ενώ οι απώλειες των αεροσκαφών που θα συμμετείχαν θα προκαλούσε ενδεχομένως μη αναστρέψιμα στρατηγικού επιπέδου, για την άμυνα της χώρας, αποτελέσματα.
    Αποτελεί επίσης παγκόσμια δογματική αντίληψη, ότι η επιτυχής εκτέλεση των επιχειρήσεων στο έδαφος απαιτεί την αεροπορική κάλυψή των. Άλλως, η κατάληξη είναι αρνητικά προδιαγεγραμμένη. Βέβαια, η επίτευξη αεροπορικής κυριαρχίας -αν και επιθυμητή- είναι αδύνατη σε επιχειρήσεις στα θέατρα επιχειρήσεων Ελλάδος και Κύπρου. Εξάλλου, η χρήση της αεροπορικής ιχθύος (βλ.ΠΑ) είναι μια ορθολογιστική διαδικασία βασισμένη σε δογματικά αξεπέραστες αρχές, ιστορικά επιβεβαιωμένες, θεμελιωδώς διαφορετική από τις άλλες μορφές στρατιωτικής ισχύος. Φυσικά, δεν αναμένω από εσάς να κατανοήσετε τέτοιες έννοιες αφού, από το λιβελλογράφημά σας, διαπιστώνω ότι δεν κατανοείτε ούτε τις διαφορετικές έννοιες της αεροπορικής κυριαρχίας ( την οποία ψευδώς λέτε ότι επικαλούμαι) και της αεροπορικής υπεροχής (που αναφέρεται στο κείμενό μου). Αν μπορούσατε να κατανοήσετε απλές έννοιες αεροπορικού πολέμου θα βλέπατε ότι στο άρθρο μου επισημαίνω την αδυναμία επίτευξης έστω και αεροπορικής ισορροπίας (υποδεέστερης της αεροπορικής υπεροχής) λέγοντας: Οι συνθήκες λοιπόν ήταν εξαιρετικά οριακές και θα απέβαιναν απαγορευτικές αν αναγκαζόταν τα ελληνικά μαχητικά να εμπλακούν με εχθρικά μαχητικά, πράγμα εξαιρετικά πιθανό λόγω της εγγύτητας της Κύπρου με την Τουρκία . Η αποστολή αεροσκαφών F-84F για επιχειρήσεις στη Κύπρο χαρακτηριζόταν ως αποστολή «μιας διαδρομής» ή «καμικάζι» . Παράλληλα η πλήρης και αντικειμενική αδυναμία επίτευξης στοιχειώδους αεροπορικής υπεροχής στην περιοχή, καθιστούσε την παρουσία Ελληνικών ναυτικών δυνάμεων επιφανείας στην περιοχή της Κύπρου ως καθαρή αυτοκτονία . Η επιτυχία της αποστολής καταδρομικών δυνάμεων με μεταφορικά αεροσκάφη, δεν θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα αποστολής μαχητικών αεροσκαφών για προσβολή στόχων στη περιοχή της Κύπρου, τόσο λόγω διαφορετικότητας της φύσης της αποστολής όσο και των δυνατοτήτων των ίδιων αεροσκαφών. Ήταν λοιπόν γνωστό ότι ίσως κανένα αεροσκάφος δεν θα επέστρεφε στη βάση του. Αν όμως οι πιλότοι μας κατάφερναν να πλήξουν έστω και ένα ή δυο εχθρικά αρματαγωγά στον κρίσιμο χρόνο ,αυτό θα απέβαινε καθοριστικό για την εξέλιξη μιας αποβατικής ενέργειας στην Κύπρο και παράλληλα, το σπουδαιότερο θα σηματοδοτούσε τη βούληση της Ελλάδας να προστατεύσουν τους κύπριους αδελφούς μας με όλα τα διαθέσιμα μέσα, έστω και με μεγάλες θυσίες. Από την ανάλυση των ανωτέρω, σε καθαρά στρατιωτικό επίπεδο, διαφαίνεται ότι η απόφαση αποστολής αεροπορικής δύναμης στις επιχειρήσεις στη Κύπρο το 1974, χωρίς τη δυνατότητα επίτευξης αεροπορικής υπεροχής ή τουλάχιστον αεροπορικής ισοδυναμίας (σε τόπο και χρόνο) υπερέβαινε κάθε αρχή χρήσης της αεροπορικής ισχύος και συνεπώς η εντολή απογείωσης θα είχε μόνο σημασία επίδειξης βούλησης συνδρομής στις δυνάμεις που μάχονταν στη Κύπρο, χωρίς όμως την επιθυμητή αποτελεσματικότητα. Θα χανόταν λοιπόν ένα μεγάλο μέρος της Πολεμικής Αεροπορίας χωρίς αυτή η εξαιρετικά μεγάλη απώλεια να αποφέρει κάποιο αποτέλεσμα. Αν και η βούληση για την εν λόγω θυσία ήταν εμφανής και υπαρκτή από τα ελληνικά πληρώματα αεροσκαφών, η λογική και ψύχραιμη αντιμετώπιση των πραγμάτων οδηγούσε στην μη πραγματοποίησή της.
    Τα παραπάνω αποδεικνύουν παράλληλα ότι αναφέρομαι με σεβασμό τόσο στον πατριωτισμό των Ελλήνων αεροπόρων όσο και στη βούληση αυτοθυσίας τους. Δεν σας επιτρέπω λοιπόν να παραφράζετε σκοπίμως τα λεγόμενά μου και να προβαίνετε σε συκοφαντικά σχόλια ότι προσβάλλω συναδέλφους μου. Δεδομένου ότι έχω υπηρετήσει στη πρώτη γραμμή για πολλά χρόνια ως χειριστής εκπαιδευτής των α/φ F-4E με χιλιάδες ώρες αναχαίτισης στο Αιγαίο δεν επιτρέπω σε κανένα ανώνυμο λιβελλογράφο να θίγει και να συκοφαντεί ούτε εμένα ούτε και την αεροπορική οικογένεια στην οποία η Πατρίδα οφείλει πολλά.
    Για το αναφερόμενο παράδειγμα στις νήσους Φώκλαντ και η σύγκριση του με την Κύπρο αποδεικνύει ότι ο συντάκτης του υβριστικού αυτού άρθρου δεν έχει στοιχειώδεις γνώσεις διεξαγωγής πολέμου αλλά αρκείτε σε ‘’ηρωικές’’ αναφορές . Αρκείται να συγκρίνει ανομοιόμορφης ισχύος δυνάμεις βάσει δηλώσεων και βέβαια δεν γνωρίζει ότι οι αεροναυτικές δυνάμεις της ΜΒ είχαν σχεδόν αεροπορική κυριαρχία στη περιοχή των νήσων έναντι μιας ανίσχυρης αεροπορίας των Αργεντινών . Το παράδειγμα λοιπόν αυτό είναι άκρως ενισχυτικό των όσων στο άρθρο μου ισχυρίζομαι και όχι το αντίθετο.
    Τέλος, θα τονίσω στους αναγνώστες σας ότι ο ισχυρισμοί μου και τα συμπεράσματά μου επιβεβαιώνονται τραγικά αφού οι αρχικές βαρυσήμαντες πολιτικές δηλώσεις περί ΕΑΧ (1996) διαφοροποιήθηκαν με την μετονομασία του Ενιαίου Χώρου σε Δόγμα (υποδεέστερος όρος), μετέπειτα σε διευρυμένη συνεργασία (υποδεέστερος του δόγματος) και προσφάτως σε Μόνιμη Διαρθρωμένη Αμυντική Συνεργασία. Για να μην ακούτε και διαβάζετε διαστρεβλωτές της πραγματικότητας.
    Η τοποθέτησή μου αυτή έγινε ενυπόγραφα με πολύ συνοπτική ανάλυση κάποιων σημείων του 25σέλιδου υβριστικού προς το πρόσωπό μου άρθρου, ενός άγνωστου συντάκτη και προς αποκατάσταση της αλήθειας, γιατί πέραν των γελοίων επιχειρημάτων του η ενασχόλησή μου μαζί του αποτελεί και χάσιμο χρόνου. Δεν θα συνεχίσω λοιπόν εκτός αν επωνύμως καταγράψει τις απόψεις του, τις εκθέσει στο αναγνωστικό κοινό του και επανορθώσει εγγράφως σε ότι αφορά τις ύβρεις προς το πρόσωπό μου.

    Αντιπτέραρχος (Ι) εα Βασίλειος Βρεττός

  17. Ανώνυμος says:

    «κατακτούν για πρώτη φορά ξένο έδαφος.»

    Προηγήθηκε η Αλεξανδρέττα νομίζω .

  18. @Βασίλειος Βρεττός

    Η απόσταση σε ευθεία γραμμή, μεταξύ Καστέλι Ηρακλείου και Κερύνειας/Μόρφου είναι η ίδια ακριβώς με την απόσταση μεταξύ Καστέλι Ηρακλείου και Ορεστιάδας, δλδ 430 μίλια.

    Σύμφωνα με τα όσα υποστηρίζετε, εάν καταρρεύσει η αμυντική διάταξη στον Έβρο (όπως ήταν πολύ πιθανό να συμβεί σύμφωνα με το σχέδιο Balyoz..), το πυραυλικό ΠΒ μας αδυνατεί να πραγματοποιήσει μία εκ των βασικών αποστολών του, όλα τα αεροδρόμια από Λάρισα και επάνω είναι εκτός και θα χρειαστούν ώρες για να ανοίξουν και τα μόνα διαθέσιμα αεροσκάφη βρίσκονται στην Κρήτη, με νεαρούς χειριστές οι οποίοι διαθέτουν 50-60 ώρες στον τύπο και διαθέσιμα οπλικά φορτία μόνον iron bombs 500lbs δεν πρέπει να σταλούν προς βομβαρδισμό των εχθρικών δυνάμεων για ανάσχεση της προέλασης τους, γιατί δεν θα είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι και δεν αρκούν 5 λεπτά για βομβαρδισμό εχθρικών δυνάμεων;

    υ.γ: προσπερνώ τα περί ελληνοτουρκικής σύρραξης σε όλα τα μέτωπα διότι κατανοώ την επιρροή των αμερικανών στους υπεύθυνους της εποχής και ως εκ τούτου, η πέψη των συμβουλών και των πληροφοριών τους προς την ελληνική πλευρά, ήταν αστραπιαία.

  19. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    «Προηγήθηκε η Αλεξανδρέττα νομίζω .»

    Διαφορετική ιστορία. Λίγο πολύ η έχοντας τον κυρίαρχο έλεγχο Γαλλική Κυβέρνηση, συμφώνησε με την Τουρκική για μεταβίβαση. Ήταν διαφορετικά και τα πληθυσμιακά δεδομένα.

    Με Σεβασμό
    Κωνσταντίνος Τραυλός

  20. Loxiastakos says:

    @Βασίλειος Βρεττός

    Το άρθρο σας είναι γεμάτο ανακρίβειες, ενώ μάλλον δεν κάνατε κάποια ιδιαίτερη μελέτη πριν καθίσετε και γράψετε αυτά.

    Κρίμα γιατί υπάρχουν πολλές πηγές πλέον.

    Πως γίνεται οι πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης αεροπόροι (πτέραρχοι Π.Μπαλές, Σκρέκας, Μέγγουλής και υπόλοιποι) να θεωρούν ότι η ΠΑ μπορούσε να πετάξει στην Κύπρο το 1974 και να νικήσει τον πόλεμο και εσείς (που ήσασταν τότε 15-17 χρονών) να βγάζεται αυτά τα συμπεράσματα?! Ένας θεός ξέρει?

    Εν συντομία:

    1) Τέλος το παραμύθι με το ότι τα F-84F του Καστελίου δεν μπορούσαν να επιχειρήσουν στην Κύπρο. Όχι μόνο θα επιχειρούσαν αλλά θα γυρνάγαν όλα πίσω στην Βάση τους. Απλώς θα μετέφεραν μειωμένο οπλικό φορτίο ώστε να μπορούν να έχουν και 3η εξωτερική δεξαμενή καυσίμου. Μαρτυρία από αεροπόρο που ήταν στο Καστέλι το καλοκαίρι του 1974. Είχε γίνει άσκηση εξομοίωσης της προσβολής στην Κύπρο με απογείωση από Καστέλι και βομβαρδισμό σε πεδίο βολής στην Βόρεια Ελλάδα (ίδια απόσταση με Κύπρο):

    http://defenceline.gr/index.php/history/item/1748-thunderstreak

    Επομένως ακόμη και εάν η Ελληνική πλευρά αιφνιδιάστηκε το πρωί της 20.Ιουλίου.1974 , υπήρχε δυνατότητα αεροπορικών επιχειρήσεων και προσβολών στο μικρό προγεφύρωμα που έφτιαξαν οι τούρκοι, όλες την μέρες και νύχτες που ακολούθησαν (και στον αττίλα 2..)..

    2) Τα F-84F του Καστελίου ήταν 20 και όχι 12 όπως αναφέρεται στα γραφόμενα σας. Όλες οι αναφορές από τους πρωταγωνιστές της εποχής μιλάν για 20 αεροσκάφη έτοιμα για προσβολή στην Κύπρο (με JATO). Επίσης τεράστιος αριθμός επιχειρησιακών F-84F υπήρχε στην Σούδα έτοιμα για επιχειρήσεις και αντικατάσταση τυχών απωλειών.

    3) Τα επιχειρησιακά F-4E που πήγαν στην Κρήτη για να είναι έτοιμα για προσβολή στην Κύπρο ήταν 10 και όχι 8 όπως αναφέρετε. 2 x 4δές F-4E σε διαμόρφωση κρούσης (αλλά με πλήρη φόρτο Sparrow!!) και 2 αεροσκάφη αεράμυνας. 1 F-4E (από την μία τετράδα κρούσης) χάθηκε σε ατύχημα σε προσγείωση στο Ηράκλειο (θύμα περισσότερο των παλινωδιών και της αναποφασιστικότητας (αν όχι προδοσίας) της ηγεσίας παπανικολάου – μπονάνου). Άρα ήταν 9 έτοιμα F-4E για επιχειρήσεις στο Ηράκλειο στις 22.Ιουλίου.1974.

    4) Κατάσταση Ελληνικής πολεμικής αεροπορίας: Σας παραπέμπω στο περιοδικό ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ 2 μαρτυρία πτεράρχου Χριστόδουλου Μέγγουλη (Διοικητή ΔΑΕ το 1974, ποιο έγκυρη πηγή δεν υπάρχει)

    https://www.eurobooks.net/product_info.php?products_id=61806&cPath=399

    Ποτέ η Πολεμική αεροπορία δεν βρέθηκε σε τέτοια κατάσταση ετοιμότητας. Είχαν αγοραστεί εργαλειομηχανές ώστε να κατασκευάζονται ανταλλακτικά για τα μαχητικά αεροσκάφη στο ΚΕΑ καθώς και συσκευές έλεγχου ραδιοβοηθημάτων, ραντάρ, σκοπευτικών όπλων κτλ… Για όσα ανταλλακτικά δεν ήταν δυνατόν να κατασκευαστούν στην Ελλάδα, δημιουργήθηκε στοκ ώστε η ΠΑ να μπορεί να επιχειρεί για 2 χρόνια τουλάχιστον χωρίς καμία προμήθεια από το εξωτερικό!!

    Πολύ σημαντική αναφορά του πτεράρχου Μέγγουλη (που επισημαίνετε και στον σχολιασμό του άρθρου σας από τον παρόν ιστότοπο) ότι Η Πολεμική Αεροπορία το 1974 ήταν ΤΕΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΗ καθώς διέθετε 175 θωρακισμένα καταφύγια μαχητικών ενώ η τουρκική κανένα.
    Αυτός είναι και ο λόγος που μετά την 2 μέρα της τουρκικής εισβολής (σύμφωνα με μαρτυρίες στρατιωτικών της εποχής) η τουρκική αεροπορία εξαφανίστηκε και μετέφερε την πλειονότητα των επιχειρησιακών της αεροσκαφών της στις ανατολικές τις βάσεις φοβούμενη Ελληνικά αντίποινα στο Αιγαίο. Αν γινόταν λοιπόν Ελληνοτουρκικός πόλεμος στο Αιγαίο το 1974 οι τούρκοι δεν θα είχαν αεροπορία!

    5) Κατάσταση Ελληνικής Πολεμική αεροπορίας ΣΥΝΕΧΕΙΑ: H Διαβόητη έκθεση του ταξίαρχου Σεμερτζάκη (προς την επιτροπή της βουλής για την διερεύνηση του 1974 (φάκελος Κύπρου))….μιλάει για 228 μαχητικά (28ΤΑΔ) έτοιμα προς επιχειρήσεις στις 19.Ιουλίου.1974 οπότε και η συνολική διαθεσιμότητα της ΠΑ ανήλθε στο 77%!! Στις 20 Ιουλίου του 1974, η διαθεσιμότητα μαχητικών της ΠΑ ανέβηκε στο 81% και στις 21.Ιουλίου στο 84%!! Προσπαθώ να θυμηθώ πότε η ΠΑ κατάφερε αντίστοιχες διαθεσιμότητες?!!

    Η αναφορά του ταξίαρχου Σεμερτζάκη συμπίπτει και με την αναφορά του αγεα παπανικολάου προς τον καραμανλή ότι η ΠΑ διέθετε 291 μαχητικά αεροσκάφη….291 μαχητικά x 77% διαθεσιμότητα= 224 μαχητικά πολύ κοντά στα 228 μαχητικά που αναφέρει ο ταχίαρχος Σεμερτζάκης για την δύναμη επιχειρησιακών μαχητικών της ΠΑ την παραμονή της τουρκικής εισβολής.

    6) Κατάσταση τουρκικής πολεμικής αεροπορίας τον Ιούλιο του 1974. Ασφαλώς και δεν διέθετε 520 μαχητικά όπως ανέφερε ο αγεα παπανικολάου στον καραμανλή αλλά γύρω στα 350 μαχητικά. Σύμφωνα με διάφορες πηγές θα πρέπει να είχε στην δύναμη της 90-100 x F-104G, 90-100 x F-5 , 90-100 x F-100, γύρω στα 35 x F-102 και μερικά RF-84F . Για να φτάσει η δύναμη της τα 520 μαχητικά θα πρέπει να υπολογίζει ο πτεραρχος παπανικολάου και τα αποσυρθέντα – αποθηκευμένα F-84F.

    Η διαθεσιμότητα των αεροσκαφών της θα πρέπει να ήταν σε τραγικό σημείο δεδομένου του πολύ χαμηλού επιπέδου των τούρκων τεχνικών της εποχής και δεδομένου ότι έψαχνε τελευταία στιγμή ανταλλακτικά και πυρομαχικά στην λιβύη για να εκτελέσει αποστολές στην Κύπρο!!

    http://e-amyna.com/%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%AE-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%8E%CE%BD-%CF%83/

    Το ίδιο αναφέρουν και μεταγενέστερες αμερικάνικες εκθέσεις (της δεκαετίας του 1980) τόσο για το πολύ χαμηλό επίπεδο των τούρκων αεροπόρων όσο και των τεχνικών και για διαθεσιμότητες της τάξεως του 25-30 %..

    7) Για το επίπεδο των Ελλήνων χειριστών της Εποχής στην Εναέρια μάχη, σας παραπέμπω στις αναφορές Πτέραρχου Π.ΜΠΑΛΕ και άλλων αεροπόρων της εποχής στο βιβλίο του ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΕΣ ΑΕΤΩΝ και για το πόσο άριστη εκπαίδευση έλαβαν 1 τεράστιος αριθμός χειριστών (39 από τους ποιο έμπειρους της ΠΑ) στην Αμερική τους προηγούμενους μήνες.

    Ο πτέραρχος Μπαλές με την επιστροφή του από την αμερική, πετώντας με 1 T-33 πήγε σε όλες τις μοίρες αναχαίτισης της ΠΑ (εξοπλισμένες με F-5 και F-102) και παρέδωσε διαλέξεις και ταχύρυθμη εκπαίδευση για τις νέες τακτικές εναέριας μάχης.

    Αξιοσημείωτο είναι η πλήρη επαλήθευση των γραφόμενων του πτεράρχου Μπαλέ από τα 2 ζευγάρια Ελληνικών F-5 που εμπλάκηκαν σε αερομαχίες στο Αιγαίο το καλοκαίρι του 1974 , 1 ζευγάρι F-5 (Σκαμπαρδονης, Δινόπουλος) vs τουρκικών F-102 και 1 ζευγάρι F-5 (Τσούρας – Μήτσαινας) εναντίων αμερικάνικων F-4J που αμφότερα τα Ελληνικά ζευγάρια κέρδισαν το τακτικό πλεονέκτημα έναντι του αντιπάλου, πετώντας ανοιχτό σχηματισμό tactical όπως τους είχε διδάξει ο πτέραρχος Μπαλές στην ταχύρυθμη εκπαίδευση:

    http://infognomonpolitics.blogspot.com/2017/07/74.html

    8) Πολύ σημαντική επισήμανση του ΗΡΩΑ της αποστολής ΝΙΚΗ κυβερνήτη Πετρουλάκη σε πρόσφατη εκπομπή στην ΕΡΤ. Από τις υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ενημέρωση ότι τα τουρκικά ραντάρ και η δύναμη των ελάχιστων μαχητικών F-5 (χωρίς ραντάρ) επιφυλακής που στάθμευαν στην Αττάλεια είχαν μηδαμινές ικανότητες να εντοπίσουν και να αναχαιτίσουν NYXTA τα Ελληνικά Noratlas στο στίγμα και ύψος που πετάγαν προς την Κύπρο..

    Αφήνω στην φαντασία σας τι δυνατότητες αναχαίτισης? θα είχαν οι τούρκοι στην Κύπρο έναντι Ελληνικών μαχητικών κρούσης που θα πετάγαν και προσέγγιζαν σε χαμηλό ύψος..

    9) Τέλος για το αν 5λεπτες προσβολές των τουρκικών δυνάμεων εισβολής από την Ελληνική ΠΑ θα είχαν καμία επίπτωση στην τελική έκβαση του πολέμου? σας παραπέμπω στο βιβλίο του στρατηγού Δελλή που πολέμησε στην Κύπρο και έλαβε μέρος στην επική μάχη του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ διευθύνοντας τον αγώνα από τον σταθμό διοικήσεως. Στις 15 Αυγούστου 1974 (2ης μέρας προσβολής του στρατοπέδου κατά τον αττίλα 2) ο διαβιβαστής του ταγματάρχη (τότε) Δελλή έπιασε τουρκικά στον ασύρματό που ο ταγματάρχης αποφάνθηκε ότι ήταν ομιλίες αεροπόρων και φώναξε τον αξιωματικό της Ελληνικής πολεμικής αεροπορίας που ήταν στην ομάδα επαφής της ΕΛΔΥΚ (ακόμη πίστευαν ότι θα εμφανιζόταν η Ελληνική αεροπορία στο πεδίο της μάχης..). Ο ήρωας αξιωματικός αυτός είχε υπηρετήσει πριν ως αεροπορικός ακόλουθος στην άγκυρα και ήξερε άπταιστα τουρκικά οπότε άρχισε και έδινε συντεταγμένες στους τούρκους αεροπόρους να βομβαρδίζουν τις τουρκικές μηχανοκίνητες δυνάμεις και πυροβολαρχίες που ήταν μπροστά από το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και επιτίθεντο…. χαρακτηριστικά αναφέρει ο στρατηγός Δελλής ότι η αφού αυτομακελεύθηκαν για 10 λεπτά οι τούρκοι, μετά βρήκαν την λύση!! Η τουρκική αεροπορία εξαφανίστηκε για το υπόλοιπο της 15ης Αυγούστου.1974 και σταμάτησε να του ενοχλεί..

    http://defenceline.gr/index.php/diaphora/biblioparousiasi/item/4525-dellis

    Πραγματικά πολύ κρίμα που αδρανήσαμε το 1974 αλλά είναι γνωστό ΠΛΕΟΝ ότι το παιχνίδι ήταν πουλημένο από τους κίσνγκερ – μακάριο – καραμανλή – μπονάνο.

  21. Γεράκι says:

    @Προβοκάτωρ

    Ναι, περίπου ίδια ~390 νμ, ναυτικά μίλια ορθότερα, όχι μίλια. Αλλά πέραν άλλων παραγόντων υπάρχει και μια ποιοτική διαφορά, στην περίπτωση Ορεστιάδας το τελευταίο 1/4 της διαδρομής προσεγγίζει εχθρικό έδαφος ενώ αντιθέτως στην περίπτωση Κερύνειας τα 3/4 της διαδρομής ουσιαστικά πρέπει να θεωρείται δυνάμει εχθρικό έδαφος. Νομίζω δεν χρειάζεται στα σοβαρά να επιχειρηματολογήσω για το πόσο σημαντική είναι αυτή η μικρή λεπτομέρεια.

    @ΑΧΕΡΩΝ

    Αν δεν κάνω λάθος το 1964 πήγανε φωτοαναγνωριστικά RF-84F τα οποία προφανώς δεν έφεραν οπλισμό όπως τα Δ/Β F-84F παρά μόνο εξωτερικές δεξαμενές καυσίμων. Από αυτά κάποια αναχαιτίστηκαν από τους Βρετανούς και όσα κατάφεραν τελικά να πάνε στους στόχους, γύρισαν τελικά με οριακό καύσιμο λόγω ακριβώς της βρετανικής παρεμπόδισης. Τα F-84F το 1974 με διαφορετικό φόρτο και διαφορετικό προφίλ πτήσης δεν θα είχαν την ίδια «ευκολία και ευχέρεια», έστω με εισαγωγικά, με την αποστολή φωτογράφισης του των RF-84F του 1964. Πέραν των υπολοίπων μιλάμε πλέον για πολεμική επιχείρηση βομβαρδισμού από αεροσκάφη που θα αδυνατούν να εκτελέσουν αμυντικούς ελιγμούς όχι απλώς λόγω φόρτου αλλά λόγω διαχείρισης ρυθμού κατανάλωσης κι εν τέλει επάρκειας καυσίμου.

    Αν θυμάμαι καλά τα έχουμε ξανασυζητήσει Αχέρωντα αυτά κι επίσης αν θυμάμαι καλά είχαν τεθεί τόσο οι πολιτικοί παράγοντες που επηρέαζαν τις αποφάσεις, πχ άλλο πλαίσιο πολιτικής συζήτησης για Αττίλα Ι, άλλο για Αττίλα ΙΙ, άλλη η βαρύτητα της Ελλάδας της χούντας που έκανε πραξικόπημα στην Κύπρο και οδήγησε σε εμφύλια σύγκρουση και οι μεν να κυνηγούν τους δε με τον Μακάριο να χαρακτηρίζει τον ελληνικό παράγοντα εχθρικό εισβολέα καλώντας σε βοήθεια της εγγυήτριες δυνάμεις, κι άλλη η βαρύτητα της Τουρκίας, εγγυήτρια δύναμη η οποία εκείνη την εποχή ήταν ένα απέραντο αμερικάνικο στρατιωτικό δίκτυο βάσεων αεροπορίας, πυροβολικού, πυρηνικών αποθηκών, υποκλοπών, επικοινωνιών, κατασκοπευτικών εγκαταστάσεων ραντάρ κι εν μέσω κλιμακούμενου ψυχρού πολέμου και προβλημάτων από Βιετνάμ, Ισραήλ μέχρι Κούβα. Άλλο πλαίσιο επιχειρησιακής δυνατότητας με παράδειγμα τα άοπλα RF-84 κι άλλο με τα φορτωμένα F-84, άλλες οι συνθήκες, δυνατότητες κι απαιτήσεις με τα ασυνόδευτα Noratlas κι άλλες οι απαιτήσεις συνοδείας και προστασίας των F-84F κι άλλο πράγμα να μπορείς να τα προστατεύεις με F-4 / F-104 αλλά με πυροβόλα και με περιορισμένη εμβέλεια / χρόνο κι άλλο πράγμα με τα σαφώς ανώτερων δυνατοτήτων αλλά περιορισμένου αριθμού F-4E για τα οποία ακόμα δεν έχω καταλάβει κατά πόσο αξιόμαχα πραγματικά ήταν τη δεδομένη στιγμή, όχι για να διεξάγουν αποστολής κρούσης που λένε κάποιοι, νομίζω ότι δεν είχαν καν υπολογιστή ελέγχου πυρός εκείνη την περίοδο, αλλά ακόμα και να συνοδεύσουν απλώς τα F-84F στα οποία αρκούσε απλώς να γίνει οποιαδήποτε παρεμπόδιση ή εκτροπή της πορείας ώστε να καταλήξει μοιραία αποστολή για σκάφη και πληρώματα.

    Το αναπάντητο ερώτημα παραμένει κι αφορά στις πραγματικές επιπτώσεις κι αποτελέσματα της επιχείρησης που δεν έγινε. Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει μεν ότι η ενέργεια και μόνο από μόνη της θα ακύρωνε ή θα μείωνε το εύρος και την έκταση των τουρκικών σχεδίων, όπως όμως δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει ότι αν η επιχείρηση δεν ήταν απολύτως επιτυχής και ήταν μερικώς ή συνολικώς αποτυχημένη τότε μαζί με μέρος της Κύπρου θα κινδύνευε και μέρος της Ελλάδας. Και για να μην παρεξηγηθώ είμαι της άποψης πως για τους κύπριους αδερφούς οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι να ρισκάρουμε την δική μας ελευθερία και την κρατική μας ακεραιότητα, αλλά το πολιτικό υπόβαθρο του 1974 χάριν των ιδιοφυιών της χούντας ανατρέπει ριζικά κάθε υγιή συζήτηση για το τι έγινε και τι δεν έγινε τότε. Συγκινητική η πατριωτική επιθυμία του καθενός να επιζητά να δώσει ένα καλό μάθημα στον Τούρκο και να θεωρεί πως χάθηκε μια μεγάλη ευκαιρία το 1974 με τα υ/β και τα F-4 που δεν ενέργησαν έτσι απλά κι εύκολα όπως τα έχει ο καθένας στο κεφάλι του, γεγονός που εμφανίστηκε και το 1996 αλλά καλό θα είναι να γνωρίζει ότι αυτό προϋποθέτει στρατηγικό σχεδιασμό κι όχι συγκυριακές ευκαιρίες έτσι όπως τις αντιλαμβάνεται κανείς. Κλέβω από dp, η Τροία έπεσε με το μυαλό του Οδυσσέα κι όχι από το σπαθί του Αχιλλέα.

  22. @Γεράκι

    Δεν ερωτάσαι εσύ.

    υ.γ: ε, και?

  23. Γεράκι says:

    @Προβοκάτωρ

    Ε, και;

    @Loxiastakos

    1) Αναφέρεται η Δεσκάτη με διαδρομή μάλλον μέσω Ανδραβίδας διαφορετικά δεν βγαίνει η απόσταση θα έπρεπε σε ευθεία να πάνε Σκόπια.

    3) Διαβάζω για 4+4 (-2) F-4E από Ανδραβίδα + 2 F102 από Τανάγρα άρα διαθέσιμα 6 και όχι 9 F-4E.

    http://infognomonpolitics.blogspot.com/2009/07/blog-post_6156.html

    8) Το προφίλ πτήσης των Noratlas αφορούσε νότια πορεία σε 34.00Β 27.00Α έως 34.00 31.00 που σημαίνει >60νμ επιπλέον των ~400νμ σε ευθεία συν την αναφορά για προσέγγιση από βορρά που αυξάνει περισσότερο την απόσταση. Επίσης ως προς Αττάλεια υπάρχουν αναφορές μεταστάθμευσης αφων από Diyarbakir και Bandirma, δεν στάθμευαν ακριβώς κάποια λιγοστά F-5, όπως επίσης υπήρξαν γενικώς μεταστάθμευση αφων όχι ακριβώς ή και όχι μόνο επειδή δεν ήταν «τεθωρακισμένη» βεβαίως η TuAF.

    Δεν γίνεται να καταγγέλλεται πχ ο κάθε Μακάριος ως προδότης κι όχι οι διάνοιες της χούντας. Με τέτοια μυαλά είμαστε καταδικασμένοι έναντι της σταθερής, στοχευμένης και καθολικά αποδεκτής τουρκικής επεκτατικής πολιτικής που αναβαθμίζεται και αποθρασύνεται ολοένα και περισσότερο. Μόνη ελπίδα είναι να φροντίσουν οι ίδιοι να αυτοκαταστραφούν και μάλιστα να αφεθούν και να τους επιτραπεί να το κάνουν. Εκεί φτάσαμε.

  24. Ted Koukouriko says:

    @Γεράκι
    α) Δε νομίζω η πηγή να ψέυδεται περί πραγματοποιήσεως combat profile. Εφόσον λέγεται από άμεσα εμπλεκόμενους ότι έγινε, τότε έγινε και εφόσον λένε ότι «έβγαινε», τοτε έβγαινε. Εκτός αν έχετε ιδία άντίληψη των γεγονότων οπότε θα είχε ενδιαφέρον η θέση σας.
    β) Πάλι άμεσα εμπλεκόμενοςστην εξεταστική επιτροπή της βουλής αναφέρει 9 Φαντομ.
    γ)Η πορεία των βομβαρδιστικών δεν θα ήταν κατ’αναγκη ταυτόσημη με των Νορατλας. Τόσο απλά. Δε νομίζω η ο Πετρουλάκης να λέει ψέματα, εκτός ενα έχετε εσείς παραπομπές.

    Επιτέλους όταν χτυπάνε ελληνικό έδαφος οφείλουμε να το υπερασπίσουμε. Τέλος .Όλα τα άλλα είναι σοφιστίες για να μη γίνει αυτό που πρέπει να γίνει. Το ότι δεν έισαι προετοιμασμένος από πρίν όσο θα ήθελες να είσαι δεν αποτελεί δικαιολογία για να μην υπερασπιστέις τα ιερά και τα όσια. Εκτός εαν…

  25. Γεράκι says:

    @Ted

    Εκτός εάν πρέπει να πληρώσεις τη χουντική νύφη

  26. npo says:

    Είναι κάπως θλιβερό να βγαίνουν υποστηρικτές της χούντας που είναι με διαφορά ο νούμερο1 λόγος της απώλειας του 1/3 της Κύπρου να μιλάνε και να ρίχνουν όλες τις ευθύνες στους ξένους (λες κι ο Κίσιγκερ υποχρεούται να υποστηρίζει εμας) στον Καραμανλή και στον Μακάριο. Λίγη αιδώς…

    Το θέμα του άρθρου δεν είναι αυτό, το θέμα του άρθρου είναι το εξής. Η χούντα τα έκανε απεριγράπτως σκ@τ@. Μπορούσε παρόλα αυτά η κατάσταση να ψιλοσωθεί κάπως ή η κατάσταση που είχε διαμορφωθεί ήταν τόσο τραγικά καταδικασμένη που συνοψίζεται στην φράση «η Κύπρος είναι μακριά»?

  27. Loxiastakos says:

    @Γεράκι

    1) Δεν ξέρω την ακριβή διαδρομή που ακολουθήθηκε στην εξομοίωση της προσβολής. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η δοκιμή έγινε και ήταν επιτυχής. Επομένως το ότι τα F-84F θα τα εγκατέλειπαν οι χειριστές ή ότι θα προσγειωνόντουσαν στο Λίβανο – Συρία είναι παραμύθια.
    Επίσης στο παραπάνω link που postαρα ένας άλλος αεροπόρος (Ανδρέας Στραβοπόδης, στα σχόλια) επιβεβαιώνει ότι είχε γίνει δοκιμή εξομοίωσης της προσβολής στην Κύπρο με οπλισμένο F-84F:

    «Όσο αναφορα για την αναγραφόμενη Δοκιμή Μεγίστης Εμβέλειας- Διαμόρφωσης είχε γίνει εντος Ελληνικου Χώρου παλαιότερα στην 117 Σ,Μ[τότε] από 339 Μ,Δ/Β , Την εκτέλεσε ο άξιος αεροπόρος Γ, Λιακοπουλος, Ήταν ένα α/φος , Απλα ο γράφων τον συνόδευσε στο μεγαλύτερο μέρος της πτήσης με το εφεδρικό α/φος που ετοιμασθηκε χωρις όμως οπλισμό΄Την όλη προετοιμασία ττου α/φους είχαν αναλάβει οι μηχανικοίκαι οπλουργοι ττης Μοιρας με επικεφαλής τον αείμνηστον άριστον αξ/κον Γ, Λιακάκη, Το περιστατικό καταγράφεται στο υπέροχο βιβλίο του Γ, Λιακόπουλου Παραλιγο ΑΠΩΝ,»

    http://defenceline.gr/index.php/history/item/1748-thunderstreak

    Να προσθέσω ότι η διαμόρφωση αυτή των F-84F με τις 3 εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου αναφέρετε και σε παλαιά άρθρα του Περιοδικού ΠΤΗΣΗ & ΔΙΑΣΤΗΜΑ με αναμνήσεις αεροπόρων που ήταν πιστοποιημένοι για πυρηνική κρούση με F-84F!!. Θα απογειωνόντουσαν από τις Ελληνικές βάσεις (με διαμόρφωση 3 εξωτερικών δεξαμενών και 1ος πυρηνικού όπλου) και θα κάναν πυρηνική κρούση στην ΚΡΙΜΕΑ(με μεγάλο μέρος της πτήσης σε χαμηλό ύψος)!! με επιστροφή για προσγείωση σε βάσεις της τουρκίας (σύμμαχοι ΝΑΤΟ..)…..μιλάμε για πολύ μεγάλες αποστάσεις, επομένως η προσβολές στην Κύπρο από οπλισμένα F-84F (με αυτή την διαμόρφωση) και επιστροφή σε Ελληνικές βάσεις, ήταν πέρα για πέρα πραγματοποιήσιμες.

    3) Όχι ήταν 7 x F-4E με οπλισμό κρούσης και 2 x F-4E σε ρόλο αεράμυνας. Διάβασε το Βιβλίο του πτεράρχου Π.Μπαλέ (ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΕΣ ΑΕΤΩΝ) που έχει όλες τις πληροφορίες ή διάβασε την αναφορά του αρχηγού του σχηματισμού της μίας τετράδας πτέραρχου Σκρέκα:

    http://www.ikaros.net.gr/images/anamnisisf4/anamniseis-skrekas.pdf

    3) Η ανικανότητα της τουρκικής αεροπορίας να αναχαιτίσει τα Ελληνικά Noratlas (ακόμη και στην επιστροφή που είχε ξημερώσει, και τα Ελληνικά πληρώματα πετούσαν ευθεία από την Κύπρο στην Κρήτη, για να συντομεύσουν την πορεία τους), εγγυάται ότι δεν υπήρχε περίπτωση να αναχαιτιστούν αποστολές κρούσης με μαχητικά που πετούσαν σε χαμηλό ύψος από την Κρήτη. Υπόψη η Αττάλεια είχε μόνο μερικά F-5 επιφυλακής (χωρίς radar)που αν τόλμαγαν να αντιδράσουν (και αν κατάφερναν να εντοπίσουν τα Ελληνικά μαχητικά??) Θα τα λιάνιζαν τα F-4E από απόσταση (ακόμη και τα F-4E των σχηματισμών κρούσεως φέραν από 4 x AIM-7E sparrow!!).

    H τουρκική αεροπορία θεωρείτο ότι σε περίπτωση Ελληνοτουρκικού πολέμου στο Αιγαίο θα είχε καταστραφεί ολοσχερώς τις πρώτες ώρες του πολέμου, καθώς δεν ήταν ΤΕΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΗ όπως η Ελληνική! Τα Ελληνικά σχέδια μιλούσαν για συνεχή ροή αποστολών με τα μισά μαχητικά να βρίσκονται μέσα στα (175) θωρακισμένα υπόστεγα και να ανεφοδιάζονται και τα υπόλοιπα να είναι στο αέρα εκτελώντας αποστολές.

    Οι τούρκοι κοιμόντουσαν (κάποιος παράγοντας τους είχε εφησυχάσει??) μέχρι την μέρα που καταρρίφθηκαν τα τουρκικά F-102 από τα Ελληνικά F-5. Την Μέρα εκείνη ξεκίνησε η μαζική μεταστάθμευση (των όσων) επιχειρησιακών τουρκικών μαχητικών υπήρχαν στις ανατολικές βάσεις τους, φοβούμενη Ελληνικά αντίποινα και μαζική καταστροφή της αεροπορίας τους στο έδαφος.. για αυτό και όλοι οι αεροπόροι της εποχής στα απομνημονεύματα τους αναφέρουν ότι η τουρκική αεροπορία εξαφανίστηκε από την περιοχή μετά την κατάρριψη των 2 x F-102.

  28. Σταύρος Γεωργίου says:

    Στα έγκυρα και τεκμηριωμένα στοιχεία, που παρέθεσε ήδη ο αρθρογράφος του ιστολογίου, δεν υπάρχει κάτι να προστεθεί. Η αλήθεια είναι ξεκάθαρη: Η Ελλάς το 1974 διέθετε πλήρη στρατιωτική υπεροχή έναντι της Τουρκίας, που καθιστούσε τη νίκη των ελληνικών όπλων βέβαιη. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς: τα ΑΜΧ-30, τα F-4E, τα υποβρύχια Τ-209, τις πυραυλακάτους, τους HAWK, τα 170 shelters; Πέραν όλων αυτών, η στρατιωτική αξία, η εκπαίδευση και ο ηρωισμός των Ελληνικών δυνάμεων φάνηκε στην Κύπρο (ΕΛΔΥΚ, Μοίρες Καταδρομών, Ελευθέριος Τσομάκης κ.ά.), όπου παράλληλα αποκαλύφθηκε η πλήρης ανικανότητα των Τούρκων. Και πάλι τι να πρωτογράψει κανείς; Ότι η αποβατική δύναμη έπλευσε παράλληλα στην ακτή για αρκετή απόσταση διότι έφτασε σε λάθος και ακατάλληλο σημείο απόβασης; Ότι οι Τούρκοι στην Κερύνεια υπό τον στρατηγό Ντεμιρέλ δεν μπορούσαν να βρουν τον δρόμο για τη Λευκωσία και τους κατηύθυνε Κύπριος έφεδρος με την απειλή όπλου; Ότι τα περισσότερα άρματά τους M-47 έμειναν στους δρόμους; Ότι η αεροπορία τους συνήθως δεν έβρισκε τους στόχους; Ότι μόνοι τους ενεπλάκησαν σε αεροναυμαχία (γελοιότητα Cozatepe, Adatepe και Cakmak); Ένα φοβισμένο και ανοδιοργάνωτο πλήθος ήταν η αποβατική δύναμη στην Κερύνεια το βράδυ της 20ης προς 21η Ιουλίου 1974, ενώ μια ταξιαρχία 3500 ανδρών παρέμεινε στην ακτή σε βάθος 250 μέτρων μέχρι το μεσημέρι της 22ας Ιουλίου 1974. Απέμενε η ελληνική αντεπίθεση, που δεν έγινε ποτέ, ενώ είναι βέβαιο ότι απλή διέλευση της Πολεμικής Αεροπορίας θα έσπερνε τον πανικό στους Τούρκους και τον ενθουσιασμό στις δικές μας δυνάμεις. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, που έκθεση του ΝΑΤΟ αξιολόγησε με τους χειρότερους χαρακτηρισμούς, πέτυχε εξαιτίας της αποδιοργάνωσης της Εθνικής Φρουράς, της μη στοιχειώδους έστω εφαρμογής του Σχεδίου Αμύνης Κύπρου και της μη ικανοποιητικής ενίσχυσης από τη μητροπολιτική Ελλάδα.
    Εκείνο όμως που πραγματικά πικραίνει δεν είναι η προχειρότητα του κ. Βρεττού, που προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να αθωώσει τους κύριους υπαίτιους της κυπριακής ήττας. Είναι η άποψη ανωτάτου αξιωματικού εν αποστρατεία της Πολεμικής Αεροπορίας μας, με 37 χρόνια υπηρεσίας, ότι: «Η άποψη ότι “πολεμάς με ό,τι έχεις“, είναι σωστή όταν αναφέρεσαι στην Πατρίδα σου, αλλά το 1974, η Κύπρος βρισκόταν μακράν της Ελλάδος τόσο με όρους γεωγραφικούς όσο – και χειρότερα – πολιτικούς, και είχε απομακρυνθεί από την ιδέα της Ένωσης. Ακολουθούσε ανεξάρτητη, δική της πολιτική».
    Αν στη Σχολή Ικάρων και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες στην Π.Α. δεν σας δίδαξαν, κ. Βρεττέ, ότι η Κύπρος είναι μέρος της Ελληνικής Πατρίδας, ότι είναι εθνικό έδαφος, το οποίο πρέπει να υπερασπίζεται, τότε δεν έχουμε μέλλον ως Ελληνισμός, ούτε στην Κύπρο ούτε στη μητροπολιτική Ελλάδα.

  29. Loxiastakos says:

    @@ Γεράκι – npo
    Προσωπικά πάντοτε μου προκαλούσε εντύπωση πως ο Ιωαννίδης θα μπορούσε να προδώσει την Κύπρο.
    Ευτυχώς που οι αμερικάνοι δεν έχουν ενδοιασμούς και μετά από χρόνια αποχαρακτηρίζουν έγραφα…..οπότε διαβάστε παρακάτω την πραγματικότητα και όχι τις προσωπικές εκτιμήσεις του καθενός (μακαρικού, ενωτικού, αριστερού, δεξιού) ….καλό διάβασμα:
    https://www.istorikathemata.com/2019/04/made-in-usa.html
    Δυστυχώς για τους αμερικάνους (και τους υπαλλήλους τους μακάριο – καραμανλή – μπονάνο) το στημένο «επεισόδιο» του 1974 ξέφυγε από τον έλεγχο τους (αυτό γίνεται όταν νταραβερίζεσαι με τούρκους) και το πλήρωσαν πολύ ακριβά διαλύοντας την νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ!! Δεν πειράζει για εμάς τουλάχιστον επέστρεψε η Δημοκρατία στην Ελλάδα!! (αυτή που διέλυσε τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας και μας κατέστησε διεθνές χρεωκοπημένο περίγελο και επαίτη).

  30. npo says:

    @Loxiastakos
    Πρέπει να βλέπουμε την πραγματικότητα. Τα F-84 αν συναντούσαν οποιοδήποτε πρόβλημα (πχ αναχαίτιση απ τις βρετανικές βάσεις ή ακόμα κι απ τον 6ο στόλο) δεν θα μπορούσαν να γυρίσουν. Ακόμα και τα συνοδευτικά F-5 προβλεπόταν σενάριο όπου θα προσγειώνονταν στην Συρία.

    Απ το βιβλίο του Σάββα Βλάσση: «Ήμασταν readiness των 2 λεπτών. Όλα τα αεροπλάνα ήταν φορτωμένα με δύο GAR-8, centerline tanks και σφαίρες πολυβόλων.Καθόμασταν από το πρώτο φως, περίπου 05:20, κάτω από το αεροπλάνο με κουβέρτες, μέχρι το βράδυ, στις 21:20 που έπεφτε ο ήλιος. Περιμέναμε εντολή να πολεμήσουμε. Είχαμε ακούσει οτι εμείς θα συνοδεύαμε τα F-84 και μετά θα πηγαίναμε να προσγειωθούμε στη Συρία»

    Υπάρχει ένα θέμα, που νομίζω πως συνηγορεί στα επιχειρήματα του αντιπτεράρχου Β.Βρεττού αλλά είναι ανομολόγητο, δλδ όλοι ποιούμε τις πάπιες. Θέλω να το θέσω στο τραπέζι.

    Οι χειρισμοί οι δικοί μας -αρχίζοντας απο την αναποφασιστικότητα Γ.Παπανδρέου, τις μεγαλομανίες του Μακαρίου και φυσικά τις τραγικές αποφάσεις της χούντας οδήγησαν τους ΝΑΤΟικούς συμμάχους (ακόμα και τους Ρώσους για άλλους λόγους) να καλοβλέπουν την Τουρκική εισβολή ως τον ευκολότερο τρόπο να λυθεί το πρόβλημα. Δεν ήθελαν όμως με τίποτε ελληνοτουρκικό πόλεμο. Κι όπως ακριβώς έβαλαν στόπ στην Τουρκία τα ’64 έτσι ακριβώς έβαλαν στοπ σε μας το ’74. Γι αυτούς το ίδιο ήταν, επέλεξαν την πιο οικονομική γι αυτούς λύση.

    Υπ όψιν -κι αυτό είναι σημαντικό- πως γνώριζαν κάθε βήμα και της Τουρκίας και δικό μας, είτε μέσω αναλύσεων είτε μέσω υποκλοπών είτε μέσω καλοθελητών. Ενδέχεται λοιπόν τα Νοράτλας να τα άφησαν να περάσουν (για να μας δώσουν την παρηγοριά πως τιμήσαμε τα όπλα) εφόσον τόσο μικρή δύναμη δεν θα επηρέαζε καθόλου το αποτέλεσμα, όμως F4 κι F84 δν θα τα άφηναν να περάσουν.

    Υποθέτω αυτό θα μας είχαν διαμηνύσει, αλλά ήταν ανομολόγητο για χ-ψ λόγους.

    Το ερώτημα παραμένει παρόλα αυτά, θα μπορούσε κάτι απ την τιμή μας και κάποιο κομμάτι γης να είχε περισωθεί με μια άλλη πιο «ρισκαδόρικη» προσέγγιση της κρίσης απ την ηγεσία?

  31. npo says:

    … και για να τεκμηριώσω όσα λέω αντιγράφω πάλι απ το βιβλίο του Σάββα Βλάσση :
    «Στις 19 Ιουλίου 1974, καθώς φαινόταν οτι η Τουρκία επρόκειτο όντως να πραγματοποιήσει εισβολή στην Κύπρο, ο πρέσβης των ΗΠΑ Χένρι Τάσκο πρότεινε στον υπουργό εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ την παρέμβαση του 6ου στόλου. Η απάντηση ήταν απορριπτική, επιβεβαιώνοντας την απροθυμία των ΗΠΑ να εμποδίσουν εμπράκτως την τουρκική επέμβαση.
    Ωστόσο, η δραστηριοποίηση του 6ου στόλου και ιδίως των αεροσκαφών του αεροπλανοφόρου «Forrestal», ιδίως την πρώτη μέρα της εισβολής, εξέπεμψε ένα σαφές μήνυμα στην Αθήνα. Συγκεκριμένα, οι επίγειος σταθμοί ραντάρ της Ελλάδος, εντόπισαν άγνωστα ίχνη στην περιοχή ανατολικώς Κρήτης και Ρόδου. Η έντονη αεροπορική δραστηριότητα προερχόταν από τα F-4J του «Forrestal». Το πρωί της 20ης Ιουλίου, παρατηρήθηκαν συνεχείς περιπολίες μεταξύ Καστελλορίζου και Σητείας, ενώ μεταξύ 15:04 και 22:20, αποκαλύφθηκαν 14 ίχνη, τα οποία πετούσαν σε απόσταση 60 ναυτικών μιλίων νοτίως και ανατολικώς της Κρήτης, μέχρι το Καστελλόριζο, εντός του ελληνικού FIR. Οι πτήσεις αυτές έδειξαν να δημιουργούν ένα είδος «φράγματος», με σκοπό να εντοπιστεί ή και να εμποδιστεί η αποστολή ελληνικών αεροσκαφών στην Κύπρο.»

    Το ’74 οι Τούρκοι λοιπόν είχαν πράσινο κι εμείς κόκκινο. Το πως φτάσαμε σ’αυτό το σημείο έχει ενδιαφέρον και στο περιοδικό https://strategikon.gr υπάρχει ένα ευσύνοπτο άρθρο του Άγγελου Συρίγου «Η Ελληνική Μεραρχία στην Κύπρο (1964-68) και ο Ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων».
    Το ερώτημά μου βέβαια εξακολουθεί να παραμένει. Προσωπικά πιστεύω πως αν το πηγαίναμε προς Ελληνοτουρκικό δλδ αεροναυτική επίθεση στην Τουρκία μέχρι να (…) κι όχι τόσο βοήθεια στην επιτηρούμενη απ το ΝΑΤΟ Κύπρο, κάτι θα περισωζόταν, αλλά έξω απ τον χορό…

  32. Loxiastakos says:

    @npo

    Δεν υπήρχε περίπτωση σε αυτή την διαμόρφωση τα F-5 να πηγαίνανε Κύπρο. Ο άνθρωπος μιλάει γενικά για τις ετοιμότητες F-5 που είχαν στο Ηράκλειο (και άντε να κάλυπταν μέχρι το Καστελόριζο). Το F-5 μπορεί να φέρει μέχρι 5 εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου (2 ακροπτερυγικές, 2 πτερυγικές και 1 κοιλιακή) και θα ήταν γεμάτο καύσιμα αν ήταν να συνοδεύσει μαχητικά στην Κύπρο. Δεν θα πήγαινε μόνο με την κοιλιακή δεξαμενή.

    Τι σχεδόν μηδαμινή ικανότητα της τουρκικής αεροπορίας να αναχαιτίσει Ελληνικά πακέτα κρούσης F-84F, F-4E προς την Κύπρο, την εξηγήσαμε στα προηγούμενα post με πραγματικά γεγονότα.

    Συμφωνώ ότι μεγαλύτερη απειλή ήταν τα βρετανικά μαχητικά των βάσεων και τα μαχητικά των 2 αμερικάνικων αεροπλανοφόρων της περιοχής, οπότε αν όντως έπεσε σήμα προς την Ελληνική πλευρά ότι μην απογειωθείτε γιατί θα σας καταρρίψουμε? Τότε επιβεβαιώνετε πλήρως η πλευρά που υποστηρίζει ότι το παιχνίδι ήταν στημένο από πριν από αμερικάνους-μακάριο (που προκάλεσε την κρίση με την περιβόητη επιστολή προς Γκιζίκη)-καραμανλή – μπονάνο.

    Οι κυπριακές μοίρες καταδρομών, η ΕΛΔΥΚ, η 21ΕΑΝ, οι μοίρες πυροβολικού της Ε.Φ, ορισμένα τάγματα πεζικού της Ε.Φ και η Α Μοίρα Καταδρομών (που μεταφέρθηκε στην Κύπρο με την αποστολή ΝΙΚΗ) είναι ο λόγος που υπάρχει ακόμη ελεύθερο Ελληνικό έδαφος και Έλληνες στην Κύπρο.

  33. Ανώνυμος says:

    Αποστολή των α/φ F-84F
    Σας παρακαλώ να μας εξηγήσετε με λίγα λόγια το combat profile. Περιελάμβανε μόνο την μετάβαση τον βομβαρδισμό και την επιστροφή με την υπόθεση ότι τα α/φ δεν θα ανιχνεύονταν;
    Τι πρόβλεπε να γίνει σε περίπτωση ανιχνεύσεως και εμπλοκής; Στην περίπτωση εμπλοκής υπήρχε καύσιμο για την επιστροφή τους;
    Φαίνεται όλοι γνώστες να συμφωνείτε ότι θα γινόταν μια μοναδική αποστολή, αλλά γιατί εφόσον τα α/φ θα επέστρεφαν;
    Σας ευχαριστώ πολύ

  34. Loxiastakos says:

    Προς ανώνυμος.
    Σε παραπέμπω στον εξαιρετικό σχολιασμό του παρόν Ιστότοπου -διάβασε παραπάνω κεφάλαιο 6 για την αντίδραση των ¨Άγγλων και την επέμβαση τους για την ανακατάληψη των Φώκλαντ.

    Τα Νοράτλας (τεράστιοι στόχοι) πήγαν στην Κύπρο και γύρισαν (μέρα τα περισσότερα) και η τουρκική αντίδραση ήταν ανύπαρκτη.

    Πως θα ανακάλυπταν τα μικροσκοπικά μαχητικά F-84F που θα πετούσαν σε χαμηλό ύψος οι τούρκοι?? Με τα σχεδόν ανύπαρκτα μέσα επιτηρήσεως που είχαν το 1974 στην Ανατολική μεσόγειο??, 1 θεός ξέρει?

    Εμπας περιπτώση ούτε αεροπόρος είμαι ούτε ζούσα το 1974.

    Φαντάζομαι αν εμφανιζόντουσαν εχθρικά μαχητικά (σε ένα φανταστικό σενάριο) είτε θα καριπτώνταν από τα Ελληνικά F-102 που είχαν στήσει CAP 180 ναυτικά μίλια από το ανατολικό άκρο της Κρήτης (μαρτυρία πτεράρχου Μήτσαινα στο βιβλίο του “Ελληνικά φτερά στην Κύπρο») και το πακέτο κρούσης θα συνέχιζε για Κύπρο, ή στην χειρότερη θα εγκατέλειπαν τα F-84F το οπλικό φορτίο τους και θα διέφευγαν επιστρέφοντας προς Κρήτη, ελπίζοντας σε ευνοϊκότερες συγκυρίες για επανάληψη της αποστολής.

    Για το Combat profile διάβασε εδώ την μαρτυρία του αεροπόρου που συμμετείχε:

    http://defenceline.gr/index.php/history/item/1748-thunderstreak

  35. npo says:

    @Loxiastakos

    Διάβασε σε παρακαλώ και το άρθρο του Συρίγγου στο Στρατηγικόν, διάβασε και το Κύπρος 1974: Στρατηγική Αξιολόγηση και Στρατιωτική Στρατηγική του Παναγιώτη Γκαρτζονίκα στον ίδιο ιστότοπο και αν έχεις διαβάσει και το βιβλίο του Σάββα Βλάσση (ή έστω αποσπάσματα σαν αυτό που παρέθεσα με τον 6ο στόλο) έχεις την εικόνα στο πιάτο. Δλδ, η πιο πιθανή υπόθεση είναι η πιο απλή. Μάλλον δεν υπήρξε κανένα συνειδητοποιημένο στήσιμο απο δικούς μας – αν και δεν αποκλείεται κάποιοι βλάκες δικοί μας να θέλγονταν απ την ιδέα της διχοτόμησης 20%-80% με αντάλλαγμα την ένωση του υπολοίπου 80% με την Ελλάδα και να χρησιμοποιήθηκαν απο αμερικανικά κέντρα. Το βασικό όμως είναι η διαχρονική έλλειψη στρατηγικής, προσωπικές φιλοδοξίες, αναποφασιστικότητα και για κερασάκι απίστευτη αφέλεια να μην πω κάτι χειρότερο. Εκεί το παιχνίδι είχε χαθεί και πλέον ψάχνουμε αν θα μπορούσε κάτι να είχε περισωθεί..

    Κρίνοντας εκ των υστέρων (γιατι συμφωνώ με τον κο Βρεττό πως οι συνέπειες της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974 είναι καταστροφικές) και όντας έξω απ τον χορό λέω πως ναι, αλλά δεν είμαι και σίγουρος.

  36. tkotas says:

    Συγκλονιστικός και εσείς και «πτέραρχος»

  37. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι

    Το 1964 πέταξαν επιβεβαιωμένα μέχρι την Κύπρο και F-84F Δ/Β,ἡ περιγραφή της αποστολής υπάρχει στο βιβλίο του αντιπτεράρχου Γεωργίου Μήτσαινα «Ἑλληνικά φτερά στην Κύπρο».
    Τα α/φ δέν έφεραν βόμβες,αλλά πλήρες εσωτερικό και εξωτερικό καύσιμο,πολυβόλα πλήρη φυσιγγίων,και ίσως ρουκέτες.(γράφω από μνήμης μετα δεκαπενταετία από την ανάγνωση).
    Πάντως,ένας από τους χειριστές,μετά την επιστροφή σκέφτηκε ότι θα μπορούσε να «αδειάσει» τα πολυβόλα κατά την επιστροφή,απαλλάσσοντας το α/φ από το βάρος των φυσιγγίων των .50΄΄.
    (δέν ήταν μόνο το βάρος,αλλά και ότι το α/φ γινόταν λιγώτερο εμπροσθοβαρές,με ευεργετική επίδραση στην οπισθέλκουσα,λόγω μικρότερης κλίσεως πηδαλίων -αυτό το άκουσα σε συζήτηση).

