Άρθρο Βασιλικού Διακλαδικού Ιδρύματος Μελετών (Royal United Services Institute) για Ρωσική Εισβολή στην Ουκρανία – Βασικά Στοιχεία

1. Εισαγωγή

Στις 21 Απριλίου τ.ε. δημοσιεύτηκε από το Βασιλικό Διακλαδικό Ίδρυμα Μελετών (Royal United Services Institute – RUSI) μελέτη με τίτλο: «Επιχείρηση Ζ: Η Επιθανάτια Αγωνία μίας Αυτοκρατορικής Αυταπάτης», με συντάκτες τους συνεργάτες του Ιδρύματος Δρα Jack Watling και Nick Reynolds.

Παρά τον τίτλο του άρθρου, αυτό αποτελεί μία μάλλον ψύχραιμη αξιολόγηση βασικών στοιχείων της σύγκρουσης, όπως έχει εξελιχθεί μέχρι σήμερα, ενώ προβαίνει σε κάποιες εκτιμήσεις για το μέλλον της σύγκρουσης, που δεν αφορούν το τελικό αποτέλεσμα της αλλά τους παράγοντες που εκτιμάται ότι θα παίξουν βαρύνοντα ρόλο στο προσεχές μέλλον.

Το γεγονός ότι η έκθεση περιλαμβάνει πολλές και σημαντικές πληροφορίες, που είναι προφανές ότι προέρχονται από προνομιακή πρόσβαση των συντακτών τους σε διαβαθμισμένες πηγές πληροφοριών (και που σε κάποιον βαθμό δηλώνονται διακριτικά αλλά ανοικτά), το γεγονός ότι προβαίνει σε εύλογες και ρεαλιστικές επισημάνσεις χωρίς αυτές στην ουσία τους να επηρεάζονται ουσιωδώς από τις πολιτικές συμπάθειες των συντακτών, καθώς και το κύρος του Ιδρύματος που εκδίδει την έκθεση, την καθιστούν άξια ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος.

Το βασικότερο, ίσως, στοιχείο της μελέτης είναι η εκτίμηση ότι η 9η Μαΐου, ημερομηνία εορτασμού της Νίκης της ΕΣΣΔ επί της Γερμανίας κατά τον Β’ ΠΠ και μεγάλης συμβολικής σημασίας ορόσημο, δεν θα αξιοποιηθεί για την κήρυξη της λήξης των επιχειρήσεων από ρωσικής πλευράς, μετά από μία σχετικά περιορισμένη επιτυχία στην περιοχή της Λεκάνης του Ντονέτς, μιας και κάτι τέτοιο είναι ρεαλιστικά ανέφικτο, αλλά αντιθέτως θα αξιοποιηθεί ως ορόσημο για την κλιμάκωση του πολέμου από ρωσικής πλευράς.

Στο παρόν παρατίθεται μία σύνοψη των βασικών σημείων της έκθεσης.