    Σε ότι αφορά τώρα το ενδεχόμενο εμπόδιο,ἡ προφανέστερη λύση είναι ἡ απαγκίστρωση με διακοπή της αποστολής,αλλά χάρη στην παρουσία των F-4 υπάρχουν και ενδιάμεσες λύσεις.
    Κατ΄αρχήν,τα F-4 δέν έπρεπε να επιφορτιστούν καθόλου με αποστολές Δ/Β,αλλά αποκλειστικά συνοδείας.
    Με πλήρες εσωτερικό και εξωτερικό καύσιμο,θα ανίχνευαν με τα ραντάρ για ύποπτα ίχνη,και ανάλογα με την εκτίμηση των χειριστών θα εξαπέλυαν τους ΑΙΜ-7,ακόμα και εντός οπτικής ακτίνος,και κατόπιν,ανάλογα με την αξιολόγηση της απειλής,θα συνέχιζαν την εμπλοκή,ἢ θα ανέκρουαν για Κρήτη.
    Εκεί,τα F-5 και F-102 θα περίμεναν για απογείωση,για την περίπτωση που τουρκικά αναχαιτιστικά θα επιχειρήσουν από την Αττάλεια να ανακόψουν τα F-4.
    Ακόμη,Τ-33 θα απογειωνόταν σε ρόλο δολώματος,είτε για να αποσπάσουν την προσοχή από τα F-84F,ἢ για να μπλοφάρουν τους «άλλους».
    Τα ανωτέρω αποτελούν πληροφορίες που συνέλεξα από αναγνώσεις,αλλά και συζητήσεις σε βάθος δεκαετιών.

    @npo

    «όμως F4 κι F84 δν θα τα άφηναν να περάσουν.»
    Ἂς τα εμπόδιζαν.
    Έτσι απλά,ἂς τα εμπόδιζαν.
    Ὁ Ιωαννίδης φέρεται ειπών «ἂν πώ όσα ξέρω,όλοι οἱ Ἓλληνες θα γίνουν κομμουνιστές».
    Έτσι,και μόνο με τις υπόνοιες.
    Ἂν μας κατέρριπταν οἱ «σύμμαχοι» αεροπλάνα,πόσο νομίζεις ότι θα δικαιωνόταν ὁ Ιωαννίδης;

    Εξάλλου,ἂν το εγχείρημα ήταν «ασύμφορο»,«καταδικασμένο»,ἢ έστω απλώς «διαχειρήσιμο» για τον αττίλα,όπως το παρουσιάζει ὁ κ.Βρεττός,γιατί να επέμβουν οἱ Αγγλοαμερικάνοι,και να ρίξουν τις μάσκες;

  38. Γεράκι says:

    Αχέρωντα τα έχουμε ξαναπεί αυτά. Οι τρίτοι δεν ήταν με το μέρος μας και αυτό αποδεικνύονταν και από τις προηγούμενες εχθρικές προς εμάς ενέργειές τους. Με το πραξικόπημα στον Μακάριο που έκαναν οι φωστήρες μας προφανώς νόμιζαν ότι εξυπηρετούσαν κοινά δυτικά συμφέροντα ή νόμιζαν ότι έτσι θα εκβίαζαν το προσδοκώμενο αποτέλεσμα και θα αιφνιδίαζαν τους πάντες παραλύοντας κι ακυρώνοντας κάθε σκέψη για αντίδραση; Ε, αποδείχθηκε στην πράξη ότι δεν τα υπολόγισαν σωστά κι έπεσαν παντελώς έξω στις προβλέψεις τους.

    Οι χουντικοί δεν αποδείχθηκαν απλώς ανίκανοι στην πολιτική αλλά αποδείχθηκαν ανίκανοι και ως χουντικοί, κατάφεραν να ξεφτιλίσουν και την έννοια της χούντας, μιλάμε για τέτοια τραγική και γραφική ανικανότητα. Άλλο τόσο τραγικοί όσοι ακόμα δεν το έχουν πάρει είδηση και τους υπερασπίζονται συνειδητά ή ασυνείδητα.

  39. npo says:

    @ΑΧΕΡΩΝ
    Μα δεν διαφωνώ μαζί σου. Απειλές ξαπειλές κάτι περισσότερο έπρεπε να κάνουμε. Προσωπικά θα έκανα μια επιδρομούλα στα ασιατικά παράλια που θα είχε και λιγότερους κινδύνους. Και θα περίμενα το ΝΑΤΟ να εμπλακεί ενεργά και να φέρει την κατάσταση περίπου στο status quo ante. Αυτό έχει ρίσκο φυσικά. Η Ελληνική κυβέρνηση (κι η χουντική κι η εθνικής ενότητας) κώλωσε -βλεφάρισε που λένε οι αμερικάνοι- και προτίμησε να παίξει με πάσο χωρίς ρίσκα. Όπως κώλωσε κι ο Σημίτης στα Ιμια κλπ κλπ. Δεν υπάρχει σύγκριση της καταστροφής βέβαια, απλά περιγράφω την ψυχοσύνθεση των ηγεσιών μας. Οι λόγοι πολλοί, μην τους πιάσουμε τώρα.

    Όμως πρέπει να τονίσω τα ακόλουθα γιατί είναι σημαντικά (και δεν ξαναμιλάω)

    (Α) Αν στην κρίσιμη στιγμή ξέρεις πως μπορεί να κωλώσεις σκέψου δύο και τρείς φορές πριν κλιμακώσεις. Γι αυτό και είναι σημαντικό να υπάρχει χαραγμένη στρατηγική, να ξέρεις περίπου που πας δλδ και να υπάρχει κι εμπιστοσύνη στρατιωτικών-πολιτικών, άρα αξιοκρατία στις κρίσεις ανωτάτων αξιωματικών. Αλλιώς ο καθένας κάνει ότι του έρθει στην κούτρα την στιγμή που θα του έρθει.

    (Β) Είμαι έξω απ τον χορό και άρα ξέρω πολλά τραγούδια. Οι συνθήκες που επικρατούσαν τότε όμως είναι μια άλλη ιστορία. Δεν είναι μόνο οι πιέσεις των Αμερικανών. Έχω ακούσει ιστορίες πως πολλοί χουντικοί αξιωματικοί φοβόντουσαν να δώσουν όπλα στους επιστρατευμένους. Κάνεις έτσι πόλεμο ή πας για χειρότερη καταστροφή?

    (Γ) Το 1897 οι πρόγονοί μας δεν μίλησαν ούτε για προδότες ούτε για ξένες δυνάμεις. Τον είπαν ευφυέστατα «ατυχή πόλεμο», έφτιαξαν κάποιες απ τις αδυναμίες που είδαν οτι είχαν κι αργότερα απελευθέρωσαν την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι ήττες είναι μια ευκαιρία να μάθεις απ τα λάθη σου. Σήμερα ακούω όλο για προδοσία, οτι ο Μακάριος το είχε στήσει, ο Καραμανλής, οι Αμερικάνοι, οτι οι Τούρκοι ήταν άχρηστοι εμείς γ@μάτοι, η ΕΛΔΥΚ σταμάτησε τους Τούρκους απ το να πάρουν όλο ο νησί κλπ κλπ. Κατα κάποιους δλδ η ενδεδειγμένη τακτική είναι το κυνήγι «προδοτών» γιατί «δεν χάσαμε, προδοθήκαμε». Έτσι δεν μαθαίνεις τίποτα και ΘΑ την ξαναφάμε την σφαλιάρα…

    Αυτά..

  40. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι
    Το θέμα δέν είναι ἂν τα έχουμε ξαναπεί,αλλά πώς τα εννοούμε.
    Εγώ δέν πείθομαι από τα άλλοθι σχετικά με την στάση των ξένων,ότι ΘΑ μας χτυπούσαν,ΘΑ μας έκαναν εισβολή,ΘΑ μας ευνούχιζαν τα κοκκόρια,ΘΑ,ΘΑ,ΘΑ.
    Και βασικά,ποιός θα μας πρωτοχτυπούσε;
    Το σύμφωνο της Βαρσοβίας,όπως διέδιδε ὁ Αβέρωφ (και ολίγον Τοσίτσας);
    Ἢ οἱ «σύμμαχοι»,όπως διετείνοντο οἱ χουντικοί αρχηγοί των επιτελείων;
    Όπως είπα στον npo,ἂν έκριναν οἱ «σύμμαχοι» ότι εξυπηρετούνται τα συμφέροντα τους πολεμώντας για χάρη των Τούρκων,ἂς το έκαναν.
    Τουλάχιστον θα ξέραμε ότι είχαμε να αντιμετωπίσουμε,-ἢ μάλλον ότι αντιμετωπίσαμε- εκτός από την Τουρκία και την απόσταση,και τον αγγλοαμερικανικό παράγοντα,δηλαδή το ΝΑΤΟ.
    Κάτι τέτοιο όμως,δέν έγινε,εν πάση περιπτώσει δέν έγινε ανοιχτά.
    Αλλά τα ΘΑ,θάλλουν.
    Ἡ ουσία είναι ότι και ετσι χάσαμε,και αλλοιώς ΘΑ χάναμε.(ίσως όμως και όχι)
    Αύριο ίσως μας πούν ότι «δέν χτυπήσαμε το Μπαρμπαρός,γιατί θα μας βομβάρδιζε ὁ Πούτιν».
    Όπως μετά τα Ίμια μας είπε ὁ Πάγκαλος ότι δύο αμερικανικά καταδρομικά ΘΑ μας παρέλυαν την άμυνα και την χώρα ολόκληρη.
    @npo
    Είμαι και εγώ πεπεισμένος ότι έπρεπε να κάνουμε κάτι,μάλλον πολλά παραπάνω.
    Επί τροχάδην τώρα:
    Α)Ἂς δούμε κάποια ψυχρά δεδομένα.
    Ὁ Α.Ε.Δ (Αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων,τότε αντίστοιχο του ΓΕΕΘΑ) Γρηγόριος Μπονάνος,ήταν μέχρι τον λαιμό αναμεμειγμένος στην προετοιμασία του πραξικόπήματος,άπό την πρώτη στιγμή.
    Κάποιοι λένε ότι ἡ πρώτη στιγμή ήταν μετά την επιστολή Μακαρίου,2 Ιουλίου 1974,άλλοι λένε ότι ἡ πρώτη στιγμή ήταν στα τέλη Μαΐου 1974 ἢ και νωρίτερα,και πάντως πολύ πρίν την εισβολή.
    Όμως στις 20 Ιουλίου,ὁ ίδιος αναφωνούσε «οἱ Τούρκοι χτυπούν την Κύπρο,εμείς είμαστε Ἑλλάς».
    Άρα,το είχε προγραμματισμένο ότι θα κωλώσει.
    Αυτό το φαινόμενο,πώς το ονομάζεις;
    Υπάρχει και μία άλλη δήλωση,σύμφωνα με μαρτυρίες,όπως στο βιβλίο «Άγνωστοι Στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ 1974»,του Αθανασίου Χρυσάφη,αυτήν την φορά του φρουράρχου Αμμοχώστου,συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Ζαρκάδα :«αφού το πράγμα είναι συμφωνημένο,ἂς μήν προκαλούμε».
    Δηλαδή,ἂς εκκενώσουμε την Αμμόχωστο χωρίς μάχη.
    Αυτό το φαινόμενο,πώς το ονομάζεις;
    Β)Από παθογένειες,άλλο τίποτα μεταξύ 1949 και 1974.
    Αλλά και μετά το 1974,το 1981,ὁ Ευάγγελος Αβέρωφ,(που τότε δέν χρησιμοποιούσε φωναχτά το «Τοσίτσας») δήλωνε ότι έπρεπε να διατηρηθούν «κάποια στεγανά στις Ένοπλες Δυνάμεις»…
    Γ)Το 1897,μπορεί κάποιοι αριστοτέχνες του είδους να έβαλαν το δαχτυλάκι τους στην δημιουργία κλίματος,αλλά επειδή στο κλίμα αυτό συμμετείχαν σχεδόν όλοι οἱ Ἓλληνες του τότε βασιλείου,και λίγο-πολύ όλοι είχαν εκτεθεί,το πράγμα πέρασε σχετικά ανώδυνα.
    Άλλωστε,ούτε ὁ πολιτικός κόσμος έκανε την αυτοκριτική και αυτοδιόρθωση του,και ὁ ίδιος εν πολλοίς πολιτικός κόσμος συμμετέσχε στον Εθνικό Διχασμό 18 χρόνια αργότερα.

  41. Chris says:

    Προσωπικά, δεν περίμενα από τον Βασίλη τέτοια ανάρτηση, καθώς γνωρίζω τη διαδρομή του ως χειριστής αφ’ ενός και ως Αξκός αφ’ ετέρου. Ο αρθρογράφος, με απόλυτη γνώση -αρα παλιός συνάδελφος- έβαλε τα πράγματα στη θέση τους.
    Προσωπικά όμως, η όλη υπόθεση του Κυπριακού και η δράση και αντίδρασή μας με τοποθετεί στην άλλη όχθη, από αυτή που μας επιβλήθηκε και κυριαρχεί.
    1. Γιατί κανείς δεν αναφέρει ότι ο Πόλεμος του Γιόμ Κιπούρ είχε σαν τρομακτικό αποτέλεσμα την εντολή από τον Α. Σαντάτ της απομάκρυνσης του τότε Σοβιετικού Στόλου από την Αλεξάνδρεια, λόγω της Στρατηγικής Συμφωνίας που συνέπηξε με τις ΗΠΑ ? Όλοι μιλούν για την απαίτηση απομάκρυνσης του Γ. Παπαδόπουλου από την εξουσία, θαρρείς και είμασταν η μόνη χώρα που αρνηθήκαμε άνοιγμα των βάσεών μας στη γραμμή ανεφοδιασμού του Ισραήλ. Και γιατί κανείς δεν αναφέρει για την συμφωνία Μακαρίου ΕΣΣΔ για ελλιμενισμό τους στη Λεμεσό με αντάλλαγμα την πολιτική στήριξη του Μακαρίου από ΑΚΕΛ και αρχηγία στην Κίνηση Αδεσμεύτων Κρατών? Δηλαδή άλλη μιά Κούβα στο μαλακό υπογάστριο του ΝΑΤΟ.
    2. Ανεξαρτήτως της πολιτικής άποψης του καθενός μας, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι όλοι εκείνοι οι Αξκοί που με τον έναν ή άλλο τρόπο είχαν την εξουσία, ΟΛΟΙ τους ήταν εμπειροπόλεμοι και οι περισσότεροι τιμηθέντες με Πολεμικούς Σταυρούς , σε προγενέστερους χρόνους με δημοκρατικές κυβερνήσεις . Είχαν την εξουσία στα χέρια τους, βάδιζαν προς δημοκρατικές εκλογές με κυβέρνηση πολιτικών (Μαρκεζίνης). Ποιός λοιπόν σήμερα μπορεί να τους κατηγορεί περίπου ως άτομα με σύνδρομο Down, χωρίς παιδεία, χωρίς όραμα, χωρίς -και κυρίως- Εθνικά ανακλαστικά?
    3. Παρ’ όλο λοιπόν που είχαν την εξουσία και την αναίμακτη λύση της μετάβασης σε πολιτική κυβέρνηση, ξαφνικά όλοι τους, πολιτικοί της κυβέρνησης και στρατιωτικοί, ενεπλάκησαν στο Κυπριακό. Με αντίπαλο έναν ΠτΔ της Κύπρου, ο οποίος δεν μπόρεσε να συνεννοηθεί με κανέναν απολύτως Κυβερνήτη -ανεξαρτήτως κομματικής τοποθέτησης ή ακόμη και με τους Βασιλείς της Ελλάδος (πρόσφατα ο Βασιλεύς Κων/νος αποκάκλυψε πως δεν σηζητούσε κάτι άλλο για την ένωση πλήν της θέσεως του Αντιβασιλέως). Εκεί λοιπόν έρχεται το κρίσιμο ερώτημα που αφορά όλους μας.
    Η σπάνια περίπτωση να συμπίπτουν απολύτως τα συμφέροντα της Ελλάδος με εκείνα των ΗΠΑ, δηλαδή την έγκριση και προτροπή για την Ένωση Ελλάδος -Κύπρου και αυτόματη είσοδός της στο ΝΑΤΟ, άρα τελειωμένες οι ερωτοτροπίες με την ΕΣΣΔ, αρκεί και μόνο να πάψει μ’ οποιονδήποτε τρόπο να υπάρχει το πολιτικό πρόσωπο Μακάριος, ποιός σήμερα δεν θα επαναλάμβανε το ίδιο εγχείρημα, αν βρισκόταν στη θέση τους? Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για ανθρώπους που μάτωσαν για την Ελλάδα.

    Κυπριακό

  42. Γεράκι says:

    Η σκέψη που αγνοεί τη νομιμότητα, που αποδέχεται ηθικά τη νομιμοποίηση κυπριακού πραξικοπήματος από ελληνικούς πραξικοπηματίες δεν νομιμοποιείται να επικαλείται περί νόμιμων ή μη ενεργειών και για αυτό καταλήγει και εγκλωβίζεται τελικά όλη η συζήτηση στο στρατιωτικό και μόνο σκέλος με «αν», «δεν θα» και «ας τολμούσαν».

    Οι σχετικές συζητήσεις περί προδοσίας όχι μόνο αγνοούν την αιτία που πυροδότησε και εγγυήθηκε την τραγικότητα των γεγονότων, τη χουντική αφέλεια κι ανεπάρκεια, αλλά προσπαθούν να μεταβιβάσουν την ευθύνη σε οποιοδήποτε άλλον με αποτέλεσμα να συντηρείται η αναχρονιστική, αρρωστημένη κι εθνικά επιζήμια χουντική νοοτροπία περασμένων δεκαετιών ως τις μέρες μας.

    Οι χουντικοί υπερεκτίμησαν σε τραγικό βαθμό το ρόλο και την επιρροή τους, υπερεκτίμησαν τις στρατιωτικές δυνατότητες επιβολής ισχύος και υποτίμησαν τις επιλογές των Τούρκων αλλά και της πάγιας αρνητικής στάσης τρίτων που εμπλέκονταν άμεσα και έμμεσα. Η επιβολή τετελεσμένων με στρατιωτική ισχύ προϋπέθετε αδιαμφισβήτητη στρατιωτική κυριαρχία σε αέρα και θάλασσα στο χώρο μεταξύ Κύπρου – Ελλάδας και Κύπρου – Τουρκίας. Τέτοιου είδους κυριαρχία επιβάλλεται με διαρκή έλεγχο και παρουσία χρονικά και χωρικά και σαφώς προϋποθέτει εκτός από επάρκεια μέσων κι αναγκαίου και ικανού αριθμητικού και ποιοτικού πλεονεκτήματος και τις ανάλογες εγκαταστάσεις και υποδομές υποστήριξης και τα μέσα υποστήριξης αυτών. Λόγω γεωγραφίας θα επιτυγχάνονταν μόνο αν οι εγκαταστάσεις αυτές ήταν (και) στην Κύπρο αν και εφόσον υπήρχαν τα μέσα προς υποστήριξη.

    Τα υποβρύχια και τα αεροσκάφη έδιναν ποιοτικό πλεονέκτημα τέτοιο που οι υποστηρικτές της προδοσίες ισχυρίζονται πως ήταν αρκετό, ενώ η αντίθετη σκέψη θέλει να μην ήταν. Και δεν ήταν όχι απλώς και μόνο της δεδομένης από τότε αρνητικής, εχθρικής ορθότερα, στάσης τρίτων, όχι μόνο λόγω απόστασης συν της στάσης τρίτων, και όχι μόνο λόγω τουρκικού παράγοντας μαζί με τα άλλα. Η ποιοτική διαφορά δεν ήταν επαρκής να ανατρέψει τους αρνητικούς παράγοντες ώστε όχι μόνο να επιβάλλει αλλά και να συντηρήσει και να υποστηρίξει τα τετελεσμένα για να αναλάβει εν τέλει κάποιος το ρίσκο των συνεπειών που θα αντανακλούσαν και στον ελλαδικό χώρο. Οι υποστηρικτές λένε τους είχαμε και σε γενικευμένο πόλεμο. Τότε αποδεικνύεται πόσο ηλίθιοι ήταν οι χουντικοί που δεν τα σχεδίασαν έτσι ώστε να τους συντρίψουμε και στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Μάλλον δεν ήταν τόσο ηλίθιοι και οι λόγοι ξεφεύγουν κατά πολύ από το στενό στρατιωτικό σκέλος.

    Με την ίδια ευκολία τέτοιου είδους νοοτροπία θεωρεί πως και σήμερα τους έχουμε και με την ίδια αφέλεια προκρίνουν την υπεράσπιση των δικαιωμάτων με στρατιωτική ισχύ αγνοώντας συνειδητά ή ασυνείδητα πως τα δικαιώματα δεν είναι ακριβώς του είδους και της έκτασης που φαντάζονται κι αγνοώντας πως η στρατιωτική ισχύς δεν εγγυάται τίποτα από μόνη της κάτι που δεν μπορεί να χωνέψει και η Τουρκία έναντι της Κύπρου τα τελευταία χρόνια με τα της ΑΟΖ.

  43. npo says:

    @ΑΧΕΡΩΝ

    (Α) Πράγματι, τέτοιες αναφορές υπάρχουν και στα υπόλοιπα άρθρα του Στρατηγικού. Υπήρχαν διάφοροι που καλόβλεπαν διαίρεση της νήσου δια Τουρκικής εισβολής είτε γιατί ταύτιζαν απόλυτα τα συμφέροντα της δύσης με τα Ελληνικά, είτε γιατί στο μυαλό τους ο κίνδυνος ήταν μόνο ένας, ο κομουνιστικός, είτε γιατί νόμιζαν πως το εναπομείναν κομμάτι θα ενωνόταν με την Ελλάδα και το θεωρούσαν αυτό καλό. Μερικοί, οι πιο βλάκες νόμιζαν πως θα την πάρουμε ολόκληρη γιατί πίστεψαν όσα τους έλεγαν κάτι ελληνοαμερικάνοι πράκτορες (οι Τούρκοι δεν θα κινηθούν) ή νόμιζαν πως θα υπέκυπταν όλοι στα τετελεσμένα μας. Αυτά που είπε και το ΓΕΡΑΚΙ δλδ.

    Σίγουρα κάποιες απο τις παραπάνω κατηγορίες μπορούμε να τις θεωρήσουμε προδοτικές και θα έπρεπε να είχε γίνει διερεύνηση που δεν έγινε, για διάφορους λόγους.

    Δεν ήταν αυτοί όμως το πρόβλημα. Όταν έχεις μια διάτρητη δομή που ο καθένας -ακόμα και μικρός βαθμοφόρος- κάνει το μακρύ και το κοντό του και προωθεί την δική του προσωπική ατζέντα περι εξωτερικής πολιτικής, αυτό λέγεται σκορποχώρι και δεν φταίει κανένας ξένος που το εκμεταλλεύεται.

    (Γ) Πράγματι.

    @ Chris για την τελευταία πρόταση. Αυτό θα μπορούσε ίσως να γίνει πριν. Μετά, ενώ σ’ έχουν «»υποχρεώσει»» ν’ αποσύρεις την Μεραρχία κι ενώ ξέρεις πως οι Τούρκοι όλο αυτό το διάστημα φτιάχναν αεραποβατικές και ναυταποβατικες δυνατότητες? Όχι. Φυσικά και δεν θα το έκανα…

    Φίλε μου, οι χουντικοί ήταν ένα τσούρμο απο βλάκες, φανατικούς, ανεπαρκείς και οτιδήποτε άλλο πλην αγνών πατριωτών. Το αποτέλεσμα είναι πως μας πήδηξαν σ’όλα τα επίπεδα για τα επόμενα 100 χρόνια. Ακόμα κι αυτή η πνιγηρή αριστερίλα κι ανομία που ακολούθησε σ’αυτούς οφείλεται. Διότι στην ζωή ισχύει ο νόμος των ακούσιων συνεπειών aka νόμος της ετερογονίας των σκοπών. Άλλα πας να κάνεις κι άλλα σου βγαίνουν. Ειδικά αν είσαι κι ανίδεος με το αντικείμενο…

  44. STRATOS says:

    Γεράκι έγραψε

    «Οι σχετικές συζητήσεις περί προδοσίας όχι μόνο αγνοούν την αιτία που πυροδότησε και εγγυήθηκε την τραγικότητα των γεγονότων, τη χουντική αφέλεια κι ανεπάρκεια,..»

    Εδώ κάνεις λάθος. Την τραγικότητα των γεγονότων την πυροδότησε η μεγαλομανία του μακαρίου με την γνωστή επιστολή προς γκιζίκη!!! Ελπίζω να μη σου διαφεύγει σκόπιμα αυτό το γεγονός…..εκτός αν μιλάς για την Χούντα του μακαρίου με το 97% που έβγαινε στις εκλογές παρωδία και τους μπράβους που έστελνε για να πλακώσουν στο ξύλο τον αντιπολιτευόμενο ΗΡΩΑ ενωτικό γιατρό Τάκη Ευδόκα και τους οπαδούς του, όποτε πήγαιναν να διοργανώσουν ανοιχτή συγκέντρωση στην Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και στην Αμμόχωστο.

    Φυσικά η διάλυση της εθνικής φρουράς (όπως αναφέρουν διάφορες εκθέσεις ΑΓΕΕΦ) από το μακαρικό καθεστώς είχε ήδη ξεκινήσει πριν από το 1968!! με την παράλληλη δημιουργία ιδιωτικού στρατού πραιτοριανών (με λεφτά των κυπρίων φορολογούμενων)!! του εφεδρικού σώματος εξοπλισμένου με υπερσύγχρονα μέσα (μέχρι και διόπτρες νυχτερινής σκοπεύσεως (επιστημονική φαντασία για την εποχή) βρέθηκαν στις αποθήκες του εφεδρικού)..

    @npo έγραψε
    «Φίλε μου, οι χουντικοί ήταν ένα τσούρμο από βλάκες, φανατικούς, ανεπαρκείς και οτιδήποτε άλλο πλην αγνών πατριωτών. Το αποτέλεσμα είναι πως μας πήδηξαν σ’όλα τα επίπεδα για τα επόμενα 100 χρόνια…»

    Συμφωνώ απόλυτα, η ηλίθια χούντα του μεγαλομανής αρχίβλακα μακαρίου στην κύπρο (υποστηριζόμενη από το πανίσχυρο ακελ χρηματοδοτούμενο από την σοβιετική ένωση) είναι ο λόγος που η Κύπρος μας έμεινε μισή και πήγαμε 100 χρόνια πίσω (οι ψευτοδημοκράτες υποστηριχτές του καθεστώτος μακαρίου μας χρεωκόπησαν και υποθήκευσαν την πατρίδα μας για 100 χρόνια (τα 2 έχουν περάσει, μένουν 98)).

    Πέρα από τις προσωπικές εκτιμήσεις του καθενός, ευτυχώς που υπάρχουν και οι αμερικάνοι με τα αποχαρακτηρισθέντα έγραφα τους!!!! Που βάζουν τέλος στο μυστήριο.

    Το στημένο «περιστατικό» στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974 δυστυχώς ξέφυγε από τον έλεγχο των αμερικανών και των ελληνόφωνων «δημοκρατικών» υπαλλήλων τους μακαρίου-καραμανλή-μπονάνου:

    https://www.istorikathemata.com/2019/04/made-in-usa.html

  45. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι

    Μου δημιουργείς την βεβαιότητα ότι δέν αντιλαμβάνεσαι το σκεπτικό μου,και ὡς αποτέλεσμα μου παραθέτεις τις θέσεις σου περί νομιμότητος,ποιάς ακριβώς όμως;
    Γράφεις:
    « αγνοώντας πως η στρατιωτική ισχύς δεν εγγυάται τίποτα από μόνη της κάτι που δεν μπορεί να χωνέψει και η Τουρκία έναντι της Κύπρου τα τελευταία χρόνια με τα της ΑΟΖ.»
    Ποιά τελευταία χρόνια «νομιμότητας»,Γεράκι;
    Τα τελευταία 5-10;
    Ἢ τα τελευταία 45,με όλα τα ενδιάμεσα σχέδια Αννάν και παραλλαγές;

    Λοιπόν,επειδή κοντός ψαλμός αλληλούϊα,ἂς επικεντρωθούμε στην χούντα και τους χειρισμούς της.
    1)Ποιός απέσυρε την Μεραρχία από την Κύπρο το 1967-αρχές 1968;
    Ἡ χούντα.
    2)Ποιός θεώρησε ότι το 1974 μπορούσε να επιβάλλει στρατιωτικά τετελεσμένα στην Κύπρο,υπό συνθήκες πολύ αντιξοώτερες του 1967;
    Ἡ χούντα.

    Διακρίνουμε εδώ αυτογκόλ από τα αποδυτήρια,ἢ μήπως όχι;
    Εκτός ἂν δεχθούμε ότι ἡ χούντα είχε «διαβεβαιώσεις»,κάτι που όμως δέν νομίζω ότι δικαιούται να μας απασχολήσει.
    Είναι δυνατόν ἡ χούντα,που για κάποιο διάστημα είχε ΥΠΕΞ τον Παναγιώτη Πιπινέλλη,να μήν «γνώριζε» τα παρασκήνια του Κυπριακού;
    Δέν το δέχομαι με τίποτε,ασχέτως ἂν μιλάμε για την χούντα του Ιωαννίδη,και όχι του Παπαδόπουλου.(πάντοτε χρήσιμες οἱ πολιτικές μεταμφιέσεις)

    Ουσιαστικά,αυτό που εξετάζουμε για το 1974,αλλά επιλέγουμε να αγνοούμε,είναι όχι τί μπορούσε να κάνει αλλά δέν έκανε ἡ χούντα,αλλά τί θα μπορούσε να κάνει ένα καθεστώς που δέν θα είχε πέσει στην «παγίδα»,ἢ μάλλον αυτοπαγίδευση που έπεσε εκείνη,ὡς μωρή παρθένος.
    Ένα καθεστώς που θα πάλευε να αντιστρέψει τις αυτοχειρίες της.
    Και,δυστυχώς,όχι,ἡ μεταπολίτευση δέν ήταν εκείνο το καθεστώς,αλλά και αυτό επιλέγουμε να το αγνοούμε επίσης,μαζί με τις τρείς εβδομάδες «εκεχειρίας» στην διάρκεια των οποίων επέτρεψε στους Τούρκους να προετοιμάσουν τον αττίλα ΙΙ.

    Εάν λοιπόν για την οικονομία της συζητήσεως δεχθούμε ότι από τις απογευματινές ώρες της 15ης έως τις πρώτες πρωϊνές ώρες της 20ής Ιουλίου κάποιοι ανατρέπουν την χούντα,και κοιτούν τί μπορεί να περισωθεί,πώς μπορεί να εμποδιστεί ἡ απόβαση του αττίλα,που ήταν επιεικώς αδέξια,και σχεδόν από μόνη της πρόπλασμα ήττας για τους απέναντι,τότε έχει νόημα να εξετάζουμε ἂν τα υποβρύχια και ἡ ΠΑ μπορούσαν να επιτύχουν κάτι,και σε ποιά έκταση,που θα ήταν μεγάλη κατά την προσωπική μου πεποίθηση.
    Το να αναρωτιόμαστε ποιό «φώς αληθινό» είδαν οἱ χουντικοί μετά την εκδήλωση της απόβασης,ισοδυναμεί κατά την γνώμη μου με συζήτηση για το φύλο των αγγέλων.

  46. npo says:

    @ STRATOS

    Το να ΜΗΝ αντιλαμβάνεσαι 50 χρόνια μετά τα κρίματα της χούντας ενώ μόνο βλέπεις τα λάθη των άλλων είναι αποκαρδιωτικό.

  47. Γεράκι says:

    Αχέροντα γράφεις: «Ουσιαστικά,αυτό που εξετάζουμε για το 1974,αλλά επιλέγουμε να αγνοούμε,είναι όχι τί μπορούσε να κάνει αλλά δέν έκανε ἡ χούντα,αλλά τί θα μπορούσε να κάνει ένα καθεστώς που δέν θα είχε πέσει στην «παγίδα»,ἢ μάλλον αυτοπαγίδευση που έπεσε εκείνη,ὡς μωρή παρθένος.»

    Μα φρόντισε με το να αυτοπαγιδευτεί να παγιδέψει και τα ελληνικά ρεαλιστικά περιθώρια δυναμικής αντίδρασης, δεν μπορεί στα σοβαρά να αγνοεί κάποιος τις συνέπειες των ενεργειών της χούντας λες και επειδή κατέρρευσε το χουντικό τσίρκο αυτομάτως διαγράφονται και οι συνέπειες των ηλιθιοτήτων της, ώστε να ξεκινάμε τα σενάρια από μηδενική βάση.

    Η αυτοπαγίδευση, η φάκα και το τυρί αν θυμάσαι που αναφερόμουν σε παλαιότερες συζητήσεις, είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα κοντόφθαλμων, μεγαλομανών κι αλαζονικών νοοτροπιών όπως των χουντικών ή ευρύτερα της φανατισμένης νοοτροπίας. Κι επειδή αναφέρθηκε, δεν είναι τυχαίο ότι και το 1996 η ηλιθιότητα και πάλι κάποιων που επέβαλλαν μέσω διαρροών και δημοσιογραφικών «αποκαλύψεων» να παίξουν τους πατριώτες, τους εθνοσωτήρες και τους εθνοπροστάτες και εν είδει αυτοεκπληρούμενης προφητείας να καταφέρουν να δημιουργήσουν τις γκρίζες ζώνες βλ. Ίμια που ήθελαν ουσιαστικά να αποτρέψουν, από ένα γεγονός που είχε λήξει μερικές βδομάδες νωρίτερα. Και πάλι αυτοπαγιδευτήκαμε και πάλι κατέληξαν οι ίδιοι που μας παγίδευσαν να καταγγέλλουν όλους τους όλους για προδότες. Τυχαίο; Σύμπτωση ποιες νοοτροπίες παράγουν εθνικές ήττες; Όχι, αποδεικνύεται πως δεν είναι τυχαίο διότι μονίμως καλύπτονται πίσω από τις καταγγελίες προδοσίας και συνωμοσίας στα αδιέξοδα που οι ίδιοι φροντίζουν να μας παγιδεύουν με το να αυτοπαγιδεύονται στην ηλιθιότητά τους.

  48. npo says:

    @ Γεράκι

    Να προσθέσω και κάποιους άλλους πανέξυπνους «πατριώτες» που έφεραν εδώ τον Οτσαλάν εν είδει πυρηνικής βόμβας σε μια χώρα που όλοι ξέραμε (2 χρόνια μετά τα Ίμια θυμίζω) πως δεν είχαμε δα και κυβέρνηση πυροτεχνουργών, ενώ ξέρανε καλά δεν είχε μπορέσει να τον κρατήσει η Συρία, η Ρωσία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Ελβετία και δεν ξέρω ποιές άλλες χώρες? Τους καταλαβαίνω απο μια πλευρά αλλά το αποτέλεσμα ήταν τραγικό και για τον άνθρωπο αλλά και για μας…. Προσωπικά είχαν νοιώσει για μια ακόμα φορά άσχημη ταπείνωση.. Κι οι πολλές σφαλιάρες αφήνουν απωθημένα… (βαθύς αναστεναγμός)

  49. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι
    Τελικά όντως δέν με αντελήφθης.
    Αυτό που έγραψα δέν είναι ότι δέν είχε ευθύνες ἡ χούντα,το αντίθετο ακριβώς γράφω.
    Απλώς,από την χούντα δέν ήταν δυνατόν να περιμένεις ότι θα «σκεφτόταν» να υποστηρίξει σοβαρά την Κύπρο,άλλος θα έπρεπε να βρεθεί,ώστε να ξεκινάμε τα σενάρια από μηδενική βάση.
    Δέν ξέρω πόσο πιό καθαρά πρέπει να το γράψω,ἡ χούντα ήξερε πολύ καλά τί θα ακολουθούσε το πραξικόπημα,αλλά αυτό που θα ακολουθούσε,δέν είχε καμμία πρόθεση να το εμποδίσει.
    Πολύ χαρακτηριστικά,τα έτη πρίν το 1974,ἡ Ε.Φ ετίθετο σε επαγρύπνηση όποτε οἱ Τούρκοι διεξήγαν την ετήσια αποβατική άσκηση Τόρος,αλλά το 1974,μέσω του ΓΕΕΦ,ἡ χούντα έστειλε την Ε.Φ για ύπνο.

  50. Απορώ και εξίσταμαι (sic), πως γίνεται ενώ το πόστ στηλιτεύει αιτιολογημένα, την ματαίωση της αποστολής αεροσκαφών για βομβαρδισμό θέσεων του εχθρού που έχει αποβιβαστεί και εισβάλει σε εθνικό έδαφος, τις κρίσιμες πρώτες ώρες, η συζήτηση έχει μεταφερθεί στα γνωστά τετριμμένα..
    ΟΚ, ο πρωταγωνιστής εμμένει στις απόψεις του δίχως να απαντά σε κρίσιμα ερωτήματα.

  51. Γεράκι says:

    Αχέροντα μια χαρά σε κατάλαβα, αν δεν κάνω λάθος σε παρόμοια συζήτηση είχες χαρακτηρίσει τους χουντικούς ως προδότες κι απάντησα ότι είμαι αρκετά υπερήφανος ως Έλληνας ακόμα και για τους χουντικούς που γέννησε ο τόπος μου, δεν πείθομαι ότι ήταν προδότες, απλώς ηλίθιοι.

    Διαφωνούμε περί σημασίας να σκεφτόμαστε από μηδενική βάση εναλλακτικά σενάρια διότι ξεπλύνουν τους χουντικούς. Βλέπεις ότι με το σκεπτικό αυτό μονίμως καταγγέλλονται όλοι οι άλλοι ότι πρόδωσαν την Κύπρο. Ήττες και ταπεινώσεις Κύπρος, Ίμια, Οτσαλάν που θύμισε εύστοχα και ο npo αλαζονικά μυαλά που βλέπουν πάντα τα τυριά ποτέ τη φάκα.

  52. Κων/νος says:

    Γιατί μας βόλευε να πούμε ότι δεν ήταν εθνικό έδαφος,
    Σκέψεις όπως πολύ σωστά στηλιτεύει το άρθρο για όσους ματαίωσαν τις αποστολές.
    Ίσως οι βομβαρδισμοί της ΠΑ μαζί με τορπιλισμούς από τα Υ/Β του ΠΝ να είχαν βοηθήσει κάπως την Κύπρο τότε.

    Τι φοβηθήκαμε και εμμένουμε στην άποψη οτι καλώς δεν συμμετείχαμε σε εχθροπραξία εναντιων των εισβολέων?
    Ακόμα κ για έναν ερασιτέχνη ο συσχετισμός των δυνάμεων φαντάζει οριακός εκείνη την περίοδο.

    Από τη στιγμή που χάσαμε έδαφος αμαχητί είναι μια τεράστια ήττα.
    Δεν βομβαρδίσαμε για να μην εξαγριώσουμε την Τουρκία κ μας επιτεθεί?
    Μα σε άλλο σημείο λέμε πως όποιος έκανε επίθεση πρώτος σε άλλο σημείο εκτός του θεάτρου επιχειρήσεων είχε τον κίνδυνο να χαρακτηριστεί aggressor κ να χάσει τα δίκια του.

  53. Κύριε Βρεττέ,

    Κατ’ αρχάς, επειδή εκλαμβάνετε την αναλυτική κριτική στο άρθρο σας ως προσωπική επίθεση («υβριστικό κείμενο», «λιβελλογράφημα» κλπ.), διευκρινίζω -αν και είναι αυτονόητο- ότι σκοπός του άρθρου μου ήταν η κριτική των γραπτών απόψεών σας και όχι του ατόμου σας. Δεν αμφισβητώ την πολυετή προσφορά σας ως αξιωματικού της ΠΑ, και δεν διστάζω να πω δημοσίως ότι η φήμη σας στους κόλπους της ΠΑ είναι εξαιρετική. Αλλά εδώ έγκειται το πρόβλημα που εντοπίζει το άρθρο μου: ότι ένας αξιωματικός με πολυετή ευδόκιμη καριέρα και καλή φήμη, που χειρίστηκε μάλιστα ως επιτελής τα θέματα της Κύπρου και έφτασε σε ανώτατα αξιώματα της ΠΑ, εκφράζει δημοσίως απόψεις για ένα μείζον στρατηγικό ζήτημα του Ελληνισμού, οι οποίες δεν αντέχουν στη βάσανο της λογικής και στη λεπτομερή ανάλυση των δεδομένων. Το πρόβλημα είναι συστημικό, όχι προσωπικό: προφανώς, το ελληνικό σύστημα παραγωγής στρατηγικής σκέψης αναπαράγει μια «συμβατική σοφία» που βασίζεται σε σαθρές βάσεις.

    Δεν θα επανέλθω σε λεπτομέρειες ουσίας, γιατί οι εκατέρωθεν απόψεις μας εκτέθηκαν αναλυτικά στα δύο άρθρα και στην απάντησή σας και οι αναγνώστες μπορούν να τα διαβάσουν και να τις αξιολογήσουν. Θα σχολιάσω μόνο δύο σημεία:

    Α. Σχολιάζετε το αναρτημένο άρθρο, το οποίο αποτελεί εκτενή απάντηση στο δικό σας άρθρο, και το χαρακτηρίζετε συκοφαντικό. Έχει ενδιαφέρον ο χαρακτηρισμός αυτός, και για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης αξίζει να δούμε τι θεώρησαν κάποιοι άλλοι συκοφαντικό.

    Στο άρθρο σας ισχυρίζεστε ότι η 339 Μοίρα Αίας δεν ήταν σε θέση να επιχειρήσει κατά την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο. Είναι ακριβώς ο ισχυρισμός των Παπανικολάου και Οικονόμου προκειμένου να δικαιολογήσουν τη ματαίωση της σχεδιασθείσας αποστολής των F-4E στην Κύπρο. Αναφερόμενος σε αυτόν ακριβώς τον ισχυρισμό, με επιστολή του στον τύπο, ο Ταξίαρχος (Ι) ε.α. Στέφανος Σκρέκας, Αξιωματικός Επιχειρήσεων της 339 Μοίρας κατά την περίοδο εκείνη, αφού απάντησε λεπτομερώς στον ισχυρισμό, δήλωσε:

    «Σε καμία, όμως, περίπτωση δεν θα δεχθούμε την προσβολή ανυπόστατων και ανακριβών ισχυρισμών που βλάπτουν την επαγγελματική τιμή, υπόληψη και αξιοπρέπεια Συναδέλφων που στάθηκαν και τότε και πάντοτε στο ύψος των περιστάσεων» (Επιστολή στην εφημερίδα «Το Βήμα», 31 Αυγούστου 2000)

    Αναφερόμενος στον ίδιο ακριβώς ισχυρισμό, με επιστολή του στον τύπο, ο Αντιπτέραρχος (Ι) ε.α. Παναγιώτης Μπαλές, επίσης Αξιωματικός Επιχειρήσεων της ίδιας Μοίρας κατά την ίδια περίοδο, δήλωσε:

    «Το να υποστηρίζεται από κάποιους ότι οι χειριστές εκείνοι, και η Μοίρα στην οποία υπηρετούσαν, δεν ήταν ικανοί να εκτελέσουν πολεμικές αποστολές, αποτελεί ακραία συκοφαντική δυσφήμιση, που πλήττει βάναυσα την προσωπικότητα, την τιμή και την υπόληψή τους. Αποτελεί επίσης μομφή, μειωτική και ταπεινωτική, για την Ηγεσία της 339 Μοίρας, η οποία είχε όντως αξιοποιήσει και οργανώσει με αξιοθαύμαστο τρόπο το σύνολο του δυναμικού της» (Επιστολή στην εφημερίδα «Το Βήμα», 11 Σεπτεμβρίου 2000)

    Ο Αντιπτέραρχος Μπαλές και ο Ταξίαρχος Σκρέκας, μέλη της Αεροπορικής Οικογένειας που δεν χρειάζονται συστάσεις, όταν δηλώνουν ότι συκοφαντούνται και προσβάλλονται, και αυτοί και οι Συνάδελφοί τους της 339 Μοίρας, δεν το κάνουν για το πώς κρίθηκαν τα ακαδημαϊκά γραφόμενά τους σε ένα μη υπηρεσιακό έντυπο αλλά για το πώς αξιολογήθηκαν τα επαγγελματικά τους πεπραγμένα σε περίοδο κρίσεως.

    Β. Στο άρθρο σας στο περιοδικό «Στρατηγικόν» ισχυρίζεστε επίσης ότι η Ελλάς ήταν σε απόλυτη αδυναμία να επέμβει στρατιωτικά στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974, τόσο αεροπορικά όσο και με οποιονδήποτε άλλον στρατιωτικό τρόπο. Για τον σκοπό αυτόν, παραπέμπετε (σελ. 76) στο Πρακτικό της Συσκέψεως με Θέμα την Εξέταση της Καταστάσεως των Ενόπλων Δυνάμεων, της 12ης Αυγούστου 1974. Τους συλλογισμούς, τα επιχειρήματα και τα στοιχεία που περιλαμβάνονται εκεί, τα υιοθετείτε πλήρως και τα αναπαράγετε.

    Στο ίδιο τεύχος του περιοδικού «Στρατηγικόν» που δημοσιεύεται το άρθρο σας, δημοσιεύεται άρθρο του αντιστράτηγου ε.α. Παναγιώτη Γκαρτζονίκα με θέμα «Κύπρος 1974: Στρατιωτική Αξιολόγηση και Στρατιωτική Στρατηγική». Στο άρθρο αυτό, ο συντάκτης του, αναφερόμενος στην εισήγηση των αρχηγών των κλάδων κατά τη σύσκεψη αυτή, τη σχολιάζει ως εξής:

    «Όσα παρουσίασαν οι αρχηγοί την ημέρα εκείνη συνιστούν το ναδίρ όχι μόνον της στρατηγικής αξιολόγησης αλλά και του στρατιωτικού επαγγελματισμού και υπευθυνότητας.» (Στρατηγικόν, τεύχος 2, σελ. 53).

    Το ίδιο σχόλιο έκανα κι εγώ πιο αναλυτικά, και με ρητή αναφορά στην αναπαραγωγή και υιοθέτηση των ιδίων ακριβώς στοιχείων κι επιχειρημάτων από εσάς. Το δικό μου άρθρο, με αφορμή το δικό σας, εστιάζει στην αεροπορική πτυχή, και επομένως σε διαφορετικές επιμέρους λεπτομέρειες. Η ουσία της αποτίμησης, όμως, δεν αλλάζει, και δεν είναι μόνο δική μου.

    Σας ευχαριστώ για τον διάλογο.

  54. ΑΧΕΡΩΝ says:

    Γεράκι,όχι,δέν με καταλαβαίνεις μιά χαρά.
    Θα κάνω μία τελευταία διευκρίνηση για το τί εννοώ με τον όρο «από μηδενική βάση».
    Εννοώ ότι εφόσον ἡ χούντα δέν έκανε καμμία προετοιμασία για την αντιμετώπιση της εισβολής,(αφού δέν ήθελε να την αποτρέψει),ούτε κἂν διασπορά των μονάδων δέν διέταξε,δέν επέτρεπε επί της ουσίας,τότε ἂν βρισκόταν κάποιος που θα ήθελε με κάθε τρόπο και κόστος να αμυνθεί,θα το έκανε από μηδενική βάση,έχοντας να αντιμετωπίσει και την προηγηθείσα αδράνεια-αβελτηρία.
    Και αυτό,θα ίσχυε ακόμα και ἂν αυτός ὁ κάποιος αναλάμβανε τα ηνία από το μεσημέρι-απόγευμα της 15ης Ιουλίου,αμέσως μετά το πραξικόπημα.
    Και αυτό,διότι απλούστατα είχαν προηγηθεί πολλά δυσάρεστα και διαβρωτικά,όπως ἡ απόσυρση της Μεραρχίας ήδη το 1968,και ἡ δράση της ΕΟΚΑ Β΄που είχε δημιουργήσει το γνωστό εμφυλιοπολεμικό κλίμα.
    Εξάλλου,ἡ μαύρη αλήθεια είναι ότι όλη ἡ αντίδραση στην τουρκική δράση,άρχισε μετά την εκδήλωση της εισβολής : μέρα μεσημέρι ξεκίνησαν οἱ καταδρομείς για Άγιο Ιλαρίωνα,μέρα μεσημέρι ξεκίνησε ἡ φάλαγγα του 285 ΜΤΠ,και αποδιοργανώθηκε από την ΤΗΚ,και ἡ επίθεση της ΕΛΔΥΚ στον θύλακα του Κιόνελι,και γενικώς,ἡ δέ 181 ΜΠΠ (διοικητής Σ.Καλμπουρτζής) παρέμεινε στρατοπεδευμένη μέχρι και την 22 Ιουλίου,με την γνωστή τραγική κατάληξη.
    Στην δέ Αθήνα,και μόνο για λόγους εσωτερικού ελιγμού,ἡ χούντα(Μπονάνος) άφησε στα συρτάρια όλα τα υφιστάμενα επιχειρησιακά σχέδια,και «στρώθηκε» να καταρτίσει νέα την τελευταία στιγμή.
    Βλέπεις,δέν είναι δική μου εφεύρεση το «από μηδενική βάση»,είναι Ιστορία.
    Ἡ διαφορά με την δική μου επισήμανση είναι ότι ἡ χούντα όχι μόνο άφησε τις προετοιμασίες στο μηδέν,αλλά και τις δράσεις που εκδηλώθηκαν υπέσκαψε.
    Παράδειγμα,ὁ πρεβευτής στην Λευκωσία Λαγάκος ζήτησε ευθέως από την Α΄ΜΚ να εκκενώσει το αεροδρόμιο Λευκωσίας.

    Και προσωπικά δέν είμαι περήφανος για τους χουντικούς.
    Θα ήμουν,ἂν εκμεταλλευόταν την περίσταση,έδιναν στους Τούρκους ένα οδυνηρό μάθημα,και απάλλασσαν την Κύπρο από τους θύλακες και την μειονότητα.
    Αλλά αυτό που άφησαν οἱ χουντικοί πίσω τους δέν είναι μία αψίδα θριάμβου,αλλά ήταν μία Κερκόπορτα,από την οποία πέρασε ὁ αττίλας.

  55. Ανώνυμος says:

    @ΑΧΕΡΩΝ
    «Παράδειγμα,ὁ πρεβευτής στην Λευκωσία Λαγάκος ζήτησε ευθέως από την Α΄ΜΚ να εκκενώσει το αεροδρόμιο Λευκωσίας.»
    Ποιά ημερομηνία έγινε αυτή η παρέμβαση του Λαγάκου; Έχετε παραπομπή στην πηγή των πληροφοριών σας;

  56. Ανώνυμος says:

    @ΑΧΕΡΩΝ
    « απάλλασσαν την Κύπρο από τους θύλακες και την μειονότητα. »
    Πόσες χιλιάδες άνθρωποι ήταν αυτή η μειονότητα; Και με ποιό τρόπο θα απαλλασόταν η Κύπρος απ’ αυτήν;

  57. Γεράκι says:

    Αγαπητέ Αχέροντα δεν διαφωνώ σε αυτά που λες. Μόνο που η δική μου πρώτη αναφορά περί μηδενικής βάσης δεν αφορούσε απλώς σε νέο σχεδιασμό από μηδενική βάση που αναφέρεσαι και δεν διαφωνώ, αλλά αφορούσε όπως είχα γράψει σε σενάρια από μηδενική βάση που δεν γίνεται όμως να αγνοούν και να έχουν διαγράψει τις συνέπειες όσων προηγήθηκαν. Το πραξικόπημα, η στάση Μακάριου και ο ρόλος της Τουρκίας έδιναν τη νομιμοποίηση εμπλοκής της και τα συγχαρητήρια ανήκουν αποκλειστικά στους εμπνευστές του πραξικοπήματος. Αυτό δεν μπορείς να το αγνοήσεις σε σενάρια …μηδενικής βάσης. Δεν ξεκινάς από μηδενική βάση, δεν διαγράφεις το πραξικόπημα. Αν δεν υπήρχε το χουντικό πραξικόπημα δεν θα συζητούσαμε καν για το τι ΘΑ μπορούσε να γίνει, κι ΑΝ δεν κατέρρεε η χούντα τη δεδομένη στιγμή και πάλι η συζήτηση και η ιστορία θα ήταν διαφορετική. ΑΝ δεν κατέρρεε προφανώς θα είχαμε άλλη εξέλιξη, από το να κατάφερνε να περιορίσει τη ζημιά, μέχρι να χάσει όλη την Κύπρο, μέχρι να χάσει και Κύπρο και Αιγαίο και Θράκη κλπ Δεν μπορεί να γίνει στα σοβαρά τέτοια συζήτηση.
    Αυτά όμως είναι διαφορετικά από μια κριτική που υποβαθμίζει ή ακόμα και αγνοεί το πλαίσιο των ιστορικών γεγονότων, της εξέλιξής τους, τα δικά μας λάθη, τις ευθύνες και τις συνέπειες τους, αλλά και το ευρύτερο πλαίσιο των διεθνών συσχετισμών, εξαρτήσεων και προτεραιοτήτων. Μου δίνεται η εντύπωση ότι η κριτική αυτή υπερεκτιμά αδικαιολόγητα το ρόλο που είχαμε, το ειδικό διπλωματικό βάρος κι αξία και τη συνολική μας ισχύ να πιέσουμε, να εκβιάσουμε και να επιβάλλουμε τα δίκαιά μας τα οποία είχαν φροντίσει οι χουντικοί να τα εκμηδενίσουν με το πραξικόπημα επειδή κι αυτοί υπερεκτίμησαν την αξία τους και την ισχύ τους.
    Αν κι εφόσον είχαμε τους τρίτους, Βρετανούς κι Αμερικάνους δλδ, όχι απλά ουδέτερους, αλλά ξεκάθαρα με το μέρος μας ως καθοριστικό εξωτερικό παράγοντα, τότε μόνο θα συζητούσα στα σοβαρά για τα 10 F-4 και τα υ/β και να μην εξέταζα καν τα περί πραξικοπήματος και δεν θα εξέταζα ως επιπλέον αρνητικό παράγοντα την απόσταση. Ο καθοριστικός παράγοντας δεν ήταν τα αφη και τα υ/β, αλλά η διεθνή μας ισχύ δεδομένων των συνθηκών και η γεωγραφία.

  58. npo says:

    @ Γεράκι

    Αν το δει κανείς το θέμα ολιστικά έχεις δίκιο βεβαίως, αλλά έχω μια απορία. Αν ήσουν εσύ στην θέση του Καραμανλή τι θα έκανες? Γιατί δεν έκανε απολύτως τίποτα, παρα εναπόθεσε τις ελπίδες του στα χέρια του ξένου παράγοντα. Γι αυτό και μάλλον οι Τούρκοι πήραν και λίγο περισσότερο απ όσο αρχικά σχεδίαζαν. Για πες.

    Κι έχω μερικές τεράστιες απορίες για τον τρόπο που έδρασε. Για αρχή δλδ δεν θα έπρεπε να ξηλώσει τους καταφανώς κι απιστεύτως ανίκανους αρχηγούς των όπλων? Ούτε αυτό δεν έκανε, μάλιστα οι τύποι αμείφθηκαν κι όλας, ούτε κάποια δίκη για την απώλεια της Κύπρου έγινε (οι Απριλιανοί μπήκαν μέσα για το πραξικόπημα). Δλδ τι να πω, περίεργα πράγματα. Είναι μια εξήγηση πως φοβόντουσαν για νέο πραξικόπημα? Πως ίσως τα πάντα ήταν υπο διάλυση στον στρατό?

  59. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Ανώνυμος 21/8/2019
    Υπάρχουν πολλές αναφορές στο διαδίκτυο.
    Εδώ μία ενδεικτική αναδημοσίευση
    http://infognomonpolitics.blogspot.com/2009/07/blog-post_9923.html

  60. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Ανώνυμος says:
    21 Αυγούστου 2019 στο 20:33

    Ήταν περίπου όσοι οἱ Ρωμηοί Πόλης,Ίμβρου και Τενέδου το 1955,και θα αναγκαζόταν να φύγουν,όπως αναγκάστηκαν να φύγουν οἱ 200.000 «εκτοπισμένοι» Κύπριοι του αττίλα.
    Τί δέν καταλαβαίνεις;

  61. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι

    Επειδή δέν συντονιζόμαστε,απλά μία ερώτηση:επειδή ἡ χούντα έκανε πραξικόπημα,εμείς ὡς Ἑλλάς οφείλαμε να εγκαταλείψουμε την Κύπρο αυτομαστιγωνόμενοι;

  62. Γεράκι says:

    @Αχέρων

    Οφείλαμε να προσπαθήσουμε να μετριάσουμε τις ζημιές με ελάχιστη απαίτηση να μην τα κάνουμε χειρότερα τόσο για τους αδερφούς κύπριους όσο και για εμάς. Κατανοώ πως όλοι μα όλοι μας θα θέλαμε να επανορθώσουμε με το να ενεργούσαμε περισσότερο δυναμικά, μάλιστα όχι απλώς συμβολικά ή περιοριστικά αλλά ουσιαστικά, δλδ πετώντας τους τούρκους πίσω από εκεί που ήρθαν. Μην πω μαζί με αυτούς και τους κόπρους τους να ξεβρόμιζε το νησί.

    Άλλο όμως τόσο κατανοώ πως ακριβώς αυτό προέβλεπαν τρίτοι σε περίπτωση που μας υποστήριζαν, ή που δεν μας εμπόδιζαν το οποίο θα δημιουργούσε ανεξέλεγκτες συνθήκες διμέτωπου ελληνοτουρκικό πολέμου σε Κύπρο και Ελλάδα με τις ανάλογες συνέπειες σε νατοϊκό επίπεδο, εν μέσω ψυχρού πολέμου και αλλεπάλληλων αμερικανικών κρίσεων. Με άλλα λόγια οι μεγάλοι έβλεπαν τους πρωταγωνιστές Ε, Τ, Κ, τ/κ ως τριτοκοσμικούς που φαγώνονται μεταξύ τους κινδυνεύοντας να τινάξουν στον αέρα τα δικά τους συμφέροντα. Η ισορροπία ισχύος θα έρχονταν όταν όλοι κέρδιζαν και ταυτόχρονα έχαναν κάτι περίπου ισοδύναμης αξίας. Οι Τ κέρδισαν χώρο για να προστατευτούν οι τ/κ αλλά η διοίκηση αυτή δεν θα αναγνωρίζονταν αν δεν τα έβρισκαν με τους οι Τ/Κ με τους Κ, οι Κ κέρδισαν την ανεξαρτησία τους κι αντάλλαξαν καθαρό χώρο χάνοντας έδαφος, οι Ε κέρδισαν ότι προστατεύθηκαν από τα χειρότερα γιατί μόνο χειρότερα θα μπορούσαν να τα κάνουν.

    Αχέροντα το θέμα είναι πως οι τούρκοι κατάφεραν να εκμεταλλευτούν άριστα το τραγικό σφάλμα μας, τις διεθνείς συγκυρίες και μια ελάχιστη νομιμοποιητική βάση ώστε να θεμελιώσουν την παρουσία τους. Το θέμα δεν ήταν να επιχειρήσουμε status quo ante ούτε να προσπαθήσουμε να κυριαρχήσουμε στρατιωτικά έναντι όλων με προοπτικές άμεσης ή σταδιακής εθνοκάθαρσης. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούσαμε να το πετύχουμε αλλά και στην απίθανη περίπτωση που το πετυχαίναμε μερικά ή ολοκληρωτικά οι ρεαλιστικές συνθήκες μεγέθους, απόστασης, δυναμικής και μη συμμαχιών δεν θα υποστήριζαν το αποτέλεσμα. Άλλο το Ισραήλ μην τα μπλέκουμε.

    Υπό τέτοιες συνθήκες η εγκατάλειψη που λες δεν είναι τίποτα άλλο από το περιορισμό στα ρεαλιστικά πλαίσια του εφικτού, εφόσον η μη εγκατάλειψη και η δράση τελικώς παρήγαγε ένα πραξικόπημα, έναν εμφύλιο, μια εισβολή και να σε απειλούν πλέον οι πάντες. Οι στρατιωτικοί βεβαίως μέσα από το δικό τους γνωστικό πλαίσιο ρεαλιστικό κι εφικτό θεωρούν ότι θα κερδαγαμε στον έναν ή στον άλλο βαθμό, μετά βεβαιότητας μάλιστα γιατί μέχρι εκεί μπορούν να δουν, όπως και οι πολιτικοί σκέπτονται πολιτικά που προφανώς βλέπουν παραπέρα. Μην ξεχνάμε, οι χουντικοί ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ κι αν κάποιου είδους εξουσία θα μπορούσε να ξεσκίσει τους Τ και τους τ/κ αυτοί θα ήταν μόνο ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ εξουσία. Τα αποτελέσματα τα γνωρίζουμε.