2. Βασικά Στοιχεία της Μέχρι Σήμερα Διεξαγωγής του Πολέμου

  1. Η εισβολή σχεδιάστηκε σαν αστυνομική-πραξικοπηματική επιχείρηση και όχι σαν στρατιωτική εισβολή.
  2. Ο βασικός υπεύθυνος για τον σχεδιασμό και τη διεύθυνση της επιχείρησης, ειδικά κατά τις αρχικές φάσεις της, φαίνεται να ήταν η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB – FCB) της Ρωσίας[i], και όχι οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις. Σημαντικό μέρος των δυνάμεων που συμμετείχαν στην επιχείρηση ήταν όχι στρατιωτικές αλλά παραστρατιωτικές δυνάμεις, όπως η Ρωσική Εθνοφρουρά (Rosgvardia), που αποτελεί παραστρατιωτικό οργανισμό ο οποίος ανήκει στο Υπουργείο Εσωτερικών και έχει ως αποστολή την ασφάλεια των συνόρων και την τήρηση της τάξης στο εσωτερικό της Ρωσίας. Σε περίπτωση πολέμου, η Ρωσική Εθνοφρουρά έχει ως αποστολή την ασφάλεια των μετόπισθεν.
  3. Κατά τις επιχειρήσεις, είτε λόγω υπερβολικών προσδοκιών, είτε λόγω κακής εκτέλεσης λόγω πολύ περιορισμένου χρόνου προειδοποίησης των μονάδων που συμμετείχαν στην επιχείρηση (λιγότερο από 24 ώρες για τις κυρίως μηχανοκίνητες μονάδες και την Εθνοφρουρά), δυνάμεις της Ρωσικής Εθνοφρουράς βρέθηκαν συχνά να προχωρούν μπροστά από τις καθ’ εαυτές στρατιωτικές δυνάμεις και να αντιμετωπίζουν μετωπικά Ουκρανικές στρατιωτικές δυνάμεις, με οδυνηρά γι’ αυτές αποτελέσματα, μιας και κάτι τέτοιο είναι εκτός των αποστολών τους.
  4. Λόγω των προσδοκιών για πραξικοπηματική κατάληψη του Κιέβου (και της πολιτικής εξουσίας στην Ουκρανία) από τις αερομεταφερόμενες δυνάμεις, οι μηχανοκίνητες δυνάμεις που προωθούνταν προς το Κίεβο, δεν προήλασαν αναπτυσσόμενες κατά τακτικό τρόπο. Οι δύο κύριες οδοί εφοδιασμού από τις οποίες προήλασαν και το βαλτώδες και δασώδες έδαφος στην περιοχή τους, δεν επέτρεπαν την ανάπτυξη των δυνάμεων εκτός οδών. Η συνεχής διέλευση μέσα από ουκρανικές αστικές περιοχές, και η συνακόλουθη συνεχής ροή πληροφοριών από Ουκρανούς πολίτες προς τις ουκρανικές στρατιωτικές δυνάμεις, τα ουκρανικά ανεπάνδρωτα αεροσκάφη και οι παραμένουσες ουκρανικές ειδικές δυνάμεις παρείχαν πληρέστερη τακτική εικόνα στις φίλιες δυνάμεις και καθιστούσαν τη δράση του ουκρανικού πυροβολικού πολύ αποτελεσματική. Οι ουκρανικές ειδικές δυνάμεις που ενεργούσαν πίσω από το ουκρανικό πρόσθιο όριο επίσης προκάλεσαν σοβαρές απώλειες στους Ρώσους. Αντιθέτως, το ρωσικό πυροβολικό που ήταν καθηλωμένο επί των οδών, αν και βαρύτερο, δεν μπορούσε να ανταποδώσει αποτελεσματικά, ιδίως ελλείψει τακτικής εικόνας για τις ουκρανικές θέσεις.
  5. Οι ρωσικές δυνάμεις ήταν σε θέση να κάμπτουν την ουκρανική αντίσταση όταν λάμβαναν επαφή με τις αμυνόμενες ουκρανικές δυνάμεις, καθώς τότε εξασφάλιζαν την υποστήριξη του πυροβολικού και εκμεταλλεύονταν τη μεγάλη οργανική ισχύ πυρός τους. Τα πυροβόλα των 30 χλστ., που υπάρχουν σε μεγάλο αριθμό στις τάξεις των ρωσικών δυνάμεων, φαίνεται ότι υπήρξαν βασικό στοιχείο για την υπεροχή πυρός των Ρώσων.
  6. Οι επιχειρήσεις Ηλεκτρονικού Επιθέσεως από ρωσικής πλευράς υπήρξαν εντατικές με την έναρξη του πολέμου, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα ιδίως στους Ουκρανούς και ιδίως στην αεράμυνα. Με την προώθηση των ρωσικών δυνάμεων, ειδικά στο Κίεβο, όπου αντιμετωπίστηκαν τα σοβαρά προβλήματα και απώλειες στις ρωσικές φάλαγγες, οι ρωσικές ΕΔ δίστασαν να προωθήσουν συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου (καθώς και αντιαεροπορικά συστήματα) προς τα νότια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι ρωσικές δυνάμεις Ηλεκτρονικής Επιθέσεως να διενεργούν ηλεκτρονικές επιθέσεις κορεσμού φάσματος, οι οποίες δημιουργούσαν προβλήματα και στο ίδιο το ρωσικό ΣΔΕΠ. Στο στοιχείο αυτό αποδίδεται η συστηματική προώθηση ανωτάτων ρώσων αξιωματικών σε προωθημένες θέσεις και οι σχετικά υψηλές απώλειές τους.
  7. Οι Ουκρανοί εκτίμησαν ορθώς (και ήταν επαρκώς πληροφορημένοι σχετικά με το) ότι ο πολιτικός στόχος της Ρωσικής πλευράς ήταν στο Κίεβο (έστω και με ανορθόδοξο τρόπο), και εγκατέστησαν μεγάλο μέρος των δυνάμεών τους, ειδικά εις βάρος του νότου.
  8. Στον βορειοανατολικό τομέα (ευρύτερη περιοχή του Χαρκόβου) όπου το έδαφος ήταν λιγότερο απαγορευτικό για την ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων, αυτές, έστω και με δυσκολία, ενήργησαν πολύ πιο αποτελεσματικά. Οι ουκρανικές παραμένουσες ειδικές δυνάμεις σταδιακά εκκαθαρίστηκαν, το ρωσικό πυροβολικό επέφερε βαρύτατες απώλειες στις ουκρανικές δυνάμεις, ενώ όταν οι δυνάμεις λάμβαναν επαφή, η ρωσική υπεροχή πυρός ήταν σαφής, οφειλόμενη ιδίως στον μεγάλο αριθμό από διαθέσιμα πυροβόλα των 30 χλστ. Παρ’ όλα αυτά, η κατάληψη αστικών περιοχών, τόσο μεγάλων (όπως, ενδεικτικά, η μεγάλη αστική περιοχή του Χαρκόβου, όσο και οι πάρα πολλές μικρότερες αστικές περιοχές) παραμένει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
  9. Η κατάσταση στην περιοχή του Κιέβου οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η κατάληψη του Κιέβου εξ εφόδου είναι αδύνατη και αναπροσανατόλισε τη ρωσική Κύρια Προσπάθεια προς την Λεκάνη του Ντονέτς. Για τον λόγο αυτόν, οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις που είχαν αναπτυχθεί βορείως του Κιέβου αναδιατάσσονται, κατευθυνόμενες κυρίως προς την περιοχή του Χαρκόβου.
  10. Ο ορισμός ενιαίας διοικήσεως των ρωσικών δυνάμεων, υπό τον στρατηγό Ντβόρνικωφ σηματοδοτεί την ανάληψη της διευθύνσεως της επιχειρήσεως από τις Ένοπλες Δυνάμεις, την απεμπλοκή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας από τη διεύθυνση των επιχειρήσεων και την αναγνώριση ότι, τελικά, η «ειδική επιχείρηση» στην Ουκρανία πρέπει να αντιμετωπιστεί ως συμβατική στρατιωτική επιχείρηση.

3. Εκτιμήσεις – Προβλέψεις για τη Μελλοντική Εξέλιξη του Πολέμου

  1. Όλοι οι παρατηρητές εκτιμούν ότι η 9η Μαΐου, ημερομηνία εορτασμού της Νίκης των Σοβιετικών Δυνάμεων επί των Γερανικών κατά τον Β’ ΠΠ και μεγάλης συμβολικής σημασίας εορτή για τη Ρωσία, θα παίξει κάποιον σημαντικό ρόλο για την εξέλιξη των αρχικών επιχειρήσεων.
  2. Η αρχική εκτίμηση ήταν ότι, μετά τον αναπροσανατολισμό των ρωσικών δυνάμεων από το Κίεβο προς τη Λεκάνη του Ντονέτς, οι Ρώσοι θα διενεργούσαν μία επιθετική επιχείρηση για την κατάληψη της Λεκάνης. Οι εκτιμήσεις συνέκλιναν στο ότι η επιχείρηση αυτή, με σχετικά περιορισμένο (σε σύγκριση με τον αρχικό) στόχο, θα μπορούσε να επιτευχθεί μέχρι την 9η Μαΐου, παρέχοντας στη ρωσική ηγεσία την ευκαιρία να ανακοινώσει πανηγυρικά την ολοκλήρωση της επιχείρησης ταυτόχρονα με τον εορτασμό της 9ης Μαΐου και να κηρύξει τη λήξη των επιχειρήσεων, με κάποιου είδους εύσχημο «συμβιβασμό» έναντι των αρχικώς δεδηλωμένων στόχων.
  3. Μία σειρά στοιχείων οδηγούν σταδιακά στο συμπέρασμα ότι η παραπάνω εκτίμηση δεν είναι δυνατόν να ισχύει. Ειδικότερα:
    1. Παρά την παρέλευση σημαντικού χρονικού διαστήματος από την έναρξη της αναδιατάξεως των ρωσικών δυνάμεων από την περιοχή του Κιέβου προς την περιοχή του Χαρκόβου, δεν έχει εκδηλωθεί ισχυρή ρωσική ενέργεια στην περιοχή του Ντονέτς. Ο μέχρι σήμερα ρυθμός επιχειρήσεων, ακόμη και όταν αυτές εξελίσσονται ευνοϊκά, δεν επιτρέπει την ολοκλήρωση μίας ισχυρής στρατιωτικής ενέργειας μέχρι την 9η Μαΐου, ακόμη και αν ο στόχος είναι η περιοχή της Λεκάνης του Ντονέτς.
    2. Η αναδιάταξη των δυνάμεων από το Κίεβο προς το Χάρκοβο δεν έχει ολοκληρωθεί.
    3. Ακόμη και μετά την αναδιάταξη των δυνάμεων από το Κίεβο προς το Χάρκοβο, και με τη μέχρι σήμερα εμπειρία, οι δυνάμεις που συγκεντρώνονται στο Χάρκοβο δεν είναι επαρκείς για μία αποφασιστική και ασφαλή επιχείρηση στη Λεκάνη του Ντονέτς.
    4. Η επιχειρησιακή παύση που είναι αναγκαία για τη συνέχιση των επιχειρήσεων, δεν αφορά απλώς τη συγκέντρωση εφοδίων και την αναδιάταξη των δυνάμεων στην περιοχή του Χαρκόβου, αλλά, προκειμένου να επιτευχθεί σοβαρή συγκέντρωση ισχύος, απαιτεί τη μετάπτωση της επιχειρήσεως από «ειδική επιχείρηση» (με μικρές ανάγκες εθνικής κινητοποιήσεως για τη Ρωσία) σε «μείζονα στρατιωτική επιχείρηση/εθνικό πόλεμο» ώστε να καταστεί δυνατή η εθνική κινητοποίηση στη Ρωσία.
    5. Η απαιτούμενη εθνική κινητοποίηση αφορά τρείς βασικούς τομείς:
      1. Στρατολογικός: Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν υποστεί σοβαρές απώλειες στην Ουκρανία. Το υλικό είναι σχετικά εύκολο να αναπληρωθεί με άντληση από τις ρωσικές δυνάμεις στη ρωσική επικράτεια. Το ανθρώπινο δυναμικό όμως δεν μπορεί να αναπληρωθεί όσο είναι εν ισχύ ο περιορισμός για χρήση μόνον επαγγελματιών οπλιτών εκτός Ρωσίας, και ειδικότερα στην Ουκρανία, ακόμη κι αν ο περιορισμός αυτός κάμπτεται σε κάποιον βαθμό εμμέσως με διάφορες πρακτικές.
      2. Εξοπλιστικός: Η συνέχιση των επιχειρήσεων στην Ουκρανία απαιτεί τη συμπλήρωση των αποθεμάτων κατευθυνόμενων όπλων των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων. Τα αποθέματα αυτά, που εξ αρχής δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλα, έχουν απομειωθεί σημαντικά λόγω των επιχειρήσεων. Η συμπλήρωσή τους απαιτεί την άμεση κατασκευή σημαντικών ποσοτήτων όπλων. Η ιδιαίτερη δυσκολία του εγχειρήματος αυτού δεν έγκειται τόσο στην περιορισμένη παραγωγική ικανότητα της ρωσικής πολεμικής βιομηχανίας, όσο στο γεγονός ότι τα ρωσικά προηγμένα όπλα, και κατ’ εξοχήν τα κατευθυνόμενα όπλα και τα συστήματά τους, χρησιμοποιούν σε μεγάλη έκταση δυτικής προελεύσεως εξαρτήματα. Τα εξαρτήματα αυτά, τα οποία δεν μπορούν να αντικατασταθούν σε εύλογο ορίζοντα από ρωσικά αντίστοιχα εξαρτήματα, είναι, γενικά, «διπλής χρήσεως», δηλαδή δεν είναι εκ του σχεδιασμού τους στρατιωτικός εξοπλισμός αλλά εξειδικευμένος εξοπλισμός για πολιτικές χρήσεις. Επιπλέον, η Ρωσία έχει οργανώσει την κεκαλυμμένη απόκτηση του εξοπλισμού αυτού μέσω τρίτων χωρών, οι οποίες έχουν σχέση τόσο με τη Ρωσία όσο και με τις δυτικές χώρες. Ως εκ τούτου, δεν είναι εύκολη ούτε η πλήρης ούτε η άμεση διακοπή της ροής των κρισίμων εξαρτημάτων προς τη Ρωσία. Από την άλλη, εν όψει της κλιμακώσεως των επιχειρήσεων, η Ρωσία θα κλιμακώσει επίσης τις συγκεκαλυμμένες επιχειρήσεις απόκτησης του εξοπλισμού αυτού μέσω τρίτων χωρών. Σε κάθε περίπτωση, η όλη ρωσική προσπάθεια απαιτεί χρόνο που προφανώς δεν μπορεί να έχει ως ορίζοντα της 9η Μαΐου.