    Υποστηρικτικό της προσέγγισης αυτής αποτελεί το γεγονός για το που βρίσκεται σήμερα η Τουρκία και που εμείς σε διπλωματικό, στρατιωτικό και τεχνολογικό επίπεδο. Η Τουρκία δεν θα επέτρεπε και δεν επιτρέπει να χαθεί ο τ/κ παράγοντας που της δίνει λόγο στην Κύπρο και προοπτική ολικής κατάληψης.

    Το χειρότερο είναι ότι η παγίωση της καταγγελίας περί προδοσίας που μεταφράζεται και σε φοβικά σύνδρομα αποπροσανατολίζει από την αποτελεσματική αντιμετώπιση της τουρκικής διεκδικητικότητας. Η αναφορά σε φοβικά σύνδρομα περισσότερο αντανακλά τα δικά τους απωθημένα ρεβανσισμού κι ενοχών κι ακριβώς αυτά τα ένστικτα εξυπηρετούν την τουρκική πολιτική, Ίμια, Οτσαλάν.

    @npo

    Τα παραπάνω νομίζω δίνουν μια απάντηση και σε σένα. Περί φόβου πραξικοπήματος να θυμίσω ότι οι εποχές ήταν τέτοιες που δεν θα ήταν πρωτοφανές ή παράξενο σωστά; Ή μήπως δεν υπήρχε ο φόβος για καμιά δεκαετία μέχρι μέσα δεκαετίας ΄80; Για να το πω κι αλλιώς, η δημοκρατία και η πολιτική σταθερότητα που γνωρίζουμε στις μέρες μας δεν υπήρχε αυτονόητα πριν το ’80.

  63. STRATOS says:

    1) Ποιος δημιούργησε την κρίση του 1963 (με την αλλαγή του συντάγματος), και άφησε και δημιουργήθηκαν οι τουρκοκυπριακοί θύλακες (που οργανώθηκαν έκτοτε στρατιωτικά και παίξανε τεράστιο ρόλο στην σύγκρουση και τουρκική νίκη το 1974)?? Ο μακάριος

    2) Ποιος άφησε να κατασταλεί με στρατιωτικά μέσα η τουρκοκυπριακή ανταρσία της Κοφίνου το 1967 ενώ μπορούσε να το κάνει λαμβάνοντας αστυνομικά μέτρα? Ο μακάριος

    3) Ποιος ήταν ο ποιο ευτυχισμένος άνθρωπος στον πλανήτη την ημέρα που η Ελληνική Μεραρχία «Μενέλαος» εγκατέλειψε την Κύπρο?? Ο μακάριος

    Μια παρένθεση, Η απόσυρση της Ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο το 1967 είναι προδοτική ενέργεια της Χούντας ενώ η επιστολή του μακαρίου προς γκιζίκη τον Ιούλιο.1974 που ζητούσε την διάλυση της εθνικής φρουράς και την μείωση της από 11000 άνδρες σε 4500 άνδρες (αντίστοιχη μείωση με την απόσυρση της Ελληνική Μεραρχίας) είναι πατριωτική κίνηση!!χαχαχαχαχαχα

    4) Ποιος χρηματοδοτούσε τον πράκτορα παναγούλη για να δολοφονήσει τον δικτάτορα Γ.Παπαδόπουλο?? ο μακάριος

    5) Ποιος διέταξε την διάλυση της προεκλογικής συγκέντρωσης στην Λευκωσία, του υποψήφιού για την προεδρία (εκλογές 1968) ενωτικού γιατρού Τάκη Ευδόκα, με άγριο ξύλο απλών πολιτών από μπράβους, καταστροφή της μεγαφωνικής εγκατάστασης, πυροσβεστικές μάνικες!! Και άλλα έκτροπα?? Ο μακάριος (ο οποίος κέρδισε τις εκλογές (δημοκρατικά!) με ποσοστό 97%!!!).

    6) Με ποιανού άδεια κύπριοι επιχειρηματίες πουλούσαν τσιμέντο και άλλα υλικά (για κατασκευή οχυρωματικών έργων) στους τουρκοκυπριακούς θύλακες?? Με άδεια του μακάριου.

    7) Ποιος εξαφάνισε την όποια χρηματοδότηση από την Εθνική φρουρά με αποτέλεσμα αυτή να αγοράζει υλικά ιματισμού από τα παλιατζίδικα και να μην έχει αποθέματα καυσίμων και πυρομαχικών ούτε για εκπαίδευση (βλέπε παραίτηση Αρχηγού ΓΕΕΦ , αντιστράτηγου Μορώνη το 1968, απομνημονεύματα ΑΓΕΕΦ 1970-1973 αντιστράτηγου Χ.Χαραλαμπόπουλου «Περιμένοντας τον ΑΤΤΙΛΑ»)?? Ο μακάριος.

    8) Ποιος ψήφισε χαλαρούς νόμους περί στρατολογίας και διαχείρισης στρατιωτικού υλικού, με αποτέλεσμα να υπάρχει 40-50% λιποταξία και κατά τις επιχειρήσεις του 1974 να εγκαταλειφθεί μεγάλη ποσότητα πολύτιμου και δυσαναπλήρωτου υλικού (οπλισμός-ασύρματοι)?? Ο μακάριος

    9) Με ποιανού άδεια καταστράφηκαν οχυρωματικά έργα (που είχε φτιάξει ο Γρίβας την δεκαετία του 1960) σε πιθανές ακτές απόβασης, για να ανεγερθούν ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις (φίλων επιχειρηματιών)?? Ο μακάριος

    10) Ποιος έφτιαξε τον ειδικό κλάδο της αστυνομίας το 1967, που μετεξελίχθηκε στο διαβόητο εφεδρικό σώμα – στρατός πραιτοριανών του μακαρίου εξοπλισμένος με την τελευταία λέξη της στρατιωτικής τεχνολογίας της εποχής (με χρήματα των κυπρίων φορολογουμένων) – οι οποίοι πλάκωναν στο ξύλο – βασάνιζαν στις φυλακές και σκότωσαν ενωτικούς πολίτες?? Ο μακάριος

    11) Ποιοι είχαν αφαιρέσει τους επικρουστήρες των αξιόλογων αντιαρματικών μπαζούκας της εποχής RPG-7 (που είχαν απαλλοτριωθεί από αποθήκη του εφεδρικού) και παραδόθηκαν στην 33ή Μοίρα Καταδρομών στις 22.Ιουλίου για να αποκρούσουν την προέλαση των τουρκικών αρμάτων προς Κερύνεια?? Οι πραιτοριανοί του μακαρίου (ήρωες!).

    12) Ποιος έστειλε την επιστολή προς γκιζίκη αρχές Ιουλίου.1974 (που ζητούσε την διάλυση της Εθνική φρουράς!!) και άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου?? Ο μακάριος

    13) Ποιον φωτογραφίζουν τα αμερικάνικα αποχαρακτηρισθέντα έγραφα ότι είχε έρθει σε συνεννόηση με τους αμερικάνους και μακάριο για δημιουργία στημένου ελληνοτουρκικού «επεισοδίου» στο Αιγαίο ή στην Κύπρο το 1974 με απώτερο σκοπό κυβερνητική αλλαγή στην Ελλάδα, πτώση της δικτατορίας Ιωαννίδη και επαναφορά των πολιτικών?? Τον καραμανλή με εκτελεστικό όργανο τον μπονάνο.

    14) Ποιος είναι ο Νο.1 χρήσιμος ηλίθιος της κυπριακής τραγωδίας και πολέμιος του διακαούς εθνικού στόχου περί ένωσης Ελλάδας – Κύπρου?? Ο μακάριος! (οι διάφοροι απολογητές του ακολουθούν).

  64. Ανώνυμος says:


    Aληθεύει ότι
    -κατά σχολιαστή στο άνω βίντεο-
    «στους κανόνες εμπλοκής που ο Ετσεβίτ είχε προσυμφωνήσει με το Τουρκικό Γεν. Επιτελείο (πριν την απόβαση της 20 -7-1974) ήταν ότι η τουρκική αποβατική δύναμη θα ανέκρουε πρύμναν αμέσως και άνευ ετέρας σε περίπτωση που ενεφανίζετο («κατ’ όψιν») το πρώτο σμήνος ελληνικών F4 (έστω 4-6 αεροσκάφη) ΒΟΡΕΙΩΣ ΤΗΣ ΚΗΡΥΝΕΙΑΣ»…;

  65. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    Έχει πλατειάσει η συζήτηση εκτός θέματος. Από το απλό και θεμιτό «μπορούσαν ελληνικά μέσα να εμπλακούν με της Τουρκικές δυνάμεις είτε κατά τον Αττίλα Ι, την ενδιάμεση περίοδο, η τον Αττίλα ΙΙ» στο κάπως ακόμη χρήσιμο αλλά πολύπλοκο «θα είχε στρατηγικές επιπτώσεις η ελληνική κίνηση?» στο πλατύ ποιος έχασε την Κύπρο κτλ.

    Πάντως μου κάνει εντύπωση, τουλάχιστον στα ματιά μου, η γνώμη πολλών ότι θα γίνονταν Ένωση Ελλάδος – Κύπρου και εθνοκάθαρση Τουρκο – κυπρίων χωρίς τουλάχιστον τους δυο γενικευμένους πολέμους που χρειάστηκε η ιδιά διαδικασία για την Κρήτη (1897,1912).

  66. Γεράκι says:

    @STRATOS

    Με αυτά που γράφεις αποδεικνύεις αφενός ότι οι χρήσιμοι ηλίθιοι ήταν οι χουντικοί, αυτοί μίλησαν για εξαπάτησις, κι αφετέρου ότι τα ερμηνεύεις όλα στρατιωτικά και μάλιστα από τη μεριά που βολεύει το σκεπτικό σου. Αποδεικνύεται επίσης πως η πολιτική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να ασκείται από στρατιωτικούς, απόδειξη, μόλις αιφνιδιάστηκαν, αν και ανεπίτρεπτο για στρατιωτικούς, από τις πολιτικές συνέπειες κατέρρευσε η χούντα. Τέλος, η κρατική εξουσία απαιτεί τήρηση ιεραρχίας και η στρατιωτική υπάγεται στην πολιτική αναντίρρητα, διότι η πρώτη υπηρετεί τους σκοπούς της δεύτερης κι όχι το αντίστροφο κι ενώ η δεύτερη μπορεί να συμβουλευθεί και να κατανοήσει την πρώτη δεν ισχύει το αντίστροφο με απόδειξη ότι ακόμα και στο δικό τους πεδίο που θα έπρεπε να διαπρέψουν, στο πραξικόπημα, στη δολοφονία του στόχου, στην στρατιωτική προετοιμασία, στην προετοιμασία εναλλακτικών αλλά και άμεση εφαρμογή τους ΔΕΝ ΕΚΑΝΑΝ ΤΙΠΟΤΑ επειδή θεώρησαν / τους υποσχέθηκαν / τους παραμύθιασαν ότι έχουν το πράσινο φως να τα κάνουν χωρίς συνέπειες. Ο Μακάριος έχει τις ευθύνες που του αναλογούν, όμως υπό τις συνθήκες που του επέβαλλαν οι δικοί μας μάλλον προέβλεπε που θα πήγαινε το πράγμα αν και δεν το απέφυγε. Χουνταίοι και κληρικοί μάλλον άσχημος συνδυασμός να εφαρμόσεις αποτελεσματική πολιτική κόντρα σε ξένα κέντρα και εγγυητές τούρκους. Ποιος ο ρόλος χουνταίων τύπου Ιωαννίδη και Σαμψων στα γεγονότα μια δεκαετία πριν την εισβολή; Ποιος έσπειρα εμφυλιοπολεμικό κλείμα και διχασμό; Ο Μακάριος σου φταίει μετά. Μόνον.

    @Ανώνυμος says: 22 Αυγούστου 2019 στο 15:41

    Το βίντεο έχει μεταξύ άλλων ενδιαφέρον ότι θεωρεί ότι είμαστε τυχεροί που έχουμε Καμμένο ΥΕΘΑ (το 2017), ότι πρέπει να επιδιώκουμε την ένταση και την κρίση για να μπούμε μέσα εφόσον η Τουρκία είναι απομονωμένη όπως ήμασταν εμείς το 1974 κλπ Παρόλα αυτά στην ερώτηση αν αποδίδεται στο διεθνή παράγοντα το ότι δεν προχωρήσαμε δυναμικά έναντι της εισβολής απαντάει πως δεν το βλέπει ως στιγμιαίο το έγκλημα, αναφέροντας πως ποιοτική υπεροχή είχαμε μέχρι το 1987. Πράγματι το έγκλημα δεν ήταν στιγμιαίο και αυτό είναι σωστό, ήταν διαρκές από τις περασμένες δεκαετίες με συνυπεύθυνους όλους τους πρωταγωνιστές στο βαθμό και τη βαρύτητα που αναλογούσε στον καθένα.

    Το πιο ενδιαφέρον όμως στα σοβαρά είναι η αναφορά του πως μετά την χουντική υποχώρηση αι κατάρρευση θα μπορούσε η δημοκρατική πλέον Ελλάδα να στείλει δυνάμεις ως εγγυήτρια δύναμη όπως έκανε και η Τουρκία. Θα ήταν μια πολύ έξυπνη εναλλακτική ακόμα κι ως έμπρακτη απειλή θέλησης για πολεμική σύγκρουση δίχως τον εγκλωβισμό που θα επέφερε η άμεση εμπλοκή δυνάμεων με αμφίβολα αποτελέσματα μακροπρόθεσμα τουλάχιστον, ΑΝ μπορούσε να αποκατασταθεί αστραπιαία ο ρόλος της χώρας διεθνώς και κυρίως έναντι του κυπριακού λαού.

    Πως όμως με το χουντικό καρκίνωμα να είναι βαθιά ριζωμένο και πως να γίνει δίχως να έχουν συλληφθεί χουντικοί διοικητές κι αξιωματικοί όλων των βαθμίδων και κυριότερα η ίδια η ιεραρχία, ώστε αυτό να αποδεικνύει την ουσιαστική αλλαγή εξουσίας. Πέραν του ότι δεν μπορούσε να γίνει πρακτικά δίχως αίμα, δεν μπορούσε να γίνει και γρήγορα ώστε να προλάβει ή έστω να παρακολουθήσει τα γεγονότα. Δεν γίνεται να αναφέρεσαι σε σενάρια μηδενικής βάσης διαγράφοντας τα όσα προηγήθηκαν ως μη γενόμενα.

    @Κωνσταντίνος Τραυλός

    Να δεις πόσο θα πλάτιαζε αν έμπαιναν στη συζήτηση περί ανταλλαγής ή απαίτησης θυσίας κάποιων νησιών στο Αιγαίο, κάπου αλλού είχα διαβάσει ότι τα νησιά μας τότε, το 1974 μιλάμε, είχαν επαρκή δύναμη να αντιμετωπίσουν εχθρική ενέργεια. Σε άλλη χώρα μάλλον ζω ή σε άλλα νησιά.

  67. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι 22 Αυγούστου 2019 στο 01:17

    Θα θεωρήσω την εξής παράγραφο

    «Πως όμως με το χουντικό καρκίνωμα να είναι βαθιά ριζωμένο και πως να γίνει δίχως να έχουν συλληφθεί χουντικοί διοικητές κι αξιωματικοί όλων των βαθμίδων και κυριότερα η ίδια η ιεραρχία, ώστε αυτό να αποδεικνύει την ουσιαστική αλλαγή εξουσίας. Πέραν του ότι δεν μπορούσε να γίνει πρακτικά δίχως αίμα, δεν μπορούσε να γίνει και γρήγορα ώστε να προλάβει ή έστω να παρακολουθήσει τα γεγονότα. Δεν γίνεται να αναφέρεσαι σε σενάρια μηδενικής βάσης διαγράφοντας τα όσα προηγήθηκαν ως μη γενόμενα. »

    από άλλο σου σχόλιο στις 22 Αυγούστου 2019 στο 23:57
    ὡς βάση περαιτέρω συζητήσεως.

    Για το πόσο οχυρωμένα ήταν τα νησιά το 1974,θα πρέπει να το εξετάσουμε σε συνάρτηση με το επίπεδο της απειλής,αλλά και το γεωπολιτικό πλαίσιο στο οποίο είχαν λόγους να κινηθούν οἱ Τούρκοι,δηλαδή περιορισμό του παιχνιδιού στο προνομιακό γι΄αυτούς γήπεδο της Κύπρου.
    Το έχει θέσει και ὁ Βελισάριος στην παρούσα ανάρτηση.

  68. Γεράκι says:

    Beggars can’t be choosers λένε στο χωριό μου αδερφέ

  69. Αρματιστής says:

    Αγαπητέ φίλε Βελισάριε,

    Θερμά συγχαρητήρια για το άρθρο σου. Ανήκεις στις ελάχιστες εκείνες Ελληνικές φωνές που κατά τη μαύρη επέτειο της κατάληψης του 38% του εδάφους της Κύπρου από τον Τουρκικό στρατό αποφάσισαν να αναφερθούν στο ασυγχώρητο έγκλημα της Ελλάδας (του εθνικού κέντρου, της μητέρας πατρίδας) να εγκαταλείψει μόνη και αβοήθητη τη θυγατέρα της Κύπρο στο έλεος των Τουρκικών ορδών των Αττίλα 1 και 2.

    Το άρθρο του Βελισάριου απαντά κριτικά σε άρθρο του Πτεράρχου ε.α. κου Β. Βρεττού, ο οποίος θεωρεί ότι η Κύπρος ήταν γεωγραφικά και πολιτικά μακριά και καλώς έπραξε η Ελλάδα και δεν έστειλε τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974 τα μαχητικά F-4 και F-84 για να προσβάλουν τις Τουρκικές δυνάμεις είτε στη θάλασσα, είτε στον περιορισμένο σε έκταση προγεφύρωμα που δημιούργησαν αυτές δυτικά της Κερύνειας, αλλά και στη συνέχεια κατά τις επιχειρήσεις του Αττίλα 2.

    Το άρθρο του Βελισάριου σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί λιβελογράφημα όπως διατείνεται ο Πτέραρχος κος Βρεττός και δεν είναι μεμπτό που κάποιος επιλέγει να γράφει με ψευδώνυμο (οι εποχές που ζούμε είναι δύσκολες και η προοδευτική αριστερόστροφη νομενκλατούρα είναι πολύ εύκολα να σου κολλήσει ταμπέλες). Η αρθρογραφία με ψευδώνυμο είναι κυρίαρχη στο διαδίκτυο, αλλά και στον τύπο και δεν πρέπει να ενοχλεί. Σημασία έχει το τι γράφει κάποιος.

    Ο Βελισάριος έχει αποδείξει μέχρι σήμερα στο πολυπληθές ακροατήριο του ιστολογίου του, ότι διαθέτει εξαιρετική στρατιωτική παιδεία και μόρφωση, σοβαρή στρατιωτική γνώση που συναντάται σε ελάχιστους στρατιωτικούς, ορθό ακριβή και στιβαρό λόγο, μελετά σε βάθος τα διάφορα ζητήματα που παρουσιάζει (όπως και το παρόν άρθρο το οποίο επεξεργάστηκε επί μακρό χρόνο πριν τη δημοσίευσή του) και προβάλλει τεκμηριωμένη πάντοτε επιχειρηματολογία. Τα άρθρα του Βελισάριου συμπεριλαμβάνονται σε ότι σημαντικότερο υπάρχει σήμερα στη γενικότερη στρατιωτική αρθρογραφία στην Ελλάδα, που δυστυχώς είναι φτωχή έως ανύπαρκτη.

    Το άρθρο του Βελισάριου απαντά σε όλα τα ζητήματα επί των οποίων ο Πτέραρχος κος Βρεττός εδράζει την επιχειρηματολογία του για το αδύνατο της επέμβασης της ΠΑ στην Κύπρο και αποδομεί, κατά τη γνώμη μου, πλήρως τους ισχυρισμούς του (στη πραγματικότητα ισχυρισμοί του αρχηγού της ΠΑ το 1974 Παπανικολάου) και ειδικά το μέρος που αφορά τους «αεροπορικούς» λόγους για τους οποίους δεν ήταν δυνατή και ούτε «επιτρεπτή» η επέμβαση της ΠΑ στην Κύπρο (επειδή εάν εγένετο θα αφαιρούσε κατά τον Πτέραρχο κο Βρεττό κρίσιμο αεροπορικό δυναμικό από αυτό που ήταν αναγκαίο για την άμυνα του Ελλαδικού χώρου).

    Το κρίσιμο όμως σημείο που καθιστά το άρθρο του Πτεράρχου κου Βρεττού εξαιρετικά προβληματικό, είναι η οπτική υπό την οποία βλέπει την Κύπρο, που είναι καθαρά πολιτική, πράγμα που κατά την άποψη μου καθοδηγεί και την όλη αεροπορική επιχειρηματολογία του άρθρου του. Ακόμη και αν θα θέλαμε να δούμε το άρθρο του Πτεράρχου κου Βρεττού ως καθαρά τεχνοκρατικό κείμενο, γραμμένο από έναν επαγγελματία ιπτάμενο χειριστή μαχητικών, το παρακάτω απόσπασμα το ακυρώνει. Ακόμη και αν διαθέταμε 100 μαχητικά F-15 δεν θα έπρεπε να επέμβουμε στην Κύπρο, αφού αυτή ήταν μία άλλη ανεξάρτητη χώρα που ακολουθούσε τη δική της ανεξάρτητη πολιτική και είχε απομακρυνθεί από την ιδέα της ένωσης.

    «Η άποψη ότι πολεμάμε με ότι έχουμε είναι σωστή όταν αναφέρεσαι για την πατρίδα σου και είναι βέβαιο ότι έτσι θα γινόταν σε μια Ε-Τ σύρραξη, αλλά η Κύπρος το 1974 βρισκόταν μακράν της Ελλάδος τόσο με όρους γεωγραφικούς όσο –και χειρότερα- πολιτικούς και είχε, με ευθύνες όλων όσων προαναφέραμε, απομακρυνθεί από την Ελλάδα και την ιδέα της ένωσης. Ακολουθούσε τη δική της ανεξάρτητη πολιτική.»

    Η άποψη αυτή είναι κατά τη γνώμη μου «δύσκολη» και λυπάμαι που την εκφέρει ανώτατος αξιωματικός. Η Ελλάδα κύριε Πτέραρχε είναι αυτή που υποχωρώντας στις Αμερικανοβρετανικές πιέσεις υποχρέωσε τον Μακάριο να απορρίψει την αυτοδιάθεση και να επιλέξει την ανεξαρτησία. Μετά την υπογραφή και την επικύρωση των συμφωνιών του Λονδίνου και της Ζυρίχης το ζήτημα της ένωσης είχε τελειώσει και κατόπιν τούτου η αναφορά σας ότι «η Κύπρος είχε απομακρυνθεί από την ιδέα της ένωσης» είναι άνευ περιεχομένου. Γνωρίζετε δε πολύ καλά ότι οι συνθήκες μπορούν να ανατραπούν μόνο με πόλεμο, ή με συμφωνία όλων των ενδιαφερομένων μερών και μάλιστα των «μεγάλων».

    Σχετικά βλέπε «Φάκελο Κύπρου», Τόμος Α΄, σελ. 170, Συνθήκη Εγγυήσεως:

    «Η Δημοκρατία της Κύπρου αναλαμβάνει την υποχρέωσιν όπως μη συμμετέχη καθολικώς ή μερικώς εις πολιτικήν ή οικονομικήν τινα ένωσιν μεθ’ οιουδήποτε κράτους. Κατά συνέπειαν κηρύσσει απηγορευμένην πάσαν δράσιν δυναμένην αμέσως ή εμμέσως να προωθήση είτε την ένωσιν μεθ’ οιουδήποτε άλλου κράτους είτε τον διαμελισμόν της νήσου.»

    Και ενώ η Ελλάδα δια των παραπάνω συνθηκών είχε καταστεί εγγυητής και θεματοφύλακας της κρατικής υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας, ήταν αυτή που δια του εγκληματικού πραξικοπήματος της στρατιωτικής χούντας του Ιωαννίδη επιδίωξε να ανατρέψει (και ανέτρεψε) τη συνταγματική τάξη μίας ανεξάρτητης χώρας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, παραχωρώντας έτσι την αφορμή στην Τουρκία να επέμβει. Κατόπιν τούτων πως μπορείτε να εκφέρετε αυτόν το λόγο, που είναι από τη φύση του πολιτικός, και ταυτόχρονα να παραβλέπετε τις ευθύνες της Ελλάδας για την ασφάλεια και την ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας; Αφού η Ελλάδα δια του εγκληματικού πραξικοπήματος βούλιαξε το Κυπριακό πλοίο, εσείς υποστηρίζετε, εμμέσως πλην σαφώς, ότι θα «έπρεπε να εγκαταλείψουμε τους Ελληνοκυπρίους στη φουρτουνιασμένη θάλασσα άνευ σωσιβίου». Έτσι διαβάζω τον λόγο σας. Αναρωτιέμαι σε ποιον βαθμό η παραπάνω καθαρή πολιτική σας θέση —που αναφέρεται στο μακρινό 1974— μπορεί να επηρέασε και σε ποιον βαθμό την ασφαλώς σημαντική επιστημονική τεχνοκρατική κρίση σας που παρουσιάζετε στο άρθρο σας;

    Κύριε Πτέραρχε, έχω την άποψη, για να μη πω τη βεβαιότητα, ότι τα στοιχεία αεροπορικής ισχύος Ελλάδας Τουρκίας και οι ανάλογες εκτιμήσεις που υποβλήθηκαν από τον Αρχηγό της Αεροπορίας Παπανικολάου στον πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή κατά τη σύσκεψη της 12ης Αυγούστου —από τα οποία συμπεραίνετε ότι «η Αεροπορία βάσει αριθμητικών δεδομένων μπορούσε μετά δυσκολίας να ανταποκριθεί επιτυχώς σε έναν Ε-Τ πόλεμο»— είναι εξόχως προβληματικά και κατά τη δική μου άποψη είχαν σαν σκοπό την παραπλάνηση του πρωθυπουργού. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η εξεταστική επιτροπή της βουλής αποφαίνεται στο πόρισμά της ότι:

    «Η στρατιωτική ηγεσία του ΥΕΘΑ (Μπονάνος, Γαλατσάνος, Αραπάκης, Παπανικολάου), η οποία είναι η ίδια που είχε την ευθύνη για το εγκληματικό πραξικόπημα κατά Μακαρίου και τα τραγικά αποτελέσματα του ΑΤΤΙΛΑ Ι (τα οποία ασφαλώς επηρέασαν σημαντικά και τον ΑΤΤΙΛΑ ΙΙ), έχουν κάθε συμφέρον να αποδείξουν προς την πολιτική ηγεσία της μεταπολίτευσης ότι οι θέσεις που υποστήριξαν στην περίοδο του ΑΤΤΙΛΑ Ι (δηλαδή ότι δεν ήταν δυνατή η αποστολή οποιασδήποτε μορφής στρατιωτικής βοήθειας στην Κύπρο), ήταν οι ορθές». (πόρισμα εξεταστικής επιτροπής της Βουλής, σελ. 135).

    Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να αποδείξω τον παραπάνω ισχυρισμό μου:

    1. Πιστεύω ότι ο αριθμός των 520 μαχητικών που δίνεται από τον Παπανικολάου για την Τουρκική ΠΑ είναι εξωφρενικά τεράστιος και στρεβλώνει ολικά την εκτίμηση του Παπανικολάου (νομίζω και την δική σας) για τη σχετική αεροπορική ισχύ Ελλάδας – Τουρκίας. (Σημ.: Ο Βελισάριος τεκμηριώνει ισχυρά το προβληματικό αυτού του αριθμού μαχητικών, ο δε Στρατηγός Γκαρτζονίκας δεν τον αποδέχεται ως ορθό). Δεν αποφεύγω να αναφέρω ότι έχω τη γνώμη ότι ο αριθμός αυτός αναφέρθηκε από τον Παπανικολάου στη σύσκεψη της 12ης Αυγούστου 1974, εν γνώσει της αναληθείας του, για προφανείς σκοπούς. Για την ακρίβεια επειδή θέτει στο περιθώριο όλα τα άλλα στοιχεία αεροπορικής ισχύος στα οποία υπήρχε σχετική ισοδυναμία με την αντίστοιχη Τουρκική αεροπορική ισχύ, αν όχι υπεροχή της Ελληνικής. Μόνο αν μπορούσα να δω ο ίδιος την εκτίμηση πληροφοριών περί της Τουρκικής Αεροπορίας, που θα είχε συντάξει το αρμόδιο γραφείο της Αεροπορίας το 1974, θα μπορούσα να πεισθώ για την αλήθεια του αριθμού των 520 μαχητικών.

    2. Ο αριθμός των μαχητικών που διαθέτει η οποιαδήποτε αεροπορία είναι άνευ σημασίας, όσο μεγάλος και αν είναι, αν δεν συνοδεύεται από τις διαθεσιμότητες των μαχητικών και από τον αριθμό των εξόδων που μπορεί να εκτελέσει η αεροπορία σε ένα δεδομένο χρονικό διάστημα. Τέτοια στοιχεία ο Παπανικολάου δεν υπέβαλε στον πρωθυπουργό και ειλικρινά αναρωτιέμαι για το λόγο που και εσείς δεν το προσέξατε.

    3. Ο Παπανικολάου παρέβλεψε (σκοπίμως;) να προσδιορίσει στον πρωθυπουργό ότι τα θωρακισμένα καταφύγια μαχητικών Α/Φ και τα Α/Α συστήματα ΧΩΚ που διέθετε η Ελλάδα, δεν ήταν μόνο ένα απλό πλεονέκτημα, αλλά αποτελούσαν σημαντικότατους πολλαπλασιαστές αεροπορικής ισχύος, δεδομένου ότι τα μεν καταφύγια θα προστάτευαν επαρκώς τα Ελληνικά μαχητικά από τις Τουρκικές προσβολές, τα δε συστήματα ΧΩΚ θα απαγόρευαν στην Τουρκική ΠΑ ευρείες περιοχές του εθνικού εναερίου χώρου που δεν μπορούσαν να καλύψουν τα συστήματα «Νίκη», θα κάλυπταν τα μέσα ύψη που δεν μπορούσαν να καλύψουν τα συστήματα «Νίκη» και τέλος σε συνεργασία με τα συστήματα «Νίκη» θα προκαλούσαν σοβαρές απώλειες στην Τουρκική Αεροπορία, μεγαλύτερες ασφαλώς από αυτές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τα Τουρκικά συστήματα «Νίκη» στα Ελληνικά μαχητικά (υπόψη ότι στην Κύπρο καταστράφηκε ένα σεβαστός αριθμός Τουρκικών μαχητικών από απλά Α/Α πολυβόλα). Από την άλλη η απουσία αναλόγων δυνατοτήτων στην Τουρκική ΠΑ έδινε τη δυνατότητα στην Ελληνική ΠΑ να ενεργεί με μεγαλύτερη ελευθερία στον Τουρκικό εναέριο χώρο και να δύναται να καταστρέψει μεγάλο αριθμό Τουρκικών μαχητικών στο έδαφος αφού αυτά θα ήταν ακάλυπτα στις πίστες των Τουρκικών αεροδρομίων.

    4. Είναι εξόχως εξοργιστικό ότι ο Παπανικολάου στον πίνακα σύγκρισης των αεροπορικών δυνάμεων που υπέβαλε στον πρωθυπουργό χαρακτηρίζει την μεν Ελληνική Α/Α άμυνα «μετρία», της δε Τουρκίας «ισχυρή», μολονότι η Ελλάδα στο μεν χώρο της ενεργητικής Α/Α άμυνας διαθέτει τέσσερις Α/Α πυροβολαρχίες βλημάτων ΧΩΚ (που δεν διαθέτει η Τουρκία), στον δε χώρο της παθητικής αεράμυνας διαθέτει ένα σημαντικό αριθμό θωρακισμένων καταφυγίων μαχητικών (που δεν διαθέτει η Τουρκία). Οι αναφερόμενες ενεργητικές και παθητικές Ελληνικές δυνατότητες αεράμυνας είναι προφανές ότι προσδίδουν στην Α/Α της Ελλάδας ένα σημαντικότατο πλεονέκτημα έναντι της Α/Α άμυνας της Τουρκίας. Η εκτίμηση του Παπανικολάου στο ζήτημα της Α/Α άμυνας είναι εξόφθαλμα κραυγαλέα ως προς την αξία της και κατά την άποψή μου υποβάλλεται με σκοπό την παραπλάνηση του πρωθυπουργού.

    5. Ο Παπανικολάου και εσείς βεβαίως παραβλέπετε επίσης ότι η ύπαρξη στην ΠΑ των μαχητικών F-4Ε ανατρέπει από μόνη της την όποια αριθμητική υπεροχή της Τουρκικής Αεροπορίας. Προσωπικά δεν μπορώ να δεχθώ κανένα ισχυρισμό που αναφέρεται σε αδυναμία των πληρωμάτων των F-4Ε να ανταπεξέλθουν σε επιχειρήσεις στην Κύπρο, όταν αυτά που εστάλησαν για εκπαίδευση στις ΗΠΑ ήταν ό,τι καλύτερο διέθετε η Ελληνική Αεροπορία. Άλλωστε και ο Αρχηγός της Αεροπορίας στη σύσκεψη της 12ης Αυγούστου 1974 δήλωσε ότι η πρώτη Μοίρα που είχε συγκροτηθεί ήταν σε θέση να λάβει μέρος στις επιχειρήσεις, πλην όμως δεν είχε φθάσει σε υψηλά επίπεδα εκπαιδεύσεως και ότι από απόψεως πυρομαχικών τα F-4Ε μπορούσαν να διεξαγάγουν εντατικές επιχειρήσεις 5-6 ημερών. Κατόπιν τούτου μου προκαλεί εντύπωση το συμπέρασμά σας ότι «η δυνατότητα χρησιμοποίησης των αεροσκαφών F-4E ήταν εξαιρετικά περιορισμένη και αμφιβόλου αποτελεσματικότητας λόγω ελλείψεως εκπαίδευσης», αφού αυτό δεν το ισχυρίζεται ούτε ο ίδιος ο Παπανικολάου. Από την αναφερόμενη καταστροφή ενός F-4E κατά την προσγείωσή του στο Α/Δ Ηρακλείου δεν μπορεί να προέλθουν γενικότερα συμπεράσματα για την εκπαίδευση των πληρωμάτων των εν λόγω μαχητικών. Βαριές προσγειώσεις κάνουν και πιλότοι με χιλιάδες ώρες πτήσης. Όσο αφορά τα αναφερόμενα με την εξυπηρέτηση των αεροσκαφών F-4E ασφαλώς και υπήρχε πρόβλημα, αφού μάλλον δεν μεταφέρθηκε στο Ηράκλειο και εκπαιδευμένο προσωπικό εξυπηρέτησης των Α/Φ. Όμως τα υπόψη αεροσκάφη δεν ήταν δυνατόν με μόνο τα υπάρχοντα τότε διαθέσιμα πληρώματα (ένα πλήρωμα ανά Α/Φ) να εκτελέσουν εντατικές επιχειρήσεις στην Κύπρο, ώστε να παίζει κάποιο σημαντικό ρόλο το ζήτημα του χρόνου επαναξυπηρέτησης των F-4E. Επιβαλλόταν οι χειριστές να αναπαυθούν κάποιον χρόνο πριν εκτελέσουν νέα αποστολή, οπότε στον χρόνο αυτό τα αεροσκάφη θα μπορούσαν να ανεφοδιαστούν με πυρομαχικά και καύσιμα. Παραβλέπετε επίσης, πιστεύω όχι σκόπιμα, ότι τα F-4E μεταστάθμευσαν στο Ηράκλειο το πρωί της 22ας Ιουλίου, όταν ήδη είχαν αρχίσει οι διαπραγματεύσεις για την συνομολόγηση εκεχειρίας και κατόπιν τούτου η υπόψη μεταστάθμευσή αποτελούσε κατά τη γνώμη μου μία ενέργεια καθαρά θεατρικού χαρακτήρα.

    6. Ο Παπανικολάου δεχόμενος κατά τη σύσκεψη της 12ης Αυγούστου ερωτήσεις για τα F-4E ανέφερε ότι για την ικανοποιητική εκπαίδευση της 2ης Μοίρας απαιτούνται 4-5 μήνες. Εννοείται ότι οι χειριστές της 2ης Μοίρας θα εκπαιδεύονταν από χειριστές της 1ης Μοίρας και όχι από βετεράνους του Βιετνάμ και ότι στο διάστημα των 5 μηνών θα λάβαιναν πτητική εκπαίδευση 80 ωρών περίπου (15-16 ώρες το μήνα). Αυτό από μόνο του ακυρώνει την αναφορά σας περί ελλιπούς εκπαίδευσης των ιπταμένων των αεροσκαφών F-4E (Στρατηγικόν σελ. 88), δηλαδή των πληρωμάτων που είχαν μεταβεί στις ΗΠΑ και είχαν δεχθεί πτητική εκπαίδευση 80 ωρών από βετεράνους χειριστές του Βιετνάμ.

    7. Θεωρώ ότι τα αναφερόμενα στο άρθρο σας για τη μη χρησιμοποίηση των F-84F και των F-4E (Στρατηγικόν σελ. 80) αποτελούν προσωπικές σας απόψεις και δεν τεκμηριώνονται επαρκώς. Ο κυρίαρχος λόγος της μη χρησιμοποίησης των αναφερόμενων μαχητικών για την εκτέλεση αποστολών στην Κύπρο αποφασίστηκε «διότι εκρίθη ότι εμπλοκή των θα απετέλει αιτίαν ενάρξεως πολέμου μεταξύ Ελλάδος Τουρκίας» (Γρηγόριος Μπονάνος «Έκθεσις επί ενισχύσεων προς Εθνικήν Φρουράν Κύπρου κατά τας επιχειρήσεις 20 Ιούλ – 2 Αυγ 74», σελ. 2, Αθήνα Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων/40288/2/14-7-74). Κατόπιν τούτου και όταν υπάρχει «πολιτική απόφαση» περί της μη χρησιμοποίησης των μαχητικών στις επιχειρήσεις της Κύπρου, τα «τεχνοκρατικά» προβλήματα που υποστηρίζετε ότι ήταν αυτά που δεν επέτρεψαν τη χρησιμοποίησή τους, ακυρώνονται. Άλλωστε ο Αρχηγός της Αεροπορίας όταν στις 22 Ιουλίου διέταξε την απογείωση 12 F-84F είναι προφανές ότι αγνόησε τις μειονεξίες των εν λόγω μαχητικών. Μόνο που στις 22 Ιουλίου η διαταγή για απογείωση ήταν μάλλον για «τα μάτια του κόσμου» αφού ήδη είχε αποφασιστεί η εκεχειρία. Υπόψη ότι η εξεταστική επιτροπή της Βουλής στο πόρισμά της αποφαίνεται ότι δεν ήταν ο Γκιζίκης αυτός που ακύρωσε την απογείωση των F-84F και διερωτάται για το που τηλεφωνούσε ο Μπονάνος και αποφάσιζε στη συνέχεια την ακύρωση της απογείωσης των F-84F.

    8. Μου προκαλούν εντύπωση τα συμπεράσματά του Παπανικολάου, τα οποία αναπαράγετε, περί:

    «Αδυναμίας προσβολής λόγω βάθους των στόχων της Τουρκίας», όταν το ίδιο ίσχυε και για την Τουρκική αεροπορία για τα δικά μας αεροδρόμια Χανίων, Καλαμάτας, Ανδραβίδας, Αράξου, Αγρινίου και Ακτίου, όπου θα είχε διασπαρεί σημαντικό μέρος των μαχητικών μας, στη περίπτωση ασφαλώς που είχε εκτελεστεί το σχέδιο διασπορας των αεροπορικών δυνάμεων. Αλλά αν υπήρχε τέτοια αδυναμία, προκύπτει το ερώτημα ποια ήταν τα 12 αεροδρόμια της Τουρκίας που μπορούσε να προσβάλει η Ελληνική Αεροπορία, αν δεν συμπεριληφθούν και αυτά που βρίσκονται μέχρι την Άγκυρα;

    «Μειωμένης ικανότητας διασποράς δυνάμεων», όταν ο αριθμός των Ελληνικών αεροδρομίων ήταν αντίστοιχος των Τουρκικών (18 έναντι 22).

    9. Ενώ αναφέρετε τόσα πολλά προβλήματα «υστέρησης» της Πολεμικής Αεροπορίας, δίνετε στο άρθρο σας μία δυνατότητα εκτέλεσης επιχειρήσεων που καταπλήσσει: «Η Αεροπορία είχε τη δυνατότητα σε ένα Ε-Τ πόλεμο να προσβάλει 12 εχθρικά αεροδρόμια με 170 αεροσκάφη, 9 σταθμούς RADAR με 25 αεροσκάφη και να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις στον Έβρο με αεροσκάφη F-4E.». Βεβαίως μου προξενεί εντύπωση ότι τα F-4E, που για το Ε-Τ θέατρο επιχειρήσεων αποτελούσαν αεροσκάφη αεροπορικής υπεροχής, τόσο για την εναέρια μάχη όσο για την εκτέλεση βομβαρδισμού ακριβείας, προοριζόταν να χρησιμοποιηθούν για αποστολές, αν κατάλαβα καλά, ΕΑΥ, όταν οι αποστολές αυτές μπορούσαν να αναληφθούν από το ισχυρό Ελληνικό Πυροβολικό του Έβρου.

    10. Ο Αρχηγός της Αεροπορίας αναφέρει ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί σοβαρά ερωτηματικά για την αλήθεια του. Η Ελληνική Αεροπορία κατά τον Παπανικολάου διέθετε 310.000 lbs βομβών έναντι 830.000 lbs της Τουρκικής Αεροπορία. Αν αυτό αληθεύει η Ελληνική Αεροπορία διέθετε το ισοδύναμο 620 βομβών των 500 lbs έναντι 1660 βομβών των 500 lbs της Τουρκικής. Ή 34 βόμβες των 500 lbs κατά Ελληνικό αεροδρόμιο, έναντι 75 βομβών των 500 lbs κατά Τουρκικό αεροδρόμιο. Πόσο αληθή μπορεί να είναι αυτά τα στοιχεία; Υπόψη ότι μία Επιλαρχία Αρμάτων των 50 αρμάτων Μ48Α5 διέθετε επί των αρμάτων και των μεταφορικών της μονάδας 163 τόνους βλημάτων.

    11. Ο Αρχηγός της Αεροπορίας Παπανικολάου κλείνοντας την ενημέρωσή του στον πρωθυπουργό επισήμανε «ότι ανεξαρτήτως των ανωτέρω παρασχεθέντων αριθμών δυνάμεων, η ημετέρα Αεροπορία έχει το μειονέκτημα του ότι κέκτηται αεροσκαφών λίαν πεπαλαιωμένων, των οποίων αι επιχειρησιακαί δυνατότητες είναι μειωμέναι λόγω ορίου αντοχής και ηλικίας». Αν δεν κάνω λάθος η Ελληνική Αεροπορία διέθετε ίδιους τύπους αεροσκαφών με αυτούς της Τουρκικής Αεροπορίας, που είχαν παραληφθεί στον ίδιο χρόνο περίπου με την Τουρκική Αεροπορία (F-5, F-104, F-102) και διέφεραν μόνο στο ότι η Ελληνική Αεροπορία διέθετε F-84F ενώ η Τουρκική F-100. Δεν νομίζω όμως ότι το F-100 προσέδιδε στην Τουρκική κάποιο σημαντικότερο πλεονέκτημα. Σε κάθε περίπτωση το όποιο πλεονέκτημα διέθετε η Τουρκική Αεροπορία εκμηδενιζόταν από την ύπαρξη στην Ελληνική Αεροπορία της Μοίρας των μαχητικών F-4E.

    Η άποψή μου είναι ότι η αποστολή των Ελληνικών μαχητικών, αλλά και των υποβρυχίων, στην βιαζόμενη βαναύσως Κύπρο αποτέλεσε πολιτική απόφαση (που λήφθηκε από την κυβερνώσα στρατιωτική χούντα), που, κατά την ολοκληρωτική διάλυση που επικράτησε μετά την 20η Ιουλίου, είναι άγνωστο ποιος ακριβώς την έλαβε. Οι υπάρχουσες ενδείξεις είναι ότι την έλαβε ο Μπονάνος, παίρνοντας οδηγίες, μάλλον, από κάποιο άγνωστο κέντρο. Είναι βέβαιο ότι η τότε στρατιωτική χούντα των Ιωαννίδη, Γκιζίκη, Μπονάνου, Γαλατσάνου, Αραπάκη και Παπανικολάου, που πέραν της στρατιωτικής ασκούσε, παρανόμως βεβαίως, και την ανώτατη πολιτική εξουσία, ήταν τραγική, ανίκανη, διαβρωμένη από τους Αμερικάνους, ηττοπαθής και ανάξια της Ελληνικής πατρίδας. Το κύριο επιχείρημα της για τη μη συνδρομή της στον αγώνα της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ ήταν ότι η αποστολή Ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο θα οδηγούσε σε Ελληνοτουρκική σύρραξη και ότι η Κύπρος είναι μακριά.

    Κατόπιν των παραπάνω αναρωτιέμαι αν ο Ερντογάν μας πετάξει το γάντι και προβεί σε γεωτρήσεις στην περιοχή μεταξύ Κρήτης και Καστελόριζου, πως θα αντιδράσουμε; Ενδέχεται να μη σηκώσουμε το γάντι και να δηλώσουμε ότι το Καστελόριζο είναι μακριά;

  70. STRATOS says:

    @Γεράκι
    Το ποιος δίχασε τον Κυπριακό λαό (και τον αποπροσανατόλισε από την εκπεφρασμένη απόφαση του – βλέπε δημοψήφισμα 1950) το ξέρουν και οι πέτρες..
    Τους πολιτικούς τους είδαμε πόσο ωραία χειρίζονται αυτά τα θέματα, στο διάστημα της εκεχειρίας δεν μετέφεραν ούτε 1 μπαζούκας στην Κύπρο (ενώ οι τούρκοι την ίδια στιγμή μετέφεραν 2 μεραρχίες πεζικού + επιπλέον ανεξάρτητες μονάδες = 35000 στρατιώτες (συμπεριλαμβανομένου 2 μηχανοκίνητων ταγμάτων πεζικού με 90 x Μ113, 165 άρματα μάχης (4 επιλαρχίες = οι 2 επιλαρχίες των 28 και 39 μεραρχιών πεζικού + 1 τεθωρακισμένο σύνταγμα με 2 επιλαρχίες) και 100 στοιχεία πυροβολικού!!)), στον Αττίλα 2 όπου καταλήφθηκε το 33% της Κύπρου δεν σχεδίασαν και δεν εκτέλεσαν ούτε μισή αποστολή υποστήριξης του αμυντικού αγώνα της Ε.Φ στην Κύπρο!!! Ο πραγματικά ήρωας και τραγική φιγούρα Γλαύκος Κληρίδης, στην επιστροφή του από την Γενεύη έκανε μια στάση στην Αθήνα όπου άκουσε τους καραμανλή-αβέρωφ να του λένε ξερά, να μην περιμένει καμία στρατιωτική βοήθεια από την (μητέρα) Ελλάδα… τους πολιτικούς τους είδαμε και στο νταβός το 1988, και στα Ίμια το 1996 και στην υπόθεση Οτσαλάν το 1999!! Τους βλέπουμε και σήμερα που τα τουρκικά γεωτρύπανα έχουν κάνει σουρωτήρι την Κυπριακή ΑΟΖ και αυτοί πέρα αγναντεύουν – κλαψουρίζουν στις Βρυξέλες..
    Κάθε ένας που δουλεύει και προπαγανδίζει ενάντια του ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΟΧΟΥ, στην προκείμενη περίπτωση ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΑΔΑΣ-ΚΥΠΡΟΥ ονομάζεται ΧΡΗΣΙΜΟΣ ΗΛΗΘΙΟΣ!!!!
    Να ξέρεις ότι η Ελλάδα ποτέ δεν ξέμεινε από αυτό το είδος (των χρήσιμων ηλιθίων) και πολύ πρόσφατα ζήσαμε την εφιαλτική εμπειρία του ξεπουλήματος της ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ μας (χωρίς να πέσει ντουφεκιά!!!!!!) από πολιτικούς «δημοκρατικά» εκλεγμένους!!

  71. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    Για να μην πω πολλά τώρα θα πω αυτό ως επικεφαλίδα:

    Τα κάστρα πέφτουν εκ των έσω!

    Θα επανέλθω αργότερα με μια πιο αναλυτική τοποθέτηση.

    Συνεχίστε την καταπληκτική δουλειά που κάνετε στην παρούσα ιστοσελίδα. Είσαστε φωτεινή εξαίρεση όσον αφορά την στρατιωτική θεματολογία.

  72. Γεράκι says:

    Αγαπητέ Αρματιστή ως προς το 3 και 4
    Ι. Τα πυραυλικά α/α συστήματα Ελλάδας και Τουρκίας ήταν σταθερά και επιχειρούσαν σε γνωστές θέσεις, άρα κάλυπταν και γνωστό σε κάθε πλευρά εναέριο χώρο. Βεβαίως η Τουρκία δεν διέθετε HAWK που είχαμε εμείς ήδη την πρώτη μοίρα κ/β που συνδυαστικά με τα NIKΕ κάλυπταν την ευρύτερη περιοχή της Αττικής ικανοποιητικά. Μέχρι εκεί όμως, σε καμία περίπτωση δεν μπορούσαν προφανώς να καλύψουν οποιοδήποτε άλλο ελλαδικό χώρο.
    Αντιστοίχως τα τουρκικά ΝΙΚΕ ήταν εγκατεστημένα (σε σταθερές εγκαταστάσεις) και τα 8 στην Κων/πολη, 4 εκατέρωθεν του Βοσπόρου και κάλυπταν μόνο το εναέριο χώρο της Πόλης και κανέναν απολύτως άλλο τουρκικό χώρο. Άρα τα συγκεκριμένα α/α συστήματα θα προξενούσαν απώλειες που γράφεις μόνο σε αφη που πήγαιναν στην Κων/πολη, πχ για βομβαρδισμό της γέφυρας του Βοσπόρου που ήταν ένας από τους σταθερούς στόχους προσβολής. Κάπου μάλιστα είχα διαβάσει ότι είχαν πάρει και ανάλογες βόμβες από τις αμερικανικές αποθήκες στη Σούδα.
    ΙΙ. Καταφύγια αεροσκαφών πιθανολογώ πως δεν υπήρχαν σε α/δ διασποράς, όπως δεν υπήρχαν σε Καστέλι και Τυμπάκι αλλά ούτε και στην 126ΣΜ του Ηρακλείου τα οποία μας ενδιαφέρουν άμεσα στα γεγονότα.
    Από τα παραπάνω νομίζω ότι εξάγεται αβίαστα το συμπέρασμα πως: (α) τα κρίσιμα πυραυλικά α/α συστήματα είχαν περιορισμένο ρόλο, ήτοι προστασίας Αθήνας και Κων/πολης αντίστοιχα, (β) τα σταθμευμένα αφη θα ήταν το ίδιο απροστάτευτα από τα πυραυλικά α/α συστήματα εκτός των πόλεων αυτών, (γ) τα σταθμευμένα αφη θα ήταν το ίδιο ευάλωτα σε προσβολές σε α/δ που δεν είχαν καταφύγια και στην περίπτωσή μας που τα είχαμε δεν υπήρχαν στην Κρήτη που μας ενδιαφέρει άμεσα.
    Υπογραμμίζω πως είναι δεδομένο πως τη συγκεκριμένη περίοδο δεν είχαν κατασκευαστεί ακόμα καταφύγια κατάλληλα για το μέγεθος των F-4E. Συνεπώς πρέπει να διευκρινιστεί ότι το θέμα θωρακισμένων καταφύγιων αεροσκαφών δεν περιλαμβάνει και το θέμα παθητικής προστασίας του κρισιμότερου και πολυτιμότερου ποιοτικού μας πλεονεκτήματος αφων και δεν περιλαμβάνει θέμα προστασίας 3 α/δ στην Κρήτη, για της Σούδας έχω αμφιβολία μπορεί και να είχε.
    ΙΙΙ. Περί ευκολίας καταστροφής αφων επί των α/δ και δυνατότητας προσβολής των ίδιων των α/δ πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες διευκρινήσεις που παρέθεσα από τις οποίες προκύπτει ότι δεν μάλλον δεν ήταν «προφανές ότι προσδίδουν στην Α/Α της Ελλάδας ένα σημαντικότατο πλεονέκτημα έναντι της Α/Α άμυνας της Τουρκίας» όπως γράφεις. Ο βαθμός δυσκολίας αντικειμενικά καθορίζεται διαχρονικά από το γεωγραφικό βάθος της Τουρκίας που δίνει δυνατότητα μεταστάθμευσης και χρήσης εναλλακτικών επιλογών εντός της ηπειρωτικής ξηράς, κάτι που δεν προσφέρει το ελληνικό γεωγραφικό αιγαιοπελαγίτικο χαρακτηριστικό.
    Ως προς το 11, η Τουρκία διέθετε καμιά 100αρια F-100D Super Sabre τα οποία έδιναν κάποιο ποιοτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις δικές μας δυνάμεις που ανατράπηκε βεβαίως με την προμήθεια των F-4E.
    Συμφωνώ απόλυτα πως
    «Είναι βέβαιο ότι η τότε στρατιωτική χούντα των Ιωαννίδη, Γκιζίκη, Μπονάνου, Γαλατσάνου, Αραπάκη και Παπανικολάου, που πέραν της στρατιωτικής ασκούσε, παρανόμως βεβαίως, και την ανώτατη πολιτική εξουσία, ήταν τραγική, ανίκανη, διαβρωμένη από τους Αμερικάνους, ηττοπαθής και ανάξια της Ελληνικής πατρίδας. Το κύριο επιχείρημα της για τη μη συνδρομή της στον αγώνα της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ ήταν ότι η αποστολή Ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο θα οδηγούσε σε Ελληνοτουρκική σύρραξη και ότι η Κύπρος είναι μακριά.»
    Η επίσημη ελληνική θέση παγίως όπως την αντιλαμβάνομαι ήταν πως δεν ήταν επιθυμητή η προοπτική ελληνοτουρκικής σύγκρουσης και μάλιστα γενικευμένη σε Κύπρο, Ανατολικά νησιά Αιγαίου (που μην ξεχνάμε ότι παζάρευαν Ρόδο και Καστελόριζο μαζί με Καρπασία) και Έβρο. Η ελλαδική φαγωμάρα κι ασυνεννοησία, η διαφορετική πολιτική αντιμετώπιση και η διχόνοια των Ελλήνων που κατέληξε σε ανεξέλεγκτη δράση στρατιωτικών και πολιτικής ηγεσίας στην Κύπρο, σε πραξικόπημα και εμφύλια σύγκρουση παρήγαγε τη συνταγή της καταστροφής την ίδια ώρα που οι τουρκοκύπριοι υπό πλήρη τουρκική συνεργασία, συνεννόηση και υπό την πλήρη καθοδήγηση, ενίσχυση, εξοπλισμό, εκπαίδευση κι οχύρωση προετοίμαζαν το έδαφος για τα διχοτομικά τους σχέδια. Η ελληνική και κυπριακή πολιτική αντιμετώπιζαν το θέμα διαφορετικά κι ανταγωνιστικά με την πρώτη να προσπαθεί να παίξει ολοένα και περισσότερο κυριαρχικό ρόλο και υπό τον τουρκικό παράγοντα η κυπριακή να προσπαθεί να απεξαρτηθεί και να ενεργεί ανεξάρτητα. Η εμπλοκή στρατιωτικών και παραστρατιωτικών όξυνε την κατάσταση προσπαθώντας να επισπεύσει τετελεσμένα εκτοπίζοντας την κυπριακή πολιτική και προσπαθώντας παράλληλα να θέσει υπό περιορισμό αν όχι ομηρία τον τ/κ παράγοντα. Έχοντας όμως εγκλωβιστεί πολιτική και στρατιωτική εξουσία σε ένα πλαίσιο μη επέκτασης σύγκρουσης σε ε/τ πόλεμο επέτρεψε στην τουρκία να κάνει ότι έγινε, να προστατεύσει υποτίθεται ως εγγυήτρια δύναμη τους τ/κ.
    Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ως προς τον Αττίλα Ι η ελληνική αδράνεια ήταν το αποτέλεσμα της νομιμοποίησης που χρησιμοποίησε ως διπλωματικό χαρτί η Τουρκία κατόπιν του πραξικοπήματος και των δηλώσεων Μακαρίου. Κατόπιν ο εγκλωβισμός των ρεαλιστικών περιθωρίων δυναμικής αντίδρασης που είχε η Ελλάδα ήταν απελπιστικά μικρός αν όχι ανύπαρκτος όχι μόνο τόσο πραγματικών κι αντικειμενικών δυνατοτήτων, προφανώς αν επιχειρούσαμε επιχειρήσεις προσβολών θα είχαμε κάποια έστω ποσοστά επιτυχίας με ότι αντίκτυπο θα είχε, αλλά το πρόβλημα πλέον ήταν πως το ανυπέρβλητο εμπόδιο ήταν η εχθρική στάση Βρετανών κι Αμερικανών ως προς την προοπτική εμπλοκής με κίνδυνο γενίκευσης σε ε/τ πόλεμο.
    Αυτό αποδεικνύεται από τις αναφορές για την παρουσία αφων και σκαφών επιφανείας στο χώρο μεταξύ Κρήτης και Κύπρου που έμπρακτα αποδείκνυαν ότι δεν θα επέτρεπαν να μην ολοκληρωθεί η τουρκική επέμβαση και η λύση εκ του αποτελέσματος που δόθηκε κατόπιν βεβαίως από την χουντική ηλιθιότητα.

  73. Γεράκι says:

    Μία διόρθωση και κάποια συμπληρωματικά στοιχεία
    Τα F-102D δεν ήταν 100 όπως έγραψα.
    Οι αποδοχές μείον τις απώλειες του τύπου μέχρι την εισβολή ήταν
    109 x F-100C
    86 x F-100D
    39 x F-100F
    Σύνολο 234 x F-100C/D/F
    Συμπληρωματικά διότι παραπάνω γράφτηκαν κάποιοι αριθμοί και μια που τα βρήκα με S/N τα παραθέτω
    36 x F-104G
    11 x TF-104G
    50 x F-102A
    75 x F-5A
    13 x F-5B
    20 x RF-5A
    80 x F-84F/G πρέπει να είχαν απομείνει – αποσυρθεί τόσα αν αφαιρέσεις από τα ~300 τα 220 που χάθηκαν σε ατυχήματα!
    Σύνολο α/φων 519 όμως τα 20 τουλάχιστον ήταν RF-5A και τουλάχιστον 11 εκπαιδευτικά και από τα 80 F-84F που θεωρητικά είχαν απομείνει / αποσυρθεί λογικά μέρος αυτών μόνο θα μπορούσε να επανενταχθεί αν χρειάζονταν, άρα από τα 519 φτάνουμε ουσιαστικά σε έναν θεωρητικό αριθμό τουλάχιστον 410-420 αφων.
    Επίσης στο πόρισμα είδα ότι αναφέρεται η απώλεια 2 F-4E (η μία μόνιμη) που δεν έχει τόσο σημασία όσο ότι αναφέρεται ότι το ετοιμοπόλεμο των Phantom δεν ήταν μηδαμινό τόσο από την αδυναμία τεχνικής εξυπηρέτησης όσο και κυρίως από την έλλειψη του μηχανισμού ελέγχου πυρός. Τη λεπτομέρεια αυτή την έχω αναφέρει σε προηγούμενο σχόλιό μου διότι το έχω συναντήσει σε αναφορές αλλά δεν βλέπω ούτε να επιβεβαιώνεται ούτε και να διαψεύδεται κι απορώ αν αληθεύει αυτή η λεπτομέρεια κατά πόσο ήταν δυνατόν να επιχειρήσουν τα F-4E.

  74. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι
    Τα F-100 δέν προσέδιδαν κανένα πλεονέκτημα στη ΤΗΚ.
    Ήταν σχεδόν το ίδιο δύσκολα στον χειρισμό όσο τα F-104,λόγω υψηλής πτερυγικής φορτίσεως,και υπερείχαν θεωρητικά των F-84 λόγω υπερηχητικής επιδόσεως περί το Mach 1.4 ἡ οποία όμως ήταν πρακτικώς αδιάφορη για την επιχειρησιακή αξιοποίηση του τύπου.
    Θα σε παρακαλέσω ακόμη να ξαναδείς τίς ημερομηνίες αποδοχής των F-100,επειδή πολλά πρέπει να παραδόθηκαν μετά το 1974,αποσυρόμενα από ευρωπαϊκές αεροπορίες.
    Άλλωστε,και οἱ ἑλληνικές παραλαβές F/RF-84F ήταν 191 αεροσκάφη.
    Εκ των οποίων 35 νέας κατασκευής,σύμφωνα με γερμανικό περιοδικό.