      3. Ιδεολογικός: Η εθνική κινητοποίηση απαιτεί εκ των πραγμάτων την ψυχολογική και πολιτική κινητοποίηση του γενικού πληθυσμού. Μέχρι τώρα, η διαχείριση της κοινής γνώμης από πλευράς Ρωσίας διήλθε από δύο διαδοχικές φάσεις: (α) Το Ρωσικό κράτος άρχισε να προβάλει στο εσωτερικό του τόσο την αναγκαιότητα όσο και την προοπτική ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία μόλις 10 ημέρες πριν από την πραγματική έναρξη της. Στην πράξη την υποβάθμισε, με την προσδοκία μίας εύκολης νίκης, και δεν έλαβε ιδιαίτερα μέτρα περιστολής πολιτικών αντιδράσεων. (β) Μετά την αρχική αποτυχία αλλά και τις σημειούμενες αντιδράσεις στο εσωτερικό, οι ρωσικές αρχές κλιμάκωσαν δυναμικά τα μέτρα περιστολής εσωτερικών πολιτικών αντιδράσεων και την πρόσβαση των πολιτών σε πληροφορίες από το εξωτερικό (και πολύ περισσότερο από την Ουκρανία, η οποία διεξήγαγε μία στοχευμένη πολιτική επηρεασμού της ρωσικής κοινής γνώμης, βασιζόμενη στις πολύ στενές σχέσεις των πληθυσμών των δύο χωρών). Η περιστολή των πολιτικών αντιδράσεων και ο περιορισμός της πληροφόρησης έχουν επιτύχει εντυπωσιακά στο να μη «διαβρώνεται» το ηθικό της ρωσικής κοινής γνώμης, και έχει σταδιακά σημειωθεί μεταβολή του χαρακτηρισμού των πολεμικών επιχειρήσεων από «ειδική επιχείρηση» σε πόλεμο και μάλιστα υπαρξιακό, συγκρινόμενο με τον «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο». Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει μέχρι στιγμής υπάρξει σοβαρή, εντατική απόπειρα κλιμακώσεως της κινητοποιήσεώς τους, δηλαδή προετοιμασίας της για μεγαλύτερες θυσίες στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Τέτοια κινητοποίηση, η οποία είναι απαραίτητη προϋπόθεση της συνακόλουθης στρατολογικής και βιομηχανικής κινητοποίησης, απαιτεί περισσότερο χρόνο, ενώ η 9η Μαΐου εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελέσει ιδανική ευκαιρία για την έναρξη της πολιτικής εκστρατείας.
    6. Η επιχείρηση στη Λεκάνη του Ντόνετς και μόνον, ακόμη και αν σε αυτήν επικρατήσουν οι Ρώσοι, είναι απίθανο να σηματοδοτήσει τη λήξη του πολέμου. Αυτό επειδή, σε ό,τι αφορά τους Ουκρανούς, εφ’ όσον αυτοί δεν έχουν ηττηθεί ολοκληρωτικά, δεν θα είναι διατεθειμένοι να αναγνωρίσουν το αποτέλεσμα, και θα επιδιώξουν μία κατάσταση ψυχρής, έστω, αντιπαράθεσης, όπου στην πρώτη ευκαιρία θα αντεπιτεθούν για να ανακτήσουν τα εδάφη. Σε ό,τι αφορά τους Ρώσους, αφ’ ενός γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να σταθεροποιήσουν και να διασφαλίσουν εδαφικά κέρδη στην Ανατολική Ουκρανία εάν η θέληση της Ουκρανίας δεν έχει καμφθεί συνολικά.
    7. Όπως και οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις, οι Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν υποστεί πολύ μεγάλες απώλειες και συνολική φθορά του συνολικού τους οργανισμού. Μέρος των υλικών απωλειών επιχειρείται να αναπληρωθεί μέσω δυτικής βοήθειας, αλλά αυτό μπορεί να συμβεί σε περιορισμένο βαθμό μόνον, και επιπλέον η Ρωσία σταδιακά οργανώνει επιχειρήσεις παρεμπόδισης της ροής του υλικού. Επιπλέον, η Ουκρανία θα έχει σημαντική δυσκολία να αναπληρώσει τις απώλειες του ανθρωπίνου δυναμικού, ιδιαίτερα μάλιστα του πυρήνα των δυνάμεων που κατά τα τελευταία έτη είχαν εκπαιδευτεί σε δυτικά πρότυπα, ήταν τα πιο αξιόμαχα των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, και έχουν υποστεί βαριές απώλειες.
    8. Η Ρωσία βρίσκεται ενώπιον διλήμματος σχετικά με τις κινήσεις της στη Μολδαβία. Εκεί, η Ρωσία έχει σημαντική πολιτική επιρροή, καθώς και κάποιες -μάλλον περιορισμένες, και επιπλέον πρακτικά αποκλεισμένες- στρατιωτικές δυνάμεις. Η πολιτική επιρροή της Ρωσίας στη Μολδαβία κινδυνεύει να διαβρωθεί σημαντικά και άμεσα εξ αιτίας των εξελίξεων στην Ουκρανία, και επιπλέον οι εκεί ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ δεν είναι σε θέση να επιτύχουν κάποιο ουσιώδες αποτέλεσμα ενεργώντας μεμονωμένα και καθώς είναι σχετικά μικρές, εν τούτοις είναι χρήσιμες για την αγκίστρωση κάποιων ουκρανικών στρατιωτικών δυνάμεων στα δυτικά της χώρας και εκτός των περιοχών επιχειρήσεων. Η Ρωσία έχει εμφανώς κινητοποιήσει τα πολιτικά της ερείσματα στη Μολδαβία, αν και είναι άγνωστο τι θα επιδιώξει εκεί.   