  75. Γεράκι says:

    «Τα F-102D δεν ήταν 100 όπως έγραψα.» ορθή επανάληψις: «Τα F-100D δεν ήταν 100 όπως έγραψα.» lol eleoc

    Αχέροντα, τα F-100 έχω την εντύπωση πως ήταν καλύτερα από τα F-84F που αντικατέστησαν τα οποία με τη σειρά τους ήταν καλύτερα από τα F-84G που επίσης αντικατέστησαν αν και τέτοιες λεπτομέρειες δεν έχουν ιδιαίτερη αξία. Η αναφορά μου ήταν από μνήμης και μετά που βρήκα χρόνο το έψαξα περισσότερο. Τώρα διασταύρωσα ξανά τους αριθμούς που παρέθεσα με επιπλέον πηγές, όπου προκύπτουν κάποιες διαφορές της τάξης +/- 5 αφη κι αν είναι RF ή ΤF αντί F άρα η γενική εικόνα είναι αυτή. Η πιο σημαντική διαφοροποίηση που βρήκα στο πολεμικό μουσείο της Τουρκίας είναι ότι τα F-102A δεν ήταν 50 τελικά αλλά 40 F-102A και 9 RF-102A.

    Ως προς τα F-100C/D/F ισχύουν οι αριθμοί που παρέθεσα προ εισβολής διαθέσιμου υπολοίπου παραλαβής αφαιρώντας τις απώλειες.

    Παραδόσεις αμέσως μετά την εισβολή υπήρχαν λόγω εμπάργκο και φόβου της ελληνικής ποιοτικής υπεροχής και έκαναν σκούπα κάποιες δεκάδες ακόμα F-100F, F-104G, F-104S και NF-5A/B τα οποία βεβαίως δεν έλαβα υπόψη στους αριθμούς που παρέθεσα.

    Επιμένω, η ποιο σημαντική απορία που δεν μου έχει λυθεί τόσα χρόνια είναι περί απουσίας συστήματος ελέγχου πυρός αν πράγματι αληθεύει όπως αναφέρεται στο φάκελο της Κύπρου κι αν ναι τι ακριβώς σήμαινε ως προς την αξιοποίηση των F-4E.

  76. Αρματιστής says:

    Η αριθμολογία έχει το ενδιαφέρον της.
    Όμως στην αεροπορία αυτό που μετράει είναι οι διαθεσιμότητες των αεροπορικών μέσων, ο μέγιστος αριθμός των ημερήσιων εξόδων που μπορεί να εκτελεστεί και οι υπάρχουσες δυνατότητες υποστήριξης των αεροπορικών επιχειρήσεων με πυρομαχικά, ανταλλακτικά και καύσιμα.
    Δυστυχώς ο Παπανικολάου απέφυγε να αναφέρει στον πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή αυτά τα σημαντικά στοιχεία, όπως και τα αντίστοιχα -εκτιμώμενα- της Τουρκικής ΠΑ.

  77. STRATOS says:

    @Γεράκι

    Τα στοιχεία που παραθέτεις είναι τελείως λάθος.

    Τα F-100 που είχε παραλάβει η τουρκική αεροπορία μέχρι τον Ιούλιο του 1974 είναι 234 ΧΩΡΙΣ ΤΙΣ ΑΠΩΛΙΕΣ. Τουλάχιστον 7 αεροσκάφη από αυτά, δεν πέταξαν ποτέ και χρησιμοποιήθηκαν εξ αρχής για προσπορισμό ανταλλακτικών.

    http://www.tayyareci.com/digerucaklar/turkiye/1951ve2006/f100.asp

    Με δεδομένου ότι ο δείχτης ατυχημάτων την εποχή εκείνη ήταν πολύ υψηλός, βάζοντας 2 απώλειες (πολύ συντηρητικό νούμερο) κατ έτος, από το 1958 που άρχισαν να παραλαμβάνουν F-100 οι τούρκοι , τον Ιούλιο του 1974 η τουρκική αεροπορία δεν πρέπει να είχε πάνω από 195 αεροσκάφη στις τάξεις της. Το πόσα από αυτά μπορούσαν να πετάξουν, το αφήνω στην φαντασία του καθενός, δεδομένου ότι οι τούρκοι έψαχναν τελευταία στιγμή ανταλλακτικά (και πυρομαχικά) στην λιβύη του καντάφι για να πετάξουν επιχειρησιακές αποστολές στην Κύπρο!!..

    Το ίδιο λάθος κάνεις και με τους άλλους τύπους!! Παραθέτεις τα νούμερα ΧΩΡΙΣ ΤΙΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΕΙΡΗΝΗΣ, αναφέροντας ότι είναι ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ!!!

    Τα F-84F/Q είχαν αποσυρθεί όλα με την παραλαβή των F-5 και F-100 (σύμφωνα με τουρκικές πηγές).

    Έτσι οι τούρκοι το 1974 είχαν στην καλύτερη:

    i) 40 x TF/F-104G
    ii) 45 x TF/F-102
    iii) 80 x F-5A/B, RF-5A
    iv) 195 x F-100C/D/F
    v) 35 x RF-84F

    Σύνολο στην καλύτερη 395 μαχητικά (με τραγική διαθεσιμότητα) αν και στην πραγματικότητα ήταν πολύ λιγότερα δεδομένου ότι τα F-100 αποκτήθηκαν μεταχειρισμένα και ή θα είχε τελειώσει η επιχειρησιακή ζωή κάποιων ή θα είχαν κανιβαλιστεί εξ αρχής μεγάλος αριθμός..

    Ποια θωρακισμένα υπόστεγα δεν είχαν φτιαχτεί για τα F-4E και κάναν μόνο για παλαιότερους τύπους??ΧΑΧΑ που τα διάβασες αυτά??!!

    Η ΠΑ ποτέ δεν είχε θωρακισμένα υπόστεγα πριν. Η κακιά Χούντα κατασκευάσε 175 θωρακισμένα υπόστεγα ειδικά για να προφυλάξει τα νέα μαχητικά που είχε παραγγείλει συμπεριλαμβανομένων και των F-4E (κυρίως)!!
    Εξάλλου τα F-102 είχαν μεγαλύτερες διαστάσεις από τα F-4E!!!χαχα και μπέναν κανονικά στα υπόστεγα..

    Μην νομίζεις ότι η ΠΑ σήμερα έχει περισσότερα θωρακισμένα υπόστεγα. Μόνο της Σκύρου και πιθανώς της Λήμνου κατασκευάστηκαν μετά την κακιά Χούντα.

    Επομένως το καλοκαίρι του 1974 υπήρχαν θωρακισμένα υπόστεγα στην Σούδα και στο Ηράκλειο.

    Σε αυτό που λες ότι οι τούρκοι θα βομβάρδισαν το Καστέλι αν εκτελούσαμε αποστολές από εκεί, αυτό θα σήμαινε Ελληνοτουρκικό πόλεμο!! δηλαδή καταστροφή της αθωράκιστης τουρκικής πολεμικής αεροπορίας σε ένα 12άρο το αργότερο και επισκευή του διαδρόμου του Καστελίου σε 2-3 ώρες.
    Κάτι τέτοιο βέβαια ήταν αδύνατο (βομβαρδισμός του αεροδρομίου του καστελίου από τους τούρκους) καθώς πετούσαν συνεχώς CAP στην περιοχή από Ελληνικά F-5, F-4E και F-102 του Ηρακλείου (βλέπε βιβλίο πτεράρχου Μήτσαινα “Ελληνικά φτερά στην Κύπρο” με πλήρη στοιχεία) .
    Το σύστημα ελέγχου πυρός του F-4E ήταν πλήρως υποστηριζόμενο στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 1974 καθώς σύμφωνα με τον αρχηγό ΔΑΥ (ποιο έγκυρη πηγή δεν υπάρχει) πτέραρχο Χ.Μέγγουλη (πραγματικά τιτάνια μορφή και απότι φαίνεται ο μοναδικός ανώτατος αξιωματικός που στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων το καλοκαίρι του 1974) ήταν σε λειτουργία όλα τα συστήματα εδάφους που χρειαζόντουσαν για τον έλεγχο της σωστής λειτουργίας του.

    Από την παραλαβή και ένταξη των F-4E στην ΠΑ τον Απρίλιο του 1974. ’Ολα τα συστήματα εδάφους για έλεγχο του συστήματος ναυτιλίας-επίθεσης του Phantom σε πλήρη λειτουργία!!:

    Επομένως ψεύδονται οικτρά όσοι αναφέρουν ότι δεν ήταν ετοιμοπόλεμα τα Phantom το καλοκαίρι του 1974.

    Το ατύχημα που ενεπλάκη ένα F-4E στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου κατά την μεταστάθμευση, οφείλεται κατά κύριο λόγο:

    1) Στην αναποφασιστικότητα και παλινωδίες (για να το πούμε ευγενικά) των μπονάνου- πανανικολάου που ανακάτευσαν όλο τον κόσμο, διέτασσαν αποστολές και μετά από λίγο τις ακυρώνανε και πάλι από την αρχή..(χάνοντας πολύτιμο χρόνο… σκόπιμα άραγε??)

    2) στο ότι στο συγκεκριμένο F-4E μπήκε πλήρωμα ένας Κυβερνήτης που μόλις είχε γυρίσει από την εκπαίδευση στην Αμερική και δεν είχε προλάβει να κάνει πτήση εξοικείωσης με τα Ελληνικά F-4E που είχαν μικρές διαφορές στα slats του χείλους προσβολής από τα αμερικάνικα F-4C/F-4E ( ήταν καλύτερα τα δικά μας!!)

    3) Στο ότι το αεροδρόμιο του Ηρακλείου είναι διαβόητο (σε όλους τους χειριστές της πολεμικής και πολιτικής αεροπορίας) για την δυσκολία προσγείωσης όταν φυσάει δυνατός Βοριάς και έχουν γίνει πολλά ατυχήματα εκεί με βαριές προσγειώσεις.

  78. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    Δεν θέλω να βάλω λόγια στο στόμα κανενός, αλλά λίγο πολύ νομίζω ότι έχουμε ένα επιχείρημα ότι το 1974 η Ελλάδα, για ίσως μονή φόρα στην σύγχρονη ιστορία, μπορούσε να διεξάγει με σχετική άνεση ,νικηφόρα έναν γενικευμένο πόλεμο κατά της Τουρκίας σε τρία διαφορετικά θέατρά επιχειρήσεων (κάτι που ούτε το 1912-1922 δεν μπορούσε να κάνει ). Διαβάζω σωστά ή υπερβάλλω?

  79. @Κωνσταντίνος Τραυλός

    Αγαπητέ κ. Τραυλέ,

    Όπως κι εσείς επισημαίνετε, το άρθρο είναι οριοθετημένο: αφορά (α) τη δυνατότητα αεροπορικής παρέμβασης στην Κύπρο από την Ελλάδα το 1974, με κάποια αποτελέσματα, (β) μία πολύ συνοπτική και γενική εκτίμηση σχετικά με τον συνεχώς προβαλλόμενο «φόβο ελληνοτουρκικού πολέμου». Ιδιαίτερα, αφορά την επίκληση των προβαλλομένων αιτιάσεων από τη στρατιωτική ηγεσία του 1974, που επαναλαμβάνονται και σήμερα. Όπως είναι σαφές, τα όσα επικαλέστηκαν οι Μπονάνος-Παπανικολάου τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974 είναι όχι απλώς φαιδρά στη λογική τους, αλλά και συνειδητά ανακριβή ως προς τα στοιχεία.

    Το άρθρο δεν αναλύει καν το θέμα του εάν ήταν εφικτή η επιτυχής απόκρουση της εισβολής το 1974, εάν η Ελλάς (οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, για να μην μπερδευόμαστε) δεν υπέσκαπταν τη δυνατότητα της Εθνικής Φρουράς να αμυνθεί επιτυχώς -κι αναφέρομαι στη ΜΕΤΑ το πραξικόπημα περίοδο, και μέχρι την εισβολή, ούτε αναφέρεται στο εάν η Ελλάς είχε τη δυνατότητα να παρέμβει αποτελεσματικά στην Κύπρο με την εκδήλωση της εισβολής και μέχρι και τον Αττίλα ΙΙ. Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είχαν τα μέσα και την επιχειρησιακή δυνατότητα να το κάνουν, εφ’ όσον υπήρχε πολιτική θέληση. Όμως τέτοια πολιτική θέληση δεν υπήρξε το καλοκαίρι του 1974, ούτε από την ίδια την ηγεσία των ΕΔ, που ήταν de facto πολιτική ηγεσία τον Ιούλιο, ούτε από την πολιτική κυβέρνηση που τους διαδέχτηκε στην πολιτική εξουσία.

    Προφανώς, η συνολική διαχείριση του πολιτικού θέματος είναι πιο σύνθετη και πολύπλοκη ερώτηση. Δεν είναι εδώ η περίσταση για να συζητηθεί, ούτε και το κατάλληλο forum. Μερικές παρατηρήσεις, απλώς:

    (α) Όπως μπορείτε να διαπιστώσετε από όλο το διαθέσιμο ιστορικό υλικό, όλοι οι υπεύθυνοι, τόσο κατά τον Αττίλα Ι όσο και κατά τον Αττίλα ΙΙ επικαλούνται πρακτική αδυναμία να παρέμβουν, και όχι πολιτική σκοπιμότητα. Όλοι, και ιδίως οι αρχηγοί των κλάδων, είναι ιδιαίτερα επιμελείς στο να επικαλούνται την προβαλλόμενη επιχειρησιακή αδυναμία να παρέμβουν. Είναι προφανές ότι ψεύδονται, όμως τα ψεύδη που επιλέγουν να πουν είναι διαφωτιστικά. Δεν λέει κανείς: «μπορούμε να πάμε, αλλά θα απομονωθούμε πολιτικά». Και δεν το λέει, γιατί θα γέλαγαν και οι τοίχοι. Τι σημαίνει «θα απομονωθούμε πολιτικά» όταν υπεραμυνόμαστε του πατρίου εδάφους; Ε και; Τι τη θέλουμε τη διεθνή αποδοχή; Για κάτι… πιο σημαντικό από αυτό; Ή θα απομονωνόμασταν εν μέσω Ψυχρού Πολέμου; Όσοι μιλούν για περί «απομόνωσης» και πιέσεων ξεχνούν το θεμελιώδες όσο και προφανές. Οι ΗΠΑ (που είναι αυτές που έχουν σημασία) έχουν ένα όριο εντός του οποίου μπορούν να πιέσουν πολιτικά μία χώρα του ΝΑΤΟ, όταν η αντιπαράθεση με το Σύμφωνο της Βαρσοβίας είναι στο απόγειό της. Για τον ίδιο λόγο δεν υπήρχε και περίπτωση να ανασχέσουν ενεργά και ανοικτά στρατιωτική παρέμβαση της Ελλάδος στην Κύπρο προκειμένου να «προστατεύσουν» την τουρκική εισβολή. Αυτό θα τους έθετε άμεσα, ευθέως και δημόσια απέναντι στην Ελλάδα, και αυτό δεν ήταν κάτι διαχειρίσιμο στο διεθνές πλαίσιο της εποχής. Επειδή αυτό δεν είναι καμία ιδιαίτερα οξυδερκής παρατήρηση που δεν την είχαν σκεφτεί οι ιθύνοντες του 1974, τουλάχιστον οι πολιτικοί, η λογική λέει ότι υπήρχε κάποιου άλλου είδους «επιρροή». Για τους στρατιωτικούς δεν είμαι σίγουρος. Ταλαντεύομαι μεταξύ ευθείας εξαγοράς ορισμένων και φανατισμένης βλακείας εκ μέρους κάποιων άλλων που, ενδεχομένως κι ειλικρινώς, προέβαλλαν τον… «από Βορράν κίνδυνο» (την ώρα που το Σύμφωνο της Βαρσοβίας κρατούσε την ανάσα του, μπας και έχει κανένα αναπάντεχο τυχερό, και η ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ διαλυθεί από μόνη της).

    (β) «η τουρκική αποφασιστικότητα δεν πρέπει να υποτιμάται». Αυτό είναι απολύτως σωστό. Πλην όμως, η πολιτική αποφασιστικότητα εν καιρώ πολέμου έχει ως όριο τις στρατιωτικές δυνατότητες και τις στρατιωτικές επιτυχίες ή αποτυχίες. Ο Ετσεβίτ, ως παίκτης της διεθνούς σκακιέρας, αντελήφθη (ή έλαβε διαβεβαιώσεις) για την ελλαδική αδράνεια σε περίπτωση τουρκικής εισβολής. Για τον λόγο αυτόν, πίεσε τους διστακτικούς στρατιωτικούς για την επιχείρηση -και φυσικά δικαιώθηκε. Γιατί ήταν επιφυλακτική η τουρκική στρατιωτική ηγεσία; (α) γιατί γνώριζε πόσο επισφαλής ήταν η επιχείρηση στην Κύπρο -ακόμη και χωρίς ελλαδική παρέμβαση, πόσο μάλλον με τέτοια παρέμβαση, (β) γιατί γνώριζε ότι δεν είχε «δεύτερη ευκαιρία». Εάν αποτύγχανε η επέμβαση στην Κύπρο (i) ούτε πολιτική δυνατότητα κηρύξεως πολέμου εναντίον της Ελλάδας υπήρχε, αφού αυτή θα οδηγούσε σε διάλυση τη ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ, κι αυτό ήταν το όριο μέχρι του οποίου αντιλαμβάνονταν ότι μπορούσαν να προχωρήσουν· μετά αντιμετώπιζαν την ανοικτή εχθρότητα των ΗΠΑ (όχι βέβαια τη στρατιωτική παρέμβαση, όπως ορισμένοι μονίμως ελπίζουν), (ii) ούτε ο πόλεμος αυτός είχε ρεαλιστικές δυνατότητες επιτυχίας, πλην ενδεχομένων τοπικών επιτυχιών (με το ενδεχόμενο μεγαλύτερων τοπικών αποτυχιών, επίσης), ιδίως όταν έχουν ήδη δεσμευτεί στρατηγικά σε ένα άλλο θέατρο επιχειρήσεων.

    Εάν η τουρκική κοινή γνώμη πίεζε αφόρητα, αλλά οι ΕΔ τους δεν μπορούσαν να αποσπάσουν νίκες (και το δεύτερο δεν εξαρτάται από το πρώτο), τότε… απλώς τα πράγματα είναι επικίνδυνα για τους ηγέτες. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος της επιφυλακτικότητας των στρατιωτικών. Και εδώ έγκειται το ρίσκο του Ετσεβίτ, που δικαιώθηκε πλήρως.

    Στο σημείο αυτό, μία γενικότερη παρατήρηση: στη συντριπτική πλειοψηφία των πολέμων, και ιδιαίτερα εκεί που δεν υπάρχει κραυγαλέα ανισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών, είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς που δεν τους βλέπει σε κάποιο βάθος, το πόσο λίγο απέχει η επιτυχία από την αποτυχία (και φυσικά το αντίστροφο). Για να δώσω ένα οικείο παράδειγμα: κανείς δεν έχει εκφράσει αμφιβολίες για το εάν η Ελλάδα έπρεπε να έχει συμμετάσχει στους Βαλκανικούς Πολέμους: αφού νικήσαμε, καλώς πήραμε μέρος, κι αφού νικήσαμε, αναπόφευκτα και εκ προοιμίου θα νικούσαμε. Φυσικά αυτό δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Εάν συγκεκριμένοι άνθρωποι είχαν επιδείξει μικρότερη ικανότητα και αποφασιστικότητα σε συγκεκριμένες στιγμές, το αποτέλεσμα θα ήταν το αντίθετο. Κάπως έτσι και στην Κύπρο.

    Τέλος: πόσο θα μπορούσε να είχε επηρεάσει η ελλαδική στρατιωτική παρέμβαση την Τουρκική Εισβολή και τέλος, συνολικά το Κυπριακό;

    Εδώ προκαταβολικά να παρατηρήσω κάτι για το οποίο μου κάνει εντύπωση το πώς το αντιλαμβάνονται πολλοί σχολιαστές στην Ελλάδα: η στρατιωτική νίκη είναι το πιο σημαντικό και πιο δύσκολο να ανατραπεί τετελεσμένο. Το ερώτημα «τι θα γινόταν, ακόμη κι αν νικούσαμε;» σε έναν πόλεμο, είναι κάπως παράδοξο. Αν νικούσαμε, θα είχαμε νικήσει. Τα υπόλοιπα είναι διαχειρίσιμα, πολύ πιο διαχειρίσμα απ’ ότι αν χάσεις. Την ήττα μας του 1974… ακόμη τη διαχειριζόμαστε, με κωμικοτραγική αδυναμία.

    Αν και δεν είναι εδώ ο χώρος για να αναλυθεί το θέμα αυτό, πολύ συνοπτικά: το τουρκικό σχέδιο είχε τρία κρίσιμα στοιχεία: την ύπαρξη του θύλακα Λευκωσίας-Αγύρτας, το προγεφύρωμα στην περιοχή της Κυρήνειας και τη διάβαση του Αγίου Ιλαρίωνα, μέσω των οποίων τα δύο αυτά συνενώνονταν. Εφ’ όσον είχαν τα τρία αυτά στοιχεία, το σχέδιό τους ήταν επιτυχές, και το μόνον που μπορούσε να επηρεαστεί μετά ήταν η ευκολία (και ο χρόνος και οι απώλειες) που θα τους κόστιζε η επέκτασή τους. Σε ό,τι μεν αφορά τις απώλειες, πιθανόν να τους ήταν αδιάφορες, ο χρόνος ήταν όμως κάπως πιο πιεστική παράμετρος. Όλα αυτά, βέβαια, λαμβάνοντας υπ’ όψιν και το δεδομένο της αλλοπρόσαλλης ελληνικής αντίδρασης κατά τον Αττίλα Ι. (Σε ποιον βαθμό αυτό οφειλόταν σε ανεπάρκεια της de facto ηγεσίας του ΓΕΕΦ και σε ποιον βαθμό στη σύγχυση που τους δημιουργούσε η Αθήνα, είναι μία καλή ερώτηση, που συνδέεται οργανικά με τη ματαίωση της αεροπορικής και ναυτικής συνδρομής).

    Η εξάλειψη του θύλακα καθ’ εαυτή δεν είχε κρίσιμη σημασία, από τη στιγμή που η απόβαση είχε αρχίσει. Αυτός ήταν κοινός τόπος στις μελέτες του ΓΕΕΦ σε όλη την προηγούμενη περίοδο. Η πρόθεση ήταν η εξάλειψη του θύλακα ΠΡΙΝ από την εκδήλωση της απόβασης, ώστε αυτός να μην παρεμποδίζει τις αντιδράσεις, και κυρίως να μην έχει το προγεφύρωμα που να επεκταθεί. Αφ’ ης στιγμής εκδηλωνόταν η απόβαση, ο θύλακας ήταν δευτερεύον θέμα, και όλη η προσοχή εστιαζόταν (α) στην εξάλειψή του προγεφυρώματος ή (β) στην αποτροπή συνενώσεώς του με τον θύλακα (μέσω της κατοχής της διάβασης του Αγίου Ιλαρίωνα). Μπορούσε η ελληνική ναυτική και αεροπορική συνδρομή να εξουδετερώσει το προγεφύρωμα; Η απάντηση είναι: ναι, ασφαλώς. (α) το προγεφύρωμα, καθ’ όλη τη διάρκεια του Αττίλα Ι διεκπεραιωνόταν και εφοδιαζόταν συνεχώς δια θαλάσσης. Η απρόσκοπτη θαλάσσια επικοινωνία του προγεφυρώματος με τη βάση εκτόξευσης της απόβασης είναι εκ των ουκ άνευ μιας αποβατικής επιχείρησης, και άνευ αυτής είτε αποτυγχάνει είτε ματαιώνεται. Πόσο πιθανή θα ήταν η συνέχιση της απόβασης εάν προσβάλλονταν, έστω και εφ’ άπαξ, πλοία που διεκπεραίωναν άνδρες, υλικά κι εφόδια; Δεν έχει σημασία μόνον ή τόσο οι απώλειες που θα υφίσταντο καθ’ εαυτές, όσο και η απώλεια της ασφάλειας των επικοινωνιών. Ποιος συνεχίζει να διεκπεραιώνει -ουσιαστικά χωρίς προστασία- τις δυνάμεις του, όταν γνωρίζει ότι μπορεί να δεχτεί πάλι ναυτικές και αεροπορικές προσβολές; Τόσο τα υποβρύχια όσο και η 339 μπορούσαν να προσβάλλουν σκάφη και την ίδια την ακτή αποβάσεως κατ’ ουσίαν ατιμώρητα. Σημαίνει αυτό ότι οι Τούρκοι θα σηκώνονταν και θα έφευγαν άρον-άρον, ντροπιασμένοι; Όχι. Σημαίνει ότι θα αναζητούσαν άμεσα κάποια πολιτική λύση που να τους δίνει μία αξιοπρεπή διέξοδο. Ποιος θα συνέχιζε την εισβολή κατά τον Αττίλα Ι (το δεύτερο κύμα διεκπεραιώθηκε στις 22/7, μέχρι τότε το πρώτο κύμα είχε περισχεθεί και αδρανούσε), όταν υποβρύχια και η 339 Μοίρα ενεργούσαν, έστω και σποραδικά, επιθέσεις στις οποίες αντικειμενικά οι τουρκικές δυνάμεις δεν μπορούσαν να αντιδράσουν; Και περαιτέρω: πως θα ενεργούσε το ΓΕΕΦ, εάν γνώριζε ότι είχε κάποια συνδρομή από την Αθήνα; Προφανώς, την ανοησία του να σταλεί το συγκρότημα του 286 ΜΤΠ μέρα-μεσημέρι για να αντεπιτεθεί στους Τούρκους στην Κυρήνεια δεν αίρεται από την ελλαδική συνδρομή. Όμως εάν η αντίδραση είχε εκδηλωθεί μέχρι το πρωί της 22ας, το προγεφύρωμα θα είχε παγώσει άπραγο και αβοήθητο στο Πεντεμίλι, και ακόμη και κατά την 22α, οι τουρκικές ενέργειες σταθεροποίησης και διεύρυνσης του προγευφυρώματος θα ήταν εξαιρετικά πιο διστακτικές και αδύναμες, υπό το φόβο ελληνικής αεροπορικής επίθεσης. Αυτά, σε επιχειρησιακό επίπεδο. Γιατί σε στρατηγικό επίπεδο, όλοι οι στρατιωτικοί υπολογισμοί που βασίζονταν ουσιωδώς στην ελλαδική αδράνεια, θα αναθεωρούνταν δραστικά.
    Με άλλα λόγια: ο θύλακας ασφαλώς θα παρέμενε. Όμως ο θύλακας δεν είχε ούτε τότε, ούτε και θα είχε ποτέ στο μέλλον, δυνατότητα επιθετικών ενεργειών. Εάν το προγεφύρωμα αποτύγχανε (και αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι θα εξαλειφόταν πλήρως, απλά δεν θα μπορούσε να ενεργήσει ως ασφαλές προγεφύρωμα για τη συνέχιση της επιχείρησης), θα έμενε μία επιχειρησιακή αποτυχία (η πλέον κρίσιμη – στην τελική ο θύλακας και να έπεφτε, εφ’ όσον το προγεφύρωμα είχε εγκατασταθεί, ήταν εφικτή η κατάκτηση όλης της περιοχής βορείως του Πενταδακτύλου). Ο θύλακας, μετά από στρατιωτική αποτυχία να βγει στη θάλασσα, θα ήταν θνησιγενής. Μετά από στρατιωτική σύγκρουση, δύσκολα θα ήταν βιώσιμος σε βάθος χρόνου. Γενικώς, μετά αρχίζουν τα what if που στερούνται νοήματος, και πάντως θα ήταν δραματικά ευνοϊκότερα για εμάς.

    Πολύ περισσότερο: το 1974, ασχέτως των επιχειρησιακών λεπτομερειών, εγκαταστάθηκε στη συνείδηση ΟΛΩΝ των μερών ότι η Ελλάς μπορεί να δεχτεί στρατιωτική επίθεση στον ζωτικό της χώρο και να αδρανήσει. Η αντίληψη αυτή είναι κυρίαρχη μέχρι σήμερα, και αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής πολιτικής όλων των μερών στη ΝΑ Μεσόγειο. Ακόμη πιο σημαντική, κατά τη γνώμη μου, για την εγκαθίδρυση της αντίληψης αυτής σε όλα τα μέρη, υπήρξε η φοβική αποσιώπηση της κατάρριψης των δύο τουρκικών αεροσκαφών στο Αιγαίο, κατάρριψη που γνώριζαν και οι Αμερικανοί. Η αποσιώπηση της ελληνικής στρατιωτικής ενέργειας αποδείκνυε σε όλους το πόσο πολύ φοβόταν πολεμικές ενέργειες η Ελλάς. Η αντίληψη αυτή ακριβώς κυριαρχεί μέχρι σήμερα.

    Σε κάθε περίπτωση, το ζήτημα είναι απλό: ΕΑΝ η Ελλάς είχε επέμβει στρατιωτικώς στην Κύπρο, το αποτέλεσμα θα ήταν δραματικά καλύτερο για την ελληνική πλευρά. Μπορεί να μην ήταν τόσο ιδανικό όσο φαντάζονται κάποιοι, αλλά θα ήταν δραματικά καλύτερο. Και μόνον το γεγονός της αντίδρασης θα έθετε στους Αμερικανούς προβλήματα που ήταν δύσκολο να διαχειριστούν το 1974. Ακριβώς αυτός ήταν ο λόγος που προσπαθούσαν πάση θυσία να αποτρέψουν ελληνική στρατιωτική ενέργεια – και όχι η διασφάλιση της τουρκικής εισβολής, όπως κάποιοι νομίζουν. Ο ευκολότερος τρόπος να αποτρέψουν της ελληνική στρατιωτική ενέργεια ήταν να την αποτρέψουν πολιτικά, εκμεταλλευόμενοι το πολιτικά ανεξέλεγκτο σκηνικό (για να το πω ευγενικά) και την «ειδική επιρροή τους», κι αυτό και έκαναν, όπως θα έκανε καθένας στη θέση τους και με την επιρροή τους.

  80. Γεράκι says:

    @ Βελισάριε, το κυρίως άρθρο δεν με γέμισε τόσο όσο το τελευταίο σχόλιο σου. Η δε τελευταία παράγραφος αξίζει διότι προβληματίζει διαφορετικές απόψεις. Προσωπικά με ενοχλεί η εύκολη ερμηνεία τύπου: οι προδότες μας πούλησαν. Στο μεταξύ ως προδότες κάποιοι εννοούν τους χουντικούς μόνο, άλλοι τους στρατηγούς μόνο, άλλοι μόνο τους πολιτικούς, άλλοι τον Μακάριο κοκ. Παρομοίως με ενοχλεί η απόλυτη βεβαιότητα της επιτυχίας που ΘΑ είχε η επιχείρηση προσβολής. Προσοχή, δεν ισχυρίζομαι ότι καλώς ΔΕΝ έγινε/αν, ούτε ισχυρίζομαι ότι είμαι απόλυτα βέβαιος ότι ΘΑ αποτύγχανε.
    Για αυτό που είμαι αρκετά βέβαιος είναι πως για το έγκλημα δεν φταίει ένας και δεν προήλθε από μια λάθος εκτίμηση κάποιας μεμονωμένης απλά ενέργειας, κάποιας απλά συγκεκριμένης χρονικής στιγμής. Το να καταγγέλλει ως αποκλειστικό υπεύθυνο του εγκλήματος συγκεκριμένα πρόσωπα για συγκεκριμένες αποφάσεις κάποιας στιγμής δεν κάνει για μένα τίποτα άλλο παρά να δίνει ουσιαστικά άλλοθι και συγχωροχάρτι για τον πραγματικά υπεύθυνο: τη διαχρονική ανεπάρκεια των πρωταγωνιστών, πολιτικών και στρατιωτικών στο βαθμό που βαρύνει τον καθέναν τους. Πως μπορεί να απαντήσει κανείς για την εξέλιξη αν δεν υπήρχε χούντα, ή αν δεν υπήρχε ενδοχουντική αλλαγή, ή αν δεν έκαναν το πραξικόπημα, ή αν ακόμα κι αν το έκαναν ήταν κατάλληλα προετοιμασμένοι και το κυριότερο αποφασισμένοι για το προφανές ενδεχόμενο τουρκικής εκμετάλλευσης, ή …ή… Η εγκληματική ανεπάρκεια των χουντικών και των στρατηγών δεν την κρίνω απλώς πολιτικά, ότι τους εξαπάτησαν, δεν ήταν πολιτικοί και μέχρι εκεί ήταν η πολιτική τους επάρκεια να είναι πιόνια, το έγκλημα το οποίο αποδεικνύει την ηλίθια νοοτροπία τους ήταν πως δεν ανταποκρίθηκαν ούτε στην ελάχιστη απαίτηση που μπορούσες να έχεις, να σκεφτούν και να πράξουν στρατιωτικά τουλάχιστον και όχι πολιτικά. Το αποκορύφωμα και ταυτόχρονα ο επίλογος της αρρωστημένης πολιτικής της περιόδου ήταν αυτό. Στρατηγοί να το παίζουν πολιτικοί και να αποτυγχάνουν στρατιωτικά. Μάθημα τους έγινε; Όχι, απόδειξη: Ίμια. Η ομοιότητα λαθών φαίνεται και από το εάν στην τελευταία παράγραφο αντικατασταθεί το 1974 με το 1996. Οι Τούρκοι δείχνουν να πετυχαίνουν με το να μας εγκλωβίζουν σε διλήμματα για το εάν ρεαλιστικά η επιλογή δυναμικής ενέργειας είναι ή όχι χειρότερη από την αδράνεια και το εάν η ενέργεια αυτή ισοδυναμεί με επιθετική ενέργεια που θα προκαλέσει αντίδραση νόμιμης άμυνας κι αν θα ήταν προτιμότερη η παθητική αντιμετώπιση ώστε η όποια αντίδραση να νομιμοποιείται ως αδιαμφισβήτητη αμυντική ενέργεια.
    Στην τελευταία παράγραφο αναφέρεται δύο φορές ότι το αποτέλεσμα μπορεί να μην ήταν το ιδανικό που φαντάζονται κάποιοι αλλά θα ήταν δραματικά καλύτερο. Δεν μπορεί να αποκλειστεί όμως η πιθανότητα για διάφορους λόγους να είχε τελικά ένα εύρος αποτελέσματος από πλήρη αποτυχία, μέχρι μερική ή λιγότερο μερική επιτυχία με αντίστοιχο εύρος από μηδενικό έως περιορισμένο ή λιγότερο περιορισμένο αντίκτυπο στο αποτέλεσμα. Εφόσον κανείς δεν μπορεί να το αποκλείσει άραγε ποιες συνέπειες θα μπορούσε να παράξει ένα αποτέλεσμα που δεν θα ήταν τελικά δραματικά καλύτερο; Αυτό το ερώτημα θα έπρεπε να απασχολεί στα σοβαρά τους χουντικούς και τους στρατηγούς κι επειδή ήταν απόλυτα βέβαιοι για την ορθότητα των αποφάσεών τους για αυτό κατέρρευσαν όταν έπεσαν οι μάσκες.
    Τέλος, επειδή μάλλον θα πρέπει να διευκρινίσω τη γενική θέση μου, θεωρώ πως σαφώς θα έπρεπε να υπάρχουν κλιμακούμενες στρατιωτικές ενέργειες ενίσχυσης τουλάχιστον κι όχι απαραίτητα απευθείας επίθεσης στις δυνάμεις εισβολής. Αυτό θα ενίσχυε τη διπλωματική ισχύ της νέας πολιτικής πλέον εξουσίας που θα τις δικαιολογούσε τόσο για τις παραβιάσεις της ανακωχής που έδειχνε ότι πάνε για Αττίλα ΙΙ, όσο και ως νόμιμη εμπλοκή ως εγγυήτριας δύναμης για την επαναφορά της ισορροπίας και την αντίστοιχη προστασία των πολιτικών.
    @ STRATOS
    Οι απώλειες που βλέπεις δεν είναι ΟΛΕΣ πριν το 1974. Με διασταύρωση περισσότερων πηγών σχετικά με την ημερομηνία ένταξης, απόσυρσης και καταστροφής από δυστύχημα των αφων προκύπτουν πλέον οι εξής θεωρητικά αριθμοί πριν την εισβολή:
    F-100C/D/F x 100/62/36
    F/TF-102D x 38/9
    F/TF-104G x 38/4
    F-5A/B x 62/11
    RF-5A x 31
    F-84Q x 40 (τα -Q αποσύρθηκαν το 1975, τα -F και -G είχαν αποσυρθεί)
    RF-84F x 10
    Συγκεντρωτικά:
    400 α/φη ΑΝΧ – Δ/Β
    41 RF
    Για την ιστορία τη δεδομένη στιγμή είχαν διαθέσιμα θεωρητικά 24 εκπαιδευτικά Τ-33Α και 46 ντακότες C-47 που δίνουν συνολικό στόλο >500 αφων όλων των τύπων
    Πέρα από κάποιες δευτερεύουσες, οι κυριότερες πηγές που αλληλοσυμπληρώνονται είναι
    http://www.tayyareci.com/hvsehitleri/sehitler.asp
    http://www.hvho1970.com/sehitlerimiz-lb.php
    http://www.goklerdeyiz.net/gecmisten-gunumuze-turk-hava-kuvvetlerine-ait-f-84-ucak-kazalari/
    http://www.tayyareci.com/digerucaklar/turkiye/1951ve2006/f5.asp
    http://www.havaciyiz.com/EnvanterF-5.htm
    http://www.havaciyiz.com/EnvanterF-102.htm
    http://www.tayyareci.com/digerucaklar/turkiye/1951ve2006/f102.asp
    http://www.havaciyiz.com/EnvanterF-100.htm
    http://www.tayyareci.com/digerucaklar/turkiye/1951ve2006/f100.asp
    http://www.havaciyiz.com/EnvanterF-84G.htm
    http://www.tayyareci.com/digerucaklar/turkiye/1951ve2006/f84f.asp
    http://www.havaciyiz.com/EnvanterRF
    http://www.uswarplanes.net/f84.html
    http://www.havaciyiz.com/EnvanterF-104.htm
    http://www.tayyareci.com/digerucaklar/turkiye/1951ve2006/f104.asp
    http://www.havaciyiz.com/EnvanterT-33.htm

  81. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    Καλημέρα Βελισαριε.
    Το δεύτερο σχόλιο ήταν αντίδραση στον σχολιασμό του κειμένου πάρα στο κείμενο. Το πρώτο σχόλιο μου ήταν επί του κειμένου. Δεν το ξεκαθάρισα με ευθύνη μου. Αλλά σε ευχαριστώ για την ενδελεχή απάντηση. Δεν θα διαφωνήσω επί του Αττίλα Ι. Απλά θα επισημάνω έναν ακόμα λόγο για πείσμα από τον Ετσεβιτ. Αν υποχωρήσει μετά από αποτυχία του Αττίλα Ι θα πιθανότατα κρεμαστεί και αυτός και ο Ερμπακαν. Κάποιος πρέπει να πληρώσει την αποτυχία και σίγουρα δεν θα είναι ο Τουρκικός Στρατός . Νομίζω το είχε στο μυαλό του και αυτό σημαίνει τουλάχιστον απειλή γενικευμένου πολέμου σε περίπτωση αποτυχίας έστω και υπό δυσμενείς συνθήκες.
    Θα επισημάνω ακόμη ότι σαν ηπειρωτική χώρα η Τουρκία έχει αλλά περιθώρια αντίδρασης στις πιέσεις των μεγάλων ναυτικών δυνάμεων σε σχέση με μια ναυτική χώρα σαν την Ελλάδα.
    Πάντως τα παραπάνω δεν αναιρούν το κεντρικό στίγμα του άρθρου σας.

  82. Ilias stampoulidis says:

    Καποιος ειπε οτι η πολιτικη ειναι πολυ σοβαρη υποθεση για να την αφηνουμε στους στρατιωτικους αλλα αυτο δεν ισχυει και για τους κληρικους;
    Η στρατιωτικη μας ηγεσια το 1974 ηταν η γενια της δοξασμενης δεκαετιας του 1940, πως τα καταφεραν ετσι;
    Οι πολιτικοι μας μετα το 1974 τι κανουν για την εισβολη;
    Η κυπρος το 1974 και ενα βραχακι να ταν επρεπε να το υπερασπιστουμε και με καϊκια ακομα ή με τα Boeing της τοτε ολυμπιακης…..
    Τοσα χρονια τιποτα, ακομα δεν ξεκαθαρισαμε τι εγινε, τι θελουμε, που παμε στην Κυπρο…μαλλον μας αγαπαει ο Θεος ή οι απεναντι θυμουνται οτι το 1921 τους χτυπησαμε την πορτα στην Αγκυρα (δεν πηγε τελικα χαμενη τετοια θυσια…..)

  83. STRATOS says:

    @Γεράκι

    Χαίρομαι που κατάλαβες ότι τα F-100 στην δύναμη της ΤΗΚ δεν ήταν 234 (όπως αναφέρεις σε προηγούμενο post) αλλά λιγότερα από 200. Το πόσα από αυτά μπορούσαν να πετάξουν είναι 1 ζήτημα βέβαια δεδομένου των τραγικών διαθεσιμοτήτων της τουρκικής αεροπορίας και του γεγονότος ότι παραμονές της εισβολής έστειλε αεροσκάφος των τουρκικών αερογραμμών να φορτώσει ανταλλακτικά για F-100 (και πυρομαχικά) από την λιβύη του καντάφι!! για να εκτελέσει αποστολές στην Κύπρο!!..

    Έτσι η τουρκική αεροπορία δεν είχε πάνω από 400 μαχητικά στις τάξεις της το 1974 και για να μπορεί να αντιπαραταχθεί με τα 228 μαχητικά που είχε σε ετοιμότητα στις 19.Ιουλίου.1974 η Ελληνική πολεμική αεροπορία, θα έπρεπε να είχε διαθεσιμότητες κοντά στο 60% που ήταν όνειρο θερινής νυκτός για τους τούρκους τεχνικούς την εποχή εκείνη.

    Τα T-33 και C-47 Dacota δεν είναι μαχητικά.

    Επομένως ο πτέραρχος παπανικολάου ψευδόταν πλήρως όταν ανέφερε στον καραμανλή ότι η τουρκική αεροπορία είχε 520 μαχητικά… και ψεύδονται όσοι αναπαράγουν την ίδια πληροφορία.

    Φυσικά η Ελληνική Αεροπορική υπεροπλία ήταν συντριπτική λόγω της διαθεσιμότητας 22 F-4E Phantom, των μοναδικών πυραύλων αέρος-αέρος AIM-7 Sparrow που φέραν τα F-4E, των άνω των 1000 όπλων CBU και Rockeye που απαλλοτριώθηκαν από τις αμερικάνικες αποθήκες στην ΣΟΥΔΑ και από την κατάσχεση πλοίου στον Πειραιά με προσωπική πρωτοβουλία του ήρωα πτεράρχου Χ.Μέγγουλη (διοικητή ΔΑΥ το 1974) και αξιοποιήθηκαν από όλα τα μαχητικά κρούσης (F-4E, F-104G, F-84F) , την ύπαρξη 175 θωρακισμένων καταφυγίων μαχητικών στις βάσεις της ΕΠΑ και των αντιαεροπορικών πυροβολαρχιών HAWK του Ελληνικού πυροβολικού.

  84. Γεράκι says:

    @STΑΤOS

    Βέβαια από το 198 που κατέληξα και συμφωνείς, το αρχικό μου 234 απέχει πολύ λιγότερο από το αρχικό σου 90-100. Τα δε 228 διαθέσιμα ελληνικά μαχητικά που ανέφερες δεν θα έλεγα ότι ως αριθμητικό μέγεθος χαρακτηρίζεται περίπου ισοδύναμο με τα αντίστοιχα 400 τουρκικά που καταλήξαμε. Στέκομαι στην λεπτομέρεια των αριθμών διότι χρησιμοποιήθηκε στην επιχειρηματολογία με απόλυτη βεβαιότητα χωρίς κάποιος χριστιανός 45 χρόνια μετά να μπει στον κόπο να ψάξει ένα απόγευμα όπως έκανα εγώ ώστε να υπάρχει μια ικανοποιητική εικόνα των μεγεθών που σχολιάζονται, με αυστηρότητα μάλιστα, σιγουριά, κάμποσα θαυμαστικά και ειρωνείες.

    Πέρα από την τουρκική πλευρά που κατέληξα σε αριθμούς όσο το δυνατόν περισσότερο στην πραγματικότητα, κι επειδή η βεβαιότητα δεν είναι καλός σύμβουλος για εξαγωγή ορθών συμπερασμάτων έριξα μια ματιά και στην ελληνική, όπου έχει τη δική του αξία να διευκρινιστεί πως από τα συνολικά 289 μαχητικά που αναφέρονται και προκύπτουν και από το haf.gr πρέπει να αφαιρεθούν οι απώλειες προ εισβολής όπως υπολόγισα για την τουρκική αεροπορία.

    F/TF-102D x 20/4 – 1 = 23
    F-104G x 46 – 9 = 37
    F-84F x 164 – 31 = 133
    F-5A x 55 – 8 = 47
    F-4E x 16

    http://www.pasoipa.org.gr/lefkoma/plane_browse/

    Οπότε από τα 305 μαχητικά που αναφέρονται στην πραγματικότητα μείον τις απώλειες προ της εισβολής υπήρχαν 256 θεωρητικά διαθέσιμα. Κι αυτός ο αριθμός είναι επισφαλής και στην πραγματικότητα πρέπει να ήταν μικρότερος διότι κάποια από αυτά πιθανόν να είχαν κάποια σοβαρή βλάβη ή να είχαν κανιβαλιστεί ή αποσυρθεί στοιχείο που δεν είναι διαθέσιμο, ενώ οι ημερομηνίες απόσυρσης κατά τύπο υπήρχαν σε τουρκικές λίστες και αφαιρέθηκαν. Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό των ποιοτικών χαρακτηριστικών στα αριθμητικά μεγέθη της ΕΠΑ είναι το γεγονός πως από τα 256 αφη τα 133 ήταν F-84F που σημαίνει ότι πάνω από τον μισό στόλο α/φων μας ήταν αυτού του τύπου.

    Συγκεντρωτικά και συγκριτικά τα στοιχεία είναι:

    ΕΠΑ – ΤΗΚ
    F-100: 0 – 198
    F-84: 133 – 40
    F-102: 23 – 47
    F-104: 37 – 42
    F-5: 47 – 73
    F-4E: 16 – 0

    @Αχέροντα

    Τελικά καλά θυμόμουν ότι κάτι έπαιζε με καμιά 100αρια F-100 ως πολύ χονδρική εικόνα αεροποριών.

  85. @Γεράκι
    Αγαπητέ φίλε, έχουμε τρεις βασικές διαφωνίες.

    Λες:

    «Οι Τούρκοι δείχνουν να πετυχαίνουν με το να μας εγκλωβίζουν σε διλήμματα για το εάν ρεαλιστικά η επιλογή δυναμικής ενέργειας είναι ή όχι χειρότερη από την αδράνεια και το εάν η ενέργεια αυτή ισοδυναμεί με επιθετική ενέργεια που θα προκαλέσει αντίδραση νόμιμης άμυνας κι αν θα ήταν προτιμότερη η παθητική αντιμετώπιση ώστε η όποια αντίδραση να νομιμοποιείται ως αδιαμφισβήτητη αμυντική ενέργεια.»

    Σε αυτό διαφωνούμε ριζικά. Οι Τούρκοι δεν πετυχαίνουν να μας εγκλωβίζουν σε κανένα δίλημμα. Το «δίλημμα» που αναφέρεις το θέτουν ως πρόσχημα όσοι δεν έχουν το σθένος να κάνουν το καθήκον τους – κι αυτή είναι η καλή περίπτωση, γιατί για το θέρος του 1974 δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι αυτή είναι η περίπτωση.

    Όταν παραβιάζεται εθνικό έδαφος, τότε το αν θα αντιδράσεις στρατιωτικά δεν είναι κάποιου είδους «τακτικός υπολογισμός». Οι τακτικοί υπολογισμοί έχουν πλέον ξεπεραστεί. Αυτό δεν αποτελεί θέμα «αξιοπρέπειας» ή «συναισθηματισμού». Πρόκειται για τα απολύτως θεμελιώδη της κρατικής κυριαρχίας και του εθνικού συμφέροντος.

    Επειδή η παραφιλολογία για τις υπευθυνότητες, τις ανευθυνότητες, τους συναισθηματισμούς, τις ψυχραιμίες κ.λπ. έχει λάβει διαστάσεις σουρεαλιστικές, να το θέσουμε και με την «ψυχρή» ορολογία των διεθνών σχέσεων. Τα συμφέροντα ενός κράτους διακρίνονται σε «συμφέροντα επιβίωσης», «ζωτικά συμφέροντα», «μείζονα συμφέροντα» και «δευτερεύοντα συμφέροντα». Όταν γίνεται εισβολή και κατοχή εθνικού εδάφους (και επακολουθεί βέβαιη εθνική κάθαρση), όταν προσβάλλονται στρατιωτικά σου τμήματα και έχουν εμπλακεί σε σφοδρές μάχες, δεν υφίσταται κανένας «υπολογισμός» παρά μόνον ως πρόσχημα. Θίγονται συμφέροντα επιβίωσης, θίγεται αυτό που αποτελεί τον πυρήνα της υπάρξεως του κράτους, η περίφημη “raison d’ etre” του κράτους, ο λόγος για τον οποίον υφίσταται. ΟΛΕΣ οι υπόλοιπες κρατικές λειτουργίες υφίστανται παρεμπιπτόντως και επιπλέον αυτής. Οποιοσδήποτε «υπολογισμός» για το εάν τέτοια ενέργεια θα απαντηθεί με τρόπον άλλον εκτός από ένοπλη βία εκλαμβάνεται από ΟΛΟΥΣ τους άλλους ως αυτό που είναι: απροθυμία ενός κράτους να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Και όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, βγάζουν το ίδιο συμπέρασμα: Έναρξη κυνηγητικής περιόδου. Κράτος που δεν ορίζει και δεν διακηρύσσει με σαφήνεια τις κόκκινες γραμμές του, κι εν συνεχεία δεν τις υπερασπίζεται εμπράκτως και με συνέπεια, αποτελεί ανοικτή πρόσκληση για πάντα τον ενδιαφερόμενο. Αυτό συμβαίνει με συνέπεια από το 1974 μέχρι σήμερα.

    Να το θέσω κι αλλιώς: εσύ λες: «δεν λέω ότι δεν έπρεπε να πάμε, αλλά δεν ήταν και σίγουρο ότι το αποτέλεσμα θα ήταν ευτυχές». Σωστό. Αφού δεν ήταν σίγουρο ότι το αποτέλεσμα θα ήταν ευτυχές, εσύ γιατί λες ότι θα έπρεπε να πάμε;

    Λες:

    Στην τελευταία παράγραφο αναφέρεται δύο φορές ότι το αποτέλεσμα μπορεί να μην ήταν το ιδανικό που φαντάζονται κάποιοι αλλά θα ήταν δραματικά καλύτερο. Δεν μπορεί να αποκλειστεί όμως η πιθανότητα για διάφορους λόγους να είχε τελικά ένα εύρος αποτελέσματος από πλήρη αποτυχία, μέχρι μερική ή λιγότερο μερική επιτυχία με αντίστοιχο εύρος από μηδενικό έως περιορισμένο ή λιγότερο περιορισμένο αντίκτυπο στο αποτέλεσμα.

    Δεν θα μπορούσα να διαφωνήσω πιο ριζικά σε αυτό. Η θέση αυτή υπονοεί ότι είναι δυνατόν να διαμορφωθεί μία κατάσταση στην οποία το να υπεραμυνθείς των συμφερόντων σου (επιβίωσης, ζωτικών, μειζόνων – ό,τι θέλεις) είναι ασφαλές και εύκολο. Δεν ήταν ποτέ, δεν είναι, και δεν πρόκειται ποτέ, εις τον αιώνα τον άπαντα, να είναι. Η απάντηση να υπεραμυνθείς της εθνικής σου ακεραιότητας και εθνικής ανεξαρτησίας είναι ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΗ ΤΗΣ, δύσκολη και επισφαλής. Δεν έχει ποτέ, και σε καμία περίπτωση, ούτε εξασφαλισμένο αποτέλεσμα, ούτε ευκολία, ούτε βεβαιότητα. Το ότι έχει συλλογικά αμβλυνθεί η κρίση μας, και αναζητούμε εναγωνίως εκλογικεύσεις: «Δεν ήμαστε καλά προετοιμασμένοι», «μας ξέφυγε το ένα», «είχαν σκεφτεί καλύτερα το άλλο», «τους ευνοούσε η περίσταση», και πάει λέγοντας, δείχνει απλά ότι έχουμε γίνει λαός σιγουρατζήδων και τζαμπατζήδων. Τις παραμονές του 1974 η ΠΑ προετοιμάζεται πυρετωδώς για επερχόμενη σύγκρουση, έχει την ευχέρεια -λόγω οικονομικής ευρωστίας- να έχει προβεί σε σημαντικές επενδύσεις (πολλές από τις οποίες βρίσκονται στη θέση τους), προετοιμάζεται προβαίνοντας σε εντυπωσιακές ενέργειες (αποστολή πληρωμάτων πλήρους μοίρας για εκπαίδευση πολεμικού σταδίου στο εξωτερικό – δεν έχει ξαναγίνει κάτι τέτοιο), όπως το θέτει ο κ. Γκαρτζονίκας στο άρθρο του: «Ίσως το 1974 να ήταν ο ευνοϊκότερος για την Ελλάδα συσχετισμός, αν εξαιρέσουμε την περίοδο 1919-1921», και όταν ο Αρχηγός Αεροπορίας καλείται να εισηγηθεί… ανακαλύπτει αστείες ποσότητες. Δεν μας έφταιγε καμία «παγίδευση», ούτε καμία υπέρτερη τακτική των Τούρκων. Απλά, ο Παπανικολάου φοβόνταν (στην καλύτερη περίπτωση) να πράξει το καθήκον του, και μέτραγε με αστείο τρόπο δυνάμεις. Το γιατί βρέθηκε σε θέση της οποίας το βάρος αδυνατούσε να σηκώσει, είναι απορίας άξιο, αν δεν γνωρίζει κανείς την Ελλάδα.

    Λες:

    Εφ’ όσον κανείς δεν μπορεί να το αποκλείσει άραγε ποιες συνέπειες θα μπορούσε να παράξει ένα αποτέλεσμα που δεν θα ήταν τελικά δραματικά καλύτερο; Αυτό το ερώτημα θα έπρεπε να απασχολεί στα σοβαρά τους χουντικούς και τους στρατηγούς κι επειδή ήταν απόλυτα βέβαιοι για την ορθότητα των αποφάσεών τους για αυτό κατέρρευσαν όταν έπεσαν οι μάσκες.

    ΔΕΝ υφίσταται περίσταση στην οποία μπορεί να είναι κανείς απολύτως σίγουρος για τα αποτελέσματα των ενεργειών του. Δεν είναι στη φύση των πραγμάτων αυτό. Σε καμία σοβαρή πολιτική ή στρατιωτική επιτυχία δεν ήταν εξ αρχής βέβαια τα πράγματα, και η επιτυχία απείχε από την αποτυχία συχνά μία τρίχα ή λίγο μόνον περισσότερο. Επειδή στις επιτυχίες δεν το εξετάζουμε (συνήθως), δεν συμβαίνει. Αλλά ισχύει. Και το θέμα το 1974 ήταν ότι δεν υπήρχε καν, αντικείμενο προβληματισμού.

    Ο Παπανικολάου δεν λέει «μπορεί να αποτύχουμε, και τότε τα πράγματα μπορεί να είναι και χειρότερα». Ο Παπανικολάου αρχίζει να λέει ψέμματα για τα στοιχεία. Χοντρά. Ο Αργηχός της Αεροπορίας αποδίδει στην Τουρκική Αεροπορία αριθμό μαχητικών που γνωρίζει ότι είναι ψευδής, στοιχεία που προκαλούν γέλια, ξεχνάει να αναφέρει κρίσιμα στοιχεία – παίζει θέατρο. Ο Αβέρωφ που τον ακούει, είναι βέβαιον ότι αντιλαμβάνεται το θέατρο. Ο Καραμανλής που κάνει μεγαλόστομες διακηρύξεις για στόλους που θα αποπλεύσουν και θα τεθεί ο ίδιος επικεφαλής, και θα ενημερώσουν τις ξένες δυνάμεις, και, και, και – όλο αυτό δεν είναι σοβαρή συνεδρίαση και εξέταση επιλογών. Είναι συνειδητό θέατρο. Το γιατί παίχτηκε, έχει ενδιαφέρον. Αλλά το τι ήταν, δεν είναι δύσκολο να το καταλάβει κανείς.

    (Για τα Ίμια, τώρα, σοβαρά θεωρείς ότι ήταν «ζήτημα Λυμπέρη»; Είδες την τριάδα Σημίτη, Αρσένη, Πάγκαλου το επόμενο πρωί να έχει χάσει τον έλεγχο των σωματικών της κινήσεων από την τρομάρα της, και θεωρείς ότι ήταν θέμα Λυμπέρη; Τώρα βέβαια, το να ανοίξει συζήτηση για τα Ίμια πάει πολύ. Αλλά όχι και «θέμα Λυμπέρη» τα Ίμια…)

  86. Γεράκι says:

    Αγαπητέ Βελισάριε, οι διαφωνίες πολλές φορές είναι πιο ωφέλιμες, η δε ελευθερία και η δυνατότητα να διαφωνείς παράγει γνώση, κριτική σκέψη, πρόοδο.

    [1] Για την πρώτη κατά σειρά διαφωνία, ενώ φυσικά δεν μπορεί κανείς να διαφωνήσει σχετικά με όσα αναφέρεις για παραβίαση εθνικού εδάφους θα πρέπει να σημειώσω πως έχω την εντύπωση ότι αυτά δεν ανταποκρίνονται ακριβώς στο θέμα της Κύπρου. Όχι συναισθηματικά, ιστορικά, εθνοτικά αλλά στην ιδιαίτερη και ιδιόμορφη τυπική τους μορφή όπου το κυπριακό έδαφος αν δεν κάνω λάθος δεν μπορεί να θεωρηθεί εθνικό έδαφος τυπικά όπως το έδαφος εντός της ελληνικής επικράτειας. Ενώ όσα λες προφανώς έχουν πλήρη ισχύ και δεν διαφωνώ για οποιοδήποτε σημείο επικράτειας εντός Ελλάδας, μάλλον διαφωνούμε για το εάν αυτό βρίσκει εφαρμογή εντός κυπριακής επικράτειας. Το σκεπτικό σου μου φαίνεται δηλαδή ότι θεωρεί δεδομένο πως η Κύπρος είναι μέρος της ελληνικής επικράτειας, είναι τυπικά ελληνικό έδαφος κι άρα ισχύουν απολύτως οι ίδιοι κανόνες προστασίας συμφερόντων. Η Κύπρος όμως δεν ήταν και δεν είναι ακριβώς ελληνική επικράτεια ούτε βεβαίως τυπικά εθνικό έδαφος, εφόσον ξέρεις πολύ καλά ότι ενώ στο εθνικό σου έδαφος ασκείς την εθνική σου κυριαρχία, την ανεξάρτητη κρατική σου εξουσία, δεν ισχύει ως προς την Κύπρο. Η Κύπρος ένα ανεξάρτητο κράτος με το δικό της εθνικό έδαφος και με κυπριακά συμφέροντα που ανταγωνίζονταν όχι μόνο τα τ/κ, τα τουρκικά και τα βρετανικά αλλά και τα ελληνικά. Η χουντική ενέργεια παρέβλεψε τα συμφωνηθέντα, θεώρησε επίσης πως η Ελλάδα έχει τον πρώτο λόγο και κηδεμονεύει την κυπριακή οντότητα κι έτσι απλά θεώρησε ότι μπορεί να κάνει πραξικόπημα που ήταν και μόδα της εποχής.

    Περί διλήμματος και καθήκοντος συμφωνώ ότι διαφωνούμε, αρχικά με το τι ακριβώς ορίζεται το «καθήκον» όπου και πάλι θα αναφερθώ στο χουντικό πραξικόπημα στην Κύπρο για το οποίο θεωρούσαν πως μόνο αυτοί ήταν οι κατάλληλοι και είχαν το σθένος να ασκήσουν το καθήκον αυτό. Η γνώμη μου είναι πως τέτοιου είδους διλήμματα παράγονται σε μια δημοκρατική κοινωνία συνάμα και την πολιτική της όταν πιέζεται από μια αναθεωρητική και επεκτατική δύναμη όπως η Τουρκία που είναι ιστορικό χαρακτηριστικό και νοοτροπία που αντικατοπτρίζεται στην πολιτική της. Με άλλα λόγια η ύπαρξη ή μη διλημμάτων είναι και θέμα νοοτροπίας.

    Για το ερώτημα που μου θέτεις γιατί λέω ότι θα έπρεπε να πάμε κι ας μην ήταν σίγουρο το ευτυχές αποτέλεσμα η απάντηση είναι διότι (α) είχαμε το ηθικό χρέος εφόσον εμείς προκαλέσαμε τις αρνητικές εξελίξεις και παρήγαγε πολεμικές πλέον συνθήκες στους αδελφούς Κύπριους, (β) είχαμε την τυπική υποχρέωση να παρέμβουμε (και) εμείς ως εγγυήτρια δύναμη κατόπιν της κατάρρευσης της χούντας

    [2] Για τη δεύτερη διαφωνία, πάλι αναφέρεσαι αγαπητέ Βελισάριε ως ζήτημα που πρέπει να υπεραμυνθείς εθνικά συμφέροντα την εθνική ακεραιότητα και εθνικής ανεξαρτησία κι ότι ποτέ δεν είναι ασφαλές κι εύκολο. Δεν διαφωνεί κανείς με αυτό, όμως και πάλι υπενθυμίζω πως αναφερόμαστε στην κυπριακή περίπτωση που δεν είναι καθόλου ίδια με τα αντίστοιχα ζητήματα ενός κράτους. Η Κύπρος ήταν και τυπικά διαφορετικό κι ανεξάρτητο κράτος με εγγυητές της ανεξαρτησίας αυτής τα κράτη Ελλάδας και Τουρκίας και τις δύο κοινότητες ε/κ και τ/κ. Όλα αυτά που γράφεις περί υπεράσπισης εθνικών συμφερόντων, ανεξαρτησίας κι ακεραιότητας για την κυπριακή περίπτωση χρησιμοποιήθηκαν και από την τουρκική πλευρά. Τυπικά είχαν το δικαίωμα επέμβασης και προστασίας, όχι βεβαίως ένοπλης κι ακόμα χειρότερα σε μορφή εισβολής αλλά μην ξεχνάμε ότι το πραξικόπημα δεν έγινε ειρηνικά κι αναίμακτα.

    Περί σιγουρατζήδων και τζαμπατζήδων βεβαίως ταιριάζει γάντι για τους στρατηγούς μας κι ευρύτερα τη χούντα που πράγματι ήθελε τζάμπα μαγκιά να βγει απολύτως κερδισμένη σε όλα τα επίπεδα δίχως να έχει προνοήσει εναλλακτικά σχέδια έναντι τουρκικής εκμετάλλευσης για το οποίο είχαν προειδοποιηθεί μάλιστα αρκετές φορές από διάφορες μεριές και επί μακρόν. Ταιριάζει γάντι επίσης και περιγράφει τη χαρακτηριστική ελληνική νοοτροπία που υποστηρίζει και επιβραβεύει παραμυθατζήδες που τάζουν αποπληρωμή χρέους με κάτι εκατοντάδες δις, άλλους που θα σκίσουν τα μνημόνια, άλλους που θα γυρίσουν στην καλή δραχμούλα να μην έχουμε κανέναν ανάγκη, που θα ανακηρύξουμε ΑΟΖ ώστε να λύσουμε όλα τα προβλήματα με τους Τούρκους και θα βρούμε και γκάζια να βάλουμε κελεμπίες κλπ κλπ κλπ Όπως ο τζαμπατζής λοιπόν στρατηγός δεν μπορούσε να επιβάλλει σε κανέναν να αγνοήσει το πραξικόπημα και το πως χαρακτηρίστηκε πλέον ο ελληνικός παράγοντας (εισβολέας), έτσι και ο τζαμπατζής ελληναράς μετά από δεκαετίες φαγοπότι δανεικών κι αγύριστων θεώρησε πως μπορεί να επιβάλλει στους άλλους πως δεν χρωστάει τίποτα. Φίλε Βελισάριε, γενικά σκοπός των σχολίων μου κι ειδικά η παράγραφος διατύπωσης αμφιβολίας περί βεβαιότητας δραματικά καλύτερου αποτελέσματος, είναι ακριβώς ο κλονισμός της βεβαιότητας αυτής, άρα δεν νομίζω ότι νοοτροπία τζαμπατζή είναι εκείνη που εκφράζει σκεπτικισμό και αβεβαιότητα έναντι της απόλυτης βεβαιότητας. Είναι αυτονόητο ότι κανείς δεν μπορεί να εκφράσει σιγουριά για τέτοιου είδους υποθετικά σενάρια ειδικά όταν εξαρτώνται από δεκάδες «αν». Περί ποσοτήτων και δικαιολογιών της στρατιωτικής ηγεσίας θεωρώ δεδομένο πως δεν επιθυμούσαν πολεμική σύγκρουση και κυριότερα δεν ήταν καθόλου προετοιμασμένοι για τέτοιο ενδεχόμενο τη δεδομένη τουλάχιστον στιγμή και υπό τις δεδομένες συνθήκες.

    [3] Για την τρίτη διαφωνία περί απόστασης τρίχας της αποτυχίας από την επιτυχία, συμφωνούμε, εξάλλου αυτό καυτηρίαζα (βλ. διαφωνίας [2]) ως προς τη πλήρη βεβαιότητα δραματικότερα καλύτερου αποτελέσματος που αγνοούσε τη πιθανότητα ότι αν κατέληγε σε μερική ή πλήρη αποτυχία δεν θα κινδύνευε πλέον μόνο όλη η Κύπρος αλλά και η ελληνική επικράτεια. Έγραψα πως επειδή ήταν απόλυτα βέβαιοι για την ορθότητα των αποφάσεών τους κι εννοώ σχετικά με το πραξικόπημα και τη σύμπτωση κι εξυπηρέτηση συμμαχικών συμφερόντων, για αυτό και όταν κατάλαβαν την αφέλειά τους τότε πλέον κατέρρευσαν, δεν υπήρχαν what if και καμία πισινή, καμία δικλείδα ασφαλείας. Κι εφόσον ούτε ήταν προετοιμασμένοι για πόλεμο, ούτε τον επιθυμούσαν ήταν αναπόφευκτο να παρουσιάζει τις ντακότες για F-117. Περί συνεδρίασης, η εποχή γενικά ήταν γραφική όπως τη βλέπουμε εμείς σήμερα, δεν χρησιμοποίησα τυχαία τα περί τριτοκοσμικών από την αμερικανική οπτική.

    (Η αναφορά καυτηρίαζε το γεγονός πως η κρισιμότερη απόφαση που καθόρισε και το αποτέλεσμα, που ήταν η μη φύλαξη της δυτικής Ίμιας και να περιοριστεί στρατιωτικά μόνο στην ανατολική, ήταν πολιτικής φύσεως πρωτοβουλία από την στρατιωτική ηγεσία. Αποδεικνύεται ιστορικά πως όταν οι πολιτικοί σκέπτονται στρατιωτικά, όπως και όταν στρατιωτικοί σκέπτονται πολιτικά τότε τα αποτελέσματα δεν είναι ευνοϊκά, αυτό έγραψα κι αυτό αποδείχθηκε όπως επιχειρηματολογώ και στα Κύπρο και στα Ίμια)

  87. STRATOS says:

    Άντε πάλι!! Καταλαβαίνεις ότι τα 400 μαχητικά των τούρκων είναι η ονομαστική δύναμη?? ή κάνεις τον χαζό??

    400 μαχητικά x 60% (μία φανταστική διαθεσιμότητα των τούρκων ας πούμε, που δεν την φτάσανε ποτέ) = μας κάνει 240 μαχητικά.

    Η Ελληνική πολεμική αεροπορία είχε 228 μαχητικά σε ετοιμότητα επιχειρήσεων στις 19.Ιουλίου.1974. Όχι ονομαστική δύναμη. Αυτά όλα στην έκθεση του Ταξίαρχου Σεμερτζάκη με πλήρη στοιχεία στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής (φάκελος Κύπρου).

    Η ονομαστική δύναμη της Ελληνικής αεροπορίας ήταν 291 μαχητικά με πάνω από 77% διαθεσιμότητα = 228+μαχητικά.

    Τα F-4E ήταν 22 και όχι 16 όπως ψευδώς αναφέρεις. Από τα 22 F-4E τα 21 ήταν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα και το 22ο επανήλθε στις επιχειρήσεις το απόγευμα της 20.Ιουλίου.1974 (μαρτυρία πτεράρχου Χ.Μέγγουλη (αρχηγού ΔΑΥ το 1974) στο βιβλίο ‘Άγνωστοι στρατιώτες 2‘) . Δηλαδή μιλάμε για 100% διαθεσιμότητα στον συγκεκριμένο τύπο!!

    O αριθμός των διαθέσιμων F-4E επαληθεύεται πλήρως και από τις αναφορές του διοικητή της μοίρας Phantom σμήναρχου Κοντογιάννη και τον Π.Μπαλέ και Σ.Σκρέκα καθώς 12 Phantom εστάλησαν (από την Ανδραβίδα) στην Τανάγρα για να αναλάβουν αποστολές σε περίπτωση Ελληνοτουρκικού πολέμου και 10 Phantom εστάλησαν(από την Ανδραβίδα) σταδιακά στο Ηράκλειο για να χτυπήσουν στην Κύπρο.

    Επίσης τα F-5 που είχε παραλάβει η Ελλάδα μέχρι το καλοκαίρι 1974 ήταν 74 (μέσω MAP)= 50 F-5A + 9 F-5B + 15 RF-5A και όχι 55 αεροσκάφη όπως υποστηρίζεις.

    To καλοκαίρι του 74, η ΕΠΑ είχε 4 μοίρες αναχαιτίσεως ημέρας εξοπλισμένες με πάνω από 60 F-5.

    Αν οι τούρκοι είχαν 90 x F-100 σε ετοιμότητα επιχειρήσεων το καλοκαίρι του 1974 πολύ αμφιβάλω!!…. μάλλον είμαι πολύ γενναιόδωρος στις εκτιμήσεις μου, που ψάχνανε τελευταία στιγμή να βρουν ανταλλακτικά F-100 στις αποθήκες του καντάφι!!

    Για την ονομαστική δύναμη των 198 F-100C/D/F τα περισσότερα θα είχαν κανιβαλιστεί ήδη καθώς και η αμερικανική αεροπορία είχε τεράστιο πρόβλημα υποστήριξης και ο τύπος είχε το μεγαλύτερο δείχτη ατυχημάτων με πάνω από 50% της δύναμης να χάνετε στην ειρήνη!!. Επομένως αν όντως οι τούρκοι είχαν μόνο 29 απώλειες σε 16 χρόνια υπηρεσίας ή θα είχαν κανιβαλίσει μεγάλο αριθμό αεροσκαφών εξ αρχής ή δεν θα είχαν χειριστές να τα πετάξουν ή δεν θα τα πολυπέταγαν ή συνδυασμό και των 3ων.

    Για αυτό και όλες οι διεθνές πηγές της εποχής (που ανέφερε και ο Βελισάριος στον σχολιασμό του) κάνουν λόγο για ονομαστική δύναμη 280 – 300 μαχητικών στις τάξεις της τουρκικής αεροπορίας……

    όπως και να έχει τα 520 τουρκικά μαχητικά που αναφέρει ο παπανικολάου στον καραμανλή είναι επιστημονική φαντασία και μυθοπλάστες όσοι αναπαράγουν αυτή την πληροφορία.

  88. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    Ο Dwight D. Eisenhower είχε πει: ‘But there is nothing certain in war. Unless you can put a battalion against a squad, nothing is certain.’! (Stephen E. Ambrose, D-Day page 108)

    Επίσης πριν από αυτόν ο Ηράκλειτος είχε πει: ‘πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς’ .

    Και βέβαια ο Περικλής προς τους Αθηναίους : ‘Ους νυν υμείς ζηλώσαντες καί τό εύδαιμον τό ελεύθερον το δέ ελεύθερον το εύψυχον κρίναντες, μή περιοράσθε τούς πολεμικούς κινδύνους’.

    Ας καταλάβουν κάποιοι πως αυτό που έχουμε σήμερα σαν χώρα ΔΕΝ μας χαρίστηκε ΑΛΛΑ κατακτήθηκε με το ρίσκο του πολέμου, με το τίμημα του πολέμου!

    Όλα τα άλλα είναι προφάσεις εν αμαρτίαις.

    Και τέλος όσοι δεν μπορούν να τα καταλάβουν αυτά ας μην επιλέξουν να είναι ούτε στην πολιτική αλλά και ούτε στην στρατιωτική ηγεσία της χώρας!

  89. Εύγε Βελισάριε, έτι μία φορά.
    Μου είχαν λείψει σκηνές από Bad Spencer να μοιράζει αφειδώς φάπες στην προσπάθεια του να επισημάνει τα αυτονόητα.
    Είναι ορισμένοι, ευτυχώς ελάχιστοι, που προσπαθούν συνήθως με υπερβάλλοντα λογοτεχνικό ζήλο, ο οποίος θυμίζει διδάσκοντες φιλοσοφικών μαθημάτων (προσαρμοσμένα ασφαλώς στην ελληνόφωνη μαρξιστική πραγματικότητα..) να πείσουν το κοινό για πράγματα ενάντια στο διαχρονικό εθνικό συμφέρον.

    υ.γ. να τους αναμένουμε λοιπόν, σε κάποιο και όχι τόσο υποθετικό σενάριο, όταν οι Αλβανοί αρχίσουν τις ένοπλες εκκαθαρίσεις της Ελληνικής Μειονότητας στην Β. Ήπειρο, να προσπαθούν να μας πείσουν να μην επέμβουμε στρατιωτικά διότι θα μας την πέσουν οι Τούρκοι σύμμαχοι τους και γιατί η Β. Ήπειρος δεν είναι εθνικό έδαφος..

  90. tkostas says:

    Καλύτερα να πολεμήσεις και είσαι ο ηττημένος παρά να μην πολεμίσεις επειδή δεν θα κερδίσεις!!!

  91. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    Η συζήτηση έχει ξεφύγει και έχει πάει στο κλασσικό άθλημα του ελληνισμού, την κατηγορία αλλήλων για εθνική μειοδοσία. Το να λεμέ ολοκληρωτικό πόλεμο στην παραμικρή παραβίαση εθνικού εδάφους (ή με πόλεμο για παραβίαση δικαιωμάτων ομοεθνών) είναι ιδεατά σωστό. Αλλά δεν είναι όλα τα ρίσκα το ίδιο στην πραγματικότητα! Άλλο να αποτύχεις αλα 1897, και άλλο αλα 1922. Άλλο να καταντήσεις Ελλάδα του 1897 ή Φιλανδία του 1945, και άλλο Παραγουάη του 1871 (ότι και η Φιλανδία συν δημογραφικό ερείπιο). Ήταν μειοδότης ο Μεταξάς που άφησε του Ιταλούς να ξεφύγουν με βύθιση ελληνικού πλοίου σε ελληνική επικράτεια? Ο Βενιζέλος όταν είπε στους Έλληνες της Στρωμονιτσας, παρατήστε τα σπίτια σας και ελατέ εδώ διότι πόλεμο για χάρη σας με Γιουγκοσλαβία δεν κάνουμε? Ο Δραγούμης , Θεοτόκης, Βενιζέλος όταν είπαν στου Κρητικούς ένωση γιοκ μεταξύ 1898 και 1912? Η’ ο Πλαστήρας και Γονατάς που αφήσαν τον Μουσολίνι να βομβαρδίσει την Κέρκυρα το 1923? Δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα.

    Νομίζω ότι συμφωνούμε όλοι ότι το ευκταίο είναι η Ελλάδα να είναι πάντα προετοιμασμένη για ολοκληρωτικό πόλεμο με την Τουρκιά (κάποιοι γιατί πιστεύουν ακόμα σε δυνατότητα μη πυρηνικής αποτροπής, εγώ διότι προτιμώ να πολεμήσουμε και να καταντήσουμε Φιλανδία, από το να πολεμήσουμε και να καταντήσουμε Παραγουάη, η να μην πολεμήσουμε και να καταντήσουμε Προτεκτοράτο Βοημίας και Μοραβίας). Αλλά ας μην λεμέ με ελαφρά την καρδίας , τα ρίσκα είναι όλα ιδιά και να κατηγορούμε αυτούς που λέμε δεν είναι ότι είναι μειοδότες.

    Και ακόμα αν το 1974 τα ρίσκα ήταν σχετικά λίγα , και νομίζω ότι ο Βελισάριος έχει δώσει στοιχεία υπερ μια τέτοιας οπτικής, και μιλάγαμε στην χειρότερη για αποτέλεσμα ανάλογο του 1897 (δηλαδή ήττα χωρίς εδαφική απώλεια, και κατάσταση στην Κύπρο υπερ μας), το μάθημα που πρέπει να πάρουμε για σήμερα δεν είναι αυτό από το τότε. Διότι δεν είμαστε στο 1974. Δεν έχουμε να κάνουμε με καταστάσεις ισότητας σε στρατιωτική ισχύ. Δεν είμαστε πια ούτε σε κατάσταση ομοίαζουσα σε κατάσταση σύγκρουσης δυο κρατών σε ισορροπία δυνάμεων (Αρμενία-Αζερμπαϊτζάν π.χ). Από καιρό η κατάσταση μας φέρει περισσότερο ομοιότητες με καταστάσεις Ελλάδα ενάντια σε Ιταλία 1913-1940, Φιλανδία ενάντια σε ΕΣΣΔ 1930-1940, Ταιβάν ή Βιετνάμ κατά Κίνας σήμερα κτλ. Στην καλύτερη Ισραήλ ενάντια σε Αίγυπτο , οπού θα υπενθυμίσω ότι πάρα τις αλλεπάλληλές νίκες τους (1948, 1955) οι Ισραηλινοί απέτυχαν τρεις φορές να αποτρέψουν Αιγυπτιακό πόλεμο το 1960, 1967, 1973, και βρήκαν ησυχία μόνο όταν είπαν για τα πυρηνικά τους και έδωσαν γη και ύδωρ στην Αίγυπτο.

    Και δυστυχώς κύριο ρολό στο τελικό μέγεθος του ρίσκου παίζει για την Ελλάδα-πέρα από τα ιδία μέσα- (όπως και για κάθε άλλο μικρό κράτος στην ιστορία) η ευμένεια των μεγάλων δυνάμεων. Που σημαίνει ότι είτε είσαι Βενιζέλος, είτε Μεταξάς, , είτε Ιωαννίδης, είτε Καραμανλής, είτε Καποδίστριας, δεν έχεις την ευχέρεια να κάνεις το κατά το δοκούν. Μεταξύ 1881 και 1908 η Ελλάδα προσπάθησε να προκαλέσει στρατιωτικές κρίσεις για να βρει τα δίκια της τέσσερις φόρες (1878,1880/1, 1885, 1897). Η μόνη φορά που κερδίσαμε ξεκάθαρα στο διπλωματικό πεδίο ήταν το 1880/1 επι το Θεσσαλικού, οπού είμασταν εντολοδόχοι των μεγάλων δυνάμεων (παράθεση http://www.allazimuth.com/2019/06/27/mobilization-follies-in-international-relations-a-multimethod-exploration-of-why-some-decision-makers-fail-to-avoid-war-when-public-mobilization-as-a-bargaining-tool-fails/. )

  92. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ Βελισάριος

    ‘(Για τα Ίμια, τώρα, σοβαρά θεωρείς ότι ήταν «ζήτημα Λυμπέρη»; Είδες την τριάδα Σημίτη, Αρσένη, Πάγκαλου το επόμενο πρωί να έχει χάσει τον έλεγχο των σωματικών της κινήσεων από την τρομάρα της, και θεωρείς ότι ήταν θέμα Λυμπέρη; Τώρα βέβαια, το να ανοίξει συζήτηση για τα Ίμια πάει πολύ. Αλλά όχι και «θέμα Λυμπέρη» τα Ίμια…)’

    Με όλο τον σεβασμό και την εκτίμηση προς εσάς θα μου επιτρέψετε να πω, πως έχοντας διαβάσει το βιβλίο του ναυάρχου Χ.Λυμπέρη ‘Εθνική Στρατηγική Και Χειρισμός Κρίσεων’ κατέληξα στο συμπέρασμα πως ΚΑΙ ο ναύαρχος είχε μεγάλη ευθύνη (όπως φυσικά και οι πολιτικάντηδες της εποχής) παρά το γεγονός πως στο βιβλίο προσπαθεί να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα!. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξα όχι μόνο από όσα διάβασα στο συγκεκριμένο βιβλίο αλλά και από όλα τα υπόλοιπα που όλοι μας διαβάζουμε στο διαδίκτιο.

    Αλλά ας μην βγούμε εκτός θέματος περισσότερο.

  93. ΥΠΟΔΙΚΟΣ says:

    @ Γεράκι
    Μου κάνει εντύπωση που γνωρίζεται για την αποστολή της 348 Μοίρας στην Κύπρο το 1964.
    Θα παρατηρήσω μόνο ότι στην περίπτωση αυτή τα RF-84 πέταξαν σε πολύ μεγάλο ύψος (10 χλμ) και όχι πάνω από τη θάλασσα.
    Πρέπει να υποθέσει κανείς ότι οι Έλληνες χειριστές δεν περίμεναν αντίσταση, διότι, αν περίμεναν η τακτική τους ήταν εσφαλμένη, διότι με ένα μόνο ζεύγος Lightning οι βρετανοί τους αναχαίτησαν όλους και παρεμπόδισαν τη λήψη φωτογραφιών. Λέγεται ότι ένα RF84, παρότι αναχαιτίστηκε, κατάφερε να ξεγελάσει τους βρετανούς διώκτες του και να λάβει κάποιες φωτογραφίες, αλλά αυτό δεν μπορεί βέβαια να επαληθευτεί.

  94. ΥΠΟΔΙΚΟΣ says:

    @ΑΛΑΣΤΩΡ

    Σαφώς ήταν θέμα Λυμπέρη, διότι ο ναύαρχος Λυμπέρης άλλαξε την αποστολή των καταδρομέων, όπως έχει ο ίδιος παραδεχθεί, επικαλούμενος αορίστως πληροφορίες που λέει ότι είχε για επικείμενο συμβάν στην Καλόλιμνο. Η απόφασή του αυτή, που είναι η ρίζα του κακού για το επεισόδιο των Ιμίων, δεν εχει συζητηθεί αρκετά. Όλα τα άλλα έχουν συζητηθεί μέχρι εξαντλήσεως, εκτός από αυτό που έπαιξε τον καθοριστικό ρόλο.

  95. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ Υπόδικος

    Δεν διαφωνώ και δεν είπα κάτι διαφορετικό. Απλά ο ναύαρχος Λυμπέρης ήταν (κατά την άποψή μου πάντα) ΕΝΑΣ από τους βασικούς υπεύθυνους για το φιάσκο στα Ίμια το 1996. Υπήρχαν και άλλοι υπεύθυνοι από τις Ε.Δ. και ΦΥΣΙΚΑ οι πολιτικάντηδες.

    Το δε βιβλίο του (το οποίο ανέφερα στο προηγούμενο μήνυμά μου) είναι κλαυσίγελος.

  96. Αρματιστής says:

    Το ζήτημα των Ιμίων είναι στον απόλυτο βαθμό πολιτικό. Από όποια πλευρά και αν θελήσουμε να το δούμε.

    Αν η χώρα στερείται ικανών υπηρεσιών πληροφοριών, συμβουλίου εθνικής ασφαλείας και συστήματος διαχείρισης κρίσεων, υπεύθυνη είναι η κάθε φορά κυβέρνηση. Αν ο εκάστοτε πρωθυπουργός στέκεται μακριά από τα ζητήματα της εθνικής ασφάλειας, αποφεύγει (σε σημείο άρνησης) τη στενή και πυκνή συνεργασία με τα όργανα της εθνικής ασφάλειας (ΕΔ, ΕΥΠ, αστυνομία κ.λπ.), ή εγκαταλείπει την ευθύνη της εθνικής ασφάλειας σε ασήμαντα και ανίκανα πρόσωπα που σκέφτονται και ενεργούν όπως ο ίδιος, υπεύθυνος είναι ο πρωθυπουργός. Αν απέτυχε ο Λυμπέρης στις εκτιμήσεις, τις επιλογές του και την διαχείριση της κρίσης, υπεύθυνη είναι η κυβέρνηση που επέλεξε τον Λυμπέρη για Αρχηγό του ΓΕΕΘΑ. Αν οι Ένοπλες Δυνάμεις στερούνται των μέσων για να εκτελέσουν την αποστολή τους, υπεύθυνη είναι η πολιτεία. Αν η διακλαδικότητα ανακαλύφθηκε την νύκτα των Ιμίων, υπεύθυνες είναι όλες οι κυβερνήσεις μετά το 1964 —όταν άρχισε να εντείνεται η ουδέποτε εκλιπούσα συγκρουσιακή σχέση μας με την Τουρκία— που δεν ενδιαφέρθηκαν να οργανώσουν την χώρα, τον κρατικό οργανισμό και τους οργανισμούς της εθνικής ασφάλειας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της σύγκρουσης με την Τουρκία.

    Το ζήτημα των Ιμίων πιστεύω ότι έχει εν πολλοίς εξαντληθή και ουσιαστικά δεν υπάρχει κάτι πλέον που παραμένει κρυφό.

    Τελευταία υπήρξε μία ακόμη διαφωτιστική αναφορά από τον (φίλο μου) Αντιστράτηγο ε.α. Ιωάννη Μπαλτζώη, που την περίοδο των Ιμίων διατελούσε υπασπιστής του αείμνηστου προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλου. Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να την διαβάσει στο σύνδεσμο: http://infognomonpolitics.blogspot.com/2013/01/blog-post_9025.html
    Τίτλος: «Άγνωστα γεγονότα από τα μεγάλα γεγονότα των Ιμίων»

  97. Ilias Stampoulidis says:

    http://www.militaryhistory.gr/articles/view/32

    Αν εχετε χρονο διαβαστε τι επρεπε να γινει….

  98. @Γεράκι,

    Αγαπητέ φίλε,

    Φυσικά και η Κύπρος δεν ήταν τυπικά έδαφος της Ελληνικής Δημοκρατίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πολιτικά (όχι «συναισθηματικά») δεν ήταν Ελλάδα. Ουδείς, ούτε οι Τούρκοι, ούτε οι Αμερικανοί, ούτε οι Άγγλοι, ούτε όσοι παρακολουθούσαν με έντονο ενδιαφέρον (π.χ. Ισραηλινοί) δεν μπερδεύονταν σε αυτό. Παρακολουθούσαν πώς (και αν) οι Έλληνες υπερασπίζονται τους εαυτούς τους. Και έβγαλαν το ίδιο συμπέρασμα που έβγαλαν και για τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, και για τους Έλληνες της Ίμβρου και της Τενέδου, και για τους Έλληνες της Βορείου Ηπείρου, και για τους Έλληνες του Μοναστηρίου. Η Ελληνική Δημοκρατία μένει αδιάφορη όταν κυριαρχικά της δικαιώματα παραβιάζονται στο Αιγαίο, που προκαλούν αλλαγή του status quo στον ζωτικό της χώρο. Αυτό το συμπέρασμα βγάζουν όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, από όσους έχουν σημασία. Το ότι «τυπικά» η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ήταν μέρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, και ότι αυτό επηρέαζε κάπως τον τρόπο που αντιδρούμε σε περίπτωση εισβολής, είναι ένα επιχείρημα με το οποίο μόνον εμείς κοροϊδέψαμε τους εαυτούς μας, κι αναφέρομαι αυστηρά στο πολιτικό επίπεδο. Όπως το διατυπώνει ο Κονδύλης (που «θερμόαιμο» δεν τον λες), πρόκειται για μία ιστορικά πρωτοφανή σειρά καταστροφών.

    Το δίλημμα το έχει, και την ευθύνη την αναλαμβάνει, εξ ορισμού, όποιος έχει την πολιτική εξουσία. Δεν είναι ούτε «αξιολογικό» θέμα, ούτε ηθικό. Όποιος αναλαμβάνει την εξουσία, ταυτόχρονα αναλαμβάνει και την ευθύνη. Το είδος του πολιτεύματος είναι αδιάφορο, όπως και οι ακριβείς συνθήκες. Γι’ αυτό ακριβώς καταλογίζεται ευθύνη στην Χούντα για την Κύπρο (και όχι μόνον το ‘74(: αφ’ ής στιγμής ανέλαβαν την εξουσία (χωρίς να ρωτήσουν κανέναν), φέρουν και την ευθύνη. Αλλιώς… απαλλάσσονται της ευθύνης ως… ανεύθυνοι;

    Και, με συγχωρείς, αλλά το περί σιγουρατζήδων και τζαμπατζήδων ισχύει για όλη τη Χούντα και όλη τη Μεταπολίτευση, μέχρι σήμερα. Οι μόνοι που μπορούν μεταπολιτευτικά να παινευτούν ότι δεν εντάσσονται σε αυτό το κλίμα είναι ο Παπάγος και ο Γεώργιος Παπανδρέου. Η πεποίθηση ότι μπορεί κάποιος να αντιδρά σε παραβιάσεις της εθνικής του κυριαρχίας, μόνον εάν μπορεί κάποιος να τον διαβεβαιώσει ότι… δεν υπάρχει κίνδυνος, ότι όλα είναι απολύτως εξασφαλισμένα, ότι τρίτοι εγγυώνται την ασφάλειά του κ.λπ., κ.λπ. είναι ακριβώς αυτή η νοοτροπία, που φυσικά εκεί απλώς φαίνεται εξόφθαλμα, γιατί διατρέχει την ελληνική πολιτική και σε πολύ μικρότερα ζητήματα, και σε πολλά θέματα πλην της εξωτερικής πολιτικής. Απλά, εκεί γινόμαστε και γέλιο.

    Τώρα, σχετικά με την Ίμια, κι εγώ κλείνω εδώ τις αναφορές μου στο θέμα προκειμένου να μην παρεκτραπεί περαιτέρω η συζήτηση ως προς το θέμα της: Ο Λυμπέρης μπορεί να διαχειρίστηκε λανθασμένα επιχειρησιακά και τακτικά ζητήματα (ή και όχι). Το θέμα είναι ότι, με κάποιον θαυμαστό τρόπο, αυτοί που θέλαν να ρίξουν την ευθύνη στον Λυμπέρη και να «καθαρίσουν» με τις δικές τους πομπές, προβάλλουν, ρητά ή υπόρρητα τον εξής συλλογισμό: Η κατάσταση στα Ίμια (αναγνωρισμένη διεθνώς ελληνική επικράτεια, και κυρίως: γνωστό σε όλους τους τρίτους ως αναγνωρισμένη ελληνική επικράτεια – κι αυτό είναι το μείζον) κλιμακώθηκε. Εμείς διακηρύξαμε ότι τα Ίμια είναι κυρίαρχο έδαφος και δεν θα δεχτούμε παρουσία των Τούρκων εκεί, οι Τούρκοι το αμφισβήτησαν μεγαλοφώνως, εμείς τοποθετήσαμε εκεί στρατό, αλλά ξεχάσαμε να βάλουμε στρατό στη μία νησίδα, οπότε οι Τούρκοι εκμεταλλεύτηκαν την παράλειψη αυτή, κι εμείς «αναγκαστήκαμε» να αποχωρήσουμε, γιατί η εναλλακτική ήταν «να κηρύξουμε πόλεμο». Λοιπόν, αλλά όποιος το υποστηρίζει αυτό, θα πρέπει να απαντήσει μία απλή ερώτηση: πιστεύει σοβαρά ότι όπως ήταν η κατάσταση στο τέλος Ιανουαρίου, εάν εμείς «φυλάγαμε αποτελεσματικά» και τη δεύτερη Ίμια, οι Τούρκοι απλώς… θα σηκώνονταν και θα έφευγαν, και θα έλεγαν: «εντάξει παιδιά, πώς κάνετε έτσι; Μια κουβέντα είπαμε!». Πιστεύει κανείς πως οι Τούρκοι, εφ’ όσον είχαν θέσει το θέμα κι έβλεπαν ήδη τη φοβική μας αντίδραση (γιατί, παρά τις τυμπανοκρουσίες, όποιος θέλει να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τέτοια κρίση, καταφεύγει σε άλλες ενέργειες, πιο διακριτικές και πιο εκφοβιστικές), δεν είχαν απλούς τρόπους να προκαλέσουν την Ελλάδα με τον ίδιον ακριβώς τρόπο; Αν καταλάμβαναν μία, δύο, τρεις αφύλακτες βραχονησίδες -επίσης εγνωσμένης ελληνικής κυριαρχίας- δηλώνοντας μάλιστα «εν όψει της ελληνικής προκλητικότητας, ενισχύσαμε τη φρούρηση σε τουρκικές βραχονησίδες», πώς θα αντιδρούσε η Ελλάδα; Τα πράγματα στα Ίμια είναι απλά, όπως είναι και σε όλες τις ελληνοτουρκικές κρίσεις της Μεταπολίτευσης: οι Τούρκοι κλιμακώνουν σταδιακά, παρακολουθώντας μέχρι που φτάνει η ελληνική αποφασιστικότητα, όσο κλιμακώνεται η κρίση. Δύο-τρεις φορές που είδαν αντίδραση που τους ανησύχησε, αποκλιμάκωσαν ομαλά. Τις υπόλοιπες φορές, μύριζαν τον εμφανή φόβο και κλιμάκωναν περαιτέρω. Και την τακτική αυτή δεν υπάρχει καμία ποσότητα ή ποιότητα «μέτρων» που μπορεί να την αντιμετωπίσει. Οι Τούρκοι δεν εκμεταλλεύτηκαν το αφύλακτο της μίας Ίμιας. Εκμεταλλεύτηκαν τη βεβαιότητα ότι και να προκαλέσουν κι άλλο, οι Έλληνες δεν θα αντιδράσουν δυναμικά.

  99. Αγαπητέ κύριε Τραυλέ,

    Με συγχωρείτε, αλλά συγχέουμε πράγματα που δεν συγχέονται.

    Όταν ο Μεταξάς άφησε το Ιταλικό υποβρύχιο να ξεφύγει, δάγκωσε τη γλώσσα του, αλλά η Ελλάς δεν έχασε τίποτα απολύτως (ΑΠΟΛΥΤΩΣ) σε κυριαρχία. Η ιταλική πρόκληση ήταν απλή ψυχολογική πρόκληση, χωρίς πολιτικό αποτέλεσμα. Όταν οι Ιταλοί επιδίωξαν εμπράκτως να παραβιάσουν την ελληνική κυριαρχία, δεν δάγκωσε τη γλώσσα του.

    Όταν ο Βενιζέλος είπε στους Έλληνες της Στρώμνιτσας «ελάτε εδώ, διότι πόλεμο με την Σερβία δεν κάνουμε για σας», επέλεγε, εν μέσω πολέμων και επεκτάσεων, ποιους απ’ όλους τους πολέμους θα διεξαγάγει, και ποιες απ’ όλες τις επεκτάσεις μπορεί να κάνει. Δεν καθόταν και κοίταζε άπραγος ενώ μειώνονταν η κρατική του κυριαρχία.

    Ο Δραγούμης, ο Βενιζέλος και ο Θεοτόκης, όταν είπαν στους Κρητικούς «ένωση γιοκ», το είπαν, όπως είπατε κι εσείς «μέχρι το 1912», και το είπαν συνειδητά, εννοώντας: θα πρέπει να περιμένετε λίγο, αλλά ερχόμαστε. (Βέβαια, το 1905 ο Βενιζέλος στο Θέρισο δεν έλεγε «ένωση γιοκ», έλεγε «ένωση τώρα». Σε κάθε περίπτωση, η ουσία ήταν ότι όλες αυτές οι αρνήσεις ήταν αρνήσεις τακτικής εν όψει επερχόμενων συγκρούσεων, κι όχι φοβικές αντιδράσεις).

    Ο Πλαστήρας κι ο Γονατάς που άφησαν τον Μουσολίνι να βομβαρδίσει την Κέρκυρα το 1923 είχαν μόλις δει τη χώρα τους να καταστρέφεται – είχαν κάποιους εύλογους περιορισμούς, δεν ήταν ηγέτες της «Ισχυρής Ελλάδας» όπως διακήρυσσε κάποιος που διετέλεσε και πρωθυπουργός της χώρας.

    Η μόνη περίπτωση που μία εχθρική πρόκληση δεν μετέβαλε το status quo (αν και αποδυνάμωνε τη χώρα πολιτικά, δεδομένου ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη βεβαιώθηκαν και πάλι για την ελληνική στάση) ήταν η αρπαγή της περιπόλου στις Καστανιές.

    Και κυρίως: Ασχέτως ιστορικών αντιστοίχων, τι σημαίνει «κηρύσσουμε ολοκληρωτικό πόλεμο στην παραμικρή παραβίαση εθνικού εδάφους»; Κανείς δεν είπε κάτι τέτοιο. Στην «παραμικρή» παραβίαση (φυσικά, όταν μία παραβίαση αλλάζει το status quo του Αιγαίου, πρέπει να κοροϊδεύει κανείς τον εαυτό του για να τη θεωρεί «παραμικρή») απαντά, μετά την εξάντληση των ρηματικών διακηρύξεων, με ανάλογη («παραμικρή») βία: ασκεί ένοπλη βία εκεί που παραβιάστηκε η κυριαρχία του. Και τον «ολοκληρωτικό πόλεμο» αναλαμβάνει, εάν θέλει κι επιθυμεί, να τον κηρύξει αυτός που κάνει την παραβίαση. Αλλιώς, ένα μέρος έχει το ελεύθερο να κάνει ό,τι θέλει, αρκεί να μην το «παρατραβάει». Αυτό λέγεται «salami tactics», αν δεν κάνω λάθος. Και έτσι, αυτός που υφίσταται την παραβίαση (κατά πάγια τακτική), βγαίνει και… προκλητικός, από πάνω. Απλή ερώτηση: εάν το όλο περιστατικό συνέβαινε αντίστροφα, σε ένα ζεύγος βραχονησίδων χώρας που δεν ήταν περίτρομη (ή δεν τελούσε υπό καθεστώς περιορισμένης κυριαρχίας), πώς θα είχε εξελιχθεί το περιστατικό; Πριν απαντήσετε, σας καλώ απλώς να θυμηθείτε τους (μεταπολεμικούς) «πολέμους του βακαλάου» στον Ατλαντικό.

  100. Γεράκι says:

    @STRATOS

    Δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν οι αριθμοί που προκύπτουν από τις λίστες που παρέθεσα καθώς θα έπρεπε να δικαιολογούν τουλάχιστον 20 μοίρες μαχητικών (δεν υπολογίζω τα αναγνωριστικά). Την αμέσως προηγούμενη περίοδο φαίνεται να διέθεταν τουλάχιστον 23 μοίρες δλδ πριν την αναδιοργάνωση του 1972, 7 πτέρυγες με 3 μοίρες συν 2 του Ικονίου με τα αναγνωριστικά εκεί που υπάγονταν να σχηματίζουν την 4η μοίρα. Η μικρή διαθεσιμότητα παλαιών α/φων, οι μεγάλες απώλειες (μόνο στα R/F-84F/G που το έχω πρόχειρο μετράω 221/125 δυστυχήματα/νεκρούς 20ετίας 1955-75) και η συνεχής ενσωμάτωση νέου αριθμού αλλά και νέων τύπων α/φων τους οδήγησαν σε αυτή την αναδιοργάνωση που φαίνεται ότι δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν προ εισβολής. Βλέπω πως εκτός από τις καραμπόλες μοιρών μεταξύ AJU και μετονομασίες, είχαν σημειωθεί και εσωτερική συγχώνευση μοιρών όπου συνηθέστερα η 2η και 3η μοίρα δημιουργούσε τη νέα 2η και η 3η μοίρα αν υπήρχε ήταν αναγνωριστικά. Από σύνθεση 23 μοιρών προ 1972, το 1974 όλες οι αναφορές δείχνουν ότι υπήρχαν 16 ενεργές μοίρες μαχητικών, 7 x F100, 2 x F104, 5 x F-5, 2 x F102, δλδ αριθμό αφ/ων όχι πάνω από 300, μάλλον λιγότερα.

    Αξιοπερίεργο και αυτό που μπερδεύει αν δεν διασταυρώσεις α/φη με μοίρες είναι πως ενώ έχουν δεκάδες εισαγωγές F-84Q/F, F-100C/F την περίοδο μετά το 1970 ως το 1974 αυτά φαίνεται να απαξιώνονται από τους ίδιους του Τούρκους, πχ τα F-84Q παρόλο που παραλαμβάνουν συνεχώς νέα και θεωρητικά θα έπρεπε να υπάρχουν και οι αντίστοιχες μοίρες δεν εμφανίζονται πουθενά το 1974 και οι 131-132-181 που υποτίθεται θα το είχαν το αντικατέστησαν με το F-100. Το δε F-100 που και από αυτό παρέλαβαν πολλές δεκάδες μεταξύ ΄70-74 θα δικαιολογούσε τουλάχιστον 1-2 μοίρες επιπλέον από τις 7.

    @ΑΛΑΣΤΩΡ

    Δικό σου είναι μονάχα ότι μπορείς να προστατεύσεις.

    @Προβοκάτωρ

    Επιβεβαιώνεις ξανά πόσο εμετική είναι η αξιολύπητη νοοτροπία που αντιπροσωπεύεις. Μάθε επιτέλους να διαφωνείς και να αμφισβητείς ως Έλληνας κι ας μην είσαι.

    @Κωνσταντίνος Τραυλός

    Εξαιρετικό σχόλιο

    @Αρματιστής

    Αγαπητέ, ενώ επί της ουσίας δεν διαφωνώ στο σχόλιο αναρωτιέμαι πόσο δίκαιο είναι, δλδ αν πετύχαιναν οι πρωτοβουλίες πολιτικής αφετηρίας ενώ δεν έπρεπε, τότε δεν θα διατυμπάνιζε ο κάθε Λυμπέρης και ο κάθε ένας από εμάς πόσο ιδιοφυείς ενέργειες στρίμωξαν κι επικράτησαν τελικά επί των Τούρκων και για αυτό του χρωστάμε επαίνους και λοιπά εις τον αιώνα τον άπαντα; Θα έλεγε κανείς ότι τα μπράβο ανήκουν πχ στον κάθε γίγαντα πρωθυπουργό Σημίτη;

    Στη δε παραπομπή σας ακριβώς αυτό βλέπω, ευθύνες που είναι γνωστές και δεν είναι μόνο πολιτικές, δεν μπορεί να μας φταίει ΜΟΝΟ η κάθε κυβέρνηση για την πλήρη ασυνεννοησία ή την απουσία διακλαδικότητας, ή το μπάχαλο που είδαμε όχι μόνο στην πολιτική αλλά και στη στρατιωτική έκταση της κρίσης.

    Επίσης, από όσα γνωρίζω δεν ισχύει η δικαιολογία, το γράφω πολύ ευγενικά, ότι λόγω μπαταριών έμεινε αφύλακτη η δυτική Ίμια ενώ δόθηκε εντολή δύο ομάδες ΜΥΚ να επανδρώσουν τις δύο νησίδες. Δεν είναι σοβαρά αυτά. Είναι ΝΤΡΟΠΗ κι ΑΣΕΒΕΙΑ στους άνδρες που πόνεσαν περισσότερο από όλους, τα παιδιά της ΜΥΚ που κουβάλησαν στους ώμους της εκείνη τη νύχτα όλο το ελληνικό ψυχολογικό βάρος, όλη την ευθύνη.

    Η δυτική Ίμια ΔΕΝ ΦΥΛΑΧΘΗΚΕ ΠΟΤΕ διότι δεν δόθηκε ποτέ εντολή φύλαξής της.

    Στις 29/1/1996 στις 13:00 κι ενώ περίμεναν πως και πως να σπάσει ο άνεμος μπας και σηκωθούν τα ε/π να μεταφέρουν τις δυνάμεις Κ/Δ στο σήμα διαγράφτηκε το «Δυτική Ίμια» με «Καλόλιμνο» από τον ΑΓΕΕΘΑ επειδή οι πολιτικοί του λένε ότι προχωράνε σε αποκλιμάκωση και θεωρεί πως έτσι συμβάλλει στο κλίμα αυτό. Εντολή φύλαξης και της δυτικής Ίμιας δόθηκε ΚΑΤΟΠΙΝ πληροφοριών ότι οι Τούρκοι θα επιδιώξουν ενέργεια κατάληψης στις 30 προς 31/1 και ήταν ήδη αργά. Να θυμίσω την λεπτομέρεια πως η επαφή ΜΥΚ με SAT δεν έγινε τα μεσάνυχτα 30 προς 31/1 κι όταν άρχισαν να σοβαρεύει το ενδεχόμενο και οι πληροφορίες να πάνε / να έχουν πάει οι Τούρκοι στην αφύλακτη, επειδή η ομάδα εκείνη είχε δώσει τις δικές της στο στοιχείο φύλαξης της ανατολικής και πήγε πρώτα στην ανατολική Ίμια, τη Μικρή κι όχι τη Μεγάλη που λέει στην περιγραφή του, όπου και ειδοποιήθηκε να μείνει εκεί διότι ουσιαστικά επιβεβαιώνονταν πως οι Τούρκοι είχαν πατήσει πόδι.

    Τέλος, η λεπτομέρεια φύλαξης σημαίας, ή όπου υπάρχει, ή τη σημεία την έβαλε ο δήμαρχος και κάτι ρεπορταζ και βίντεο πετσοκομμένα μόνο μπέρδεμα προκαλούν.

    Περί σημαίας: Οι Τούρκοι δημοσιογράφοι πήραν στις 27/1 από τη δυτική Ίμια τη σημαία που τοποθέτησε ο δήμαρχος, και οι SAT στις 31/1 από τη δυτική Ίμια πήραν τόσο τη σημαία που υψώθηκε από το περιπολικό μας P286 στις 28/1 όταν κατέβασε την τουρκική σημαία που είχαν τοποθετήσει οι τούρκοι δημοσιοκάφροι στις 27/1, όπως προφανώς πήραν και τη σημαία που τοποθετήθηκε από το συνεργείο Ντινόπουλου στις 29/1. Μετά από 2 δεκαετίες οι περισσότεροι ακόμα δεν έχουν πάρει είδηση τα όσα απλά περιγράφω στην προηγούμενη πρόταση.

    @Βελισαριος

    Αγαπητέ Βελισάριε, βλέπω τώρα που γράφω αυτό το σχόλιο ότι απάντησες, θα σου απαντήσω σε ξεχωριστώ σχόλιο, αύριο με τον καφέ.

  101. Γεράκι says:

    @STRATOS
    Αμέλησα να αναφέρω τη λεπτομέρεια πως στην αναδιοργάνωση της THK και στην εξαιρετικά σύντομη απαξίωση μεγάλων αριθμών νεοεισαχθέντων α/φων έπαιξε καθοριστικό ρόλο η προοπτική εισαγωγής νέων, σύγχρονων τύπων όπως πχ του F-5 αλλά κυριότερα του F-4E που άρχισαν να παραλαμβάνουν ακριβώς μετά την εισβολή στην Κύπρο και ολοκληρώθηκε σταδιακά μέχρι τον επόμενο χρόνο με 40 α/φη F-4E.

  102. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Γεράκι says:
    23 Αυγούστου 2019 στο 01:34
    «beggars cav´t be choosers»
    Στο δικό μου χωριό όμως,λένε και αυτό : «εκεί που μας χρωστούσανε,μας πήραν και το βόδι».

  103. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    ‘Ο Λυμπέρης μπορεί να διαχειρίστηκε λανθασμένα επιχειρησιακά και τακτικά ζητήματα (ή και όχι).’
    @ Βελισάριος (με σεβασμό και εκτίμηση)
    Σοβαρά τώρα, υπάρχει άνθρωπος (και μάλιστα γνώστης των στρατιωτικών θεμάτων) που προσπαθεί να βρει ελαφρυντικά για τον ναύαρχο Λυμπέρη;!
    Ξαναλέω η πολιτική ηγεσία της εποχής έχει τεράστιες ευθύνες αλλά δεν αποφάσισε αυτή για το που θα μπει φρουρά ή για τα υπόλοιπα λάθη που έγιναν και σε τακτικό επίπεδο (αφού ήταν άσχετοι). Επίσης ο ναύαρχος Λυμπέρης γιατί δεν εισηγήθηκε να μην βγει ο στόλος και μάλιστα μπροστά στις κάμερες; Γιατί δέχτηκε να είναι στην βουλή και όχι στο ‘πεντάγωνο’; Το ότι του το ζήτησαν είναι δικαιολογία. Γενικώς φάνηκε πως δεν ‘διάβασε’ σωστά ούτε τον εχθρό αλλά ούτε και τους προισταμένους του και φέρει κι αυτός βαρύτατες ευθύνες για το φιάσκο των Ιμίων.
    Στο βιβλίο του προσπαθεί να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα αλλά ο αναγνώστης μπορεί να διαπιστώσει (και με βεβαιότητα) το τι έγινε και το ποιος έφταιξε! Και από τους στρατιωτικούς δεν ήταν δυστυχώς μόνο ο ναύαρχος Λυμπέρης!
    Και ας μην φανεί πως εγώ με την σειρά μου προσπαθώ να βρω ελαφρυντικά για την τότε πολιτική ηγεσία!
    Ας είμαστε όλοι ακριβοδίκαιοι,αντικειμενικοί,αμερόληπτοι για να βγουν τα σωστά συμπεράσματα που θα μας βοήθησουν να γίνουμε καλύτεροι και να διορθώσουμε τα λάθη μας.

  104. ΥΠΟ says:

    Ατυχώς, στον ΑΤΤΙΛΑ Ι, με τον οποίον σχετίζονται κυρίως (αλλά όχι αποκλειστικά) τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο του Αντιπτεράρχου, δεν υπήρχαν πολιτικοί να τους φορτώσουμε ταις των στρατιωτικών βλακείες.
    Και το γράφω αυτό έχοντας μόλις διαβάσει το άρθρο του στρατηγού Μπαλτζώη, στο οποίο κάποιος αναφέρθηκε παραπάνω. Ο στρατηγός Μπαλτζώης καταλήγει με τρεις διαπιστώσεις, τις οποίες αν διαβάσει κανείς συμπεραίνει ότι και ο Τσώτσιλ να ήταν πρωθυπουργός στη θέση του Σημίτη, πάλι οι τούρκοι θα καταλάμβαναν τη νησίδα, και μπροστα΄στα μάτια των εκεί παραταγμένων ελληνικών ενόπλων δυνάμεων.

  105. Γεράκι says:

    Αγαπητέ Βελισάριε,

    Το η Κύπρος δεν είναι πολιτικά Ελλάδα φρόντισε να το θυμίσουν στους χουντικούς τόσο η κυπριακή πολιτική, όσο η τουρκική και η διεθνής. Τα κυριαρχικά δικαιώματα που πράγματι είχαμε φροντίσαμε χάριν χουντικών ιδιοφυιών να τα υπονομεύσουμε σε τέτοιο βαθμό που όταν ήρθε η ώρα να απαιτηθεί να τα προστατεύσουμε εγκλωβιστήκαμε σε διλήμματα που υπερέβαιναν κατά πολύ τη συνολική μας ισχύ τη δεδομένη στιγμή.

    Μπορεί ο ελληνισμός να έχει πράγματι περισσότερα, αν όχι αποκλειστικά, δικαιώματα στο κυπριακό έδαφος όπως και σε εδάφη που δεν συμπίπτουν με τα κρατικά σύνορα, λόγω ιστορικής παρουσίας αιώνων και κυριότερα λόγω εθνικής συνείδησης και σύνδεσης που χάνεται στα βάθη του χρόνου, όμως αυτά τα δικαιώματα και αυτή την πραγματικότητα δύναται να την υποστηρίξεις μέχρι εκεί που σου επιτρέπουν οι δυνάμεις σου. Στην προκειμένη περίπτωση οι ελλαδικές πολιτικές δυνάμεις αλληλοεξοντώθηκαν πολιτικά με το πραξικόπημα του Μακαρίου, συμπαρασύροντας και τις στρατιωτικές δυνάμεις ως παράγοντα ισχύος. Ακριβώς όπως γράφεις, την ευθύνη τη φέρει αποκλειστικά η χούντα ευθύς εξαρχής που ανέλαβαν παράνομα να αναλάβουν τη σωτηρία της Ελλάς και στην πορεία θεώρησαν ως απαύγασμα της σοφίας τους πως μπορούσαν να σώσουν και την Κύπρο μεταφέροντας κι εκεί τη χούντα τους.

    Το δίλημμα στο οποίο αναφέρομαι κι ότι μας εγκλωβίζουν οι Τούρκοι παγίως, στην κυπριακή περίπτωση ήταν πως για για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η, προσχηματικά έστω, νόμιμη επέμβαση προστασίας της κυπριακής συνταγματικότητας – τ/κ, έπρεπε ο ελληνικός παράγοντας αστραπιαία (α) ή να επιβάλλει πλήρη αίσθηση προστασίας ε/κ και τ/κ, αδιαμφισβήτητο αίσθημα ειρήνης κι ασφάλειας κι επαναφορά της συνταγματικής πολιτικής νομιμότητας, ώστε να καταστήσει την τουρκική προθυμία επέμβασης αχρείαστη και προβληματική, (β) ή να επιβάλλει το (α) με στρατιωτικά μέσα, εφόσον όμως η διαθέσιμη στρατιωτική δύναμη στην Κύπρο ήταν εξουδετερωμένη χάριν της χουντικής ευφυΐας, επιβαλλόταν η άμεση στρατιωτική ενίσχυση και υποστήριξη από την Ελλάδα, επιλογή που με τη σειρά τους γεννούσε νέα πιο περίπλοκα διλήμματα που ξεπερνούσαν κατά πολύ το ε/τ πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων.

    Τα νέα διλήμματα δεν περιορίζονταν στο κυπριακό πεδίο και το εάν είχαμε τη δυνατότητα προσβολής, ενίσχυσης κι υποστήριξης. Θεωρητικά είχαμε τέτοια δυνατότητα, έστω οριακά, λόγω απόστασης αλλά η δυνατότητα αυτή ήταν συγκριτικά με την τουρκική και μόνο στρατιωτική ικανότητα. Αν συνυπολογιστεί η εχθρική στάση των μεγάλων Αμερικανών και Βρετανών με τους δεύτερους μάλιστα να έχουν και τη νομιμοποίηση επέμβασης, δεδομένης της προηγούμενης εχθρικής στάσης αλλά και της τότε επίκαιρης υπό μορφή απειλών, αποτροπής, παρεμπόδισης και προειδοποιήσουν σε διπλωματικό επίπεδο αλλά και εμπράκτως, τότε η δυνατότητα επέμβασής μας αρχίζει να ξεθωριάζει και να χάνει το πρακτικό νόημά της. Συνολικά τα διλήμματα όλα κατέληγαν με ψυχρούς υπολογισμούς στο ότι το πιθανότερο κόστος απωλειών των επιλογών μας θα ήταν ανεπανόρθωτα και δυσανάλογα των προσδοκώμενων οφελών.

    Στην απόρρητη έκθεση της CIA εξάλλου που παραπέμπεις στο άρθρο φέρει την Τουρκία να έχει ξεκάθαρη αεροπορική υπεροχή όχι μόνο λόγω αριθμητικής υπεροχής, αλλά λόγω εγγύτητας. Βεβαίως τότε δεν είχαμε F-4E αλλά αποδεικνύεται πως δεν υπήρχε κανένας απολύτως σχεδιασμός αξιοποίησής του ως ικανό ποιοτικό οπλικό σύστημα επιβολής / αποτροπής τετελεσμένων. Υποψιάζομαι μήπως η αιτία πως δεν του έδωσαν την αξία που του δόθηκε μετέπειτα στηρίζεται σε λεπτομέρειες που τότε γνώριζαν και αγνοούμε ή παραβλέπουμε σήμερα επικρατώντας απόψεις περισσότερο θετικές – επιθετικές. ΘΑ τους σκίζαμε. Πχ περί απουσίας συστήματος ελέγχου πυρός, αναφέρεται και στο πόρισμα, αλλά δεν έχω δει να επιβεβαιώνεται ούτε να διαψεύδεται, ή περί πυρομαχικών που τρέχαμε να κλέψουμε από τη Σούδα, ή ακόμα πως μια αποστολή έστω αρκούσε για να ανατρέψει την κατάσταση, παραβλέποντας δεκάδες ΑΝ αρνητικών παραγόντων.

    Αυτό στο οποίο θεωρώ πως μας παγιδεύει παγίως η τουρκική προκλητικότητα, είναι το δίλημμα να επιλέξουμε μεταξύ δύο κακών, μεταξύ αδράνειας και αντίδρασης με τη δεύτερη να δείχνει χειρότερη από την πρώτη κυρίως λόγω συγκριτικής ισχύος η οποία δεν περιορίζεται στην στρατιωτική. Η σαλαμοποίηση, μιας που το ανέφερες, τους εύρους των δικαιωμάτων μας που διεκδικούν επιτυγχάνεται ακριβώς με τον εγκλωβισμό μας σε διλήμματα που μας επιβάλλει η αδυναμία αποτελεσματικής αντιμετώπισης νομιμοφανών τουρκικών διεκδικήσεων και η οποία με ψυχρούς όρους ωμής βίας δεν μπορεί να υποστηριχθεί αποτελεσματικά καθώς η αντίδραση στη νομιμοφανή τουρκική ενέργεια της προσδίδει ρόλο κι επιλογές νόμιμης άμυνας. Δεν έχει καμία σημασία πόσο υποκριτικό ή ηθικό ή δίκαιο είναι αλλά τι φαίνεται και πως χρησιμοποιείται. Εδώ κολλάει και στο πως εγκλωβιστήκαμε στα Ίμια που καταφέραμε σε στρατιωτικό επίπεδο να έχουμε επιθετικές μόνο επιλογές. Αντιθέτως αν φυλάσσονταν και η δυτική Ίμια, όπως προβλέφτηκε να φυλαχτούν και οι υπόλοιπες βραχονησίδες της περιοχής, θα είχαμε το αμυνόμενο ρόλο με το αντίστοιχο πλεονέκτημα και την ευθύνη επιθετικής ενέργειας στην πλευρά τους.

    Ομολογώ πως από την όλη διαφωνία προσωπικά έχω αναθεωρήσει κάποιες εντυπώσεις και το μέγεθος των ευθυνών των στρατηγών της χούντας. Παραμένει η εντύπωση πως πρακτικά δεν είχαν πολλές επιλογές αποκατάστασης της πραγματικότητας και κάθε ενέργεια θα πυροδοτούσε ολοένα και πιο αρνητικές για εμάς εξελίξεις. Θεωρώ δεδομένο πως εγκλωβιστήκαμε εκεί και ότι πρέπει να εξεταστεί το πως καταλήξαμε σε αυτή την κατάσταση, πολιτικές αστοχίες, ανεπαρκείς προβλέψεις, απουσία ρεαλιστικού πολιτικού στόχου και σχεδιασμού υποστήριξης, εναλλακτικά σχέδια κλπ Διότι το «θα τους σκίζαμε» και δεν μας άφησαν προδότες επαναλήφθηκε στα Ίμια όπως το βλέπω, και διόλου απίθανο να επαναληφθεί.

    @Αχέρων

    Στην Κύπρο ενώ είχαμε συμφωνήσει το χρέος προσπαθήσαμε να ανατρέψουμε τη συμφωνία, έτσι χάθηκε και το βόδι, για την ακρίβεια σώθηκε ότι μπορούσε να σωθεί, θα μπορούσε να χαθεί ολόκληρο. Εύκολα.

  106. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @Γεράκι

    ‘@ΑΛΑΣΤΩΡ Δικό σου είναι μονάχα ότι μπορείς να προστατεύσεις. ‘

    Συγγνώμη αλλά δεν κατάλαβα γιατί αναφέρεσε σε εμένα και τι ακριβώς εννοείς με την γνωστή και σωστή αυτή φράση.

    Διευκρίνησε σε παρακαλώ.