4. Ερωτήματα-Κρίσιμα Ζητήματα

Κατόπιν των ανωτέρω πληροφοριών και εκτιμήσεων σχετικά με τις επικείμενες ενέργειες – ιδίως των Ρώσων, οι οποίοι διατηρούν και την πρωτοβουλία των κινήσεων, για την εκτίμηση της τελικής έκβασης εγείρονται τα ακόλουθα ερωτηματικά, που προκύπτουν κυρίως από τη διελκυστίνδα εξελίξεων και εκτιμήσεων.

4.1 Απομένουσα ισχύς των δύο πλευρών

Και οι δύο πλευρές έχουν υποστεί πολύ βαριές απώλειες, τόσο υλικές όσο και σε προσωπικό. Κατά την επιχειρησιακή παύση που σημειώνεται εδώ και δυόμιση περίπου εβδομάδες, και που ενδέχεται να κρατήσει αρκετά περισσότερο, ιδίως στον κρίσιμο τομέα της βορειοανατολικής και ανατολικής Ουκρανίας, οι δύο πλευρές θα επιδιώξουν να ανασυγκροτήσουν και να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους.

Η Ρωσία θα επιδιώξει να εντάξει στις δυνάμεις της κληρωτούς (που αυτή τη στιγμή δεν μπορεί νομότυπα να χρησιμοποιήσει στην Ουκρανία), καθώς και να συμπληρώσει το υλικό που έχει απωλέσει, με άντληση υλικού από τις υπόλοιπες, αρκετά μεγάλες δεξαμενές που διαθέτει. Οι Ρώσοι κληρωτοί είναι σχετικά περιορισμένης μαχητικής ικανότητας, μιας και σύμφωνα με τη ρωσική πολιτική προσωπικού, στις μονάδες οι επαγγελματίες οπλίτες αναλαμβάνουν τους μάχιμους ρόλους και οι κληρωτοί τους βοηθητικούς.

Η Ουκρανία θα επιδιώκει και αυτή να αντικαταστήσει τις απώλειες προσωπικού με επιστράτευση του γενικού πληθυσμού. Αν και προφανώς η Ουκρανία δεν έχει πληθυσμιακό πρόβλημα, η επιστράτευση εντελώς ανεκπαίδευτου προσωπικού θα προσφέρει μάλλον υποδεέστερης ποιότητας προσωπικό, ενώ η μέχρι σήμερα αξιοσημείωτη επίδοση των ουκρανικών δυνάμεων οφείλεται σε έναν πυρήνα προσωπικού που τα τελευταία χρόνια είχε εκπαιδευτεί κατά τα δυτικά πρότυπα, ο οποίος έχει υποστεί βαρύτατες απώλειες και ο οποίος δύσκολα μπορεί να αναπληρωθεί. Από πλευράς υλικού, οι Ουκρανοί θα βασιστούν στη -μεγάλης εκτάσεως- δυτική βοήθεια για την αναπλήρωση απωλειών. Όμως η έκταση της βοήθειας αυτής είναι άγνωστη, και επιπλέον η Ρωσία λαμβάνει πλέον δραστικά (πολεμικά) μέτρα για να παρεμποδίσει την απρόσκοπτη ροή του εφοδιασμού.

Συνολικά, η Ρωσία φαίνεται να είναι σε καλύτερη θέση ως προς την αναπλήρωση της απωλεσθείσας στρατιωτικής ισχύος κατά τις επιχειρήσεις, αν και καμία πλευρά δεν είναι σε πολύ καλή κατάσταση.

4.2 Ρωσική Βιομηχανική Κινητοποίηση

Κρίσιμης σημασίας για την εξέλιξη της επόμενης φάσεως των επιχειρήσεων θα είναι ο βαθμός στον οποίον η κάθε πλευρά θα κατορθώσει να αναπληρώσει τα αποθέματα όπλων που έχει, και κυρίως κατευθυνομένων όπλων. Το ζήτημα αυτό είναι κρίσιμο κυρίως για τη Ρωσία, επειδή αυτή είναι που επιδιώκει, μέσω των κατευθυνομένων όπλων, να επιτύχει τους σκοπούς αποκοπής του εφοδιασμού και των επικοινωνιών των ουκρανικών δυνάμεων και της καταστροφής κέντρων διοικήσεώς τους.

Στο θέμα αυτό, φαίνεται να διεξάγεται ήδη μία διελκυστίνδα μεταξύ της Ρωσίας, η οποία προσπαθεί να προμηθευτεί συγκεκαλυμμένα τα απαραίτητα δυτικά εξαρτήματα προκειμένου να κατασκευάσει τα όπλα που χρειάζεται, ενώ η Δύση προσπαθεί να αποκόψει τη ροή αυτή. Για τους λόγους που αναφέρθηκαν, η αποκοπή της ροής δεν είναι τόσο εύκολη όσο κατ’ αρχήν φαίνεται.

Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί ότι, σε αντίθεση με τα συμβατικά πυρομαχικά, η παραγωγή κατευθυνομένων πυρομαχικών είναι εγγενώς πολύ πιο χρονοβόρα υπόθεση.

Συνολικά, η Ρωσία δεν φαίνεται να είναι σε θέση να αναπληρώσει ικανοποιητικά τις ανάγκες των επιχειρήσεων σε κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Ασφαλώς, μπορεί να διακινδυνεύσει να αντλήσει κατευθυνόμενα πυρομαχικά από αποθέματα που είναι απαραίτητα για την αξιόπιστη εφαρμογή σχεδίων έναντι του ΝΑΤΟ και της Κίνας, βασιζόμενη στην πυρηνική αποτροπή έναντι αυτών. Μία τέτοια επιλογή ενέχει σημαντικό κίνδυνο.