  107. Χρήστος Τ. says:

    Ενδιαφέρουσα η συζήτηση και ιδίως τα στοιχεία για την Τουρκική Αεροπορία.

    Εγώ αυτό που κρατάω από όλη την ανάλυση είναι ότι ούτε το 1974 ούτε το 1996 υπήρχε εμπιστοσύνη μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, ούτε οι πολιτικοί αλλά και ούτε οι στρατιωτικοί είχαν υψηλό επίπεδο για να μπορέσουν να διαχειριστούν δύσκολες καταστάσεις και τέλος και οι δύο ομάδες δεν εμπιστεύονταν καθόλου το επίπεδο των ενόπλων δυνάμεων.

    Δυστυχώς η αλήθεια είναι ότι είχαν δίκιο. Οι ένοπλες δυνάμεις (με ελάχιστες εξαιρέσεις) έχουν το ίδιο επίπεδο που έχει και το υπόλοιπο Ελληνικό Δημόσιο (για να μην πω χειρότερο). Στο επόμενο θερμό επεισόδιο με την Τουρκία του Ερντογάν πάλι θα ψάχνουμε για προδότες, mosad, cia κτλ…

  108. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    Αγαπητέ Βελισάριε

    Ευχαριστώ για την απόκριση. Διαφωνώ με την οπτική σου σε κάποια από τα ιστορικά γεγονότα (Κρητικό), και το ξέρεις, αλλά δεν είναι εδώ ο σωστός χώρος συζήτησής αυτού. Ας το αφήσουμε.
    Ας μιλήσουμε για τακτικές σαλαμιού. Υπάρχει μια τεράστια βιβλιογραφία επι του θέματος. Το πρόβλημα είναι ότι 99% αυτής της βιβλιογραφίας ασχολείται με πολίτικες μεγάλων πυρηνικών δυνάμεων. Στα πλαίσια αυτά μεταφέρθηκε ένας ορός που αρχικά είχε παρουσιαστεί για θέματα εσωτερικής πολιτικής, στα πλαίσια διεθνών σχέσεων. Σε διεθνολόγικο επίπεδο ήταν αποτέλεσμα του προβλήματος του πως μια πυρηνική δύναμη, η ΗΠΑ, μπορούν να αντιδράσουν σε συμβατική επίθεση από μια άλλη Πυρηνική δύναμη σε πεδία που δεν ήταν πρόδηλα κομμάτι του αμέσου κρατικού συμφέροντος τον ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα ήταν απόρροια του ψυχολογικού προβλήματος που είχε ο Κεννεντυ με το δόγμα ολοκληρωτικού πολέμου του Αϊζενχαουερ, και της ανάγκης κατευνασμού του φόβου των Ευρωπαίων συμμάχων ότι στο τέλος ο Αϊκ δεν θα έκαιγε την Νέα Υόρκη για το Βερολίνο.

    Αυτά καλά και ωραία αν είσαι πυρηνική δύναμη σε αντιπαράθεση με πυρηνική δύναμη. Εδώ δεν έχουμε ακόμα τέτοια κατάσταση. Μπορείς να πεις ότι ίσως έχει νόημα για μια αντιπαράθεση δυο συμβατικών δυνάμεων σε πλήρη συμβατική ισορροπία. Πάλι δεν έχουμε μια τέτοια κατάσταση. Και από ότι έχω διαβάσει στην βιβλιογραφία όταν έχεις να κάνεις με κατάσταση συμβατικής ανισορροπίας, η αδύναμη δύναμη δεν έχει την ευχέρεια να το παίξει Κεννεντυ. Καθότι κάθε υποχώρηση εκ αρνητικού αποτελέσματος σε τοπικό επίπεδο εκ των πραγμάτων χειροτερεύει την κατάσταση ανισορροπίας. Μόνο όταν το αδύναμο κράτος απειλεί με πόλεμο για το παραμικρό έχει κάποια δυνατότητα να λύση το θέμα σε ελεγχόμενη από αυτό κατάσταση. Ο μονός τρόπος να πείσεις σαν μικρό κράτος τον κόσμο ότι ένα θέμα είναι καίριο για τα κρατικά σου συμφέροντα είναι να είσαι πρόθυμο να καείς για αυτό.

    Και τώρα για τον «πόλεμο» του Μπακάλου. Φοβάμαι ότι σαν παράδειγμα έχει μηδενική σχέση με την ελληνο-τουρκική πραγματικότητα.

    Α) ήταν για αμιγώς θαλάσσιο ζήτημα (maritime issue) τα οποία γνωρίζουμε από αναλύσεις σε βάθος χρόνου έχουν εξαιρετική μικρή πιθανότητα να πάνε σε πόλεμο. Αν τα ελληνο-τουρκικά ήταν μόνο για ΑΟΖ θα είχε μια λογική παραλληλισμού. Τα ελληνο-τουρκικά, με υπαιτιότητα των Τούρκων είναι επι εδαφικού ζητήματος (territorial issue). Αυτά είναι τα κατεξοχήν πολεμογέννη ζητήματα των διεθνών σχέσεων.

    Β) Η Ισλανδία και Μεγ. Βρετάνια δεν έχουν ούτε το ιστορικό πολέμου που έχουν τα ελληνο-τουρκικά, ούτε ήταν σε κατάσταση διακρατικής αντιπαλότητας (interstate rivalry). Αυτό είναι μια μεγάλη διαφορά καθότι λείπουν τα ιδεολογικά και νοηματικά υπόβαθρα που διευκολύνουν την ανάβαση στα σκαλοπάτια του πολέμου. Ούτε οι Ισλανδοί, ούτε οι Βρεττανοί σοβαρά σκέφτονταν πολέμο. Το ίδιο δεν ισχύει στα ελληνο-τουρκικά.

    Γ) Το γεγονός ότι η Μεγ. Βρετάνια ήταν πυρηνική δύναμη, σε συνδυασμό με το Α και Β, συν την θέση της Ισλανδίας στο διεθνές σύστημα (δεν ήταν κράτος πάρια, αλα Γρενάδα) , έθεταν , λόγω του παράδοξου χαρακτήρα της στρατηγικής, όρια στο τι μπορούσε να κάνει η Βρετάνια.
    Οπότε φοβάμαι ότι δεν έχει ομοιότητες η κατάσταση και λίγα χρήσιμα μπορεί να διδάξει για τα ελληνο-τουρκικα. Είναι απείρως πιο πολεμογέννης η ελληνο – τουρκική σχέση από ότι ήταν η Βρετανό – Ισλανδική σχέση.

    Με Σεβασμό
    Κωνσταντίνος

  109. Γεράκι says:

    Σχετικά με τους Πολέμους του Μπακαλιάρου αξίζει να σημειωθεί, για όσους δεν γνωρίζουν, πως τέτοιου είδους διακρατικά προβλήματα ορισμού εύρους και υπεράσπισης κυριαρχικών δικαιωμάτων εκμετάλλευσης οδήγησαν το διεθνές δίκαιο της θάλασσας στη θέσπιση της ΑΟΖ που αντικατοπτρίζει και προσδιορίζει τα δικαιώματα Αποκλειστικής Αλιευτικής Ζώνης του εθιμικού δικαίου.

    Αυθαίρετες ερμηνείες εθιμικών κανόνων έφταναν σε σημείο όπου κράτη προσπάθησαν να επιβάλουν επέκταση εθνικής κυριαρχίας στα 200νμ ως να ήταν χωρική θάλασσα. Η κλασσική Αλιευτική Ζώνη εθιμικά ήταν 12νμ όταν ακόμα η Χωρική Θάλασσα ήταν 3νμ και μετέπειτα 6νμ. Τελικά η ΧΘ θεσπίστηκε στα 12νμ κι απορρόφησε την έννοια της ΑΖ, ενώ η ΑΟΖ θεσπίστηκε ώστε να απορροφήσει την έννοια της Αποκλειστικής Αλιευτικής Ζώνης που είχε εθιμικά εύρος 200νμ με σκοπό πάντα να υπάρχει θεσμικό νομικό πεδίο που καθορίζει δικαιώματα και υποχρεώσεις και να μην καταλήγουν σε στρατιωτικές συγκρούσεις ο αυθαίρετες ερμηνείες εθιμικών κανόνων.

    Ο αγώνας υπεράσπισης των δικαιωμάτων αλιείας της Ισλανδίας έγκειται στο πλαίσιο αυτό της ΑΑΖ που εξελίχθηκε στην ΑΟΖ κι είναι παράδειγμα δικαίωσης με όπλο το διεθνές δίκαιο έναντι ενός ισχυρότερου διπλωματικά και στρατιωτικά ανταγωνιστή.

    @ΑΛΑΣΤΩΡ

    Ήταν συμπληρωματικό στο σχόλιο περί πολέμου με εφαρμογή στο κυπριακό

    https://belisarius21.wordpress.com/2019/08/16/%ce%b1%ce%b5%cf%81%ce%bf%cf%80%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%b7-%ce%b9%cf%83%cf%87%cf%85%cf%83-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%ba%cf%85%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83-%cf%80%ce%bf%cf%83%ce%bf-%ce%bc%ce%b1%ce%ba%cf%81/#comment-9385

  110. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι το αεροσκάφος F-4E, σε αποστολή βομβαρδισμού, δεν μπορούσε να φτάσει στην περιοχή του προγεφυρώματος, πετώντας σε μικρό ύψος, αν απογειώνονταν από τις βάσεις της Κρήτης. Η απόσταση είναι της τάξης των 400νμ. Σε χαμηλό προφίλ, το α/φ μπορεί να επιχειρήσει σε αποστάσεις κάτω των 350νμ με ελάχιστο πολεμικό φορτίο (δύο βόμβες των 500 λιβρών) και το μέγιστο καύσιμο. Αν ήταν δυνατή η χρησιμοποίηση αεροδρομίου στη Ρόδο η απάντηση θα ήταν διαφορετική.
    Θα μπορούσε να φτάσει στο προγεφύρωμα, με το ίδιο φορτίο, χρησιμοποιώντας μικτό προφίλ, πλησιάζοντας δηλαδή σε μεγάλο ύψος και κατεβαίνοντας χαμηλά για τα τελευταία 100 νμ. Το φορτίο των δύο βομβών προφανώς επαρκεί για δύο το πολύ επιθέσεις. Αν προσπαθήσετε να βάλετε περισσότερες βόμβες ή να μειώσετε το μεταφερόμενο καύσιμο η αποστολή δεν βγαίνει ούτε και με αυτό το προφίλ, διότι το α/φ είναι ήδη πολύ κοντά στα μέγιστα επιτρεπτά βάρη. Σε αυτό το προφίλ το α/φ πρέπει να πετάξει σε beeline από τη βάση του προς το στόχο, άρα η διαδρομή του είναι προβλέψιμη από τον αντίπαλο.
    Τέλος, στο υψηλό προφίλ, όπου το α/φ θα πετάξει ψηλά και θα κατέβει μόνο όταν φτάσει πάνω από το στόχο για τις σχετικές ενέργειες, η εμβέλεια υπερβαίνει τα 400νμ και, σε αυτήν την περίπτωση. το α/φ μπορεί να μεταφέρει μεγαλύτερα φορτία (έξι βόμβες των 500 λιβρών και τους 4 Sparrow). Και πάλι ο σχηματισμός δεν μπορεί να αποκλίνει από το beeline, εκτός αν μειωθεί το φορτίο, οπότε μπορεί να εκτελεστεί πιο πολύπλοκο σχέδιο πτήσης.

    Στις αερομαχίες, τα πλεονεκτήματα που συνήθως αποδίδονται στο F-4E, εξουδετερώνονται πλήρως από τις πολύ περιορισμένες δυνατότητες του ραντάρ και των πυραύλων του, ειδικά των AIM-9B. Στο συγκεκριμένο σενάριο, τα ελληνικά F-4E θα υποχρεώνονταν, σε περίπτωση εμπλοκής, να μη χρησιμοποιούν μετάκαυση, με αποτέλεσμα η μάχη να εξελίσσονταν σε μικρές ταχύτητες, όπου το α/φ θα βρίσκονταν σε μειονέκτημα έναντι τόσο των F-5 όσο και των F-100. Επίσης ο περιορισμός στη χρήση του μετακαυστήρα σημαίνει ότι δεν θα είχαν τη δυνατότητα να διακόψουν την εμπλοκή κατά βούληση, δεδομένου ότι η βάση του Ικονίου απέχει μόλις 165 νμ από τις κυπριακές ακτές και οι τούρκοι μπορούσαν να πετάξουν όλη σχεδόν την αναχαίτηση σε μετάκαυση.

    Ωστόσο, έμπειρα πληρώματα που ξέρουν πώς να σχεδιάσουν την αποστολή τους, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση του ήλιου, τις συνθήκες φωτισμού και τις ατμοσφαιρικές συνθήκες, που το καλοκαίρι επιδρούν και στη διάδοση της ακτινοβολίας ραντάρ (δημιουργώντας συνθήκες anaprop), μπορούν να ανταπεξέλθουν. Επιθέσεις μπορούν να γίνουν και τη νύχτα. Μάλιστα, εκείνη την εποχή, οι πιλότοι των Phantom και των Buccaneer του βρετανικού ναυτικού εντυπωσίαζαν τους πάντες καθώς ειδικεύονταν σε νυχτερινές επιθέσεις εναντίον πλοίων από μηδενικό ύψος.
    Με απλά λόγια, το F-4E ούτε καλό αεροπλάνο ήταν και σε καμμιά περίπτωση δεν ήταν «το» κατάλληλο για δράση στην Κύπρο. Και σαφώς δεν υπήρχε πρόθεση υπεράσπισης της Κύπρου. Αν υπήρχε θα το ξέραμε. Γιατί η ΠΑ θα είχε φροντίσει να αποκτήσει δυνατότητα ανεφοδιασμού στον αέρα και μερικά Μιράζ 5.
    Κλείνοντας, να πούμε ότι η άποψη που εγώ αντιλαμβάνομαι ότι διαπνέει το άρθρο του αντιπτεράρχου, είναι αυτή που εξαρτά την αποτελεσματικότητα της αεροπορικής
    ισχύος από τον αριθμό των αποστολών που μπορεί μια αεροπορία να παράγει. Θα αντιτείνω ότι η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το επίκαιρο των αποστολών. Ήτοι από τη δημιουργία υποδομής συντονισμού χερσαίων-ναυτικών-αεροπορικών δυνάμεων. Η εφαρμογή της αεροπορικής ισχύος στον κρίσιμο χρόνο, πχ ενώ το δεύτερο αποβατικό κύμα σέρνεται προς την ακτή με ταχύτητα κάτω των 10 κόμβων, ή ενώ τα τουρκικά άρματα πλησιάζουν την Κερύνεια (διότι, Rockeye υπήρχαν) μπορεί κάλλιστα να φέρει τη νίκη σε επίπεδο combined arms. Τώρα αν πούμε ότι δεν βρίσκαμε κατάλληλους στόχους στην Κύπρο θα δημιουργήσουμε την εντύπωση ότι δεν μπορούμε να βρούμε τον παπά στην εκκλησία, και αυτή δεν είναι καλή εντύπωση.

  111. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @Αρτέμιος
    « τα ελληνικά F-4E θα υποχρεώνονταν, σε περίπτωση εμπλοκής, να μη χρησιμοποιούν μετάκαυση, με αποτέλεσμα η μάχη να εξελίσσονταν σε μικρές ταχύτητες, όπου το α/φ θα βρίσκονταν σε μειονέκτημα έναντι τόσο των F-5 όσο και των F-100. »

    F-100;
    Μήπως εννοείς F-102;

  112. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    Πηγές για τα ενδιαφέροντα στοιχεία/νούμερα που δίνετε;

    Επίσης, ‘Με απλά λόγια, το F-4E ούτε καλό αεροπλάνο ήταν και σε καμμιά περίπτωση δεν ήταν «το» κατάλληλο για δράση στην Κύπρο.’

    Αν το F-4E δεν ήταν καλό αεροπλάνο ή κατάλληλο, τότε ποιο ήταν;

    Ελπίζω να μην παρεξηγηθούν οι ερωτήσεις μου.Καλοπροαίρετα ρωτάω.

  113. STRATOS says:

    @ ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    Αυτά που αναφέρεις για την ακτίνα ενέργειας του F-4E είναι εκτός πραγματικότητας.

    Τα αναγνωριστικά RF-4E για χρόνια απογειωνόντουσαν από την Λάρισα(!!!) εξοπλισμένα με 3 εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου και 4 βλήματα Sidewinder, κάναν αποστολή φωτοαναγνώρισης πάνω από την Κύπρο!! και επιστρέφαν για ανεφοδιασμό στις Βάσεις της Κρήτης!! Μιλάμε για τεράστιες αποστάσεις. Οι τούρκοι εννοείται ότι δεν κατάφεραν ποτέ να τα αναχαιτίσουν!!! ακόμη και όταν εντάξανε τις τελευταίες εκδόσεις του F-16 στην δύναμη τους!!

    Τα F-4E του Ηρακλείου, το καλοκαίρι του 1974 ήταν όλα εξοπλισμένα με 6 βόμβες 227kg, 4 βλήματα AIM-7E2 sparrow και 3 εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου και δεν είχε αναφερθεί κανένα πρόβλημα με την ακτίνα ενέργειας, να πάνε να χτυπήσουν το τουρκικό προγεφύρωμα στην Κύπρο. Είχαν και κάλυψη από 2 F-4E σε ρόλο αεράμυνας που ήταν εξοπλισμένα με 8 βλήματα αέρος-αέρος (4 x AIM9, 4-AIM-7) το καθένα!!! Η δύναμη των 9 Phantom δηλαδή που θα επιχειρούσαν από το Ηράκλειο, είχε επάνω της 44 βλήματα άερος-αέρος για αυτοπροστασία!!!!!!!!!!!!!!

    Επίσης το ποιο ωραίο από αυτά που έγραψες είναι ότι το F-4E είναι 1 κακό αεροσκάφος(!!) και ότι το ραντάρ του είχε περιορισμένες δυνατότητες!!!χαχαχα ξέχασες να αναφέρεις ότι τα τουρκικά F-5, F-100, F-102, F-104 είχαν ραντάρ AESA!!!

    Βασικά τα F-5/F-100 δεν είχαν ρανταρ!! και τα F-102/F-104 είχαν ραντάρ που οι δυνατότητες του ήταν το 1/100 (επιεικώς) αυτών του APQ-120 του Phantom που είχε εμβέλεια αποκάλυψης πάνω από 80 ναυτικά μίλια!!

    Όλα τα F-4E (ακόμη και αυτά που είχαν αποστολή κρούσης!!) ήταν εξοπλισμένα με 4 x AIM-7E2 BVR βλήματα που θα εκτελούσαν όποιον αντιδρούσε, από απόσταση, χωρίς να καταλάβει τίποτε(πλήρης απουσία RWR από τα τουρκιά μαχητικά τότε)..

    Ακόμη και αυτό που αναφέρεις για εμπλοκή σε κλειστή αερομαχία, κανένα μαχητικό από τα τότε τουρκικά F-5/F-102/F-104G/F-100 δεν είχε την δυνατότητα εμπλοκής με το Phantom πάνω από την Ανατολική μεσόγειο, καθώς υστερούσαν δραματικά τόσο σε ευελιξία, ισχύ κινητήρων, όσο και οπλισμό και επίγνωση τακτικής κατάστασης (διμελές πλήρωμα το Phantom και εκπληκτικό σύστημα ναυτιλίας-επίθεσης-άφεσης οπλισμού). Το κυριότερο, οι τούρκοι χειριστές αγνοούσαν πλήρως τις σύγχρονες τακτικές εναέριας μάχης.

    Επιπλέον μάλλον τα έχετε μπερδέψει λιγάκι και νομίζετε ότι η τουρκική αεροπορία είχε δυνατότητα να κόβει βόλτες πάνω από την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο για κανένα 3ώρο σε κάθε έξοδο!! Η ακτίνα ενέργειας των αεροσκαφών της τουρκικής αεροπορίας ήταν πολύ περιορισμένη (τα F-5 δεν εμφανίστηκαν ποτέ στην περιοχή), απλώς είχε μία λίγο μεγαλύτερη ευκαιρία σε σύγκρισή με την Ελληνική ΠΑ να επιχειρεί στην Κύπρο, απογειώνοντας αεροσκάφη από το Ικόνιο και την Αττάλεια.

    Η διαφορά του F-4E Phantom με ότι υπήρχε εκείνη την Εποχή στην περιοχή, ήταν χαώδης και ακόμη ποιο χαώδης ήταν η διαφορά στην εκπαίδευση που είχε λάβει 1 τεράστιος αριθμός Ελλήνων χειριστών (42!!) στην Αμερική από τους καλύτερους εκπαιδευτές του κόσμου (πράγμα που είχε καταλυτικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και εξέλιξη της ΠΑ τα χρόνια που ακολούθησαν…..άλλη μια κληρονομιά της κακιάς χούντας).

  114. Κων/νος says:

    Πολλά συγχαρητήρια και στις 2 πλευρές για τα επιχειρήματα τους κ τον τρόπο που τα εκφράζουν.
    Εγώ σαν απλός αναγνώστης ακόμα δεν έχω πειστεί αν τελικά καλά κάναμε κ διαφυλάξαμε μαχητικά κ κυριότερο πιλότους από μια επίθεση με ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας ή χάσαμε μια ευκαιρία να δείξουμε την αποφασιστικότητα μας κ τη δύναμη μας σαν κράτος.
    Φυσικά και θα προτιμούσα να πειστώ για το δεύτερο όπως κ όλοι οι Έλληνες ελπίζω.
    Ξανά συγχαρητήρια στη σελίδα.
    Είσαστε το επίπεδο που όλοι ξέρουμε ότι υπάρχει στη χώρα μας.

  115. @Γεράκι says:
    28 Αυγούστου 2019 στο 02:47

    ?

  116. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @STRATOS

    ‘Όλα τα F-4E (ακόμη και αυτά που είχαν αποστολή κρούσης!!) ήταν εξοπλισμένα με 4 x AIM-7E2 BVR βλήματα που θα εκτελούσαν όποιον αντιδρούσε, από απόσταση, χωρίς να καταλάβει τίποτε(πλήρης απουσία RWR από τα τουρκιά μαχητικά τότε)..’

    Το ερώτημα εδώ φίλτατε STRATOS είναι πως θα γνώριζαν οι Έλληνες χειριστές με σιγουριά και βεβαιότητα πως το ίχνος που έχουν εγκλωβίσει στο ραντάρ τους είναι τούρκικο αεροσκάφος κι όχι Αμερικάνικο ή Αγγλικό αφού πιθανότατα υπήρχαν Αμερικάνικα μαχητικά από αεροπλανοφόρο και πιθανότατα Αγγλικά αεροσκάφη από την βάση στην Κύπρο;

    ‘Ακόμη και αυτό που αναφέρεις για εμπλοκή σε κλειστή αερομαχία, κανένα μαχητικό από τα τότε τουρκικά F-5/F-102/F-104G/F-100 δεν είχε την δυνατότητα εμπλοκής με το Phantom πάνω από την Ανατολική μεσόγειο, καθώς υστερούσαν δραματικά τόσο σε ευελιξία, ισχύ κινητήρων, όσο και οπλισμό και επίγνωση τακτικής κατάστασης (διμελές πλήρωμα το Phantom και εκπληκτικό σύστημα ναυτιλίας-επίθεσης-άφεσης οπλισμού). Το κυριότερο, οι τούρκοι χειριστές αγνοούσαν πλήρως τις σύγχρονες τακτικές εναέριας μάχης.’

    Εδώ μια μικρή διευκρίνηση σχετικά με πιθανή αερομαχία F-5 vs F-4. Έχοντας μιλήσει πριν πολλά χρόνια με Έλληνα υποσμηναγό πιλότο F-5, μου είπε πως σε συγκεκριμένα ύψη το F-5 έχει το πλεονέκτημα σε σχέση με το F-4 και πως μία φορά σε ασκήσεις με Αμερικανικά F-16 κατάφερε να νικήσει έναν Αμερικάνο πιλότο ο οποίος μάλιστα ήταν μέσα στα τρελά νεύρα όταν προσγειώθηκε αφού δεν μπορούσε να πιστέψει και να δεχτεί το τι είχε συμβεί! Επίσης απ’όσο γνωρίζουμε εκείνες τις ημέρες ένα δικό μας F-5 ‘πήρε την ουρά ενός F-4J(;) πάνω από το Αιγαίο (εικονική αερομαχία με την έννοια δεν υπήρξαν πραγματικά πυρά).Σωστά πάντως αναφέρεις πως κατά 99% ‘οι τούρκοι χειριστές αγνοούσαν πλήρως τις σύγχρονες τακτικές εναέριας μάχης.’ γιατί σε πολλές περιπτώσεις μεγαλύτερη σημασία έχει η ικανότητα του πιλότου παρά το αεροπλάνο που πετά.

  117. Γεράκι says:

    Προβοκάτωρ, αφορούσε το αμέσως προηγούμενο σχόλιό σου που μου φάνηκε ότι εννοούσες εμένα, αν όχι τότε mea culpa.

  118. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    @ΑΛΑΣΤΩΡ

    Έχω μια μόνο πηγή, το TO 1-F-4E-1, το οποίο υπάρχει στο ίντερνετ, πχ εδώ

    http://www.f4phantom.com/docs/F4Manual-1979-T-O-1F-4E-1-Flight-Manual-USAF-Series-F-4E-Aircraft.pdf

    Όσον αφορά το ποιό είναι το κατάλληλο αεροπλάνο η απάντηση εξαρτάται από τη χρονική περίοδο που αναφέρεσαι. Σήμερα μπορείς να πεις ότι κατάλληλο είναι ένα F-16 με σύμμορφες δεξαμενές. Για τις δεκαετίες του ’60, ’70 και ’80 θεωρώ ότι κατάλληλα ήταν τα γαλλικά μαχητικά, Μιράζ 3, Μιράζ 5 και Μιράζ F1A, με υποστήριξη εναέριου ανεφοδιασμού. Τα Μιράζ μπορούσαν να εντοπίσουν τα Φάντομ σε τετραπλάσιες αποστάσεις από ότι τα Φάντομ τα Μιράζ. Αλλά, υπάρχει και η πιθανότητα, αυτά που λέω να είναι εκτός πραγματικότητας.

    @ΑΧΕΡΩΝ

    Καλησπέρα φίλε Αχέροντα. Τα F-100 εννοούσα. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι τα F-102 ήταν διακοσμητικά (λόγω του οπλισμού τους που αποτελείτο αποκλειστικά από τα, κατά γενική ομολογία αναποτελεσματικά Falcon-δεν είχαν πυροβόλο). Η μόνη δουλειά που μπορούσαν να κάνουν για τους Τούρκους είναι να προσπαθήσουν να υπερασπίσουν τουρκικά αεροδρόμια από νυχτερινές επιθέσεις ελληνικών μαχητικών.

  119. STRATOS says:

    @ ΑΛΑΣΤΩΡ

    Συμφωνώ με τις παρατηρήσεις σου αλλά αυτό είναι πρόβλημα των Αμερικάνων και των Άγγλων αν θέλαν να παρεμποδίσουν Ελληνικά μαχητικά που πηγαίναν στην Κύπρο. Θα ήταν δικό τους πρόβλημα και κρίμα να καταρριφθούν από συμμαχικά αεροσκάφη και να γελάν οι Σοβιετικοί με τα χάλια του ΝΑΤΟ (κάτι που ούτος η άλλος επεδίωκαν οι σοβιετικοί και το κατάφεραν εν μέρη με την διάλυση της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ).

    Επίσης εδώ εξετάζουμε την δυνατότητα επέμβασης της Ελληνική Αεροπορίας στην Κύπρο και προσβολή των τουρκικών δυνάμεων εισβολής.

    Αντίστοιχο πρόβλημα θα είχαν οι τούρκοι αν απογειωνόντουσαν να αναχαιτίσουν άγνωστα ίχνη…δηλαδή να εμπλακούν με αμερικάνικα και βρετανικά αεροσκάφη που πετούσαν στην περιοχή, εκτός αν είχαν διαβεβαιώσεις και υπόγεια συνεργασία??..

    Κάτι άλλο πολύ σημαντικό είναι ότι στο βιβλίο του πτεράρχου Π.Μήτσαινα « Ελληνικά φτερά στην Κύπρο 1964-1974» γίνεται αναφορά στην πλήρη κινητοποίηση της ΠΑ κατά την διάρκεια της αποστολής ΝΙΚΗ την νύχτα της 21 προς 22.Ιουλίου.1974 μέχρι τα ξημερώματα (επιστροφή όλων των μεταγωγικών), με αποστολές περιπολίας Ελληνικών F-102, F-4E ενώ λίγο πριν ξημερώσει απογειώθηκαν και τα F-5 του Ηρακλείου………μάλιστα αναφέρεται ότι τα F-4E & F-102 είχαν στήσει CAP (περιπολία), 180 ναυτικά μίλια από το ανατολικό άκρο της Κρήτης!!!! Με άλλα λόγια κάλυπταν μεγάλο μέρος της διαδρομής μέχρι την Κύπρο.

    Τα Ελληνικά αναχαιτιστικά δεν τόλμησε να τα ενοχλήσει κανείς….

    Αντίστοιχες αποστολές κάλυψης θα γινόντουσαν και σε περίπτωση απογείωσης των F-84F

    Στο δεύτερο ερώτημα σου…τα Ελληνικά F-4E ήταν η καλύτερη έκδοση του Phantom που κατασκευάστηκε ποτέ καθώς ήταν αυτά που φέραν τα slats ελιγμών στα χείλη προσβολής της πτέρυγας (πρόγραμμα Agile Eagle 1 & 2) . Ούτε τα αμερικάνικα F-4E είχαν αυτή την τροποποίηση!! καθώς ήταν παλαιότερης κατασκευής από τα Ελληνικά F-4 και απέκτησαν αργότερα slats όταν η USAF παρήγγειλε τα ανάλογα κιτ για τροποποίηση των αεροσκαφών after production..

    Τα αμερικάνικα ναυτικά F-4S δεν είχαν καμία σχέση σε ευελιξία τα Ελληνικά F-4E. Ήταν τραγικά κατώτερα. Και για αυτό τα Ελληνικά F-5 κάναν πλάκα μαζί τους (σε κλειστή αερομαχία) στο Αιγαίο το 1974.

    Το F-5 είναι πολύ καλό αεροσκάφος αλλά δεν έχει ραντάρ (είναι δέσμιο της καθοδήγησης ραντάρ εδάφους). Επιπλέον τα F-5 έχουν πολύ μικρή ακτίνα δράσης και οπλισμό μόλις 2 sidewinder, την στιγμή που το F-4E μετέφερε 8 πυραύλους αέρος-αέρος και τα τελειότερα ραντάρ και ηλεκτρονικά της εποχής!!

    Σε ευελιξία ίσως είναι το μόνο σημείο που μπορεί να συγκριθεί με το F-4E σε συγκεκριμένα ύψη και ταχύτητες.

    Τα τουρκικά F-5 επιφυλακής (Αττάλεια) δεν μπόρεσαν να αναχαιτίσουν τα Ελληνικά Noratlas (τεράστιοι και εύκολοι αργοκίνητοι στόχοι). Το να αναχαιτίσουν τα Ελληνικά F-4E είναι απλός σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

  120. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ ΑΡΤΕΜΙΟΣ
    ‘Όσον αφορά το ποιό είναι το κατάλληλο αεροπλάνο η απάντηση εξαρτάται από τη χρονική περίοδο που αναφέρεσαι.’
    Μα εσύ είπες ‘Με απλά λόγια, το F-4E ούτε καλό αεροπλάνο ήταν και σε καμμιά περίπτωση δεν ήταν «το» κατάλληλο για δράση στην Κύπρο.’ άρα αναφέρομαι στο καλοκαίρι του 1974.
    Και ξαναρωτώ: αν το F-4E δεν ήταν καλό και κατάλληλο για δράση στην Κύπρο το 1974 τότε ποιο ήταν; Γιατί αντίστοιχό του (για να μην πω καλύτερο του) τότε στην περιοχή δεν νομίζω να υπήρχε!
    ΥΓ Ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις σου και την πηγή που έδωσες.

  121. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ STRATOS

    ‘Αντίστοιχο πρόβλημα θα είχαν οι τούρκοι αν απογειωνόντουσαν να αναχαιτίσουν άγνωστα ίχνη…δηλαδή να εμπλακούν με αμερικάνικα και βρετανικά αεροσκάφη που πετούσαν στην περιοχή, εκτός αν είχαν διαβεβαιώσεις και υπόγεια συνεργασία??.. ‘

    Εσύ λες βρε STRATOS να μην υπήρχε συνεννόηση και συνεργασία;

    Και μιας και αναφέρθηκες σε βιβλία, μπορείς εσύ ή κάποιος άλλος να με βοηθήσει να βρω βιβλία σχετικά με αυτά που συζητάμε μιας που σχεδόν πάντα είναι ‘μη διαθέσιμα,out of print/εξαντλημένα’ κτλ; Ευχαριστώ.

  122. ΑΡΤΕ\ says:

    @ ΑΛΑΣΤΩΡ

    Ναι κι εγώ έχω την απορία που τα διαβάζετε αυτά που γράφετε. Ότι τα Φάντομ «θα εκτελούσαν» με τα ΑΙΜ-7Ε, ότι έχουν ικανότητα BVR, ότι δεν αναχαιτίζονται ή ότι πλεονεκτούν έναντι των άλλων σε κλειστή αερομαχία. Πηγές;

  123. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    @ ΑΛΑΣΤΩΡ

    Θεωρώ ότι έχω απαντήσει για όλες τις περιόδους. Αλλά για να δούμε…δεκαετία ’70…..μπλαμπλαμπλα…. το Μιράζ 5 !!!

  124. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ ΑΡΤΕ\
    Και σε μένα γιατί αναφέρεσε; Που είπα εγώ αυτά που λες;

  125. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    Διευκρινίζω ότι κατά την γνώμη μου,τα F-4E δέν έπρεπε να επιφορτισθούν με αποστολή βομβαρδισμού του προγεφυρώματος σε πρώτη φάση,αλλά έπρεπε να μείνουν στην συνοδεία των F-84F.
    Τώρα,σε ότι αφορά την ενδεχόμενη καταδίωξη των F-4E από τουρκικά μαχητικά,έχω να κάνω τις εξής παρατηρήσεις;

    α)F-102 : Δέν μπορούσαν να επλακούν λόγω περιορισμών στα 4G λόγω κοπώσεως,και λόγω των ανεπαρκειών των AIM-4,δέν μπορούσαν να καταδιώξουν,λόγω περιορισμών στην ταχύτητα κάτω του Mach 1,(πἀγια οδηγία την εποχή εκείνη),και λόγω περιορισμών ακτίνας δράσεως,ακόμα και με περιορισμένη μετάκαυση,απαραίτητη για υψηλή υποηχητική ταχύτητα.

    β)F-100 : Συμφωνώ ότι τα F-102 /AIM-4 δέν ήταν ουσιαστικός αντίπαλος,αλλά και τα F-100 δέν νομίζω ότι ήταν πολύ καλύτερα,δέν είμαι κἂν βέβαιος ότι έφεραν ΑΙΜ-9.
    Εξάλλου,οἱ Τούρκοι τα είχαν ενταγμένα σε μοίρες Διώξεως/Βομβαρδισμού αποκλειστικά.
    Ακόμη,με πλήρη μετάκαυση,είχαν τον ίδιο λόγο ώσεως προς βάρος με το F-4E χωρίς μετάκαυση.

    γ)F-5A : Μάλλον ὁ μόνος ουσιαστικός κίνδυνος,αλλά υπό πολλές προϋποθέσεις,όπως ἡ προθυμία κλειστής εμπλοκής των F-4,ἢ ἡ περίσχεση τους.
    Δέν ξέρω με πόση αποφασιστικότητα θα συνέχιζαν για merge με τα Φάντομ,έχοντας αντιληφθεί ΑΙΜ-7 να τους έρχονται κατά μέτωπον.
    Ακόμη,και για τα F-5 Α/Β ισχύει ὁ περιορισμός μέγιστης ταχύτητας και ακτίνας δράσεως.

  126. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    Πρέπει να έχουμε υπόψη ότι πολλά από τα όπλα στα οποία αναφέρεται το άρθρο, έχουν δοκιμαστεί σε πολεμικές συνθήκες και οι επιδόσεις τους είναι διεθνώς γνωστές. Πχ το ΑΙΜ-7Ε2 χρησιμοποιήθηκε από τους αμερικανούς στην επιχείρηση LINEBACKER στο Βιετνάμ, επιδεικνύοντας ποσοστό επιτυχίας 12%. Εκτοξεύτηκαν 281 πύραυλοι και πέτυχαν 34 καταρρίψεις. Από αυτούς τους 281 πυραύλους 28 εκτοξεύτηκαν σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 5νμ (αποστάσεις θεωρούμενες από ορισμένους BVR) αλλά μόνον οι δύο ευστόχησαν, δλδ ποσοστό επιτυχίας 7%. Νομίζω ότι ενόψει αυτών θα έπρεπε κανείς να είναι πιο επιφυλακτικός αντί για απόλυτος.

  127. STRATOS says:

    @ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    Το Mirage IIIE (ανώτερη έκδοση από το Mirage 5 που αναφέρεις) είχε δοκιμαστεί από την Ελληνική πολεμική αεροπορία το 1968, όταν η (κακιά αμερικανόδουλη!!) χούντα βλέποντας στην κρίση του 1967 τους αμερικανούς να μην παραδίδουν κρίσιμα υλικά στην ΠΑ (όπως ελαστικά μαχητικών F-84F) ξεκίνησε αμέσως διαδικασίες για απεξάρτηση από τους αμερικάνους και εξέτασε παραγγελία γαλλικών μαχητικών και άλλων οπλικών συστημάτων.

    Οι 2 Έλληνες χειριστές που είχαν δοκιμάσει το Mirage IIIE είχαν αποφανθεί ότι ήταν ένα πολύ καλό μαχητικό που δεν προσέφερε όμως πολύ περισσότερα από το F-5A που πετούσαν τότε.

    Τελικά η χούντα ως γνωστόν παρήγγειλε αργότερα τα Mirage F-1CG κατά πολύ ανώτερα των MirageIII/5.

    Στο βιβλίο ¨Άγνωστοί στρατιώτες 2” ο σμηναγός Τσούρας αναφέρει ότι το Mirage F-1CG ήταν εκπληκτικό μαχητικό σε ελιγμούς μάχης, αλλά το ραντάρ του ήταν ΨΕΥΤΙΚΟ και δεν ανταποκρινόταν στις προδιαγραφές που υποσχόταν ο κατασκευαστής, ενώ κάνει συγκρίσεις με το ραντάρ του Phantom για το οποίο αναφέρει ότι είχε τεράστιες δυνατότητες για την εποχή και η εμβέλεια αποκάλυψης στόχων (στην πράξη) ήταν πολύ ανώτερη από αυτή που έδινε ο κατασκευαστής!! (πράγμα που επαληθεύουν και πολύ βετεράνοι αμερικάνοι χειριστές Phantom, αν διαβάσεις σχετική βιβλιογραφία).

    Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ισραηλινή Αεροπορία που είχε τεράστια εμπειρία με τα Mirage III, μετά από κάποιο σημείο αφαίρεσε τα radar από τα αεροσκάφη (ως παντελώς άχρηστα) και τοποθέτησε στην θέση τους τσιμεντένια αντίβαρα!!, ενώ άλλαξε τις τακτικές της χρησιμοποιώντας μικτούς σχηματισμούς F-4E/ Mirage III όπου τα F-4E είχαν και το ρόλο των ιπτάμενων κέντρων διοίκησης, με την εικόνα του εκπληκτικού ραντάρ τους APQ-120 και το διμελές πλήρωμα κατεύθυναν και τα τυφλά Mirage III στις αερομαχιές.

    Επομένως σε καμία περίπτωση δεν ισχύει ότι τα MirageIII/5 είχαν καλύτερο ραντάρ (με τετραπλάσια ακτίνα αποκάλυψης!!) από τα F-4E .

    Το μαχητικό που μπορούσε να αλλάξει την πορεία της Ιστορίας το 1974 ήταν το F-4E και οι επιτελείς της ΠΑ είχαν αναφέρει ότι το Phantom αγοράστηκε ειδικά για να μπορούμε να επέμβουμε στην Κύπρο..

    Επίσης η ΠΑ ούτε σήμερα έχει ιπτάμενα τάνκερ και ούτε έχει το στρατηγικό βάθος για να χρησιμοποιήσει τέτοια αεροσκάφη.

  128. STRATOS says:

    @ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    Οι Αμερικάνοι χειριστές έχουν εξηγήσει πολλές φορές γιατί ο AIM-7 είχε τόσο χαμηλό επίπεδο ευστοχίας στο βιετνάμ.

    Ο λόγος είναι για να αποφύγουν κατάρριψη Blue on Blue λόγω της ταυτόχρονης εμπλοκής 100δων αμερικάνικων μαχητικών σε διάφορες αποστολές πάνω από το Βιετνάμ.

    Όπως πολύ σωστά αναφέρεις ελάχιστοι πύραυλοι Aim-7 sparrow εκτοξεύτηκαν στο Βιετνάμ σε συνθήκες BVR (για τις οποίες είχε σχεδιαστεί ο πύραυλος) για ακριβώς αυτό το λόγο, ότι έπρεπε να κάνουν οπτική αναγνώριση του στόχου πρώτα. Αυτομάτως δηλαδή ακύρωναν τα πλεονεκτήματα του εκπληκτικού radar του Phantom και των πυραύλων BVR.

    Μάλιστα πολλοί αμερικάνοι χειριστές αναφέρουν ότι στην ένταση της κλειστής αερομαχίας πολλές φορές εκτόξευαν τους AIM-7 εκτός φακέλου εμπλοκής του πυραύλου (σε πολύ κοντινή απόσταση από τον αντίπαλο που δεν προλάβαινε να οπλίσει ο sparrow), 1 άλλος λόγος για τα φτωχά αποτελέσματα..

    Επιπλέων βλέποντας οι Βοριοβιετναμέζοι χειριστές την εκτόξευση του AIM-7 από κοντινή απόσταση (εκτός φακέλου εμπλοκής), είχαν μάθει να τους αποφεύγουν εκτελώντας κλειστές στροφές με τα Mig-17/Mig-21.

    Τα Ελληνικά F-4E δεν θα είχαν τέτοια θέματα το 1974 στην πορεία τους προς την Κύπρο. Ότι τους πλησίαζε θα ήταν εχθρικό και θα εκτελείτο από απόσταση.

    Επιπλέων τα Ελληνικά F-4E είχαν δεχτεί όλες τις βελτιώσεις στην αεροδυναμική τους και τα ηλεκτρονικά τους που προτάθηκαν μετά την εμπειρία της USAF σε πραγματική μάχη στο Βιετνάμ.

    Το ίδιο και οι πύραυλοι AIM-7 που είχαμε παραλάβει, ήταν της τελευταίας βελτιωμένης έκδοσης που είχε χρησιμοποιηθεί ελάχιστα στο Βιετνάμ.

    Επιπλέον τα τουρκικά μαχητικά F-100/F-102/F-104 εκτός από σχεδόν άοπλα σε πυραύλους αέρος -αέρος ήταν και πολύ χειρότερα σε ευελιξία (απλά καμία σύγκριση, με εξαίρεση τα F-5) με τα βιετναμέζικα Mig-17/Mig-21 επομένως είχαν και πολύ λιγότερες δυνατότητες αποφυγής βολής AIM-7(ακόμη και σε κλειστή αερομαχία).

    Μην ξεχνάς επίσης ότι όλοι οι τύποι μαχητικών (F-100, F-102, F-104, F-5)που ήταν στην δύναμη της τουρκικής αεροπορίας το 1974 πέρασαν από το Βιετνάμ και η δράση τους ήταν πολύ σύντομη…. στο τέλος έμειναν τα Phantom για να βγάλουν το φίδι από την τρύπα…

  129. STRATOS says:

    @ ΑΛΑΣΤΩΡ, ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    Για όποιον θέλει να ενημερωθεί από πρωτογενής πηγές για την δράση (και μη δράση) της ΠΑ στην Κύπρο το 1974 (και πρωτύτερα) υπάρχουν τα παρακάτω βιβλία με σειρά προτεραιότητας:

    1) ο συγγραφέας (που έλαβε μέρος στην επιχείρηση ΝΙΚΗ ως κυβερνήτης Noratlas) αναφέρει ότι έχει ακολουθήσει επιστημονική μέθοδο, δημοσιεύοντας στοιχεία μόνο άμα τα είχε διασταυρώσει από 3 διαφορετικές πηγές. Πολύς κόσμος (και προσωπικά) πίστευα ότι το συγκεκριμένο βιβλίο μιλάει μόνο για την επιχείρηση ΝΙΚΗ αλλά τελικά υπάρχει λεπτομερή περιγραφή της κάθε Ελληνικής αεροπορικής αποστολής ή απόπειρας- προετοιμασίας αποστολής από το 1964 – 1974 πραγματικά εκπληκτικό βιβλίο:

    https://www.discounthobbyzone.com/el-gr/ellinika-ftera-stin-kipro-georgios-mitsainas

    2) Εκπληκτικά στοιχεία και πλήρη περιγραφή της κατάστασης, των μετασταθμεύσεων και της προετοιμασίας στην μοίρα Phantom το 1974. Επιπλέον εκπληκτικά στοιχεία γενικότερα για την πορεία της ΠΑ τις δεκαετίες 1960-1970-1980.

    https://www.politeianet.gr/books/9789608362550-mpales-i-panagiotis-infognomon-parakatathikes-aeton-220532

    3) Από τα βιβλία του Βλάση διαβάστε ¨’Άγνωστοι στρατιώτες 1‘ και ’Άγνωστοι στρατιώτες 2‘. Δεν έχουν μόνο μαρτυρίες για τις αεροπορικές επιχειρήσεις αλλά και διάφορα απομνημονεύματα από πολεμιστές της Κύπρου. Εκπληκτικά βιβλία και τα 2:

    https://doureios.com/product-category/vivlia/

  130. npo says:

    @ STRATOS

    Πρέπει να σου πω πως η εικόνα που έχω σχηματίσει είναι οτι αυτό που σ’ενδιαφέρει και συμμετέχεις στην κουβέντα δεν είναι η Κύπρος αλλά η χούντα. Μπορεί να κάνω και λάθος. Μακάρι. Το δεύτερο που θέλω να σου πω είναι το εξής. Έχεις βγάλει το πόρισμα (η χούντα ήταν καλή) και προσαρμόζεις στο μυαλό σου τα στοιχεία ωστε να το υποστηρίξουν. Πρέπει να προσπαθήσεις να κάνεις το αντίθετο. Πρώτα να κοιτάς τα στοιχεία (τα οποία είναι τραγικά κι αμείλικτα) και μετά να προσαρμόζεις το πόρισμα. Αμφιβάλω οτι υπάρχει περίπτωση να το κάνεις αλλά είναι μια καλή συμβουλή.

  131. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ STRATOS
    ‘Τα Ελληνικά F-4E δεν θα είχαν τέτοια θέματα το 1974 στην πορεία τους προς την Κύπρο. Ότι τους πλησίαζε θα ήταν εχθρικό και θα εκτελείτο από απόσταση.’
    Πως όμως βρε STRATOS μπορείς να λες κάτι τέτοιο με τόση βεβαιότητα; Οι πιλότοι μας δεν θα είχαν οδηγίες/διαταγές (rules of engagement) πριν απογειωθούν; Πως μπορείς να είσαι τόσο σίγουρος πως θα είχαν το ΟΚ/πράσινο φως να βάλλουν κατά παντός;
    Και πάλι καλοπροάιρετα ρωτώ.

  132. Αρματιστής says:

    Αγαπητοί φίλοι σχολιαστές. Νομίζω ότι έχουμε ξεχάσει το τίτλο του κειμένου και έχουμε καταπιαστεί με την εξέταση αεροπορικών ζητημάτων για τα οποία δεν είμαστε ειδικοί, τουλάχιστον οι περισσότεροι. Θα μου επιτρέψετε κατόπιν τούτου να επαναφέρω τη συζήτηση στην ουσία της, δηλαδή αυτή που διαπραγματεύεται ο αρθρογράφος και παράλληλα να υπενθυμίσω ορισμένα κρίσιμα ζητήματα της Κυπριακής τραγωδίας του 1974, μήπως ως Έλληνες αντιληφθούμε τις ευθύνες μας έναντι της Κύπρου.

    Το πραξικόπημα της χούντας του Ιωαννίδη για την ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου

    Ασφαλώς οι κύριοι υπαίτιοι του εγκλήματος που διαπράχθηκε από την Ελλάδα κατά της Κύπρου είναι (κυρίαρχα) ο δικτάτορας Ιωαννίδης, ο τότε «πρόεδρος» της Δημοκρατίας Γκιζίκης, ο τότε Πρωθυπουργός Ανδρουτσόπουλος και οι τότε αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων και του Στρατού Μπονάνος και Γαλατσάνος, αντίστοιχα.(1) Οι παραπάνω ενεργώντας από κοινού σχεδίασαν διέταξαν και εκτέλεσαν το άφρον και εγκληματικό πραξικόπημα κατά του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου με σκοπό την εξουδετέρωσή του ή την φυσική του εξόντωση,(2) είτε για την εξυπηρέτηση γενικότερων Αμερικανονατοϊκών σχεδιασμών (δια της χειραγώγησης του Ιωαννίδη από πράκτορες της CIA),(3) είτε εκτιμώντας ανοήτως ότι δια της εξουδετερώσεως του Μακάριου θα επιτύγχαναν εν καιρώ την ένωση.(4) Το πραξικόπημα αποτέλεσε την αφορμή που αναζητούσαν οι Τούρκοι, τουλάχιστον από το 1964, για να επέμβουν στρατιωτικά στην Κύπρο.(5)

    Ολοκληρωθέντος του πραξικοπήματος οι πραξικοπηματίες επιδεικνύοντας εγκληματική αδράνεια, έως αδιαφορία, απέφυγαν να λάβουν έστω και κάποια ελάχιστα αλλά αναγκαία προληπτικά στρατιωτικά μέτρα στην Κύπρο, αλλά και στην Ελλάδα —στηριζόμενοι προφανώς στις ανεπίσημες υποσχέσεις των Αμερικανών περί μη αντίδρασης της Τουρκίας— προκειμένου να μην αιφνιδιαστούν στην περίπτωση που οι —«περιβόητες» αλλά ουδέποτε αποδειχθείσες— διαβεβαιώσεις των Αμερικανών αποδεικνύονταν φούμαρα και η Τουρκία επετίθετο.(6) Η τότε πολιτική και στρατιωτική ηγεσία έπρεπε να ανησυχεί και να είχε λάβει διάφορα μέτρα εγρήγορσης και ετοιμότητας των Μονάδων από τον Απρίλιο του 1974, επειδή στο διάστημα Απριλίου – Ιουνίου 1974 το Ελληνικό κλιμάκιο της ΚΥΠ στην Κύπρο διαβίβαζε προς τους αρμοδίους των Αθηνών και της Λευκωσίας πυκνές και ανησυχητικές πληροφορίες περί εντατικών πολεμικών προετοιμασιών των Τουρκικών χερσαίων και αεροναυτικών δυνάμεων που βρίσκονταν στις περιοχές Μερσίνας – Αλεξανδρέττας, από τις οποίες πληροφορίες προέκυπταν σαφείς ενδείξεις περί πιθανής Τουρκικής επίθεσης κατά της Κύπρου. Λόγω των αναφερόμενων πληροφοριών οι επιφορτισμένοι αξιωματικοί για την εκτέλεση του πραξικοπήματος κατά του Μακαρίου εξέφραζαν τον προβληματισμό τους προς τον Ιωαννίδη, αλλά οι Ιωαννίδης, Μπονάνος, Γαλατσάνος, καθώς και οι Γκιζίκης και Ανδρουτσόπουλος παρέμειναν αμετάπειστοι.(7) Η ανεκδιήγητη αφέλεια της τότε ηγεσίας (πολιτικής και στρατιωτικής) να συνεχίζει να εμπιστεύεται τους Αμερικάνους, ενώ όλα τα μηνύματα, ακόμη και αυτά που προέρχονταν από ανοικτές πηγές, ανέφεραν ως επικείμενη την Τουρκική επίθεση, είναι εγκληματική.

    Κρίσιμο ζήτημα και ερώτημα παραμένει ο λόγος για τον οποίο ο Αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων δεν αποφάσισε και δεν διέταξε τη λήψη κάποιων, έστω ελάχιστων, στρατιωτικών προληπτικών μέτρων ετοιμότητας από την Εθνική Φρουρά, μολονότι αντίστοιχα μέτρα λήφθηκαν στην Ελλάδα από την 18η Ιουλίου. Τα μέτρα αυτά αφορούσαν την αποστολή με πρωτοβουλία του Α/ΠΝ Αραπάκη και εν αγνοία του Α/ΕΔ Μπονάνου (όπως δηλώνει ο Αραπάκης) τριων υποβρυχίων στην περιοχή Ρόδου – Κρήτης(8) και την μεταστάθμευση την 18η Ιουλίου 20 F-84F και 10 F-5 στα αεροδρόμια Καστελλίου και Ηρακλείου αντίστοιχα για την εφαρμογή του σχεδίου «Κ».(9) Στην περίπτωση που οι Μονάδες της Εθνικής Φρουράς είχαν εξέλθει των στρατοπέδων τους τη 19η Ιουλίου και είχαν μετακινηθεί στους χώρους διασποράς τους, ή στους χώρους τελικού προορισμού τους, είχαν ταχθεί τα πυροβόλα και τα Α/Α όπλα στις προβλεπόμενες θέσεις τους και παράλληλα είχαν ληφθεί κάποια προεπιστρατευτικά μέτρα, όπως η πρόσκληση πυρήνων και κρίσιμων ειδικοτήτων, το Τουρκικό εγχείρημα θα ήταν πολύ δύσκολο να επιτύχει. Είναι εξοργιστικό ότι ενώ την 1730 ώρα της 19ης Ιουλίου η Βρετανική τηλεόραση παρουσιάζει την αναχώρηση της Τουρκικής αποβατικής δύναμης από την Μερσίνα ουδείς θορυβείται στην Αθήνα και στην Λευκωσία για να διατάξει γενικό συναγερμό.(10) Η απάντηση που δινόταν στους ανησυχούντες ήταν ότι επρόκειτο για άσκηση.

    Τα παραπάνω εγκληματικά γεγονότα εκτελεστήκαν ασφαλώς από τη χούντα του Ιωαννίδη, αλλά βαρύνουν και θα βαρύνουν εσαεί την Ελλάδα, όσους φερετζέδες και αν εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες θα τους φορέσουμε για να αποποιηθούμε των ευθυνών μας.

    Κατόπιν των παραπάνω οι ευθύνες της Ελλάδας για την εκτέλεση του πραξικοπήματος κατά του Μακαρίου και της Κύπρου, που αποτέλεσε την αφορμή της Τουρκικής εισβολής και την απαρχή των δεινών της Κύπρου και του Κυπριακού Ελληνισμού, είναι αυταπόδεικτες και επέβαλαν ως ελάχιστο δείγμα εξιλέωσης την με κάθε τρόπο συμμετοχή των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στον αγώνα των Ελληνοκυπριακών δυνάμεων για την αντιμετώπιση της Τουρκικής εισβολής. Η συμμετοχή αυτή ήταν επιβαλλόμενη για λόγους τιμής και εθνικής αξιοπρέπειας, ακόμη και στην περίπτωση που η επέμβασή των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην Κύπρο θα κρινόταν ατελέσφορη για τεχνικούς κυρίως λόγους. Με άλλα λόγια οι όποιες προβαλλόμενες αιτιάσεις στην εκτέλεση αποστολών στην Κύπρο από τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, που στηρίζονται σε «τεχνοκρατικές» αδυναμίες των Ελληνικών οπλικών συστημάτων είναι άνευ σημασίας και κατά την άποψή μου εξευτελιστικές για τη τιμή της Ελλάδας και των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Για την Ελλάδα πολεμάς με ότι έχεις.

    Επιχειρήσεις προς απόκρουση του Αττίλα 1

    Αρχομένης της Τουρκικής εισβολής, οι διατάξαντες το πραξικόπημα κατά της Κύπρου υπακούοντας στις πιέσεις και υποδείξεις των Αμερικανών και φοβούμενοι να αναλάβουν την ευθύνη μίας ενδεχόμενης γενικότερης Ε-Τ σύγκρουσης, απέφυγαν συστηματικά αφ’ ενός μεν να διατάξουν και να θέσουν σε εφαρμογή το σχέδιο άμυνας της Κύπρου για την αντιμετώπιση της Τουρκικής επίθεσης(11) και αφ’ ετέρου δε να προσβάλλουν τις Τουρκικές δυνάμεις εισβολής δια των ελάχιστων εκείνων ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων που προβλέπονταν από το σχέδιο «Κ».(12) Οι προβλεπόμενες αποστολές από το σχέδιο «Κ» δεν εκτελέστηκαν. Τα αεροσκάφη F-84F δεν απογειώθηκαν και τα τρία Υ/Β κινήθηκαν προς το θαλάσσιο χώρο μεταξύ Κρήτης και Ρόδου και στη συνέχεια δύο εξ αυτών προς την Κύπρο, ανακλήθηκαν ύστερα από εντολή του Αρχηγού ΕΔ Μπονάνου.(13) Οι λόγοι που επικαλείται ο Μπονάνος —σε έγγραφή αναφορά που υπέβαλε στον ΥΕΘΑ Αβέρωφ στις 2 Αυγούστου 1974 (ύστερα από διαταγή του Αβέρωφ)— για την μη εκτέλεση του σχεδίου «Κ» είναι καθαρά πολιτικοί και όχι τεχνικής φύσεως. Δεν έχουν να κάνουν με τις δυνατότητες των προβλεπόμενων από το σχέδιο «Κ» μέσων. Για την ακρίβεια αναφέρει:

    «Αι ανωτέρω ενισχύσεις Ναυτικού και Αεροπορίας δεν ενεπλάκησαν εις τον αγώνα της Κύπρου διότι εκρίθη ότι εμπλοκή των θα απετέλει αιτίαν ενάρξεως πολέμου μεταξύ Ελλάδος Τουρκίας. … Ειδικώς από πλευράς Ναυτικού διετέθησαν … 2 νέα υποβρύχια τα οποία διετάχθησαν και έπλευσαν εκ Ρόδου εις Κύπρον. Ταύτα όμως προ της αφίξεώς των εις Κύπρον διετάχθησαν να επαναπλεύσουν όταν εκρίθη ως λίαν πιθανή η σύρραξις μετά της Τουρκίας. … Επεδείχθη πράγματι αυτοσυγκράτησις από ημετέρας πλευράς κατόπιν και των παροτρύνσεων της υπό το Σίσκο Αμερικανικής Αντιπροσωπείας ήτις κατά την παραμονήν της επιθέσεως 19ην Ιουλίου εις μακράν σύσκεψιν με συμμετοχήν Πρωθυπουργού, Υπουργού Εξωτερικών και Αρχηγού ΕΔ, ετόνισαν την ανάγκην αποφυγής οιασδήποτε ενεργείας δυναμένης να επιφέρη τραγωδίαν και συμφοράν εις την περιοχήν. Ετόνισαν ότι εμπλοκή εις πόλεμον Ελλάδος Τουρκίας θα διέσπα την Νοτιοανατολικήν Πτέρυγα ΝΑΤΟ. … Πέραν τούτου οι Συμμαχικοί Δκταί ΝΑΤΟ δια των ημετέρων Μονίμων Αντιπροσώπων ως και ο Πρέσβυς Τάσκα την πρωίαν της εισβολής συνέστησαν αυτοσυγκράτησιν και αποσόβησιν Ελληνοτουρκικής συρράξεως. Κατόπιν εντόνου παρεμβάσεως των Αμερικανών και η κυβέρνησις ετήρησε ανάλογον πολιτικήν προς αποφυγήν γενικωτέρας εμπλοκής.» (14)

    Με βάση το παραπάνω ντοκουμέντο, που υπογράφεται από τον Μπονάνο και τους Αρχηγούς των Κλάδων, η όποια συζήτηση περί της ικανότητας των F-84F και F-4E να εκτελέσουν αποστολές στην Κύπρο επ’ ωφελεία των αμυνομένων δυνάμεων, παρέλκει και η όποια σημασία της έχει καθαρά και μόνο ακαδημαϊκό ενδιαφέρον. Η απόφαση περί της μη εφαρμογής του σχεδίου «Κ» ήταν αποκλειστικά πολιτική και ελήφθη για πολιτικούς λόγους, ο σοβαρότερος των οποίων ήταν οι έντονες πιέσεις των Αμερικανών.

    Η χουντική ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων επειδή αντιλαμβανόταν ότι η επίκληση των παραπάνω πολιτικών λόγων, πέρα από τον ηττοπαθή και προδοτικό τους χαρακτήρα, δεν ήταν αρκετή για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα και κυρίως ότι υπάκουσαν στις οδηγίες και στην πράξη στα κελεύσματα των Αμερικανών, στη συνέχεια της αναφοράς της προβάλει και άλλους λόγους, που μόνο ειρωνικά μειδιάματα μπορούν να προκαλέσουν, όπως: 1) Πληροφορίες ότι Ρωσικά αεροσκάφη και κινήσεις Ρώσων ειδικών παρατηρήθηκαν στην Ουγγαρία και τη Βουλγαρία, πράγμα που υπονοούσε απειλή από τη Βουλγαρία και ειδικά από τη Σοβιετική Ένωση.(15) 2) Τα F-84F είχαν μικρή εμβέλεια, ο χρόνος παραμονής τους πάνω από την Κύπρο ανερχόταν σε 5 λεπτά και ότι μετά το πέρας της αποστολής τους θα έπρεπε να προσγειωθούν σε αεροδρόμια του Λιβάνου, ή οι πιλότοι να εγκαταλείψουν τα αεροσκάφη άνωθεν της Κύπρου επειδή θα υπήρχε αδυναμία επιστροφής στην Ελλάδα. Βεβαίως αποφεύγουν να αναφέρουν ότι υπήρχε αεροδρόμιο στη Ρόδο στο οποίο θα μπορούσαν να προσγειωθούν τα αεροσκάφη σε περίπτωση που δεν θα επαρκούσαν τα καύσιμα τους για να επιστρέψουν στο Καστέλλι. 3) Τα ΦΑΝΤΟΜ δεν χρησιμοποιήθηκαν λόγω του μικρού αριθμού τους και επειδή εκτιμήθηκε ότι θα επέφεραν μικρό αποτέλεσμα και δεν ήταν δυνατό να ματαιώσουν την Τουρκική εισβολή.(16)

    Η εξεταστική επιτροπή της Ελληνικής Βουλής στο πόρισμά της αποφαίνεται ότι:

    1. «Η μη έγκαιρη αποστολή των υποβρυχίων και η εξ αυτής της αιτίας μη επίθεση κατά της Τουρκικής αποβατικής δύναμης εστέρησε μαζί με τη μη επέμβαση των αεροσκαφών από τις Ελληνικές Ενόπλους Δυνάμεις, τη μοναδική ευκαιρία να καταγάγουν μία μοναδική νίκη επί της τουρκικής αποβατικής δύναμης που κατά πάσα πιθανότητα θα ανάγκαζε το τουρκικό Γενικό Επιτελείο να ματαιώσει όλες τις Επιχειρήσεις, πράγμα που θα είχε θετικές επιπτώσεις τόσο για την Ελλάδα, όσο και για την Κύπρο.».(17)

    2. «Γενικά θα μπορούσαμε να πούμε, ότι η συμβολή της Αεροπορίας κατά την κρίσιμη περίοδο κυμάνθηκε μεταξύ μηδενικής έως μηδαμινής συμβολής στις διεξαχθείσες επιχειρήσεις. Εάν είχε εκτελέσει τις προβλεπόμενες αποστολές της, ίσως να είχε μεταβληθεί η εικόνα και το αποτέλεσμα, να εδίδετο δε στον Ελληνισμό το δικαίωμα να πανηγυρίσει μια επί πλέον νίκη εις βάρος των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Κύριος υπεύθυνος για την παραπάνω αδρανοποίηση της Αεροπορίας θεωρείται ο Αρχηγός της Παπανικολάου, ο οποίος στις κρίσιμες στιγμές δεν στάθηκε στο ύψος του βαθμού του και του αξιώματός του αλλά και των ευθυνών του. Πέραν του ότι μπορεί να θεωρηθεί ακόμη και ως ύποπτος η συνεχής παρουσίαση της δήθεν εκ βορρά απειλής σε βαθμό ώστε να εκμηδενίζει και τις ελάχιστες ίσως διαθέσεις για ανταπόκριση προς το καθήκον.»(18)

    Επιχειρήσεις Αττίλα 2

    Μεγάλες είναι επίσης στην ολοκλήρωση του εγκλήματος κατά της Κύπρου και οι ευθύνες της κυβέρνησης εθνικής ενότητας υπό τον Κ. Καραμανλή (που στις 24 Ιουλίου 1974 παρέλαβε την κυβερνητική εξουσία από τους δικτάτορες) η οποία στο μεσοδιάστημα των τριών εβδομάδων που μεσολάβησαν μέχρι την έναρξη του Αττίλα 2 ουδέν έπραξε, ενδεχομένως βραχυκυκλωμένη από τον Αβέρωφ και την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, για να ενισχύσει στρατιωτικά την Κύπρο. Η κυβέρνηση εθνικής ενότητας στηριζόμενη σε (βολικές;) εκτιμήσεις που της υπέβαλαν οι «ανανήψαντες» χουντικοί αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων περί της μη δυνατότητας στρατιωτικής συνδρομής στην Κύπρο, «διακήρυξε», εμμέσως πλην σαφώς, ότι η Κύπρος είναι μακριά και ένιψε τας χείρας της ως άλλος Πόντιος Πιλάτος, την ίδια ώρα που προ των οφθαλμών της, αλλά και αυτών της παγκόσμιας κοινότητας, βιαζόταν βάναυσα η Κύπρος από τις Τουρκικές ορδές του Αττίλα 2 και εκδιωκόταν ο Ελληνοκυπριακός πληθυσμός της από τις πατρογονικές του εστίες.

    Είναι προς τιμή της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής ότι στο πόρισμά της καταλογίζει ευθύνες για την μη ενίσχυση της Κύπρου, χωρίς να μασά τα λόγια της και χωρίς να τοποθετεί φερετζέ, στους Καραμανλή και Αβέρωφ και βεβαίως στη χουντική στρατιωτική ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, τις οποίες αναφέρουμε παρακάτω: (19)

    «Ευθύνες Στρατιωτικής και Πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας:
    Η στρατιωτική ηγεσία του ΥΕΘΑ (Μπονάνος, Γαλατσάνος, Αραπάκης, Παπανικολάου), η οποία είναι η ίδια που είχε την ευθύνη για το εγκληματικό πραξικόπημα κατά Μακαρίου και τα τραγικά αποτελέσματα του ΑΤΤΙΛΑ Ι (τα οποία ασφαλώς επηρέασαν σημαντικά και τον ΑΤΤΙΛΑ ΙΙ), έχουν κάθε συμφέρον να αποδείξουν προς την πολιτική ηγεσία της μεταπολίτευσης ότι οι θέσεις που υποστήριξαν στην περίοδο του ΑΤΤΙΛΑ Ι (δηλαδή ότι δεν ήταν δυνατή η αποστολή οποιασδήποτε μορφής στρατιωτικής βοήθειας στην Κύπρο), ήταν οι ορθές. Στην προσπάθειά τους αυτήν προέβησαν στις ακόλουθες πράξεις και παραλείψεις, για τις οποίες έχουν ευθύνες. Και συγκεκριμένα:
    α. Παρά το γεγονός ότι ήταν αποδέκτες αναφορών και σημάτων από ΓΕΕΦ για αποστολή ενισχύσεων, υλικού και αντιαρματικών όπλων, αυτοί στέλνουν μόνο πυρομαχικά και άλλο υλικό. Όχι ενισχύσεις και αντιαρματικά όπλα, έστω και ελαφρά, τα οποία ήταν δυνατόν να μεταφερθούν με τον τρόπο που στάλθηκαν και τα άλλα υλικά.
    β. Συνειδητά και «εν ομοφωνία» ενεργούντες υποστηρίζουν μονίμως την αδυναμία αποστολής στρατιωτικών ενισχύσεων στην Κύπρο, επισείοντες παράλληλα τον κίνδυνο Ελληνοτουρκικού πολέμου, τον οποίο μάλιστα υπερτονίζουν. Έτσι, συνειδητά, παραπλανούν τον Πρωθυπουργό κ. Καραμανλή, του οποίου ήταν οι νόμιμοι σύμβουλοι, και τον οδηγούν να συνταχθεί με τις απόψεις τους.
    γ. Συνειδητά, δεν εκτελούν την εντολή του Πρωθυπουργού κ. Καραμανλή της 3ης Αυγούστου για τη συγκρότηση Μεραρχίας.
    δ. Συνειδητά δεν ενημερώνουν τον Πρωθυπουργό κ. Καραμανλή για τη δυνατότητα αποστολής στην Κύπρο «μικρών επιλέκτων δυνάμεων με ελαφρύ οπλισμό» που αναφέρεται στην πιο πάνω έκθεση του αντιστράτηγου Επιτήδειου. Αντίθετα την αποκρύπτουν επιμελώς.
    ε. Ενώ γνωρίζουν, ως πεπειραμένοι αξιωματικοί, ότι με την αποστολή κάποιων ενισχύσεων (ειδικές μονάδες, κατάλληλο υλικό για απόκρουση αρμάτων κλπ.), αφενός θα τονώνονταν το ηθικό των στρατιωτικών μονάδων που ήταν στην Κύπρο και αφετέρου υπήρχε η δυνατότητα επιβράδυνσης της επέκτασης του προγεφυρώματος και της προέλασης των Τούρκων, … όχι μόνο δεν αποστέλλουν τις δυνάμεις και το κατάλληλο υλικό ….

    Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Αβέρωφ έχει ευθύνες γιατί:
    α. Ανεξάρτητα από τις απόψεις και θέσεις του σχετικά με τη δυνατότητα αποστολής στρατιωτικής βοήθειας στην Κύπρο (ενδεικτικά επισημαίνεται η άποψή του ότι η απόσυρση της Μεραρχίας το 1967 ορθά έγινε γιατί δεν χρησίμευε σε τίποτα) όφειλε, ως ΥΕΘΑ, να παρακολουθήσει την εκτέλεση της εντολής του Πρωθυπουργού της 3ης Αυγούστου και να μην ανεχθεί (αν όχι να προκαλέσει) την κωλυσιεργία της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων ούτε να αποκρύψει από τον Πρωθυπουργό τη μη εκτέλεση της εντολής του.
    β. Δεν ενημέρωσε ούτε πρότεινε στον Πρωθυπουργό τη δυνατότητα αποστολής στην Κύπρο μικρών επίλεκτων μονάδων, όπως μνημονεύεται στην έκθεση του Αντιστράτηγου Επιτήδειου, με ελαφρύ οπλισμό και αντιαρματικά, οι οποίες, όπως προαναφέρεται, θα ήταν δυνατόν να προσφέρουν τη δυνατότητα προ βολής ισχυρής σαρανταοκτάωρης άμυνας που ζήτησε ο Πρωθυπουργός στις 13 Αυγούστου και έτσι να διασωθεί τουλάχιστον η Αμμόχωστος.
    γ. Παρέλειψε, όπως προκύπτει από τις καταθέσεις και άλλα στοιχεία, να εισηγηθεί στον Πρωθυπουργό την αντικατάσταση της χουντικής στρατιωτικής ηγεσίας καίτοι εγνώριζε ότι βαρύνονταν με την επιτυχία της απόβασης των τουρκικών δυνάμεων στην Κύπρο και την εδραίωση του προγεφυρώματος …

    Ενέργειες και χειρισμοί των κ.κ. Γ. Μαύρου και Κ. Καραμανλή:
    Το στρατιωτικό τομέα ο Πρωθυπουργός κ. Καραμανλής τον εμπιστεύθηκε στον κύριο Ε. Αβέρωφ, τον οποίο περιέβαλε με απόλυτη εμπιστοσύνη (αναφερόμαστε μόνο στους χειρισμούς και τις εισηγήσεις του στο Κυπριακό), παρά το γεγονός ότι εγνώριζε και από την προηγούμενη συνεργασία τους τις θέσεις του κ. Αβέρωφ σχετικά με την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας από την Ελλάδα στην Κύπρο. Αυτός είναι και ο λόγος –(η απόλυτη εμπιστοσύνη)– για τον οποίο ο κ. Καραμανλής και στα τρία προαναφερόμενα μνημόνια των 3, 13 και14 Αυγούστου φέρεται τελικά να συμφωνεί με τις εισηγήσεις του κ. Αβέρωφ, οι οποίες είναι ταυτόσημες με τις εισηγήσεις και θέσεις της στρατιωτικής ηγεσίας. …
    Με τα δεδομένα αυτά στην Επιτροπή παραμένουν το ακόλουθα ερωτήματα:
    α. Γιατί ο κ. Κ. Καραμανλής, … δεν προχώρησε στην αντικατάσταση της χουντικής στρατιωτικής ηγεσίας …, δεν επέλεξε στρατιωτικούς της εμπιστοσύνης του ως προσωπικούς του συμβούλους, ώστε να μπορεί να ελέγχει την ορθότητα των εισηγήσεων της στρατιωτικής ηγεσίας και κατ’ επέκταση και τις εισηγήσεις του ΥΕΘΑ κ. Αβέρωφ. ….
    β. Γιατί ο κ. Κ. Καραμανλής, …, δεν αντελήφθη τη μεθοδευμένη και συνεχή υπονόμευσή του από τη χουντική ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων που είχε ως συνέπεια να πάρει τις γνωστές αποφάσεις του σύμφωνα με τις εισηγήσεις τους με τα παραπάνω αποτελέσματα (απώλεια του 38% της Κύπρου κλπ.). ..»

    (συνεχίζεται)

  133. Αρματιστής says:

    (Συνέχεια)
    Η μετά το 1974 περίοδος

    Ο τότε πρόεδρος της Δημοκρατίας Γκιζίκης και οι Αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων, έναντι των παραπάνω αναφορών που υπέβαλαν στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας, εξασφάλισαν το ακαταδίωκτο και για το πραξικόπημα που οργάνωσαν κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας (που αποτέλεσε και την αφορμή για την Τουρκική επίθεση κατά της Κύπρου) και για το ότι δεν έλαβαν τα αναγκαία προληπτικά μέτρα για την αντιμετώπιση της αναμενόμενης Τουρκικής επίθεσης, αλλά και για το ότι δεν εφάρμοσαν το σχέδιο «Κ».

    Έκτοτε και αφού δεν ενεγράφησαν στα εθνικά συνειδησιακά μας κατάστιχα παρακαταθήκες αντίστοιχες των Θερμοπυλών της πύλης του Αγίου Ρωμανού, της Αλαμάνας, του ΟΧΙ κ.α. αντιστοίχων θυσιών, επεκράτησε η ηττοπάθεια και η ενδοτικότητα στις Τουρκικές απειλές και άρχισαν οι εκπτώσεις. Σήμερα και εν όψει της αυξανόμενης Τουρκικής επιθετικότητας στην Κύπρο και το Αιγαίο αν δεν συνεγερθεί το έθνος και αν οι πολιτικοί ταγοί της Ελλάδας και Κύπρου δεν συναισθανθούν τις ευθύνες τους και δεν λάβουν άμεσα γενναία μέτρα για την ενίσχυση της ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων, πολύ σύντομα η ενδοτικότητα 45 ετών θα μετατραπεί σε πλήρη υποχώρηση με τραγικές συνέπειες για τον Ελλαδικό και Κυπριακό Ελληνισμό.

    Μετά το 1974 και αφού πέρασε το πρώτο σοκ της μεγάλης καταστροφής, οι Ελληνικές κυβερνήσεις, αλλά και οι περισσότεροι Έλληνες αρχίζουν να βλέπουν την Κύπρο με «άλλο μάτι». Στην αρχή βραδέως και μετά την απόρριψη του σχεδίου Ανάν επιταχυνόμενα, η Κύπρος παίρνει για την Ελλάδα την υπόσταση μίας άλλης χώρας, μίας ξένης χώρας, που δεν είναι Ελλάδα, δεν είναι Ελληνική πατρίδα, δεν είναι ένα δεύτερο Ελληνικό κράτος, γεωγραφικά βρίσκεται πολύ μακριά και τα όπλα μας δεν φθάνουν. Δυστυχώς αυτή είναι η αλήθεια και είναι κυρίαρχη, ή τείνει να γίνει κυρίαρχη. Όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Κύπρο όπου η ιδέα του «Κυπριωτισμού», πατώντας σε παλιά αριστερόστροφα θεμέλια, συνεχώς ενισχύεται. Τις παραπάνω απόψεις τις ακούω από απλούς πολίτες, από μορφωμένους ανθρώπους, από αξιωματικούς όλων των βαθμών, αλλά και από ανώτατους κρατικούς (πολιτικούς και στρατιωτικούς) λειτουργούς. Εμμέσως πλην σαφώς την ίδια γνώμη εκφράζει και ο Πτέραρχος κος Β. Βρεττός, στο άρθρο του.

    Την άποψη αυτή, που μάλλον ήταν κυριαρχούσα στην απελθούσα κυβέρνηση, εξέφρασε και ο πρώην Α/ΓΕΕΘΑ και στη συνέχεια Υπουργός Εθνικής Άμυνας Ναύαρχος ε.α. κος Αποστολάκης, σε συνέντευξή του στον δημοσιογράφο Σρόιτερ. Ο ακριβής διάλογος ακολουθεί:

    «Α. ΣΡΟΪΤΕΡ: …. οι Τούρκοι ήδη έχουν κερδίσει κάτι σημαντικό από όλη αυτή την υπόθεση που λέγεται «γεωτρήσεις». … έχουν καταστρατηγήσει ήδη, στην ουσία, το ενιαίο αμυντικό δόγμα Ελλάδας – Κύπρου, το οποίο προβλέπει ότι εάν υπάρχει απειλή σε βάρος της Κύπρου – εισβολή χαρακτήρισε αυτό που συμβαίνει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης – …. Δεν έχουμε αντιδράσει ως χώρα, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται μέσα στην Κυπριακή ΑΟΖ και κάνουν γεώτρηση. Ε. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ: Κύριε Σρόιτερ, ας έρθουμε στην πραγματικότητα, γιατί το ενιαίο αμυντικό δόγμα δεν υφίσταται πλέον. Υπάρχει διμερής, διαρθρωμένη αμυντική συνεργασία, προβλέπει τα ίδια πράγματα, αλλά μην ξεχνάμε η Κύπρος είναι ένα άλλο κράτος. … Για να γίνει κάτι τέτοιο ή για να ληφθούν στρατιωτικές ενέργειες πρέπει να υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις. Κατ’ αρχήν, να το ζητήσει αυτό το κράτος, εμείς να ζυγίσουμε τα πράγματα, να δούμε αν μπορούμε να το κάνουμε ή όχι, …»

    Και όλα τα παραπάνω λέγονται, γράφονται και προβάλλονται σαν να θέλουμε να διαγράψουμε ότι η Κύπρος είναι Ελλάδα, ότι ο πληθυσμός της είναι ένας πανάρχαιος Ελληνικός πληθυσμός που κατοικεί στον τόπο του από τις απαρχές του ιστορικού χρόνου, ότι η Ελλάδα συνεχίζει να είναι εγγυητής της ανεξαρτησίας της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ότι η Ελλάδα φέρει βαριές εθνικές – πατριωτικές – πολιτικές – νομικές – ιστορικές και στρατιωτικές ευθύνες για την ασφάλεια της Κύπρου, ότι ο διοικητής της Εθνικής Φρουράς είναι Έλληνας ανώτατος αξιωματικός, ότι τα επιτελεία και οι μονάδες της Εθνικής Φρουράς διοικούνται ή επανδρώνονται από Έλληνες αξιωματικούς, ότι στην Κύπρο βρίσκονται Ελληνικές στρατιωτικές μονάδες, ότι η Ελλάδα είναι αποκλειστικά και κατά κυριότητα υπεύθυνη για την Τουρκική εισβολή και κατοχή του 38% της Κύπρου από τον Τουρκικό στρατό, για την προσφυγοποίηση 200.000 Ελληνοκυπρίων, για τις Τουρκικές θηριωδίες, για τους χιλιάδες νεκρούς και τους αγνοούμενους της Τουρκικής εισβολής, για τους εγκλωβισμένους, για την καταστροφή των πολιτιστικών θησαυρών μίας τρισχιλιετούς Ελληνικής ιστορίας, για την βεβήλωση των χριστιανικών ναών και τα όσα άλλα κακά προέκυψαν από το εγκληματικό πραξικόπημα της χούντας Ιωαννίδη για την ανατροπή του εκλεγμένου προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου• στη πραγματικότητα το πραξικόπημα στρεφόταν κατά της ίδιας της κρατικής υπόστασης της Κύπρου. [Σημ.: Ακόμη και σήμερα υπάρχουν πάρα πολλοί Έλληνες που αδυνατούν να αντιληφθούν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία εγκαθιδρύθηκε επί της βάσει συνθηκών που επικυρώθηκαν από τα κοινοβούλια του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελλάδας και της Τουρκίας και ότι οι συνθήκες ανατρέπονται μόνο με πόλεμο, ή με συμφωνία όλων των ενδιαφερομένων μερών.]

    Υπάρχει ακόμη μία θλιβερή παράμετρος του Ελληνικού εγκλήματος κατά της Κύπρου και πρέπει να αναφερθεί. Σε όποια συζήτηση παραβρέθηκα με θέμα το Κυπριακό, είναι σχεδόν πάνδημη η προσπάθεια να επιρριφθεί η ευθύνη για τα τότε γεγονότα στους Κυπρίους. Αφού σαν χώρα, σαν Ελλάδα, σαν εθνικό κέντρο, σαν Έλληνες δεν αναλάβαμε τις ευθύνες μας έναντι της Κύπρου τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974 και αποδεχθήκαμε αδιαμαρτύρητα την προσφυγοποίηση του 1/3 του Ελληνικού πληθυσμού του νησιού και την κατοχή του 38% του εδάφους του από την Τουρκία, φθάσαμε στο σημείο να τους κατηγορούμε και από πάνω. Αγνοώ το βάθος του πάτου. Υπάρχουν επίσης ακόμη και σήμερα πάρα πολλοί που προσπαθούν να δικαιολογήσουν τη μη αντίδραση της στρατιωτικής χούντας στην Τουρκική εισβολή, υποστηρίζοντας ότι ο Ιωαννίδης παραπλανήθηκε από τους Αμερικάνους. Αλλά αν παραπλανήθηκε σημαίνει ότι ήταν τραγικά αφελής και επομένως δεν ήταν μόνο για κρέμασμα αλλά και για μία ατιμωτική απόταξη από τα παλιά.

    [Σημ.: Ασφαλώς και πιστεύω ότι ο Μακάριος είχε σοβαρές ευθύνες για τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν. Ο εναγκαλισμός του με τους αδέσμευτους και τη Σοβιετική Ένωση ήταν αρκετό για τους Αμερικανούς να τον κατατάξουν στους «εχθρούς». Θεωρώ ότι ο Μακάριος δεν αντιλαμβανόταν επαρκώς ότι την ανεξαρτησία της Κύπρου την εγγυόνταν τρεις Νατοϊκές χώρες και ότι αυτό εκ των πραγμάτων ενέτασσε την Κύπρο στο δυτικό τόξο και όχι στους αδεσμεύτους. Σε κάθε περίπτωση όμως ο Μακάριος ήταν ο πάνδημα εκλεγμένος ηγέτης της Κύπρου και κανείς δεν είχε δικαίωμα να τον ανατρέψει και ειδικά η Ελλάδα. Πιστεύω και ότι ο σημερινός πρόεδρος της Κύπρου Αναστασιάδης δεν αντιλαμβάνεται τη θέση της Κύπρου στο διεθνές περιβάλλον και ερωτοτροπεί επικίνδυνα με τους Ρώσους και ίσως … με την κατοχική δύναμη.].

    Στην προσπάθεια εξάλειψης από την μνήμη του έθνους των τότε τραγικών συμβάντων, έχει επιβληθεί από την πολιτεία και τον τύπο ένα άτυπο σιωπητήριο για τα τότε γεγονότα. Όλως αντιθέτως κάθε 24η Ιουλίου στήνεται στο προεδρικό μέγαρο μία ενδυματολογική πασαρέλα για να τιμηθεί (λέει) η αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Και αυτό το ενδυματολογικό πάρτι γίνεται την ίδια ημέρα που κηρύχθηκε η εκεχειρία, η οποία άνοιξε διάπλατα το δρόμο για την εκτέλεση του Αττίλα 2 και τον εδαφικό ακρωτηριασμό της Κύπρου. Πιστεύω ότι η 24η Ιουλίου θα έπρεπε να είχε κηρυχθεί ημέρα μνήμης εκείνων των θλιβερών γεγονότων, και όχι πασαρέλας, προκειμένου όλοι εμείς οι Έλληνες και ειδικά οι κυβερνώντες να αναλογιζόμαστε τις ευθύνες μας για την Κυπριακή τραγωδία και το ανεξόφλητο χρέος μας έναντι της Κύπρου και των Κυπρίων αδελφών μας. Η αποκατάσταση της Δημοκρατίας, που αποτελεί ένα πολύ σημαντικό γεγονός της νεώτερης ιστορίας μας, θα μπορούσε να τιμηθεί με μία σεμνή τελετή στη βουλή, με την κατάθεση στεφάνου από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας και τις αντιστασιακές οργανώσεις και όχι με την παρέλαση εκατοντάδων «μανεκέν» και κομψευόμενων στους κήπους του προεδρικού μεγάρου.

    Τελικά, η Κύπρος είναι μακριά;

    Κατά την άποψή μου η Κύπρος δεν ήταν μακριά ούτε το 1974, αλλά δεν είναι ούτε και σήμερα. Αν οι Ελληνικές κυβερνήσεις «αποφασίσουν» κάποια στιγμή να συναισθανθούν τις ευθύνες τους έναντι της Κύπρου και της τιμής και της αξιοπρέπειας του έθνους μας, η Κύπρος ποτέ δεν θα είναι μακριά. Όσο αφορά το 1974, η Ελλάδα επιβαλλόταν να συνδράμει τον αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού. Τα Ελληνικά φτερά θα έπρεπε να πετάξουν στην Κύπρο, ακόμη και αν η επέμβασή τους θα ήταν ατελέσφορη. Τα ηθικά αποτελέσματα είναι πάντοτε σημαντικότερα από τα υλικά.

    Ως υστερόγραφο επιθυμώ να κάνω ένα σχολιασμό στην απαντητική επιστολή του Πτεράρχου κυρίου Βρεττού στον Βελισάριο και ειδικά στο σημείο που αναφέρει:

    «Για το αναφερόμενο παράδειγμα στις νήσους Φώκλαντ και η σύγκριση του με την Κύπρο αποδεικνύει ότι ο συντάκτης του υβριστικού αυτού άρθρου δεν έχει στοιχειώδεις γνώσεις διεξαγωγής πολέμου αλλά αρκείτε σε ‘’ηρωικές’’ αναφορές . Αρκείται να συγκρίνει ανομοιόμορφης ισχύος δυνάμεις βάσει δηλώσεων και βέβαια δεν γνωρίζει ότι οι αεροναυτικές δυνάμεις της ΜΒ είχαν σχεδόν αεροπορική κυριαρχία στη περιοχή των νήσων έναντι μιας ανίσχυρης αεροπορίας των Αργεντινών. Το παράδειγμα λοιπόν αυτό είναι άκρως ενισχυτικό των όσων στο άρθρο μου ισχυρίζομαι και όχι το αντίθετο.»

    Σχόλιο:
    Πτέραρχε κύριε Βρεττέ
    Παρά την σχεδόν αεροπορική κυριαρχία των αεροναυτικών δυνάμεων του ΗΒ στην περιοχή των νήσων Φώκλαντ, η ανίσχυρη αεροπορία της Αργεντινής δεν δείλιασε να διασχίσει τα 700 χιλιόμετρα άγριου παγωμένου ωκεανού για να προσβάλει την Βρετανική αεροναυτική δύναμη.
    Θέλω να πω ότι υπάρχει και μία άλλη ανάγνωση των επιχειρήσεων στα Φώκλαντ, αυτή από την πλευρά των ηττημένων. Η Αργεντινή ασφαλώς έχασε τον πόλεμο, αλλά η αεροπορία της όπως και να το κάνουμε επιτέλεσε στο ακέραιο το καθήκον της μολονότι στα Φώκλαντ δεν διαβιούσε ούτε ένας Αργεντινός. Βεβαίως η αεροπορία της Αργεντινής επιτέθηκε στη Βρετανική αεροναυτική δύναμη επειδή την διέταξε η στρατιωτική χούντα που κυβερνούσε την Αργεντινή, σε αντίθεση με τους δικούς μας «δαφνοστεφείς» χουντικούς στρατηγούς που αποδείχτηκαν κότες λειράτες όταν χρειάστηκε να λάβουν τη μεγάλη απόφαση και να στείλουν την αεροπορία μας στην Κύπρο.
    Υπόψη ότι η απόσταση του πλησιέστερου προς τα Φώκλαντ στρατιωτικού αεροδρομίου της Αργεντινής, του Rio Gallegos, από τον όρμο του San Carlos ανερχόταν στα 700 περίπου χλμ., όσο δηλαδή απέχει και το αεροδρόμιο του Καστελλίου από την Κερύνεια• με την Ελληνική πλευρά όμως να έχει υπέρ αυτής, ότι για το σκέλος της επιστροφής των αεροσκαφών της από την Κύπρο υπήρχε το αεροδρόμιο των Μαριτσών της Ρόδου που απέχει από την Κερύνεια 500 περίπου χλμ..
    Υπάρχει ακόμη μία ανάγνωση των αεροπορικών επιχειρήσεων που διεξήχθησαν στα Φώκλαντ. Η Βρετανική αεροπορική κυριαρχία προσδιοριζόταν στο χώρο που δρούσε η αεροναυτική δύναμη και εξασφαλιζόταν από τα αεροσκάφη που εξορμούσαν από τα αεροπλανοφόρα αυτής της δύναμης. Όλως αντιθέτως η αεροπορική κυριαρχία της Τουρκίας στην περιοχή της Κύπρου εξασφαλιζόταν από αεροσκάφη που εξορμούσαν από τα αεροδρόμια του Ικονίου και των Αδάνων και επομένως για να φθάσουν στην Κύπρο θα έπρεπε να διανύσουν κάποια απόσταση.
    Θέλω να πω ότι αυτό που θα έπρεπε να κάνει η Ελληνική αεροπορία στην Κύπρο, ήταν κατά πολύ ευκολότερο από αυτό που έκανε η αεροπορία της Αργεντινής στα Φώκλαντ.

    ΥΠΟΜΝΗΜΑ

    1. Βουλή των Ελλήνων, Τα πορίσματα της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων, «Φάκελος Κύπρου» Τόμος Α΄, 82 «Είναι κατά συνέπεια υπεύθυνοι όλοι, γενικά όλοι όσοι αναμίχθηκαν στο πραξικόπημα είτε ως διατάκτες του (Ιωαννίδης, Μπονάνος, Γκιζίκης, Ανδρουτσόπουλος, Γαλατσάνος κλπ), είτε ως «εκτελεστές» του, (Γεωργίτσης, Κομπόκης, Κορκόντζελος, Παπαγιάννης Υποδ/τής ΕΛΔΥΚ, …», στο ίδιο 168
    2. Στο ίδιο, 82 «Αλλά οι Ιωαννίδης, Μπονάνος, Γαλατσάνος, καθώς και οι Γκιζίκης και Ανδρουτσόπουλος παρέμειναν αμετάπειστοι. Για όλους αυτούς πρώτος εχθρός ήταν ο Μακάριος και έπρεπε με κάθε τρόπο να εξοντωθεί ή έστω να ανατραπεί.»
    3. Στο ίδιο, 76 Διαβεβαιώσεις Ιωαννίδη προς Γκιζίκη, Ανδρουτσόπουλο, Μπονάνο, Γεωργίτση, Κομπόκη, Παλαΐνη, Πηλιχό περί υποσχέσεων που διέθετε από τις ΗΠΑ ότι η Τουρκία δεν θα επενέβαινε σε περίπτωση ανατροπής του Μακαρίου. Στο ίδιο, 77 «Από όλα τα παραπάνω στοιχεία κατά τη γνώμη της πλειοψηφίας της Επιτροπής σαφώς τεκμαίρεται, ότι οι ΗΠΑ συμμετείχαν ενεργά στη λήψη της απόφασης για ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, διαβεβαιώνοντας τον Ιωαννίδη ότι δεν θα επενέβαινε η Τουρκία και ότι γι’ αυτές θα ήταν επιθυμητή η απομάκρυνση του Μακαρίου από την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, γιατί ήταν επικίνδυνος για την ασφάλεια της Δύσης, αφού ο ίδιος ο Κίσσιγκερ τον είχε αποκαλέσει Κάστρο της Μεσογείου». Στο ίδιο 78-79, «Βέβαια οι «πάτρωνες» του Ιωαννίδη, … δεν στόχευαν μόνο στην αντικατάσταση του Μακαρίου, αλλά παράλληλα επεδίωκαν και την παραχώρηση είτε με συμφωνία της Χούντας των Αθηνών … είτε με στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας κάποιου τμήματος του νησιού, ώστε να εξασφαλιστούν από μία πιθανή ουδετεροποίηση της Κύπρου και να μπορούν να διατηρούν τον έλεγχο σ’ όλη την περιοχή της μέσης Ανατολής … Τον απώτερο αυτό σκοπό αυτοί οι οποίοι έρχονταν σε επικοινωνία με τον Ιωαννίδη (σταθμάρχης της CΙΑ στην Αθήνα κλπ) δεν πρέπει να του τον ανακοίνωσαν, άποψη που ενισχύεται και από την έκρηξη του Ιωαννίδη στη σύσκεψη με το Σίσκο. Έκρηξη που δεν είναι δυνατόν να δικαιολογηθεί παρά μόνον αν προηγουμένως ο Σίσκο ή αντιπρόσωποί του είχαν διαβεβαιώσει τον Ιωαννίδη ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να επέμβει στρατιωτικά στην Κύπρο με αφορμή το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου.»
    4. Στο ίδιο, 79, «Πιθανόν η Χούντα των Αθηνών να είχε σαν απώτερη βλέψη-όνειρο την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, αλλά γνώριζε πολύ καλά ότι αυτό ήταν αδύνατο να πραγματοποιηθεί, αν οι ΗΠΑ δεν έδιναν το πράσινο φως»
    5. Στο ίδιο, 79, «Η Τουρκία ήταν στρατιωτικά έτοιμη να επέμβει στην Κύπρο (βλ. κατάθεση Σημαιοφορίδη) και καραδοκούσε περιμένοντας μόνο την αφορμή που της την έδωσε η Χούντα των Αθηνών με την ανατροπή του Μακαρίου, η οποία έγινε με την προτροπή και τις ευλογίες των ΗΠΑ, καθώς και με την ανοχή της Αγγλίας, αλλά και της Σοβιετικής Ένωσης.»
    6. Στο ίδιο, 98 «Στα πλαίσια όμως του ΑΤΤΙΛΑ Ι η ηγεσία του συνόλου των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων δεν διέπραξε τα προαναφερόμενο αδίκημα μόνο για τους λόγους που εκθέσαμε παραπάνω. Αλλά και γιατί κατά το πενθήμερο 15.7 έως 19.7 που όλα έδειχναν ότι θα γίνονταν Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, εφησύχαζε στα θέρετρά της και δεν λάβαινε κανένα μέτρο για την αντιμετώπιση επικείμενου κινδύνου. Και ακόμα γιατί παρέλειψε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της χώρας μας και απέναντι στην Κύπρο, έστω αυτές τις λίγες που προέβλεπε το σχέδιο Κ.»
    7. Στο ίδιο, 81-82 «Για όλα αυτά συντάσσονταν δελτία που μεταβιβάζονταν … αυθημερόν … στο ΓΕΕΦ, στην ΕΛΔΥΚ, … στον Αρχηγό της ΚΥΠ στην Αθήνα… και στην ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων. … Αλλά και ο τότε Αρχηγός της Ελληνικής ΚΥΠ αντιστράτηγος Σταθόπουλος Λάμπρος καταθέτει ότι από το Μάιο’74 υπήρχε συνεχώς ροή πληροφοριών για κινήσεις Τουρκικών μονάδων της κρίσιμης περιοχής, οι οποίες μαρτυρούσαν, ότι ετοιμάζονταν οι Τούρκοι για την επίθεσή τους.»
    8. Στο ίδιο, 93, «Μόνο στις 19 Ιουλίου, όταν οι πληροφορίες άρχισαν να μην αφήνουν καμμία αμφιβολία για το ενδεχόμενο μιας επιθετικής ενέργειας, ο Αρχηγός του Ναυτικού, με δική του πρωτοβουλία και εν «αγνοία του ΑΕΔ» διατάσσει τρία (3) υποβρύχια να πλεύσουν στον μεταξύ Κρήτης και Ρόδου θαλάσσιο χώρο με σήμα που εξέδωκε στις19/13.15΄»
    9. Γρηγόριος Μπονάνος, Έκθεσις επί ενισχύσεων προς Εθνικήν Φρουράν Κύπρου κατά τας επιχειρήσεις 20 Ιούλ – 2 Αυγ 74, Αθήνα Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων/40288/2/14-7-74, 2
    10. Βουλή των Ελλήνων, Τα πορίσματα της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων, 86
    11. Στο ίδιο, 98 «Θ. ΕΥΘΥΝΕΣ ΓΙΑ ΑΤΤΙΛΑ Ι: α. Έχουμε ήδη σημειώσει σ’ αυτό το κεφάλαιο του πορίσματός μας ότι σύμφωνα με το σχέδιο Κ η απόκρουση της εισβολής θα έπρεπε με πρωτοβουλία και ευθύνη του ΓΕΕΦ ν’ αρχίσει από τη στιγμή, που ο Τουρκικός στόλος έμπαινε στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας, δηλαδή πριν από τις 5.20΄ π.μ. ώρα της 20ής.7.74. Αυτό βέβαια σημαίνει και ότι από τη στιγμή αυτή είχε επιβληθεί ανάμεσα στην Τουρκία (που επιχειρούσε την εισβολή) και στην Κύπρο (που την υφίστατο) κατάσταση («καιρός») πολέμου. β. Όπως προκύπτει από το αποδεικτικό υλικό που συγκεντρώσαμε … το ΓΕΕΦ δεν εξεπλήρωσε την υποχρέωσή του αυτή, ούτε εκείνη τη στιγμή της έναρξης της κατάστασης πολέμου, ούτε όταν εμφανίστηκαν στον ορίζοντα της Κυπριακής Δημοκρατίας τα Τουρκικά αεροπλάνα, ούτε όταν σημειώνονταν ρίψεις Τούρκων αλεξιπτωτιστών και βομβαρδισμοί διαφόρων στόχων στην Κύπρο, ούτε όταν … στις 5.20΄ π.μ. της 20ής.7.74 άρχιζε η πραγματοποίηση της απόβασης των Τουρκικών δυνάμεων στο Πέντε Μίλι της περιοχής της Κυρήνειας, που και αυτός ο Γεωργίτσης τη χαρακτηρίζει «αποβίβαση». γ. Συνακόλουθα με αυτά δεν υπάρχει κατά τη γνώμη μας αμφιβολία για την ευθύνη ολόκληρης της στρατιωτικής ηγεσίας του ΓΕΕΦ, … αλλά και των λοιπών ηγητόρων επιμέρους στρατιωτικών κλπ. σχηματισμών και τμημάτων για αυτή την απαράδεκτη στάση που τήρησαν και η οποία συγκροτεί κατά τη γνώμη μας σοβαρότατες αξιόποινες πράξεις, τόσο περισσό περισσότερο που έλαβαν χώρα «εν καιρώ πολέμου», και που οι υπεύθυνοι είναι όλοι Έλληνες στρατιωτικοί, οι οποίοι είχαν πλήρη και σαφή γνώση, ότι ο τρόπος αυτός, δηλαδή η μη προβολή αντίδρασης στην Τουρκική εισβολή στο νησί που είχε αρχίσει, μπορούσε να ωφελήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του εχθρού, όπως και τις ωφέλησε, και να βλάψει τις πολεμικές δυνάμεις της σύμμαχης χώρας της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως και τις έβλαψε. δ. Τα ίδια αδικήματα διέπραξαν κατά τη γνώμη μας και όσοι αποτελούσαν την ηγεσία των Ενόπλων δυνάμεων στην Ελλάδα (Μπονάνος κλπ.) αλλά και διάφοροι άλλοι ανώτατοι ή ανώτεροι αξιωματικοί (Αρχηγοί κλάδων, Διοικητές Επιτελικών γραφείων, όπως Χανιώτης, Πολίτης κλπ.), που σε επίμονες αιτήσεις-παρακλήσεις του αρχηγού του ΓΕΕΦ και άλλων στελεχών του για το πώς έπρεπε να ενεργήσει, απαντούσαν καθησυχαστικά, ότι πρόκειται για άσκηση των Τουρκικών ενόπλων δυνάμεων κλπ και συνιστούσαν μέχρι τις 8.20΄ π.μ. της 20ής.7.74 «αυτοσυγκράτηση», χρησιμοποιώντας έτσι έναν όρο άγνωστο μέχρι τότε στη στρατιωτική ορολογία.»
    12. Μπονάνος, Έκθεσις επί ενισχύσεων προς Εθνικήν Φρουράν Κύπρου κατά τας επιχειρήσεις 20 Ιούλ-2 Αυγ 74, 2. «Αι ανωτέρω ενισχύσεις Ναυτικού και Αεροπορίας δεν ενεπλάκησαν εις τον αγώνα Κύπρου διότι εκρίθη ότι εμπλοκή των θα απετέλει αιτίαν ενάρξεως πολέμου μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας.»
    13. Βουλή των Ελλήνων, Τα πορίσματα της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων, 93. «Μόνο στις 19 Ιουλίου, όταν οι πληροφορίες άρχισαν να μην αφήνουν καμμία αμφιβολία για το ενδεχόμενο μιας επιθετικής ενέργειας, ο Αρχηγός του Ναυτικού, με δική του πρωτοβουλία και εν «αγνοία του ΑΕΔ» διατάσσει τρία (3) υποβρύχια να πλεύσουν στον μεταξύ Κρήτης και Ρόδου θαλάσσιο χώρο με σήμα που εξέδωκε στις19/13.15΄ (κατάθεση Αραπάκη, σελ. 33). Έπειτα, την 20ή/15.00΄, με νεώτερο σήμα του ο αρχηγός Ναυτικού διατάσσει τα δύο από τα τρία υποβρύχια, Γλαύκος και Νηρεύς, να πλεύσουν προς την Κύπρο για προσβολή των Τουρκικών Δυνάμεων. Την 21η/13.00΄ώραν εκδόθηκε Δ/γή ανάκλησης των δύο αυτών υποβρυχίων ύστερα από εντολή του Αρχηγού ΑΕΔ στρατηγού Μπονάνου λόγω των ανησυχιών του, όπως έλεγε, για την άμυνα του Αιγαίου από τυχόν επίθεση από βορρά ή ανατολή ή ταυτόχρονα και από τις δυο κατευθύνσεις. Επίσης, δεν ήθελε με την τυχόν επίθεση των υποβρυχίων να δώσει την αφορμή για μία πολεμική σύρραξη μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας (Αραπάκης, σελ. 51). Το μεσημέρι της 22ας, πάλι με πρωτοβουλία του αρχηγού του Ναυτικού και χωρίς ενημέρωση του ΑΕΔ δίδεται νέα εντολή να πλεύσουν προς την Κύπρο (Αραπάκης, σελ. 108) και το μεσημέρι της 23ης δίδεται εντολή ανάκλησης των υποβρυχίων λόγω της συμφωνίας για έναρξη διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, …»
    14. Μπονάνος, Έκθεσις επί ενισχύσεων προς Εθνικήν Φρουράν Κύπρου κατά τας επιχειρήσεις 20 Ιούλ –2 Αυγ 74, 2.
    15. Βουλή των Ελλήνων, Τα πορίσματα της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων, 84-85. «Είναι αναμφισβήτητο, ότι όλες αυτές οι πληροφορίες ήταν ψεύτικες και στόχευαν στον εκφοβισμό του Ελληνικού Στρατού και στη μείωση του ηθικού του, ακόμα δε και στην πρόκληση σύγχυσης στη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία της χώρας, φυσικά δε και στον επηρεασμό των αποφάσεών της πράγμα που έως ένα σημείο το επέτυχαν. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από την κατάθεση Μπονάνου.». Στο ίδιο, 95, «Διά την απειλή από βορρά είναι γεγονός ότι αυτή καλλιεργείτο από τον Παπανικολάου προς κάθε κατεύθυνση, κυρίως δε προς τον Μπονάνο, και ήδη η απειλή αυτή τέθηκε επίσημα και ενώπιον των υπολοίπων Αρχηγών κατά τη σύσκεψη της 21ης/09.00΄, στο γραφείο του Μπονάνου. Ενδεχομένως, ο υπερτονισμός ενός τέτοιου αντικειμένου να στόχευε στην αποδυνάμωση κάθε έφεσης για την ενεργοποίηση του σχεδίου Κ σε ό,τι αφορά την Αεροπορία, για σκοπούς που δεν μπορούν να αποκαλυφθούν.»
    16. Μπονάνος, Έκθεσις επί ενισχύσεων προς Εθνικήν Φρουράν Κύπρου κατά τας επιχειρήσεις 20 Ιούλ-2 Αυγ 74, 2-3
    17. Βουλή των Ελλήνων, Τα πορίσματα της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων, 93-94
    18. Στο ίδιο, 97
    19. Στο ίδιο, 135-137

  134. STRATOS says:

    @npo

    Ειλικρινά από όλα αυτά τα κατεβατά που έγραψα (πάνω σε αεροπορικά θέματα), εσύ κατάλαβες αυτό?? Σηκώνω τα χέρια ψηλά.

    Τίποτε πάνω στην μη δυνατότητα επέμβασης της Ελληνικής πολεμικής αεροπορίας στην Κύπρο το 1974 έχεις να προσθέσεις?? Αφού λες ότι τα στοιχεία είναι τραγικά κι αμείλικτα!!

    Από εκεί και πέρα δεν φταίω εγώ που λέω την πραγματικότητα, μπονάνος και παπανικολάου, αραπάκης αποδείχτηκαν ανθρωπάκια και μιλούσαν με τους αμερικάνους κρυφά για επιστροφή καραμανλή και πολιτικών, την ίδια στιγμή που ¨Έλληνες στρατιώτες πολεμούσαν στην Κύπρο πλήρως εγκαταλελειμμένοι και προδομένοι.

    Φυσικά οι μεταπολιτευτική δημοκρατία τους αντάμειψε δεόντως!!

    Η οποία μεταπολίτευση δεν έστειλε ούτε 1 μπαζούκας στην Κύπρο!! Τουλάχιστον η χούντα έστειλε αεροπορικός μία μοίρα καταδρομών (επική στα παγκόσμια χρονικά, επιχείρηση ΝΙΚΗ), 450 Ελδυκάριους (που αμφότεροι συνέβαλαν τα μέγιστα ώστε να σωθεί το 62% της Κύπρου) και 1 Ελληνικό αρματαγωγό που εξαιτίας του βγήκε εκτός μάχης ο μισός σύγχρονος τουρκικός στόλος..

    @ΑΛΑΣΤΩΡ

    Φίλε, στις 22.Ιουλίου.1974, 2 Ελληνικά F-5 κατέρριψαν 2 τουρκικά F-102 και η τουρκική αεροπορία εξαφανίστηκε από την περιοχή για 7 χρόνια…δεν ξαναπέταξε στο Aιγαίο για 7 χρόνια.

    Τώρα εγώ δεν ήμουνα εκεί (στο Ηράκλειο)να ξέρω αν τα F-4E θα απογειωνόντουσαν να χτυπήσουν στην Κύπρο (πολεμική αποστολή) και στην πορεία θα συνάνταγαν τουρκικά καταδιωκτικά και αντί να τα καταρρίψουν, πιάνανε κουβέντα οι χειριστές μεταξύ τους και το λύνανε διπλωματικά το θέμα..

    Ευχαριστώ.

  135. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    @ ΑΧΕΡΩΝ

    Συμφωνώ απόλυτα για τον τρόπο αξιοποίησης των Φάντομ. Προσωπικά είμαι βέβαιος ότι αν τα μόγγολα έβλεπαν ελληνικά αεροπλάνα να κάνουν μια “σκούπα”, όπως προτείνει ο Βελισσάριος, θα ζήταγαν ανακωχή και θα έτρεχαν κλαίγοντας στους ινστρούχτουρές τους. Αλλά δεν μπορώ να το αποδείξω.

    Το θέμα που βάζεις σχετικά με τα ΑΙΜ-7Ε είναι πολύ ενδιαφέρον, αν παρατηρήσει κανείς ότι μέχρι τη δεκαετία του ’80, η αιχμή του δόρατος της τουρκικής αεροπορίας ήταν τα Φάντομ και η πρώτη γραμμή άμυνας της Ελλάδας ήταν τα F-5 και τα F1, τα οποία δεν είχαν αντίστοιχο όπλο. Άρα η ΠΑ ήταν στην αντίστοιχη θέση.

    Κατά την άποψή μου, ο λόγος ώσης προς βάρος (T/W) πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με το λόγο άνωσης-οπισθέλκουσας (L/D). Tο γινόμενο των δύο αυτών ποσοτήτων δίνει τα G που μπορεί να κρατήσει ένα αεροπλάνο χωρίς να χάνει ταχύτητα. Και οι δύο λόγοι δεν είναι σταθεροί. Ο T/W αυξάνεται καθώς το α/φ καίει καύσιμο, που σημαίνει ότι όταν το Φάντομ έφτανε στην Κύπρο μπορεί το T/W να υπερέβαινε τη μονάδα, ενώ ο L/D εξαρτάται από την ταχύτητα. Το L/D που αναφέρεται στα σχετικά εγχειρίδια για το F-4, F-5 και F-100 είναι αντίστοιχα 8.5, 10, 12. Και εδώ υπάρχουν θέματα. Πχ έστω ότι ένα α/φ μπορεί να κρατήσει ας πούμε 5G, ενώ το Φάντομ έστω 6,5G. Αν το άλλο α/φ μπορεί να κρατήσει τα 5G σε χαμηλότερη ταχύτητα από ότι το Φάντομ τα 6,5G, τότε μπορεί να πετύχει μεγαλύτερο ρυθμό στροφής ή/και να κάνει πιο κλειστές στροφές. Αυτός είναι ο λόγος που στο Βιετνάμ τα Φάντομ δεν μπορούσαν να στρίψουν με τα MiG17. Ο λόγος T/W του MiG17 με μετάκαυση ήταν όσο ο στεγνός του Φάντομ, αλλά το MiG έστριβε στους 200-250 κόμβους και το Φάντομ στους 380-420.

    Πάντως επειδή η πολύ ανάλυση δεν είναι καλό πράγμα, η διαπίστωση η δική μου είναι ότι ενώ το F-100 είναι δύσκολο αεροσκάφος, που δεν συγχωρεί λάθη, όπως και το ίδιο το Φάντομ, μπορεί να πετά τους δύο βασικούς ελιγμούς της αερομαχίας (βαρελάκια και ψαλίδια) με μικρότερες ταχύτητες. Το ίδιο και το F-5. Με αποτέλεσμα το Φάντομ να βγαίνει μπροστά. Πχ τα F-5/F-100 μπορούν να πετάξουν τα ψαλίδια με 170-180 κόμβους, ενώ το Φάντομ θέλει 200, που σημαίνει ότι χάνει ένα μήκος κάθε δύο δευτερόλεπτα.

    Από κει και πέρα, όπως μπορώ να γράψω ένα κατεβατό με τους περιορισμούς των ΑΙΜ-7Ε, μπορώ να γράψω άλλο ένα με τους περιορισμούς των ΑΙΜ-120. Και το ίδιο μπορώ να κάνω με τους περιορισμούς του F-16 σε κλειστή αερομαχία με ένα MiG29. Ποιό το νόημα;

    Το νόημα είναι ότι πρέπει να ξεφύγουμε από τη λογική του wunderwaffe. Δε σε κάνει το εργαλείο μάγκα. Ή είσαι ή δεν είσαι. Και αυτό είναι το συμπέρασμα που για μένα προκύπτει από αυτή τη συζήτηση. Και F-15 να είχαν οι συγκεκριμένοι, πάλι θα έβρισκαν μια εμπεριστατωμένη και άριστα τεκμηριωμένη δικαιολογία αδράνειας. Θυμάμαι εγώ σε μια άλλη κρίση, ανάμεσα σε δύο χώρες που δεν θα κατανομαστούν, πήγε ο αρχηγός της αεροπορίας της μιας χώρας και είπε στον πρωθυπουργό του “οι άλλοι έχουν AMRAAM. Να πολεμήσουμε αλλά θα μας σφάξουν”. Και ο πρωθυπουργός αυτός, που δεν ήθελε και πολύ, επέλεξε να κάνει τον κινέζο (όχι τον Μπρους Λι , τον άλλο κινέζο). Είμαι βέβαιος ότι αν επρόκειτο για Έλληνα αρχηγό αεροπορίας, σε ανάλογη περίπτωση, η εισήγηση προς τον πρωθυπουργό θα ήταν “έχουν τόσα AMRAAM που θα κρύψουν τον ήλιο. Και αυτό είναι καλό, γιατί θα πολεμήσουμε στη σκια”. Σαφώς και μια χώρα πρέπει να προετοιμάζει επιμελώς το οπλοστάσιό της, όπως και ένας μαθητής να διαβάζει τα μαθήματά του. Όταν μπει όμως πρόχειρο διαγώνισμα θα γράψει ότι ξέρει. Ή θα πολεμήσει με ότι έχει.

  136. ΑΧΕΡΩΝ says:

    @ΑΡΤΕΜΙΟΣ
    Εν συντομία,οἱ συγκρίσεις που κάνεις για δικά μας F-4 εναντίον τουρκικών F-5/F-100,θα ίσχυαν ἂν τα F-4 κυνηγούσαν τα F-5/F-100,όχι όμως σε αντίθετη περίπτωση.
    Και σε κάθε περίπτωση,τα δικά μας Φάντομ είχαν τους ΑΙΜ-7,και δέν έχαναν τίποτε να τους εξαπολύσουν,εκτός από έναν σχεδόν τόννο βάρους.

  137. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    @ ΑΧΕΡΩΝ

    Αυτό που λέω είναι ότι τα F-4E δεν ήταν ένα υπερόπλο με το οποίο απλά κοιτάς τον αντίπαλο και αυτός πέφτει. Ήταν ένα αεροπλάνο με πολλούς περιορισμούς που απαιτούσαν ένα πολύ ικανό πλήρωμα για να το κάνει να δουλέψει.
    Έτσι λοιπόν αν θες να κάνεις το ΑΙΜ-7 να δουλέψει θα πας κοντά, κατά προτίμηση από πίσω, ή θα χρησιμοποιήσεις τον ήλιο ή τα σύννεφα για να κρύψεις το αυλάκι ‘άσπρου καπνού που προειδοποιεί τον αντίπαλο ότι του έρχεται πύραυλος (τον οποίο μπορεί να αποφύγει με ελιγμό 4-5G, χωρίς να ιδρώσει δλδ).
    Αυτά τα Φάντομ της πρώτης παρτίδας, κάπνιζαν, δηλαδή οι μηχανές άφηναν ίχνος μαύρου καπνού, ορατό από 30χλμ σε καλές καιρικές συνθήκες. Σε έβλεπαν με το μάτι πριν τους δεις με το ραντάρ. Και εδώ πρέπει να δουλέψει ο ανθρώπινος παράγοντας, να κάνεις κόλπο να μη βγάζεις καπνούς.
    Οι συγκρίσεις που κάνω, λένε ότι τα άλλα αεροπλάνα είναι επικίνδυνοι αντίπαλοι στην κλειστή αερομαχία. Οπωσδήποτε αν σε κυνηγάνε αυτοί (αν έχουν το τακτικό πλεονέκτημα) είναι πιο δύσκολο από όταν τους κυνηγάς εσύ. Και εδώ λοιπόν χρειάζεται ο ανθρώπινος παράγοντας για να αποφύγει την κλειστή αερομαχία, ή τουλάχιστον την παρατεταμενη αερομαχία, όπου οι ταχύτητες θα πέσουν και θαχεις πρόβλημα. Υπάρχουν τρόποι για να βγεις από το οπτικό πεδίου του άλλου, στη διάρκεια μιας αερομαχίας και να την κοπανήσεις πριν το πάρει αυτός χαμπάρι, και στη συνέχεια να του την ξαναπέσεις αν δεις ότι έχεις πλεονέκτημα. Αυτό το πετυχαίνει ο ανθρώπινος παράγοντας.
    Τα υπόλοιπα είναι τεχνικές λεπτομέρειες που μπορεί να κουράζουν τους υπόλοιπους σχολιαστές και για τις οποίες αρμόδιοι να δώσουν διευκρινίσεις είναι οι Έλληνες πιλότοι, οι οποίοι δεν καταλαβαίνω γιατί απέχουν από αυτή τη συζήτηση για ένα θέμα που έχει παίξει καταλυτικό ρόλο στην ιστορία του Ελληνισμού. Αφού υπάρχει ενδιαφέρον και για θέματα όπλων-τακτικής, μπορούν να παρέμβουν και να διορθώσουν εσφαλμένες απόψεις αν υπάρχουν. Μιλάμε για όπλα της δεκαετίας του ’60 και για όπλα που διέθεταν και οι δύο πλευρές, άρα δεν υπάρχει μυστικό.
    Εγώ δεν θέλω να κουράσω άλλο, έχω καλυφθεί πλήρως από τον Αρματιστή:
    «Τα Ελληνικά φτερά θα έπρεπε να πετάξουν στην Κύπρο, ακόμη και αν η επέμβασή τους θα ήταν ατελέσφορη. Τα ηθικά αποτελέσματα είναι πάντοτε σημαντικότερα από τα υλικά».

  138. Ανώνυμος says:

    Οι στρατιωτικοί έλεγαν πως έκαναν το πραξικόπημα γιατί οι ΗΠΑ δεν ήθελαν τον Μακάριο. Όμως ο Μακάριος γύρισε μια χαρά στην Κύπρο μετά . Δεν έπερπε τότε η κυβέρνηση Καραμανλή ( ή αργότερα Παπανδρέου ) να πιάσει όλους τους στρατιωτικούς και να τους εκτελέσει ή να τους φυλακίσει ως ψεύτες και προδότες ;

    Όταν ο Μπονάνος είπε στον Αβέρωφ πως δεν βοήθησα την Κύπρο για να μην πληγωθεί το ΝΑΤΟ εκείνη την στιγμή ο Αβάρωφ έπρεπε να διατάξει την συλληψή του ως προδότη.

    Πότε πέθαναν οι Μονάνος , Αραπάκης, Παπανικολάου , Γαλατσάνος και Γκιζίκης ; Δεν ζούσαν την δεκαετία του ’90 για να πληρώσουν για τα αμαρτήματά τους ;
    Αυτός ο Ιωαννίδης όταν είδε ότι δεν εκτελούσαν τις εντολές του δεν ήξερε να τους καθαρίσει όλους και να βάλει άλλους ;

  139. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ STRATOS

    ‘Φίλε, στις 22.Ιουλίου.1974, 2 Ελληνικά F-5 κατέρριψαν 2 τουρκικά F-102 και η τουρκική αεροπορία εξαφανίστηκε από την περιοχή για 7 χρόνια…δεν ξαναπέταξε στο Aιγαίο για 7 χρόνια.’

    Γνωστό αυτό. Και σε ευχαριστώ για τα links σχετικά με τα βιβλία!

    @ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    ‘Αυτά τα Φάντομ της πρώτης παρτίδας, κάπνιζαν, δηλαδή οι μηχανές άφηναν ίχνος μαύρου καπνού, ορατό από 30χλμ σε καλές καιρικές συνθήκες. Σε έβλεπαν με το μάτι πριν τους δεις με το ραντάρ. Και εδώ πρέπει να δουλέψει ο ανθρώπινος παράγοντας, να κάνεις κόλπο να μη βγάζεις καπνούς.’