4.3 Δυνατότητα Προσαρμογής των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων

Μία κρίσιμη παράμετρος σε όλους τους πολέμους, είναι ο βαθμός στον οποίον οι συμμετέχοντες κατορθώνουν σταδιακά («σταδιακά», αναλόγως και με τον διαθέσιμο χρόνο επιχειρήσεων) να προσαρμόσουν τις πρακτικές τους και τα χαρακτηριστικά τους στην πραγματικότητα των επιχειρήσεων, όταν η θεωρητικά προσδοκώμενη επίδοση πρακτικών και μηχανισμών δεν είναι επαρκής.

Εν προκειμένω, το ζήτημα αφορά κυριότατα τις ρωσικές δυνάμεις, οι οποίες, σε αντίθεση με τις ουκρανικές, έχουν υποπέσει σε σοβαρότατα λάθη, σε όλα τα επίπεδα του σχεδιασμού και της εκτελέσεως των επιχειρήσεών τους, αλλά διατηρούν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να μάχονται.

Τονίζεται ότι η δυνατότητα προσαρμογής δεν είναι καθόλου «αυτονόητη» σε έναν στρατό. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε ο Ελληνικός Στρατός στη Μικρασία, που σε μία μακρά περίοδο επιχειρήσεων (με μεγάλες επιχειρησιακές παύσεις) δεν κατόρθωνε να διορθώσει -ούτε καν να ανιχνεύσει- βασικά προβλήματα και προβληματικές πρακτικές που υπέσκαπταν την επίδοσή του.

Οι Ρώσοι φαίνεται να αναπροσαρμόζουν βασικές προβληματικές πρακτικές της αρχής του πολέμου. Ο βαθμός στον οποίον θα κατορθώσουν να εφαρμόσουν μία τέτοια προσαρμογή είναι ένα κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη φάση των επιχειρήσεων.

5. Συμπέρασμα  

Η βασική θέση της δημοσιευμένης μελέτης του Βασιλικού Διακλαδικού Ιδρύματος  για τον πόλεμο στην Ουκρανία είναι ότι, παρά την ευρέως διαδεδομένη εκτίμηση, η 9η Μαΐου δεν πρόκειται να αποτελέσει το ορόσημο της λήξης των επιχειρήσεων στην Ουκρανία αλλά το ορόσημο της επανέναρξής τους, με άδηλη και μάλλον μακρά διάρκεια. Κατά τη νέα αυτή φάση, ένα σύνολο παραγόντων που επισημαίνονται, θα παίξει βαρύνοντα ρόλο ως προς την έκβαση του πολέμου – στον βαθμό, προφανώς, που αυτό είναι δυνατόν να προβλεφθεί στη φάση αυτή.


[i] Είναι χαρακτηριστικό της ρωσικής αντίληψης ότι για τις δραστηριότητες πληροφοριών στην Ουκρανία και τις πρώην σοβιετικές χώρες δεν είναι υπεύθυνη η Υπηρεσία Πληροφοριών Εξωτερικού (SVR) της Ρωσικής Ομοσπονδίας (το αντίστοιχο της CIA, της MI6 ή της Mossad), αλλά η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (το αντίστοιχο του FBI, της MI5 ή της Shin Beth).

14 Responses to Άρθρο Βασιλικού Διακλαδικού Ιδρύματος Μελετών (Royal United Services Institute) για Ρωσική Εισβολή στην Ουκρανία – Βασικά Στοιχεία

  1. Εξαιρετικό άρθρο, ως συνήθως. Απο ότι καταλαβαίνω η κύρια πρόκληση που έχουν να αντιμετωπίσουν οι δυτικοί σύμμαχοι των Ουκρανών θα είναι η εκπαίδευση των Ουκρανών επίστρατων. Όλα τα στρατόπεδα είναι πλέον στόχοι, οπότε η παροχή βασικής εκπαίδευσης είναι μεγάλη πρόκληση. Η μόνη λύση που βλέπω είναι η μεταφορά της διαδικασίας αυτής εκτός Ουκρανίας, κεκκαλυμένης ως «παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών».

  2. @ Λαρισαίος

    Χριστός Ανέστη! Ευχαριστώ για τα καλά λόγια!

    Νομίζω ότι, στον βαθμό που ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι υπόθεση (και) των δυτικών συμμάχων της Ουκρανίας, η πρώτη και βασικότερη πρόκληση θα είναι να διοχετεύσουν επαρκές πολεμικό υλικό στους Ουκρανούς. Αφ’ ενός να το βρουν (οι ανάγκες είναι πολύ μεγάλες και οι πόροι της Ουκρανίας πολύ πιο περιορισμένοι από αυτούς της Ρωσίας) αφ’ ετέρου να κατορθώσουν να συνεχίσουν να το προωθούν επιτυχώς στην Ουκρανία. Μέχρι τώρα η προώθηση του υλικού ήταν πρακτικά απρόσκοπτη, καθώς οι Ρώσοι δεν είχαν ασχοληθεί με το ζήτημα αυτό. Καθώς ο πόλεμος αλλάζει μορφή, οι Ρώσοι θα αρχίσουν να επιτίθενται στους οδούς και τα κέντρα εφοδιασμού, και σταδιακά έχουν αποκτήσει και σαφέστερη εικόνα γι’ αυτά.

    Η δεύτερη βασική πρόκληση είναι να επιβάλλουν αποτελεσματικές κυρώσεις έναντι της Ρωσίας σε ό,τι αφορά την προμήθεια εξοπλισμού που είναι κρίσιμος στη ρωσική πολεμική βιομηχανία. Δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται, για λόγους που το (αρχικό) άρθρο εξηγεί αρκετά αναλυτικά.

    Η εκπαίδευση των ουκρανών επιστράτων είναι μάλλον το πιο δύσκολο, ρεαλιστικά λιγότερο επιλύσιμο πρόβλημα, και δεν είναι ακριβώς των δυτικών. Φαίνεται (όχι τόσο από το άρθρο που παρατίθεται αλλά και από άλλες πηγές) ότι από το ’14 και μετά είχαν δημιουργηθεί εντός του Ουκρανικού Στρατού πυρήνες με αρκετά εντατική και πλήρη εκπαίδευση στα δυτικά πρότυπα. Αυτά, όμως, δεν ήταν ο «ουκρανικός στρατός» αλλά σχετικά διακριτά και σχετικά περιορισμένα στοιχεία του. Η εκπαίδευση κατά τα πρότυπα αυτά δεν είναι εύκολη και δεν μπορεί να είναι πολύ γρήγορη. Φαίνεται ότι τα στοιχεία αυτά έχουν υποστεί πολύ σημαντικές απώλειες. Ο βαθμός των απωλειών είναι μία κρίσιμη (και αυστηρά διαβαθμισμένη) πληροφορία. Η προσωπική μου εντύπωση είναι ότι οι Ρώσοι θα ενισχύουν τις δυνάμεις τους στην Ουκρανία μάλλον πιο γρήγορα και κάπως πιο αποτελεσματικά από ότι οι Ρώσοι, αλλά αυτό είναι περισσότερο «αίσθηση» και εκτίμηση παρά πληροφορία.

  3. famas says:

    Υπάρχει περίπτωση η όποια βοήθεια των δυτικών να αποτελέσει παράγοντα που θα επηρεάσει αποφασιστικά την έκβαση; Σε βαθμό που θα σηματοδοτήσει όποια συνέχιση του πολέμου από τη Ρωσία αρκετά κοστοβόρα. Νομίζω ότι στο βαθμό που η βοήθεια περιορίζεται σε υλικό β’ κατηγορίας(Παλαιά Τ72) και σε μικρές ποσότητες( Μ198) κάτι τέτοιο δεν θα συμβεί, ενώ παράληλα η Ρωσία θα αρχίσει να αναπληρώνει έστω και μερικώς το οπλοστάσιο της.

  4. Αυτό που μου έκανε εντύπωση σε αυτή την ανάλυση (διάβασα το πρωτότυπο) όπως και σε αναλύσεις για τις Αζερικές απώλειες στο Δεύτερο Ναργκονο-Καραμπαχ είναι πως το πυροβολικό της αμυντικής πλευράς παραμένει το πιο αποφασιστικό όπλο, και χωρίς πάντα ανάγκης πολύπλοκων μέσων στοχοθεσείας (στο Καραμπαχ, είχαν διασπείρει παντού μικρές κάμερες οι Αρμένιοι που τους έδιναν εικόνα της παρουσίας Αζερικών μονάδων, στην Ουκρανία παίζει τον ρολό ο λαός).

  5. Ανώνυμος says:

    Πολύ καλό το άρθρο.Δυστυχώς στην Ελλαδα δεν υπάρχει θεσμικό think tank όπως το rusi που να
    συμμετέχει στις κοινοβουλευτικές επιτροπές, άρα πρέπει να έχει εσωτερική πληροφόρηση για να μην λέει βλακείες, και ταυτόχρονα να ασκεί δημόσια κριτική στις αποφάσεις της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας.

    α) 9η Μαΐου
    No 2 ισχυρός άνδρας στην Ρωσία είναι ο Nikolay Patrushev.
    Είναι ο σκληρός της συμμορίας των ψεκασμένων που κυβερνούν τη χώρα ,ο Πούτιν είναι πιό μετριοπαθής.
    Στην σημερινή συνέντευξη στη Rossiyskaya Gazeta λέει ότι το κράτος Ουκρανία δεν μπορεί να υπάρχει.Δημοσιογραφικό σενάριο είναι το 9 Μαΐου.
    Therefore, the result of the policy of the West and the Kyiv regime under its control can only be the disintegration of Ukraine into several states.

    https://rg-ru.translate.goog/2022/04/26/patrushev-zapad-sozdal-imperiiu-lzhi-predpolagaiushchuiu-unichtozhenie-rossii.html?_x_tr_sl=ru&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=wapp

    β)Το πρόβλημα των Ουκρανών, στην παρούσα φάση, δεν είναι τόσο εξοπλισμός και οι επίστρατοι αλλά η ανεπάρκεια των αξιωματικών τους.Καλοί στην ενέδρα αλλά η αντεπίθεση είναι το γιουρούσι.Δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανεπάρκεια με την ισχύ πυρός όπως οι Ρώσοι.

    γ) Στην παραπάνω συνέντευξη είναι ξεκάθαρο, εκτός από τα ρούβλια, το κοινό ιδεολογικό υπόβαθρο που συνδέει τον Ελληνικό μπατριωτικό χώρο και τη Ρωσία.

  6. npo says:

    Το εντυπωσιακό για μένα δεν είναι πως μια βρετανική έκθεση είναι σχετικά αντικειμενική, (διότι οι ενημερώσεις του Βρετανικού MOD κλπ είναι για γέλια) το εντυπωσιακό είναι πως οι Άγγλοι θεωρούν ακόμα πως χρειάζονται εξειδικευμένους Ρωσολόγους..

    «Επιχείρηση αντι-Ζ – Η Μεταθανάτια Αγωνία μίας Αυτοκρατορικής Αυταπάτης»,

  7. npo says:

    Και να προσθέσω και κάτι που μόλις διάβασα σε ρωσικό μέσο. Αναφέρει πως 3000 Τούρκοι παραστρατιωτικοί (τους αναφέρει ως Γκρίζους Λύκους) έχουν προωθηθεί στην Ουκρανία μέσω Πολωνίας.

    Αν όντως ισχύει είναι πολύ σημαντική είδηση. Κατ’ αρχάς βαδίζουμε όλο και πιο κοντά σε κανονικό πόλεμο μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, και κατα δεύτερον η Τουρκία λογικά έχει ήδη δεχτεί τα ανάλογα ανταλλάγματα. Και υποθέτω υποπτευόμαστε όλοι ποιά θα είναι.

  8. Δεν ισχύει, και δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί.

  9. npo says:

    @Βελισάριος

    Με την τροπή που έχει πάρει αυτός ο πόλεμος και με την υπερβολική μεγέθυνση του διακυβεύματος και για τις δύο αντίπαλες παρατάξεις, προσωπικά δεν θα απέκλεια τίποτα.

    Επίσης ο συγκεκριμένος δημοσιογράφος αν και ενσωματωμένος στις αυτονομιστικές δυνάμεις του Ντόνετσκ, έχω διαπιστώσει πως είναι αρκετά αξιόπιστος.

    Αν ισχύει, προφανώς μιλάμε για δυνάμεις τουρκομάνων που μεταφέρθηκαν απ το Ιντλίμπ. 3000 μισθοφόρους απο κει είναι πανεύκολο για τους Τούρκους να βρεθούν. Απο την άλλη, έτσι ανοίγει το μέτωπο στο ίδιο το Ιντλίμπ. Που σημαίνει πως οι τούρκοι θα έχουν εξασφαλίσει κάποια βοήθεια των Αμερικανών εκεί. Γι αυτό είπα πως αν ισχύει ο πόλεμος θα επεκταθεί.

  10. (α) Η Τουρκία εξαρτάται ενεργειακά από τη Ρωσία και δεν έχει εναλλακτικές.

    (β) Το PKK μέχρι στιγμής (και επί τόσα χρόνια) δεν έχει ποτέ εξοπλιστεί με τίποτα πιο σύνθετο από ελαφρά πολυβόλα και RPG.

    Στον πόλεμο κυκλοφορεί κάθε είδους φήμη.

  11. npo says:

    @Βελισάριος

    Σωστά αυτά τα δύο σημεία, αν και δεν νομίζω πως η Ρωσία θα κόψει την ροή λόγω 3000 μισθοφόρων. Δεν μιλάμε για άμεση εμπλοκή της Τουρκίας άλλωστε, αλλά για ρόλο διευκολυντή (facilitator).

    Θα δείξει, αυτά δεν κρύβονται, και όπως είπες κι εσύ στον πόλεμο κυκλοφορεί κάθε είδους φήμη.

  12. @Βελισάριος: «Η προσωπική μου εντύπωση είναι ότι οι Ρώσοι θα ενισχύουν τις δυνάμεις τους στην Ουκρανία μάλλον πιο γρήγορα και κάπως πιο αποτελεσματικά από ότι οι Ρώσοι, αλλά αυτό είναι περισσότερο «αίσθηση» και εκτίμηση παρά πληροφορία.»

    Εδώ υπέπεσες μάλλον σε κάποιο lapsus calami 🙂 Ποια πλευρά θεωρείς ότι θα μπορέσει να ενισχύσει τις δυνάμεις της πιο γρήγορα; Προσωπικά θεωρώ ότι η διαφορά θα είναι πολύ μικρή, αλλά η κατάσταση θυμίζει λίγο τις πρώτες φάσεις του Α’ΠΠ, όταν όλες οι πλευρές είχαν χάσει τους πλέον εμπειροπόλεμους στρατιώτες τους. Σκέφτομαι ειδικά τους Βρετανούς, που σε λίγους μήνες έχασαν όλες τις μονάδες που είχαν ψηθεί στους αποικιακούς πολέμους-στρατιώτες με δεκαετίες εμπειρίας.

    Συμφωνώ ότι η αναπλήρωση υλικού θα είναι το μεγάλο στοίχημα για όλες τις πλευρές. Θεωρώ ότι τώρα που σπάει το ταμπού της προμήθειας βαρέως οπλισμού θα δούμε μεγαλύτερη ενίσχυση της ουκρανικής πλευράς. Φαίνεται ότι έχει ξεκινήσει ένας ανορθόδοξος πόλεμος για να εμποδιστεί η Ρωσία να αναπληρώσει τις απώλειές της. Οι περίεργες πυρκαγιές σε χημικές βιομηχανίες, ερευνητικά ινστιτούτα και αποθήκες πυρομαχικών ίσως να είναι μόνο η αρχή. Πιστεύω ότι εταιρείες τρίτων χωρών που θα τολμήσουν να επανεξάγουν παράνομα τυχόν κρίσιμα υλικά στη Ρωσία θα αντιμετωπίσουν πιο σκληρά μέτρα απο δικαστικές κλητεύσεις και πρόστιμα. Είμαστε πλέον σε πόλεμο και στον πόλεμο επιτρέπονται πράγματα που υπο άλλες συνθήκες θα ήταν αδιανόητα.

  13. anast says:

    σχετικά μέ τούς ἐξοπλισμούς ἰσχύει ὁ νόμος τῶν μεγάλων ἀριθμῶν ἀπό θεωρία πιθανοτήτων,
    ἔβγαλα τό ἀκόλουθο συμπέρασμα:
    μεγάλος ἀριθμός βαλιστικῶν καί σωστές συντεταγμένες
    δέν ξέρω ἐάν εἶναι σωστό μπορούσαμε νά κατασκευάσωμε «100000» βαλιστικούς μέ cep=100 μέτρα «homemade», δέν κοστίζουν πολύ, σχέδια βρίσκεις ἀπό τήν ἀγορά, τό youtube βρίθει.
    ἔτσι ρίχνεις 50 πυραύλους ἀνά στόχο σχεδόν ταυτοχρόνως καί ἄσε τούς τούρκους νά ψάχνονται!

  14. Σταματίου Κωνσταντίνος says:

    Νεότερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη των επιχειρήσεων δεν υπάρχουν ;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s