    Ο μόνος τρόπος (ή έστω ο καλύτερος) για να κρύψει ένας πιλότος F-4 το έντονο μαύρο καπνό των κινητήρων ήταν η μετάκαυση ΑΛΛΑ δεν μπορούσε φυσικά να το κάνει αυτό για αξιόλογα χρονικά διαστήματα. Άλλοι τρόποι ποιοι θα ήταν; Πολύ χαμηλή πτήση (ασύμφορο από άποψη κατανάλωσης καυσίμου), ίσως αν υπήρχε χαμηλή ορατότητα λόγω καιρού-νέφωσης (δεν νομίζω να ίσχυε κάτι τέτοιο το καλοκαίρι του 1974), ή συνθήκες χαμηλού φωτισμού λόγω ώρας.

    Ερώτηση. Όσοι πιστεύουν πως ΚΑΛΩΣ δεν εστάλησαν Ελληνικά μαχητικά, πιστεύουν πως ΚΑΚΩΣ εστάλησαν τα Noratlas με τους καταδρομείς μας;

    Με άλλα λόγια, τι είδους Ελληνική εμπλοκή ήταν αποδεκτή από αυτούς; Η μηδενική, η ελαχίστως δυνατή, η για το θεαθήναι;

  140. STRATOS says:

    @ΑΡΤΕΜΙΟΣ

    Τα F-4E που παρέλαβε η ΠΑ το 1974 ήταν με τα slats στο leading edge (από το πρόγραμμα Agile Eagle 1 και 2),

    Ήταν (και είναι) κατά πολύ ανώτερα σε ευελιξία από τα αμερικάνικα F-4E που κυριάρχησαν πλήρως στο Βιετνάμ στα τελευταία στάδια του πολέμου..

    Tο Phantom για να το δεις από 30 χλμ πρέπει να έχεις βιονικά μάτια. Οι καλύτεροι F-5άρηδες μετά από ειδική εκπαίδευση μπορούσαν να δουν από 15χλμ τα Phantom. Φυσικά το Phantom σε βλέπει από τα 80 ναυτικά μίλια με το εκπληκτικό Radar που έχει.

    Οι τούρκοι χειριστές είχαν σχεδόν ανύπαρκτη εκπαίδευση στην εναέρια μάχη μέχρι τις αρχές του 1980….δεν πετούσαν ποτέ νύχτα και απέφευγαν να πετάν πάνω από θάλασσα.

    Τα F-100/F-5/F-102/F-104 της τουρκικής αεροπορίας (που μας τα έχεις θεοποιήσει) δεν κατάφεραν να καταρρίψουν ούτε γλαρόπουλο στο Βιετνάμ (παρόλο που τα χειριζόντουσαν Αμερικάνοι και όχι τούρκοι), όπου οι Αμερικανοί τα απέσυραν άρον-άρον και απλά δεν θα είχαν καμία τύχη σε εμπλοκή με τα Ελληνικά υπερσύγχρονα F-4E το 1974.

    Έγραψες:

    «Τα Ελληνικά φτερά θα έπρεπε να πετάξουν στην Κύπρο, ακόμη και αν η επέμβασή τους θα ήταν ατελέσφορη.»

    Η τουρκική εισβολή θα είχε αποτύχει πλήρως αν είχαν επέμβει τα υποβρύχια και τα F-4E/F-84F για υποστήριξη των μαχόμενων Ελλήνων το 1974.

  141. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    Από το ενδιαφέρον σχόλιο του Αρματιστή:

    ‘«Αι ανωτέρω ενισχύσεις Ναυτικού και Αεροπορίας δεν ενεπλάκησαν εις τον αγώνα της Κύπρου διότι εκρίθη ότι εμπλοκή των θα απετέλει αιτίαν ενάρξεως πολέμου μεταξύ Ελλάδος Τουρκίας. … Ειδικώς από πλευράς Ναυτικού διετέθησαν … 2 νέα υποβρύχια τα οποία διετάχθησαν και έπλευσαν εκ Ρόδου εις Κύπρον. Ταύτα όμως προ της αφίξεώς των εις Κύπρον διετάχθησαν να επαναπλεύσουν όταν εκρίθη ως λίαν πιθανή η σύρραξις μετά της Τουρκίας. …’

    Το ερώτημα που τίθεται αυτόματα είναι γιατί έστειλαν τα 2 υποβρύχια τότε λοιπόν προς Κύπρο αφού φοβόντουσαν έναρξη πολέμου Ελλάδας-τουρκίας;! Για ποιο λόγο και με ποιο σκεπτικό;
    Γιατί δεν τα κράτησαν κοντά στην Ρόδο π.χ.;

  142. STRATOS says:

    @Αρματιστής

    Ευχαριστούμε για τα στοιχεία από το πόρισμα της βουλής και τον εύστοχο σχολιασμό.

    Χωρίς να θέλω να γίνω απολογητής του Ιωαννίδη (το ξέρω ότι έχω κατηγορηθεί ήδη για αυτό) πιστεύω ότι λείπουν κάποια στοιχεία από την έκθεση της βουλής:

    1) Δεν αναφέρεται πουθενά ότι το πραξικόπημα εναντίον του μακαρίου αποφασίστηκε μετά την διαβόητη «επιστολή προς Γκιζίκη» που την έστειλε ο μακάριος. Άρα υπεύθυνος για την Ενδοελληνική σύγκρουση το καλοκαίρι 1974 (που προηγήθηκε της τουρκικής εισβολής) είναι ο μακάριος, ο οποίος την προκάλεσε.

    Στην επιστολή αυτή ο μακάριος ζητούσε ουσιαστικά την διάλυση της Εθνικής φρουράς με την μείωση της στρατιωτικής θητείας από 24 μήνες στο μισό και την απομάκρυνση των 600 Ελλήνων αξιωματικών που υπηρετούσαν στην δύναμη. Σαν πρόφαση ο μακάριος είχε χρησιμοποιήσει την άρνηση του εθνικού κέντρου (ΑΕΔ) να δώσει στην δικαιοδοσία της κυπριακής κυβέρνησης την επιλογή των υποψήφιων έφεδρων αξιωματικών της ΕΦ!!

    1 άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο είναι ότι η Χούντα Ιωαννίδη έστειλε επαγγελματία Διπλωμάτη και δημοσιογράφο στην Κύπρο σαν διαμεσολαβητές της Ελληνικής με την Κυπριακή κυβέρνηση ώστε να ανακαλέσει ο μακάριος ή να βρεθεί μία συμβιβαστική λύση ώστε να τερματιστεί η ενδοελληνική κρίση και να αποφευχθεί η διάλυση της Ε.Φ (θα μειωνόταν εν μία νύχτα (την 20.Ιουλίου.1974!!!!) η ήδη περιορισμένη δύναμη της, από 11000 άνδρες σε 4500 άνδρες!!). Ως γνωστόν ο Μακάριος δεν δέχτηκε να συνομιλήσει με κανέναν διαμεσολαβητή της Ελληνικής κυβέρνησης.

    Μια παρατήρηση εδώ. Αφήνω στην κρίση του καθενός αν μια διαλυμένη Ε.Φ (με ανύπαρκτη στελέχωση, κύκλοι του μακαρίου λέγαν ότι θα έστελνε τους ανεπίλεκτους πραιτοριανούς του στην Τσεχία να λάβουν εκπαίδευση αξιωματικού!!! (τόσο Έλληνας!!)) θα μπορούσε να αποτελέσει αντίπαλο δέος για τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις……ή ότι οι τούρκοι με διαλυμένη την εθνική φρουρά δίπλα τους (και την Ελλάδα παραγκωνισμένη από την επίσημη κυπριακή κυβέρνηση), δεν θα βρίσκαν αφορμή για να εισβάλουν και να διχοτομήσουν ή καταλάβουν ολόκληρο το νησί επειδή κυβερνούσε ο μακάριος??

    2) Ο Ιωαννίδης φέρει τεράστια ευθύνη για την εξέλιξη της τραγωδίας του 1974, όμως ακόμη και αυτοί που τον βρίζουν κατάφορα, Π.Χ ο πτέραρχος Μήτσαινας στο βιβλίο του τον παρουσιάζει σαν τον απόλυτο υπεύθυνο και σαν ψυχοπαθή, αναφέρει στην περιγραφή των γεγονότων , ότι στο μεν πολεμικό συμβούλιο της 20.Ιουλίου.1974 στις 8:30 που συμμετείχαν οι αρχηγοί ενόπλων δυνάμεων, ο γκιζίκης, Ανδρουτσόπουλος και υπουργοί άμυνας και εξωτερικών, ο Ιωαννίδης που ήταν σε διπλανό γραφείο έμπαινε κάθε λίγο στην αίθουσα του πολεμικού συμβουλίου και φώναζε « ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ ΤΟ ΚΟΥΒΕΝΤΟΛΟΙ ΚΑΙ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙ Η ΔΡΑΣΗ».

    Στις 21.Ιουλίου όταν επαναλήφθηκε το πολεμικό συμβούλιο χωρίς να έχει γίνει τίποτε ουσιαστικό πέρα από την γενική επιστράτευση, ο Ιωαννίδης μπήκε μέσα και φώναξε «ΤΕΛΟΣΣΣ ΕΧΟΥΜΕ ΠΟΛΕΜΟ» .

    Ως γνωστόν οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων το ίδιο απόγευμα (κωλυσιεργώντας και ακυρώνοντας τις περισσότερες αποστολές στρατιωτικής ενίσχυσης της Κύπρου) ανακοίνωσαν στον Ιωαννίδη ότι είχαν έρθει σε συνεννόηση με τον διεθνή παράγοντα (αμερικάνους?) για επιστροφή των πολιτικών..

    Τα παραπάνω έρχονται να απαντήσουν τα ερωτηματικά γιατί κρατήθηκε η στρατιωτική ηγεσία της ήττας από την κυβέρνηση καραμανλή?? Και γιατί όλοι οι θλιβεροί πρωταγωνιστές γκιζίκης – στρατιωτική ηγεσία (πλην Ιωαννίδη που πέθανε στην φυλακή) ήταν για χρόνια καλεσμένοι στην ετήσια γιορτή για την αποκατάσταση της δημοκρατίας!!

    Φυσικά τα πρόσφατα αμερικάνικα αποχαρακτηρισθέντα έγραφα είναι η πλέον αξιόπιστη πρωτογενής πηγή (που απότι φαίνεται κάποιοί σφυρίζουν αδιάφορα και δεν θέλουν να πιστέψουν) που αναφέρει ξεκάθαρα ότι πριν το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974, υπήρχε δίαυλος επικοινωνίας αμερικανών – μπονάνου – καραμανλή και μακάριου!! Και οι αμερικάνοι ήταν δυσαρεστημένοι με την χούντα Ιωαννίδη, με την οποία θέλαν να ξεμπερδεύουν..

    και προς @ Ανώνυμος 30 Αυγούστου 2019 στο 14:00

    3) Για αυτό που αναφέρεται γιατί δεν έβγαλε το περίστροφό του ο Ιωαννίδης (με το οποίο σύμφωνα με μαρτυρίες, έπαιζε όλη την ώρα στο γραφείο του στις 20-21.Ιουλ) για να εκτελέσει το απόγευμα της 21.Ιουλ την στρατιωτική ηγεσία (μπονάνο-παπανικολάου-αραπάκη) που αρνείτο να ενισχύσει στρατιωτικά την μαχόμενη Κύπρο, σύμφωνα με τις ελάχιστες συνεντεύξεις που έχει δώσει από την φυλακή (ο Ιωαννίδης), αναφέρει τους εξής λόγους:

    i) Θα γινόταν η χώρα περίγελος και η διεθνή της απομόνωση θα λάμβανε εκρηκτικές διαστάσεις.
    ii) Σεβόταν τους συναδέλφους τους στρατιωτικούς όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και δεν πίστευε ποτέ ότι δεν θα ενίσχυαν στρατιωτικά την Κύπρο λειτουργώντας πλέον υπό κοινοβουλευτική δημοκρατία (θα εξέλειπε αυτομάτως η διεθνή απομόνωση της χώρας σε διπλωματικό επίπεδο)!!..

  143. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    Το ακατανόητο είναι πώς κοτζάμ στρατηγοί έπαιρναν διαταγές από ταξίαρχο. Εγώ, μια φορά, όντας τραυματίας σε νοσοκομείο, είπα σε ανώτερο, που ήλθε να με δει, να πάει να μου πάρει ένα καφέ από το κυλικείο και αυτός μου μέτρησε μέρες. «Να πας να πάρεις μόνος σου» είπε, «κι άμα πας φέρε μου κι εμένα ένα μιλκ σέικ».

  144. Ανώνυμος says:

    @ STRATOS

    i) Φθηνές δικαιολογίες του Ιωαννιδη. Σιγά μην νοιαζόταν η διεθνής κοινότητα αν ο Ιωαννίδης καθάριζε 5 προδότες. Για κρετίνους μας περνούσε ; Όπως όταν έλεγε στον Παπαχελά πως αν πει στους Έλληνες την αλήθεια θα γίνονταν όλοι κομμουνιστές.
    ii) Αυτό να δούμε, τον Ιωαννίδη να θεωρεί καλύτερη την κοινοβουλευτική δημοκρατία για την διεθνή θέση της χώρας και την πολεμική της δραστηριότητα . Τότε γιατί ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο και τον Μαρκεζίνη που το πήγαιναν για δημοκρατία ;

    Πιστεύω ότι ο Ιωαννίδης δεν είχε καμιά δικαιολογία. Βλέπει τους στρατηγούς να προδίδουν ; Τους σκοτώνει αμέσως. Θέλει και να το καλύψει για την κοινή γνώμη ; Ας πει ότι το έκαναν πράκτορες των Τούρκων που τους σκότωσε κι αυτούς.

  145. Kostas Kladianos says:

    Ανίσχυρη η αεροπορία της Αργεντινής;
    Ανίσχυρη η »Premier Air Force» της λατινικής Αμερικής κατά τους Βρετανούς ιθύνοντες, με τα ικανότατα και ευέλικτα -για τον ρόλο τους- Α-4 Skyhawk, τα ανώτερα σε κινηματικές επιδόσεις -έναντι των Sea Harrier της Fleet Air Arm και GR-3 της RAF που δρούσαν από το Ερμής- IAI Dagger/Mirage-3 -έστω και στα όρια της ακτίνας τους από την ηπειρωτική Αργεντινή- με μια αεροπορική πτέρυγα της Αrmada που διέθετε μόλις πέντε αλλά προηγμένα με Super Étendard με βλήματα ASM και με ένα Veinticinco de Mayo (V-2) -ειρωνικά τέως βρετανικό- έτοιμο να δώσει την πρώτη μάχη αεροπλανοφόρου κατά αεροπλανοφόρου δεκαετίες μετά την μάχη του Ειρηνικού, με ισχυρό στόλο αεροσκαφών COIN -εσωτερικοί σαφώς λόγοι….. της αργεντινής χούντας- με εξειδικευμένη μοίρα παραπλάνησης με Learjet και συνεπικουρούμενη από αεροσκάφη εναερίου εφοδιασμού…. Τρία λάθη έκαναν οι αργεντινοί, πήγαν για τις κύριες μονάδες επιφάνειας, αντί των μεταγωγικών και επίτακτων (φυσικά με το ζήτημα της όπλισης των Μk από το ύψος άφεσης), στα COMAO τους, την μη αποστολή επίλεκτων επαγγελματιών της Ejército στις νήσους υπό τον φόβο κινήσεως της Χιλής στα ανατολικά, και η εγκληματική -πλήν εξαιρέσεων ελαχίστων- απουσία πρωτοβουλίας της Armada.
    Είμαι στέλεχος του ΠΝ, στα 37 μου έτη, έχω σχεδόν 19 έτη στον κλάδο, έχω κάνει στην Κύπρο, και ειλικρινά, πεισμώνω περισσότερο έναντι ηττοπαθών απόψεων και ξεπλύματος πολιτικάντηδων, ας καταλάβουμε λοιπόν, η αδελφή μεγαλόνησος είναι κομμάτι του ελληνικού Lebensraum και δύναται να δρούμε εκεί.

  146. ΚΛΕΑΝΘΗΣ says:

    Την δυσκολότερη αποστολή το 1974 στην Κύπρο την είχαν οι τουρκικές ΕΔ: αμφίβια επιχείρηση μεγάλης κλίμακας με δυνάμεις βαρειάς δομής, χωρίς επιχειρησιακό αιφνιδιασμό, εναντίον εχθρικής κατεχόμενης ακτής και ενδοχώρας. Δηλαδή επιχείρηση υψηλού ρίσκου με προυπόθεση απόκτησης Θαλάσσιου Ελέγχου, Αεροπορικής Κυριαρχίας και επίτευξη κάποιου τακτικού αιφνιδιασμού. Το αποφασιστικό στοιχείο προφανώς ήταν η εμπλοκή ή όχι των ελληνικών ΕΔ που μπορούσαν να αμφισβητήσουν καίρια αυτές τις προϋποθέσεις.

  147. npo says:

    @ STRATOS
    Συνεχίζεις βλέπω. Σου φταίει η επιστολή Γκιζίκη, λες κι ο Μακάριος έπρεπε να τους κοιτάει να οργανώνουν το τρόπο που θα τον σκοτώσουν…

    Η αμείλικτη πραγματικότητα που βεβαίως δεν βλέπεις είναι πως με το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου (προδοτικό προς τους Κύπριους από μόνο του) χωρίς να έχει γίνει η παραμικρή στρατιωτική προετοιμασία για ενδεχόμενο εισβολής (το κερασάκι για να δέσει το έγκλημα και να γίνει προδοσία προς το έθνος) συνέβησαν τα εξής όμορφα…

    (α) Η μισή Κύπρος χάθηκε,
    (β) Εμείς πήραμε την κατιούσα της παρακμής θεωρώντας τον στρατό κακό πράγμα και την αριστερίλα καλή
    (γ) Ράγισε η ψυχική σύνδεση Ελλαδιτών – Κυπρίων (τα λέει κι ο Αρματιστής) και θα δούμε στο μακρινό μέλλον αν θα συνεχίσει να υπάρχει Ελληνισμός στην Κύπρο.

    Αυτή είναι η αμείλικτη πραγματικότητα. Και η πιθανότερη υπόθεση για τα κίνητρα του εγκλήματος είναι τούτη δω. Οι ιδεοληπτικοί Χουνταίοι βάλανε στο ζύγι την Κύπρο με τον «κομουνιστικό κίνδυνο» που αντιπροσώπευε επι Γης ο Μακάριος κι αποφασίσανε να θυσιάσουν την Κύπρο. Ηλίθιοι ήταν όχι γιατί τους κορόιδεψαν οι Αμερικανοί, κανείς δεν είναι ΤΟΣΟ ηλίθιος, αλλά γιατί πίστεψαν πως θα την βγάζανε καθαρή. Πολλοί δυστυχώς την βγάλανε (Μπονάνοι και σία), κάποιοι όμως -έστω και λίγοι- θα την τρώγανε όπως και την φάγανε (Ιωαννίδηδες και σία).

    @ Αρματιστής
    Συμφωνώ με όλα όσα γράφεις πλην ενός. Ας μην μπερδεύουμε κράτος με έθνος. Η Κύπρος είναι άλλο κράτος, με εκλεγμένη ηγεσία. Εφόσον δεν υπάρχει εθνικό όργανο παρά μόνο οι δύο κρατικές οντότητες για να κάνουμε εμείς (το Ελλαδικό κράτος) το οτιδήποτε στην Κύπρο πρέπει να έχουμε την άδεια απο την εκλεγμένη τους κυβέρνηση ή να μας το ζητήσει.

    Φυσικά επειδή είμαστε το ίδιο έθνος πρέπει να προετοιμαζόμαστε ως το ισχυρό μέρος να τους υποστηρίξουμε. Συμφωνώ 100% με όσα είπατε. Το ότι δεν το κάναμε με τους Χουνταίους αφού μάλιστα δώσαμε πάτημα για τον Αττίλα, το ότι δεν το κάναμε με την Κυβέρνηση εθνικής ενότητας, το οτι αφεθήκαμε μετά στην καλοπέραση μέσω δανεισμού ώστε να μην μπορούμε να το κάνουμε ούτε στην συνέχεια, όλα αυτά, το συναίσθημα της εγκατάλειψης στους Κύπριους και το ενοχικό σύμπλεγμα το δικό μας (που φτάνει σε σημείο πολλοί Ελλαδίτες να τους θεωρούν «περίπου» Έλληνες) μπορεί να οδηγήσουν μέχρι και στην εξάλειψη του Ελληνισμού εκεί.

    Θέλω λίγο ν’ αναφερθώ στις αεραποβατικές ικανότητες στις οποίες έχει επενδύσει η Τουρκία.. Για ποιόν άραγε είναι τα μεταφορικά 55+25 S-70 Blackhawk, 27 AS532 Cougar, 11 CH-47F Chinook , τα 59+18 επιθετικά T-129, το πυροβολικό που συσσωρεύουν για σκρινάρισμα και καμιά εικοσαρία αποβατικά αρμάτων? Και σ’ όλα αυτά επένδυσαν οι Κεμαλικοί, όχι οι Ερντογανικοί τους οποίους περιφέρουν μερικοί δημοσιογράφοι ως μπαμπούλα.. Για εισβολή στην Ουκρανία? Στην Συρία? Στο Κουρδιστάν? Να θυμίσω πως το ίδιο έκανε απ το 1964 ως το 1974..

    Καλό είναι οι πολιτικοί μας να ξυπνήσουν. Ο κόσμος αλλάζει και οι φραγμοί για επίδοξους παίκτες κονταίνουν, όπως κονταίνουν και τα περιθώρια παρέμβασης των μεγάλων δυνάμεων. Αλλά για να ξυπνήσουν οι πολιτικοί μας πρέπει πρώτα να ξυπνήσουμε εμείς. Γιατί έχουμε δημοκρατία ε? Δεν πέφτουν φυτευτοί απ τον πλανήτη Αρη οι πολιτικοί μας.

  148. STRATOS says:

    @npo

    Για την δυνατότητα αεροπορικής προσβολής στην Κύπρο από την Ελληνική Αεροπορία το 1974 θα μας πεις τίποτε??

    Για τα υπόλοιπα που γράφεις πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσεις (στο μυαλό σου) αν η Κύπρος είναι Ελληνικό έδαφος ή ξεχωριστό κράτος??!!

    Τότε θα μπορέσεις να κρίνεις καλύτερα ποιος είναι ηλίθιος και ποιος όχι και αν έκανε καλά ο Ιωαννίδης που έκανε πραξικόπημα κατά του μακαρίου ή ο μακάριος ήταν ο σωστός που ήθελε να διαλύσει την εθνική φρουρά..

    Προδοτικό είναι το πραξικόπημα (όπως αναφέρεις) για τους κυπρίους οπαδούς της ποδοσφαιρικής ομάδας ομόνοιας (και τα σόγια τους) , που σηκώνουν τουρκοκυπριακές σημαίες και φωνάζουν συνθήματα ‘Γ**Ω ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΑΣ‘ όπως και η Κύπρος είναι αγγλική ή τουρκική.

    Για το αν μίσησε ο κόσμος τον στρατό, μην ανησυχείς αυτό το είχε καταφέρει ο μακάριος (και η αριστερή προπαγάνδα) σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού πριν το πραξικόπημα.

    Μερικές ακόμη διορθώσεις:

    Στρατιωτικές ενισχύσεις δεν έστειλε ο Ιωαννίδης στην Κύπρο προ του πραξικοπήματος για να μην ενεργοποιηθεί ο μακάριος και ο στρατός των πραιτοριανών του (το εφεδρικό σώμα υπερσύχρονα εξοπλισμένο την ίδια στιγμή που η Εθνική φρουρά είχε εγκαταλειφτεί πλήρως).

    Στρατιωτικές ενισχύσεις δεν έστειλε ο Ιωαννίδης μετά το πραξικόπημα γιατί είχε διαβεβαιώσεις από τους αμερικάνους (αυτούς που ευχαριστούν οι “δημοκράτες” πολιτικοί μέσα στην Ελληνική βουλή μετά από εκχώρηση Εθνική κυριαρχίας) και για να μην προκαλέσει την Τουρκία.

    Επίσης μην ξεχνάς ότι οποιαδήποτε Ελληνική στρατιωτική μετακίνηση προς την Κύπρο παρακολουθείτο από τον ΟΗΕ και θεωρείτο παράνομη, εκτός σε περίπτωση προσβολής της Κύπρου από ξένη δύναμη οπότε η Ελλάδα (βάση της συνθήκης των εγγυήσεων) μπορούσε να επέμβει στρατιωτικά όπως ήθελε.

    To 33% της Κύπρου χάθηκε επί ‘Ελληνικής κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας‘, καραμανλή (η Κύπρος είναι μακριά) που δεν έστειλε ούτε 1 μπαζούκας στην Κύπρο σε 21 μέρες ‘εκεχειρίας‘!! Την ίδια στιγμή οι τούρκοι μετέφεραν το σύμπαν στο νησί.

    Μια παρένθεση εδώ, οι δημοκρατικές κυβερνήσεις που ακολούθησαν ήταν ποιο δραστήριες στο θέμα της ενίσχυσης των Ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο!! σε τέτοιο βαθμό που η πρώτη ύλη αρμάτων (16 ΑΜΧ-30Β2)που απέκτησε η Ε.Φ έφτασε στην Κύπρο το 1988!! 14 χρόνια μετά την εισβολή!!

    Το 62% της Κύπρου διασώθηκε λόγω της ΕΛΔΥΚ, των 31–32-33 -34 μοιρών καταδρομών, της Α’ μοίρας καταδρομών (που έστειλε ο Ιωαννίδης με την θρυλική επιχείρηση ΝΙΚΗ και αποτέλεσε γενική εφεδρεία του ΓΕΕΦ), της 21ΕΑΝ, των μοιρών πυροβολικού, του 70ΤΜΧ και ορισμένων ελαχίστων ταγμάτων πεζικού της Ε.Φ που πολέμησαν και δεν διαλύθηκαν (ούτε πέσαν θύματα προπαγάνδας).

  149. npo says:

    @ STRATOS
    (1) Περι αεροπορικής προσβολής στην Κύπρο ότι και να πω μπούρδα θα είναι. Δεν είμαι ειδικός. Την άποψή μου πάντως (μικρής αξίας ως μη ειδικός) την έχω διατυπώσει πιο πάνω.
    (2) Η Κύπρος είναι Ελληνικό έδαφος, όχι Ελλαδικό έδαφος. Εθνικό όργανο δεν υπάρχει, υπάρχουν δύο διακριτά Ελληνικά κράτη, άρα το ένα πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις αποφάσεις του άλλου. Το Ελλαδικό κράτος τυπικά δεν έχει δικαίωμα να αυτενεργεί σε Κυπριακό έδαφος και δεν πρέπει να ενεργεί χωρίς εξουσιοδότηση των Κυπρίων. Νομίζω πως είναι τόσο προφανές αυτό που δεν καταλαβαίνω γιατί το συζητάμε.
    (3) Δικαιολογίες δικαιολογίες κι άλλες δικαιολογίες
    Το χρονικό, γιατί μου φαίνεται δεν το έχεις βάλει σε μια σειρά.
    – 15 Ιουλίου – Πραξικόπημα
    – 16 Ιουλίου – τίποτα για ενίσχυση, μόνο κυνήγι αριστερών μαγισσών
    – 17 Ιουλίου – τίποτα
    – 18 Ιουλίου – τίποτα
    – 19 Ιουλίου – Απόπλους Τούρκων, απο χουνταίους, τίποτα
    – 20 Ιουλίου – Απόβαση, απο χουνταίους, πάτε για ύπνο
    – 21 Ιουλίου – προγεφύρωμα, πάτε για ύπνο
    – 22 Ιουλίου – πρακτικά τίποτα (οι καταδρομείς της ΝΙΚΗ ήταν αμελητέα δύναμη), τα Τουρκά ενώνουν το προγεφύρωμα με τον τουρκοκυπριακό θύλακα της Λευκωσίας, ο Ιωαννίδης ποιεί την νήσσα και πάει για ύπνο κι οι άλλοι χουνταίοι συμφωνούν υποτίθεται να επαναφέρουν την δημοκρατία (= να δώσουν την καυτή πατάτα σε άλλους) και συμφωνούν ανακωχή
    Απ την στιγμή που οι Τούρκοι δημιούργησαν το προγεφύρωμα και κατάφεραν να το ενώσουν με τον θύλακα μπορούσαν να κατεβάζουν τεθωρακισμένα με το τσουβάλι κι η ιστορία είχε πρακτικά τελειώσει, ακόμα κι αν δεν είχαν αεροπορική εγγύτητα. Αν η χωρική έκταση που είχαν καταλάβει ήταν 7% ή 3% ή 0.1% είναι ΠΑΝΤΕΛΩΣ αδιάφορο. Κι αυτό συνέβη έγινε επι χουνταίων. Οπότε άστο το επιχείρημα του 3% στην άκρη σε παρακαλώ πολύ.
    (4) για τα μετέπειτα και τις ευθύνες της κυβέρνησης Καραμανλή πάνω κάτω με καλύπτουν όσα είπαν ο Βελισσάριος κι ο Αρματιστής. Αν και η άποψή μου είναι πως μετά το πραξικόπημα λίγα θα σώζονταν στο εδαφικό (ζημια (α)), αλλά θα σωζόταν κάπως το εγκεφαλικό (ζημιές (β) και (γ)).
    (5) Το 62% της Κύπρου δεν διασώθηκε λόγω της ΕΛΔΥΚ, ας σταματήσουμε να παραμυθιαζόμαστε. Κρύβουμε κι ωραιοποιούμε τις ήττες μας. Αλλά έτσι δεν μαθαίνουμε.
    Όπως εξελίχτηκε το πράγμα (με προδοτικό πραξικοπήματα κι εμφύλιο και βοήθεια απο πουθενά) το ηθικό διαλύθηκε και το νησί έχασε την μάχη του μυαλού, της θέλησης να αμυνθεί. Βασικά δεν πρόβαλε καμία σοβαρή αντίσταση. Κάποιες λίγες μονάδες που κατάφεραν να κρατήσουν το ηθικό τους καθυστέρησαν τους Τούρκους κι έσωσαν κάποια εδάφη, πχ αεροδρόμιο Λευκωσίας. Αλλά σε γενικές γραμμές οι Τούρκοι πήραν ότι σκόπευαν να πάρουν και μάλλον και λίγο παραπάνω.
    Τέλος πάντων, δεν μ’ενδιαφέρει ο Ιωαννίδης, μ’ενδιαφέρει να μάθουμε από την ήττα.
    Η δικιά σου νοοτροπία μόνο σ’αυτό δεν βοηθάει. Στο μόνο που ωθεί είναι την επόμενη φορά ν’ αποδυθούμε σε νέο κυνήγι προδοτών και μαγισσών ενώ θα τρώμε νέα μεγα-σφαλιάρα. Γιατί βασικά αυτό προτείνεις. Την Συνταγή για νέες ήττες και νέες απώλειες.

  150. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ npo

    Φίλε npo ο Μακάριος είναι άμοιρος ευθυνών για το δράμα της Κύπρου; Μην παρεξηγηθώ δεν προσπαθώ να αθωώσω την χούντα!

    Επίσης: ‘Και σ’ όλα αυτά επένδυσαν οι Κεμαλικοί, όχι οι Ερντογανικοί τους οποίους περιφέρουν μερικοί δημοσιογράφοι ως μπαμπούλα..’

    Μην κάνεις το λάθος να προσπαθείς να διαχωρίσεις Κεμαλικούς από Ερντογανικούς. Δεν υπάρχει διαφορά στο σχεδιασμό τους για την εξολόθρευση του Ελληνισμού!

    Φιλικά όπως πάντα.

  151. Κωνσταντίνος Τραυλός says:

    Με όλο των σεβασμό.

    Είναι λάθος να παρουσιάζεται το πραξικόπημα ως η μόνη λύση στο θέμα Μακαρίου το 74. Όσο αρχόμανης και αν ήταν , είμαι σίγουρος ότι υπήρχαν πολλαπλές επιλογές να διαχειριστεί κάποιος την κρίση πέρα από πραξικόπημα. Αλλά όταν έχεις να κάνεις με έναν φασίστα (όπως εσωτερικά αποκαλούσαν τον Ιωαννίδη στην CIA(παράθεση στο Legacy of Ashes) δεν μπορείς να περιμένεις πολλά. Ο Ιωαννίδης φέρει την πλήρη ευθύνη για το ότι το θέμα Μακαρίου αποφάσισε να το λύσει με πραξικόπημα. Τόσο απλό. Και να τον θελανε νεκρό οι ΗΠΑ άνευ συνεργασίας των χουντικών δεν θα μπορούσαν να κάνουν πραξικόπημα. Αυτός έδωσε τα μέσα,Αυτός έδωσε το πράσινο φώς. Έλεος πια με την χουντοφιλια.

    Όσο για την κυβέρνηση Καραμανλή. Ναι φέρει ευθύνη. Αλλά είναι πραγματικά σπάνιο την διεθνή πολιτική μεταπολίτευση να μπορεί στα γρήγορα να πάρει μεγάλες αποφάσεις (π.χ Κυβέρνηση Γάλλων Δημοκρατών το 1871). Ειδικά όταν έχεις να κάνεις με ένα ακρος διαβρωμενο με φατριασμο στράτευμα που αναλώνονταν σε κινήματα και αντί-κινήματα για 20 χρόνια.

  152. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    @ Kostas Kladianos

    Πολύ ωραίες σκέψεις. Νομίζω όμως ότι, σχετικά με τον πόλεμο αυτόν του 1982, άξιο σχολιασμού είναι και το γεγονός ότι οι μονάδες επιφανείας του βρετανικού ναυτικού όχι μόνο δεν δίστασαν να μπουν στην ομπρέλα των αργεντινών αεροπορικών δυνάμεων, αλλά συμφώνησαν η απόβαση να γίνει στη δυτική ακτή της μεγάλης νήσου, παρά το γεγονός ότι αυτό θα τις έφερνε πολύ πιο κοντά στις αεροπορικές βάσεις των αργεντινών.
    Αυτό εμένα μου θυμίζει ανάλογα περιστατικά από τη μάχη της Κρήτης, το 1941.
    Και γι αυτό ίσως πρέπει να προσθέσουμε στα λόγια του Κουντουριώτη που βλέπουμε στην αρχή αυτού του post, τα λόγια του «μικρού ναύαρχου», που οι δικοί του αποκαλούσαν ABC: «το Ναυτικό χρειάζεται 3 χρόνια να χτίσει ένα πλοίο…χρειάζονται 300 χρόνια για να χτίσεις καινούργια ναυτική παράδοση».

  153. ΑΡΤΕΜΙΟΣ says:

    @ ΚΛΕΑΝΘΗΣ

    «Το αποφασιστικό στοιχείο προφανώς ήταν η εμπλοκή ή όχι των ελληνικών ΕΔ που μπορούσαν να αμφισβητήσουν καίρια αυτές τις προϋποθέσεις».

    Ο αιγιαλός στον οποίον αποβιβάστηκαν τα μόγγολα (εκεί στο Πέντε Μίλι) έχει πλάτος 200-250 μέτρα. Ξέρουμε ότι ένα τέτοιο μέτωπο καλύπτεται εύκολα από μια και μόνη διμοιρία βαρέων όλμων. Ξέρουμε επίσης ότι η βολή εγκαιροφλεγών πρέπει να είναι παρατηρούμενη. Με βάση αυτά εγώ καταλήγω στο ότι το αποφασιστικό στοιχείο ήταν (α) η εύρεση τεσσάρων σωλήνων και (β) η ύπαρξη θέσεως από την οποία να μπορούμε να παρατηρούμε τα αποτελέσματα της βολής.

    Θέση παρατήρησης δεν μπορεί να μην υπήρχε, δεδομένου ότι ο Πενταδάκτυλος ήταν σε ελληνικά χέρια. Το Νοέμβριο του 2015, είχα την τιμή να παραβρεθώ στο συμπόσιο για τη δράση των ελληνικών ειδικών δυνάμεων στην Κύπρο το 1974. Άκουσα τον Ηλία το Γλεντζέ να λέει ότι, ενώ κινείτο πάνω στον Πενταδάκτυλο, βρέθηκε στη θέση της ορειβατικής πυροβολαρχίας, στην οποία χρέη διοικητή ασκούσε συμμαθητής του στη ΣΣΕ. Κοίταξε προς τα κάτω, είδε τους τούρκους και λέει στο συμμαθητή: «γιατί δε ρίχνεις;». Και ο συμμαθητής απάντησε «δεν έχω διαταγές». Ο Γλεντζές του είπε; «εγώ θα έριχνα». Και εκεί φαίνεται ότι τελείωσαν τη συζήτησή τους.

    Και πράγματι εκεί τελειώνει η συζήτηση και αρχίζουν οι ανακρίσεις. Με θέμα το αν η χούντα και οι «μυημένοι» αξιωματικοί στην Κύπρο, είχαν συμφωνήσει με τους τούρκους να γίνει η λεγόμενη «διπλή ένωση».

  154. npo says:

    @ ΑΛΑΣΤΩΡ
    Πολλές ευθύνες έχει ο Μακάριος, αλλά κατά βάση πολιτικές. Δεν υπάρχει σύγκριση.

    Πάντως αυτή η τακτική απόδοσης ευθυνών σε πρόσωπα 50 χρόνια μετά δείχνει ένα πράγμα. Δεν μάθαμε τίποτα.

  155. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ Κωνσταντίνος Τραυλός
    ‘Με όλο των σεβασμό.
    Είναι λάθος να παρουσιάζεται το πραξικόπημα ως η μόνη λύση στο θέμα Μακαρίου το 74. Όσο αρχόμανης και αν ήταν , είμαι σίγουρος ότι υπήρχαν πολλαπλές επιλογές να διαχειριστεί κάποιος την κρίση πέρα από πραξικόπημα. Αλλά όταν έχεις να κάνεις με έναν φασίστα (όπως εσωτερικά αποκαλούσαν τον Ιωαννίδη στην CIA(παράθεση στο Legacy of Ashes) δεν μπορείς να περιμένεις πολλά. Ο Ιωαννίδης φέρει την πλήρη ευθύνη για το ότι το θέμα Μακαρίου αποφάσισε να το λύσει με πραξικόπημα. Τόσο απλό. Και να τον θελανε νεκρό οι ΗΠΑ άνευ συνεργασίας των χουντικών δεν θα μπορούσαν να κάνουν πραξικόπημα. Αυτός έδωσε τα μέσα,Αυτός έδωσε το πράσινο φώς. Έλεος πια με την χουντοφιλια. ‘
    Επίσης με σεβασμό θα σε ρωτήσω το εξής:
    Πιστεύεις πραγματικά εσύ ή κάποιος άλλος, πως άπαξ και μπήκε ο Μακάριος στο στόχαστρο των Αμερικανών θα την ‘γλύτωνε’; Ακόμα κι αν η (κατάπτυστη και καταδικαστέα χούντα) δεν συνεργαζόταν με τους Αμερικανούς, οι τελευταίοι θα έβρισκαν κάποιον άλλο τρόπο (αργά ή γρήγορα) να βγάλουν τον Μακάριο από την μέση ακόμα και με προσπάθεια της φυσικής του εξόντωσης. Έχω διαβάσει πως κατά του Φιντέλ Κάστρο υπήρξαν 100άδες απόπειρες δολοφονίας για παράδειγμα.
    Άρα, τουλάχιστον για εμένα, η χούντα διευκόλυνε μεν το έργο των Αμερικανών (κακώς κατά την άποψή μου) αλλά ο Μακάριος (και η Κύπρος) θα είχε ούτως ή άλλως να αντιμετωπίσει το ‘μένος’ των ΗΠΑ εφόσον τα πράγματα είχαν πάρει την τροπή που είχαν πάρει.
    Ρίζα του προβλήματος ήταν ο Μακάριος και τα λάθη του κατά την άποψή μου.
    Και ελπίζω να κατάλαβες πως ΔΕΝ υπάρχει καμία χουντοφιλία από την πλευρά μου. Είχε βαρύτατες ευθύνες ΑΛΛΑ δεν ήταν η ρίζα του κακού στο Κυπριακό. Οι Αμερικανοί είχαν συγκεκριμένο σχέδιο για την περιοχή και ο Μακάριος τους το χαλούσε (καλώς ή κακώς). Συνεπώς η μοίρα του Μακάριου και της Κύπρου ήταν λίγο πολύ προδιαγεγραμμένη.

  156. STRATOS says:

    @npo

    2. Ναι, δεν ξέρεις να διαβάζεις? Ελληνικό έδαφος έγραψα στο προηγούμενο μου post!!

    Ξέχασες να αναφέρεις ότι η Εθνική γραμμή και η απόφαση του κυπριακού λαού στο δημοψήφισμα του 1950 ήταν με συντριπτικό ποσοστό 97% ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΥΠΡΟΥ. Αυτός ήταν και ο στόχος του επικού αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959 που απελευθέρωσε το νησί από τον βρετανικό ζυγό.
    Το ποιος εργάστηκε τα 15 χρόνια που ακολούθησαν (ως ΧΡΗΣΙΜΟΣ ΗΛΙΘΙΟΣ των άγγλων και των τούρκων) για την μη επίτευξη του ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΟΧΟΥ τον ξέρουν και οι πέτρες και δεν είναι άλλος από τον μακάριο (και τους συνδαιτυμόνες του).

    3. Δικαιολογίες δικαιολογίες κι άλλες δικαιολογίες

    Το χρονικό, γιατί μου φαίνεται δεν το έχεις βάλει σε μια σειρά..

    –02 Ιούλιου- Επιστολή Μακαρίου προς Γκιζίκη που ζητούσε την διάλυση την Εθνική φρουράς και την επιστροφή των 600 Ελλήνων αξιωματικών που την στελέχωναν!

    –06 Ιουλίου – Πρόσκληση της Ελληνική κυβέρνησης προς το μακάριο, να επισκεφθεί την Αθήνα για συνομιλίες και εκτόνωση της κατάστασης. Έγινε αποδεχτή από τον μακάριο με τον όρο να διαλυθεί πρώτα η Εθνική Φρουρά και να επιστρέψουν οι Έλληνες αξιωματικοί!!

    –07.Ιούλιου Αποστολή του δημοσιογράφου – εκδότη της εφημερίδας «Ελεύθερος Κόσμος» Σάββα Κωνσταντόπουλου στην Κύπρο σε ρόλο διαμεσολαβητή, για διεξαγωγή συνομιλιών με τον μακάριο και εκτόνωση της κατάστασης. Επανάληψη της 6ης Ιουλίου.

    – 15 Ιουλίου – Πραξικόπημα

    Τα υπόλοιπα στα εξήγησα πριν, δυνατότητα αποστολής δυνάμεων στο μεσοδιάστημα των 4 ημερών 15-20 Ιουλίου δεν υπήρχε λόγω της στενής παρακολούθησης των λιμανιών της νήσου από δυνάμεις του ΟΗΕ και γιατί υπήρχαν διαβεβαιώσεις από αμερικάνους (αυτούς που ευχαριστούν οι “δημοκράτες” πολιτικοί μέσα στην Ελληνική βουλή μετά από εκχώρηση Εθνική κυριαρχίας) και γιατί θα προκαλείτο η τουρκία.

    Επέμβαση της Ελλάδας στρατιωτικά μπορούσε να γίνει μόνο μετά την εισβολή των τούρκων και αυτό δεν έγινε στο βαθμό που έπρεπε καθώς η στρατιωτική ηγεσία της εποχής ενώ γινόταν πόλεμος στην κύπρο, συζήταγαν με τους αμερικάνους την επιστροφή των πολιτικών!!

    Φυσικά για την στάση τους αυτή ανταμείφτηκαν δέοντος (περιέργως?) και από τους αμερικάνους και από την “δημοκρατία” Καραμανλή Αβέρωφ (που δεν έστειλε 1 μπαζούκας στην Κύπρο σε διάστημα 21 ημερών εκεχειρίας!!) και τις μετέπειτα “δημοκρατικές Ελληνικές” κυβερνήσεις.

    Τα υπόλοιπα που γράφεις δείχνουν ή πλήρη άγνοια των στρατιωτικών επιχειρήσεων (εκτός των αεροπορικών) του καλοκαιριού του 1974 ή ύβρη στους μαχητές της Κύπρου που έσωσαν το 62% της Κύπρου και υπάρχουν σήμερα Ελεύθεροι Έλληνες στο νησί.

    Σταμάτα να αναπαραγάγεις την αριστερή προπαγάνδα (που μας έφτασε στο σημερινό χάλι) ότι οι τούρκοι αυτό που ήθελαν το πήραν το 1974.

    Αυτό που ήθελαν οι τούρκοι το 1974 ήταν ολόκληρο το νησί. Εξάλλου αυτό αναφέρουν όλοι οι διεθνής έγκυροι ανταποκριτές της εποχής των γεγονότων!!!!

    Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες γιατί δεν έχει αξία, αλλά:

    1) πρώτον το αεροδρόμιο της Λευκωσίας, ήθελαν οι τούρκοι να το καταλάβουν γιατί ήταν απαραίτητο για να το χρησιμοποιήσουν σαν εφοδιαστικό σταθμό για την περεταίρω προώθηση των επιχειρήσεων τους και κατάληψη ολόκληρης της νήσου.
    Παρόλο που επιτέθηκαν με μανία και χρήση αεροπορίας, πυροβολικού και μηχανοκίνητων, έφαγαν τα μούτρα τους από την Α μοίρα καταδρομών (που έστειλε ο Ιωαννίδης με την θρυλική επιχείρηση Νίκη)..

    2) Στον δεύτερο γύρο των επιχειρήσεων η τουρκική επιχείρηση αφού εξελίχθηκε επιτυχώς στην πεδιάδα της Μεσαορίας μετά την προδοσία από τους ΟΗΕδές των αντιαρματικών ναρκοπεδίων που είχε στήσει η εθνική φρουρά στην Μία Μηλιά, οι τούρκοι βάλτωσαν έξω από την Λευκωσία (όπου σε 3 μέρες επιχειρήσεων δεν κατάφεραν να προωθηθούν ούτε 100 μέτρα!!).

    3) Στα δυτικά περίχωρα της Λευκωσίας διεξήχθη η επική μάχη του Στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ, όπου μετά από 3 μέρες συνεχών τουρκικών επιθέσεων, αεροπορικών επιδρομών, μπαράζ πυροβολικού και μαζικής επίθεσης της τουρδύκ και μηχανοκίνητου συντάγματος με υποστήριξη τεθωρακισμένων μπόρεσαν να καταβάλουν μία 2 λοχία της ΕΛΔΥΚ (από τους παλαιότερους Ελδυκάριους που επέστρεψαν πίσω στις 20.Ιουλίου με το αρματαγωγό Λέσβος!!..) που δεν είχαν αντιαρματικά παρά μόνο υποστήριξη της 187 μοίρας πυροβολικού της Ε.Φ. Την δεύτερη ημέρα μάλιστα της τουρκικής επιθέσεως, οι τούρκοι ζήτησαν μια μικρή διακοπή για να μαζέψουν τα πτώματα και τους τραυματίες τους!! (μαρτυρία ταγματάρχη Δελλή στο βιβλίο του)

    Ως γνωστόν ο διοικητής της τουρδήκ (που ήταν επικεφαλής των μονάδων που επιτέθηκαν στο στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ) απαλλάχτηκε των καθηκόντων του την επομένη μέρα 17.Αυγ.1974 λόγω της ανικανότητας και των τουρκικών απωλειών.

    4) Ακόμη δυτικότερα οι τούρκοι δεν μπόρεσαν να διαρρήξουν την τοποθεσία στην διάβαση Σκυλούρας που φυλάσσετο από την 33ή μοίρα καταδρομών ενώ το ίδιο έγινε και ανατολικά στον κόμβο του Πυροίου που δεν μπόρεσε τουρκικό μηχανοκίνητο τάγμα με υποστήριξη πυροβολικού, αεροπορίας και αρμάτων να καταβάλει μία διμοιρία της 31 μοίρας καταδρομών που μάχετο με την υποστήριξη ενός ουλαμού 3 αρμάτων Τ-34 της 23ής ΕΜΑ!!

    5) Φυσικά το ΓΕΕΦ, σε περίπτωση πτώσης της Λευκωσίας προσανατολιζόταν ήδη προς την οργάνωση της αμυντικής γραμμής Τρόδος- Λάρνακα ( Βιβλίο Σ.Βλάσση, Η ΑΠΟΡΡΗΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΓΕΕΦ για τις επιχειρήσεις του 1974, ποιο έγκυρη πηγή δεν υπάρχει) που λόγου του ορεινού εδάφους προσέφερε πολλές πιθανότητες επιτυχίας διακοπής της τουρκική προέλασης.

    Φυσικά κάτι τέτοιο δεν χρειάστηκε γιατί το απόγευμα της 16 Αυγ. 1974 τουρκική ύλη αρμάτων που επεχείρησε να εισέλθει στα δυτικά περίχωρα της Λευκωσίας (μετά την απαγκίστρωση της διλοχίας ΕΛΔΥΚ) έχασε αμέσως 2 άρματα που έπεσαν θύματα των αντιαρματικών ΠΑΟ 90 διμοιρίας της Α μοίρας καταδρομών (που αποτελούσε γενική εφεδρεία του ΓΕΕΦ!!) και εκεί τελείωσε ο πόλεμος.

    Είναι χαρακτηριστικό ότι όλοι οι αξιωματικοί των καταδρομών που πολέμησαν στην Κύπρο δεν ασχολούνται καθόλου με την απουσία της Ελληνικής αεροπορίας αλλά αναφέρουν ότι θα θέλαν περισσότερα A/T ΠΑΟ 90 (από αυτά που δυστυχώς μόνο η Α μοίρα καταδρομών ήταν εξοπλισμένη) και η τουρκική εισβολή θα είχε πάει στον βρόντο.

    Είναι χαρακτηριστικό ότι όλοι οι αξιωματικοί της 21ΕΑΝ που πολέμησαν στην Κύπρο και είδαν το χάλι των τουρκικών αρμάτων και της τεχνικής υποστήριξης τους, δεν ασχολούνται καθόλου με την απουσία της Ελληνικής αεροπορίας αλλά αναφέρουν ότι θα ήθελαν η μητέρα Ελλάδα να στείλει μία επιλαρχία αρμάτων Μ-47 (κατά την διάρκεια της εκεχειρίας) και η τουρκική εισβολή θα είχε πάει στον βρόντο.

    Δυστυχώς σε 21 μέρες Εκεχειρίας, η δημοκρατία του καραμανλή αβέρωφ (που δικαιολογείς) δεν έστειλε ούτε 1 τυφέκιο στην μαχόμενη Κύπρο και ούτε 1 μπαζούκας και αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα (που επικαλείσαι).

  157. STRATOS says:

    @ΑΡΤΕΜΙΟΣ
    Ήμουν και εγώ σε αυτό το συμπόσιο!!
    Εσύ αυτό κατάλαβες??!!:
    Και πράγματι εκεί τελειώνει η συζήτηση και αρχίζουν οι ανακρίσεις. Με θέμα το αν η χούντα και οι «μυημένοι» αξιωματικοί στην Κύπρο, είχαν συμφωνήσει με τους τούρκους να γίνει η λεγόμενη «διπλή ένωση».‘
    Η ορειβατική πυροβολαρχία υποστήριξε τις δυνάμεις καταδρομών με μπαράζ πυροβολικού κατά των τουρκοκυπριακών θέσεων στον Πενταδάκτυλο την Νύχτα της 20.Ιουλίου.1974 (μέχρι της 21:00).
    Ο διοικητής της ορεινής πυροβολαρχίας όντως άργησε να εκτελέσει πυρά κατά του προγεφυρώματος γιατί περίμενε οδηγίες από το ΓΕΕΦ (που είχε υποστεί στρατηγικό αιφνιδιασμό (οι τούρκοι κάνουν ασκήσεις) και προσπαθούσε να συνέλθει).
    Μου φαίνετε ενεργοποιήθηκε αργότερα την ίδια ημέρα και εκτέλεσε πυρά κατά του προγεφυρώματος.
    Όπως και να έχει μην αγχώνεσαι γιατί η καθαρή ‘Ελληνική κοινοβουλευτική δημοκρατία‘ αντάμειψε τον διοικητή της πυροβολαρχίας χρόνια αργότερα αναθέτοντας του καθήκοντα Αρχηγού ΓΕΣ!!!!!
    Ποιοι ήταν οι μυημένοι χουντικοί αξιωματικοί?? Βασικά σχεδόν όλοι οι αξιωματικοί καταδρομών συμμετείχαν στο πραξικόπημα με μεγάλη ευχαρίστηση!!
    Μάλιστα επειδή αργότερα πολέμησαν και τραυματίστηκαν (όσοι δεν σκοτώθηκαν) για την υπεράσπιση της Κύπρου, η ‘Ελληνική δημοκρατία‘ τους αντάμειψε δεόντως στέλνοντας τους εξορία σε επιστρατευμένες μονάδες στον ¨Έβρο και αποστρατεύοντας τους πρόωρα!!

  158. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ npo

    ‘Πάντως αυτή η τακτική απόδοσης ευθυνών σε πρόσωπα 50 χρόνια μετά δείχνει ένα πράγμα. Δεν μάθαμε τίποτα.’

    Να μην αποδοθούν ευθύνες και μάλιστα για τέτοια εγκλήματα; Είσαι υπέρ της ατιμωρησίας δηλάδη;

  159. ΑΛΑΣΤΩΡ says:

    @ STRATOS

    ‘1) πρώτον το αεροδρόμιο της Λευκωσίας, ήθελαν οι τούρκοι να το καταλάβουν γιατί ήταν απαραίτητο για να το χρησιμοποιήσουν σαν εφοδιαστικό σταθμό για την περεταίρω προώθηση των επιχειρήσεων τους και κατάληψη ολόκληρης της νήσου.
    Παρόλο που επιτέθηκαν με μανία και χρήση αεροπορίας, πυροβολικού και μηχανοκίνητων, έφαγαν τα μούτρα τους από την Α μοίρα καταδρομών (που έστειλε ο Ιωαννίδης με την θρυλική επιχείρηση Νίκη)..’

    Ναι μεν αλλά… Αν δεις τα βίντεο που υπάρχουν στο Internet/youtube με τους αξιωματικούς και στρατιώτες της μοίρας καταδρομών μας να μιλούν για την δράση τους στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974 θα ακούσεις πολύ ενδιαφέροντα πράγματα κυρίως από τον διοικητή της. Π.χ. μιλά για παράξενες οδηγίες-διαταγές που έλαβε και είναι κάποιες φράσεις του όπως ‘μακάριοι οι κρατούντες’ που του είπε κάποιος από το ΓΕΣ ή το ΓΕΕΘΑ που σε βάζουν σε σκέψεις για το αν απλά η μοίρα στάλθηκε (με οδηγίες να ΜΗΝ πάρει μαζί της όλο τον εξοπλισμό της!, αν και προς τιμή του διοικητή της και υποθέτω των υπολοίπων αξ/κων της έφυγε με σχεδόν όλα τα απαραίτητα) για τα μάτια του κόσμου και -ίσως ακόμη χειρότερα- για να γίνει θυσία και δικαιολογία έτσι ώστε να υπάρχει άλλοθι για την μη περαιτέρω προσπάθεια ενίσχυσης/βοήθειας της Κύπρου από την Ελλάδα.

    Επίσης @STRATOS

    ‘Όπως και να έχει μην αγχώνεσαι γιατί η καθαρή ‘Ελληνική κοινοβουλευτική δημοκρατία‘ αντάμειψε τον διοικητή της πυροβολαρχίας χρόνια αργότερα αναθέτοντας του καθήκοντα Αρχηγού ΓΕΣ!!!!!’

    Εδώ να διευκρινίσω κάτι για τον συγκεκριμένο Α/ΓΕΣ και μετέπειτα Α/ΓΕΕΘΑ (Γ.Α.) πως αν και δεν τον συμπαθώ ιδιαίτερα θα ΠΡΕΠΕΙ να είμαστε ακριβοδίκαιοι και να πούμε την ΑΛΗΘΕΙΑ η οποία είναι (τουλάχιστον από όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω) πως έβαλλε κατά των τούρκων κατά την διάρκεια του Αττίλα 1 με επιτυχία και κατηγορήθηκε για το γεγονός πως δεν έπραξε το ίδιο με την αιτιολόγηση-δικαιολογία πως δεν είχε τέτοιες εντολές κατά την διάρκεια της εκεχειρίας.

  160. npo says:

    @ STRATOS

    Αν ειλικρινά πιστεύεις πως οι Τούρκοι θέλαν όλη την Κύπρο αλλά τους σταμάτησαν 2-3 μονάδες που δεν είχαν διαλυθεί δεν έχει νόημα η κουβέντα.

    @ Υπολοίπους

    Δυστυχώς βλέποντας επ’ ευκαιρία αυτού του άρθρου διάφορα άλλα άρθρα κλπ φαίνεται πεντακάθαρα η νοοτροπία «νικάω ασχέτως αποτελέσματος» ή πιο γλαφυρά «ηττώμαι ηρωϊκώς και μεγαλουργώντας». Είτε μιλάμε για την μάχη των οχυρών, την μάχη της Κρήτης, την μάχη της Κύπρου. Σ’ολες αυτές τις περιπτώσεις νικήσαμε αλλά τελικά χάσαμε μεγαλουργώντας. Στην προφανή ερώτηση «γιατί τότε χάθηκαν εδάφη» η απάντηση είναι απλή. «Δεν βάστηξαν οι Σέρβοι», «δεν δώσαν οι Άγγλοι όπλα στους βοσκούς», «προδοσία», «γιατί δεν φοράς το κράνος σου».

    Αυτό το λέω «σύνδρομο του μεταλλαγμένου Λεωνίδα». Αποτελεί πλήρη διαστρέβλωση της έννοιας του πολέμου, και συνταγή για νέες «ηρωικές» ήττες απ τις οποίες θα συνεχίσουμε να μην μαθαίνουμε τίποτα απολύτως.

  161. STRATOS says:

    @npo

    Η επιχειρηματολογία σου πάνω στην εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Κύπρο το 1974 με έχει καθηλώσει.

    Οι 2-3 μονάδες που αναφέρεις ότι δεν είχαν διαλυθεί!! ήταν οι 5 μοίρες καταδρομών!!, 8 μοίρες πυροβολικού και 2 ανεξάρτητες πυροβολαρχίες, 2 τάγματα της ΕΛΔΥΚ (με δύναμη όμως 3 ταγμάτων μετά την επιστροφή των 450 απολυόμενων Ελδυκάριων), η 21 ΕΑΝ, το 70ΤΜΧ, ύλη της 23ής ΕΜΑ, το 286 ΜΤΠ- και τουλάχιστον άλλα 5 ΤΠ της ΕΦ που λόγω θέσεως και στελεχώσεως απέδωσαν άριστα (βλέπε 316 ΤΠ του Αλευρομάγειρου).

    Οι περισσότερες μονάδες από τις παραπάνω εξοπλίστηκαν με σύγχρονο ελαφρύ οπλισμό καλάσνικοφ, τσέχικα πολυβόλα, χειροβομβίδες (που βρέθηκε κριμένος στις αποθήκες του εφεδρικού και στην αρχιεπισκοπή!!) καθώς και με αυτόματα FN και πολυβόλα FN MAG που μετέφερε σε κιβώτια το αρματαγωγό Λέσβος στις 19.Ιουλίου.1974!!

    Προφανώς οι παραπάνω μονάδες έφταναν και περίσσευαν να σταματήσουν την προέλαση των τουρκικών δυνάμεων εισβολής στην γραμμή Τρόοδος – Λάρνακα , λαμβάνοντας υπόψη ότι τουρκικό μηχανοκίνητο σύνταγμα+ τουρδύκ με υποστήριξη ύλης 17+ αρμάτων Μ-48 , αεροπορίας και πυροβολικού αδυνατούσε να διασπάσει την τοποθεσία της πρόχειρα οχυρωμένης 2λοχίας της ΕΛΔΥΚ επί 3ήμερο συνεχών επιθέσεων σε πεδινό έδαφος!!

    Το αν οι τούρκοι ήθελαν όλο το Νησί?? μπορείς να το διαβάσεις από τους πιο έγκυρους (ξένους) ανταποκριτές των γεγονότων της εποχής!!!! :-/

    Και γενικότερα να ξέρεις ότι η μεγαλύτερη μαγκιά του ‘δημοκράτη‘ χρεωκοπημένου νεοέλληνα είναι να κρίνει τους πάντες, εκ των υστέρων, εκ του ασφαλούς και εκ του αποτελέσματός!!! και φυσικά να μην αναγνωρίζει την προσφορά , την αυτοθυσία και την μαχητικότητα κανενός πλην της υπέρτατης αυθεντίας του.

  162. npo says: