Άρθρο Βασιλικού Διακλαδικού Ιδρύματος Μελετών (Royal United Services Institute) για Ρωσική Εισβολή στην Ουκρανία – Βασικά Στοιχεία

1. Εισαγωγή

Στις 21 Απριλίου τ.ε. δημοσιεύτηκε από το Βασιλικό Διακλαδικό Ίδρυμα Μελετών (Royal United Services Institute – RUSI) μελέτη με τίτλο: «Επιχείρηση Ζ: Η Επιθανάτια Αγωνία μίας Αυτοκρατορικής Αυταπάτης», με συντάκτες τους συνεργάτες του Ιδρύματος Δρα Jack Watling και Nick Reynolds.

Παρά τον τίτλο του άρθρου, αυτό αποτελεί μία μάλλον ψύχραιμη αξιολόγηση βασικών στοιχείων της σύγκρουσης, όπως έχει εξελιχθεί μέχρι σήμερα, ενώ προβαίνει σε κάποιες εκτιμήσεις για το μέλλον της σύγκρουσης, που δεν αφορούν το τελικό αποτέλεσμα της αλλά τους παράγοντες που εκτιμάται ότι θα παίξουν βαρύνοντα ρόλο στο προσεχές μέλλον.

Το γεγονός ότι η έκθεση περιλαμβάνει πολλές και σημαντικές πληροφορίες, που είναι προφανές ότι προέρχονται από προνομιακή πρόσβαση των συντακτών τους σε διαβαθμισμένες πηγές πληροφοριών (και που σε κάποιον βαθμό δηλώνονται διακριτικά αλλά ανοικτά), το γεγονός ότι προβαίνει σε εύλογες και ρεαλιστικές επισημάνσεις χωρίς αυτές στην ουσία τους να επηρεάζονται ουσιωδώς από τις πολιτικές συμπάθειες των συντακτών, καθώς και το κύρος του Ιδρύματος που εκδίδει την έκθεση, την καθιστούν άξια ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος.

Το βασικότερο, ίσως, στοιχείο της μελέτης είναι η εκτίμηση ότι η 9η Μαΐου, ημερομηνία εορτασμού της Νίκης της ΕΣΣΔ επί της Γερμανίας κατά τον Β’ ΠΠ και μεγάλης συμβολικής σημασίας ορόσημο, δεν θα αξιοποιηθεί για την κήρυξη της λήξης των επιχειρήσεων από ρωσικής πλευράς, μετά από μία σχετικά περιορισμένη επιτυχία στην περιοχή της Λεκάνης του Ντονέτς, μιας και κάτι τέτοιο είναι ρεαλιστικά ανέφικτο, αλλά αντιθέτως θα αξιοποιηθεί ως ορόσημο για την κλιμάκωση του πολέμου από ρωσικής πλευράς.

Στο παρόν παρατίθεται μία σύνοψη των βασικών σημείων της έκθεσης.

2. Βασικά Στοιχεία της Μέχρι Σήμερα Διεξαγωγής του Πολέμου

  1. Η εισβολή σχεδιάστηκε σαν αστυνομική-πραξικοπηματική επιχείρηση και όχι σαν στρατιωτική εισβολή.
  2. Ο βασικός υπεύθυνος για τον σχεδιασμό και τη διεύθυνση της επιχείρησης, ειδικά κατά τις αρχικές φάσεις της, φαίνεται να ήταν η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB – FCB) της Ρωσίας[i], και όχι οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις. Σημαντικό μέρος των δυνάμεων που συμμετείχαν στην επιχείρηση ήταν όχι στρατιωτικές αλλά παραστρατιωτικές δυνάμεις, όπως η Ρωσική Εθνοφρουρά (Rosgvardia), που αποτελεί παραστρατιωτικό οργανισμό ο οποίος ανήκει στο Υπουργείο Εσωτερικών και έχει ως αποστολή την ασφάλεια των συνόρων και την τήρηση της τάξης στο εσωτερικό της Ρωσίας. Σε περίπτωση πολέμου, η Ρωσική Εθνοφρουρά έχει ως αποστολή την ασφάλεια των μετόπισθεν.
  3. Κατά τις επιχειρήσεις, είτε λόγω υπερβολικών προσδοκιών, είτε λόγω κακής εκτέλεσης λόγω πολύ περιορισμένου χρόνου προειδοποίησης των μονάδων που συμμετείχαν στην επιχείρηση (λιγότερο από 24 ώρες για τις κυρίως μηχανοκίνητες μονάδες και την Εθνοφρουρά), δυνάμεις της Ρωσικής Εθνοφρουράς βρέθηκαν συχνά να προχωρούν μπροστά από τις καθ’ εαυτές στρατιωτικές δυνάμεις και να αντιμετωπίζουν μετωπικά Ουκρανικές στρατιωτικές δυνάμεις, με οδυνηρά γι’ αυτές αποτελέσματα, μιας και κάτι τέτοιο είναι εκτός των αποστολών τους.
  4. Λόγω των προσδοκιών για πραξικοπηματική κατάληψη του Κιέβου (και της πολιτικής εξουσίας στην Ουκρανία) από τις αερομεταφερόμενες δυνάμεις, οι μηχανοκίνητες δυνάμεις που προωθούνταν προς το Κίεβο, δεν προήλασαν αναπτυσσόμενες κατά τακτικό τρόπο. Οι δύο κύριες οδοί εφοδιασμού από τις οποίες προήλασαν και το βαλτώδες και δασώδες έδαφος στην περιοχή τους, δεν επέτρεπαν την ανάπτυξη των δυνάμεων εκτός οδών. Η συνεχής διέλευση μέσα από ουκρανικές αστικές περιοχές, και η συνακόλουθη συνεχής ροή πληροφοριών από Ουκρανούς πολίτες προς τις ουκρανικές στρατιωτικές δυνάμεις, τα ουκρανικά ανεπάνδρωτα αεροσκάφη και οι παραμένουσες ουκρανικές ειδικές δυνάμεις παρείχαν πληρέστερη τακτική εικόνα στις φίλιες δυνάμεις και καθιστούσαν τη δράση του ουκρανικού πυροβολικού πολύ αποτελεσματική. Οι ουκρανικές ειδικές δυνάμεις που ενεργούσαν πίσω από το ουκρανικό πρόσθιο όριο επίσης προκάλεσαν σοβαρές απώλειες στους Ρώσους. Αντιθέτως, το ρωσικό πυροβολικό που ήταν καθηλωμένο επί των οδών, αν και βαρύτερο, δεν μπορούσε να ανταποδώσει αποτελεσματικά, ιδίως ελλείψει τακτικής εικόνας για τις ουκρανικές θέσεις.
  5. Οι ρωσικές δυνάμεις ήταν σε θέση να κάμπτουν την ουκρανική αντίσταση όταν λάμβαναν επαφή με τις αμυνόμενες ουκρανικές δυνάμεις, καθώς τότε εξασφάλιζαν την υποστήριξη του πυροβολικού και εκμεταλλεύονταν τη μεγάλη οργανική ισχύ πυρός τους. Τα πυροβόλα των 30 χλστ., που υπάρχουν σε μεγάλο αριθμό στις τάξεις των ρωσικών δυνάμεων, φαίνεται ότι υπήρξαν βασικό στοιχείο για την υπεροχή πυρός των Ρώσων.
  6. Οι επιχειρήσεις Ηλεκτρονικού Επιθέσεως από ρωσικής πλευράς υπήρξαν εντατικές με την έναρξη του πολέμου, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα ιδίως στους Ουκρανούς και ιδίως στην αεράμυνα. Με την προώθηση των ρωσικών δυνάμεων, ειδικά στο Κίεβο, όπου αντιμετωπίστηκαν τα σοβαρά προβλήματα και απώλειες στις ρωσικές φάλαγγες, οι ρωσικές ΕΔ δίστασαν να προωθήσουν συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου (καθώς και αντιαεροπορικά συστήματα) προς τα νότια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι ρωσικές δυνάμεις Ηλεκτρονικής Επιθέσεως να διενεργούν ηλεκτρονικές επιθέσεις κορεσμού φάσματος, οι οποίες δημιουργούσαν προβλήματα και στο ίδιο το ρωσικό ΣΔΕΠ. Στο στοιχείο αυτό αποδίδεται η συστηματική προώθηση ανωτάτων ρώσων αξιωματικών σε προωθημένες θέσεις και οι σχετικά υψηλές απώλειές τους.
  7. Οι Ουκρανοί εκτίμησαν ορθώς (και ήταν επαρκώς πληροφορημένοι σχετικά με το) ότι ο πολιτικός στόχος της Ρωσικής πλευράς ήταν στο Κίεβο (έστω και με ανορθόδοξο τρόπο), και εγκατέστησαν μεγάλο μέρος των δυνάμεών τους, ειδικά εις βάρος του νότου.
  8. Στον βορειοανατολικό τομέα (ευρύτερη περιοχή του Χαρκόβου) όπου το έδαφος ήταν λιγότερο απαγορευτικό για την ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων, αυτές, έστω και με δυσκολία, ενήργησαν πολύ πιο αποτελεσματικά. Οι ουκρανικές παραμένουσες ειδικές δυνάμεις σταδιακά εκκαθαρίστηκαν, το ρωσικό πυροβολικό επέφερε βαρύτατες απώλειες στις ουκρανικές δυνάμεις, ενώ όταν οι δυνάμεις λάμβαναν επαφή, η ρωσική υπεροχή πυρός ήταν σαφής, οφειλόμενη ιδίως στον μεγάλο αριθμό από διαθέσιμα πυροβόλα των 30 χλστ. Παρ’ όλα αυτά, η κατάληψη αστικών περιοχών, τόσο μεγάλων (όπως, ενδεικτικά, η μεγάλη αστική περιοχή του Χαρκόβου, όσο και οι πάρα πολλές μικρότερες αστικές περιοχές) παραμένει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
  9. Η κατάσταση στην περιοχή του Κιέβου οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η κατάληψη του Κιέβου εξ εφόδου είναι αδύνατη και αναπροσανατόλισε τη ρωσική Κύρια Προσπάθεια προς την Λεκάνη του Ντονέτς. Για τον λόγο αυτόν, οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις που είχαν αναπτυχθεί βορείως του Κιέβου αναδιατάσσονται, κατευθυνόμενες κυρίως προς την περιοχή του Χαρκόβου.
  10. Ο ορισμός ενιαίας διοικήσεως των ρωσικών δυνάμεων, υπό τον στρατηγό Ντβόρνικωφ σηματοδοτεί την ανάληψη της διευθύνσεως της επιχειρήσεως από τις Ένοπλες Δυνάμεις, την απεμπλοκή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας από τη διεύθυνση των επιχειρήσεων και την αναγνώριση ότι, τελικά, η «ειδική επιχείρηση» στην Ουκρανία πρέπει να αντιμετωπιστεί ως συμβατική στρατιωτική επιχείρηση.

3. Εκτιμήσεις – Προβλέψεις για τη Μελλοντική Εξέλιξη του Πολέμου

  1. Όλοι οι παρατηρητές εκτιμούν ότι η 9η Μαΐου, ημερομηνία εορτασμού της Νίκης των Σοβιετικών Δυνάμεων επί των Γερανικών κατά τον Β’ ΠΠ και μεγάλης συμβολικής σημασίας εορτή για τη Ρωσία, θα παίξει κάποιον σημαντικό ρόλο για την εξέλιξη των αρχικών επιχειρήσεων.
  2. Η αρχική εκτίμηση ήταν ότι, μετά τον αναπροσανατολισμό των ρωσικών δυνάμεων από το Κίεβο προς τη Λεκάνη του Ντονέτς, οι Ρώσοι θα διενεργούσαν μία επιθετική επιχείρηση για την κατάληψη της Λεκάνης. Οι εκτιμήσεις συνέκλιναν στο ότι η επιχείρηση αυτή, με σχετικά περιορισμένο (σε σύγκριση με τον αρχικό) στόχο, θα μπορούσε να επιτευχθεί μέχρι την 9η Μαΐου, παρέχοντας στη ρωσική ηγεσία την ευκαιρία να ανακοινώσει πανηγυρικά την ολοκλήρωση της επιχείρησης ταυτόχρονα με τον εορτασμό της 9ης Μαΐου και να κηρύξει τη λήξη των επιχειρήσεων, με κάποιου είδους εύσχημο «συμβιβασμό» έναντι των αρχικώς δεδηλωμένων στόχων.
  3. Μία σειρά στοιχείων οδηγούν σταδιακά στο συμπέρασμα ότι η παραπάνω εκτίμηση δεν είναι δυνατόν να ισχύει. Ειδικότερα:
    1. Παρά την παρέλευση σημαντικού χρονικού διαστήματος από την έναρξη της αναδιατάξεως των ρωσικών δυνάμεων από την περιοχή του Κιέβου προς την περιοχή του Χαρκόβου, δεν έχει εκδηλωθεί ισχυρή ρωσική ενέργεια στην περιοχή του Ντονέτς. Ο μέχρι σήμερα ρυθμός επιχειρήσεων, ακόμη και όταν αυτές εξελίσσονται ευνοϊκά, δεν επιτρέπει την ολοκλήρωση μίας ισχυρής στρατιωτικής ενέργειας μέχρι την 9η Μαΐου, ακόμη και αν ο στόχος είναι η περιοχή της Λεκάνης του Ντονέτς.
    2. Η αναδιάταξη των δυνάμεων από το Κίεβο προς το Χάρκοβο δεν έχει ολοκληρωθεί.
    3. Ακόμη και μετά την αναδιάταξη των δυνάμεων από το Κίεβο προς το Χάρκοβο, και με τη μέχρι σήμερα εμπειρία, οι δυνάμεις που συγκεντρώνονται στο Χάρκοβο δεν είναι επαρκείς για μία αποφασιστική και ασφαλή επιχείρηση στη Λεκάνη του Ντονέτς.
    4. Η επιχειρησιακή παύση που είναι αναγκαία για τη συνέχιση των επιχειρήσεων, δεν αφορά απλώς τη συγκέντρωση εφοδίων και την αναδιάταξη των δυνάμεων στην περιοχή του Χαρκόβου, αλλά, προκειμένου να επιτευχθεί σοβαρή συγκέντρωση ισχύος, απαιτεί τη μετάπτωση της επιχειρήσεως από «ειδική επιχείρηση» (με μικρές ανάγκες εθνικής κινητοποιήσεως για τη Ρωσία) σε «μείζονα στρατιωτική επιχείρηση/εθνικό πόλεμο» ώστε να καταστεί δυνατή η εθνική κινητοποίηση στη Ρωσία.
    5. Η απαιτούμενη εθνική κινητοποίηση αφορά τρείς βασικούς τομείς:
      1. Στρατολογικός: Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν υποστεί σοβαρές απώλειες στην Ουκρανία. Το υλικό είναι σχετικά εύκολο να αναπληρωθεί με άντληση από τις ρωσικές δυνάμεις στη ρωσική επικράτεια. Το ανθρώπινο δυναμικό όμως δεν μπορεί να αναπληρωθεί όσο είναι εν ισχύ ο περιορισμός για χρήση μόνον επαγγελματιών οπλιτών εκτός Ρωσίας, και ειδικότερα στην Ουκρανία, ακόμη κι αν ο περιορισμός αυτός κάμπτεται σε κάποιον βαθμό εμμέσως με διάφορες πρακτικές.
      2. Εξοπλιστικός: Η συνέχιση των επιχειρήσεων στην Ουκρανία απαιτεί τη συμπλήρωση των αποθεμάτων κατευθυνόμενων όπλων των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων. Τα αποθέματα αυτά, που εξ αρχής δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλα, έχουν απομειωθεί σημαντικά λόγω των επιχειρήσεων. Η συμπλήρωσή τους απαιτεί την άμεση κατασκευή σημαντικών ποσοτήτων όπλων. Η ιδιαίτερη δυσκολία του εγχειρήματος αυτού δεν έγκειται τόσο στην περιορισμένη παραγωγική ικανότητα της ρωσικής πολεμικής βιομηχανίας, όσο στο γεγονός ότι τα ρωσικά προηγμένα όπλα, και κατ’ εξοχήν τα κατευθυνόμενα όπλα και τα συστήματά τους, χρησιμοποιούν σε μεγάλη έκταση δυτικής προελεύσεως εξαρτήματα. Τα εξαρτήματα αυτά, τα οποία δεν μπορούν να αντικατασταθούν σε εύλογο ορίζοντα από ρωσικά αντίστοιχα εξαρτήματα, είναι, γενικά, «διπλής χρήσεως», δηλαδή δεν είναι εκ του σχεδιασμού τους στρατιωτικός εξοπλισμός αλλά εξειδικευμένος εξοπλισμός για πολιτικές χρήσεις. Επιπλέον, η Ρωσία έχει οργανώσει την κεκαλυμμένη απόκτηση του εξοπλισμού αυτού μέσω τρίτων χωρών, οι οποίες έχουν σχέση τόσο με τη Ρωσία όσο και με τις δυτικές χώρες. Ως εκ τούτου, δεν είναι εύκολη ούτε η πλήρης ούτε η άμεση διακοπή της ροής των κρισίμων εξαρτημάτων προς τη Ρωσία. Από την άλλη, εν όψει της κλιμακώσεως των επιχειρήσεων, η Ρωσία θα κλιμακώσει επίσης τις συγκεκαλυμμένες επιχειρήσεις απόκτησης του εξοπλισμού αυτού μέσω τρίτων χωρών. Σε κάθε περίπτωση, η όλη ρωσική προσπάθεια απαιτεί χρόνο που προφανώς δεν μπορεί να έχει ως ορίζοντα της 9η Μαΐου.
      3. Ιδεολογικός: Η εθνική κινητοποίηση απαιτεί εκ των πραγμάτων την ψυχολογική και πολιτική κινητοποίηση του γενικού πληθυσμού. Μέχρι τώρα, η διαχείριση της κοινής γνώμης από πλευράς Ρωσίας διήλθε από δύο διαδοχικές φάσεις: (α) Το Ρωσικό κράτος άρχισε να προβάλει στο εσωτερικό του τόσο την αναγκαιότητα όσο και την προοπτική ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία μόλις 10 ημέρες πριν από την πραγματική έναρξη της. Στην πράξη την υποβάθμισε, με την προσδοκία μίας εύκολης νίκης, και δεν έλαβε ιδιαίτερα μέτρα περιστολής πολιτικών αντιδράσεων. (β) Μετά την αρχική αποτυχία αλλά και τις σημειούμενες αντιδράσεις στο εσωτερικό, οι ρωσικές αρχές κλιμάκωσαν δυναμικά τα μέτρα περιστολής εσωτερικών πολιτικών αντιδράσεων και την πρόσβαση των πολιτών σε πληροφορίες από το εξωτερικό (και πολύ περισσότερο από την Ουκρανία, η οποία διεξήγαγε μία στοχευμένη πολιτική επηρεασμού της ρωσικής κοινής γνώμης, βασιζόμενη στις πολύ στενές σχέσεις των πληθυσμών των δύο χωρών). Η περιστολή των πολιτικών αντιδράσεων και ο περιορισμός της πληροφόρησης έχουν επιτύχει εντυπωσιακά στο να μη «διαβρώνεται» το ηθικό της ρωσικής κοινής γνώμης, και έχει σταδιακά σημειωθεί μεταβολή του χαρακτηρισμού των πολεμικών επιχειρήσεων από «ειδική επιχείρηση» σε πόλεμο και μάλιστα υπαρξιακό, συγκρινόμενο με τον «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο». Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει μέχρι στιγμής υπάρξει σοβαρή, εντατική απόπειρα κλιμακώσεως της κινητοποιήσεώς τους, δηλαδή προετοιμασίας της για μεγαλύτερες θυσίες στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Τέτοια κινητοποίηση, η οποία είναι απαραίτητη προϋπόθεση της συνακόλουθης στρατολογικής και βιομηχανικής κινητοποίησης, απαιτεί περισσότερο χρόνο, ενώ η 9η Μαΐου εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελέσει ιδανική ευκαιρία για την έναρξη της πολιτικής εκστρατείας.
    6. Η επιχείρηση στη Λεκάνη του Ντόνετς και μόνον, ακόμη και αν σε αυτήν επικρατήσουν οι Ρώσοι, είναι απίθανο να σηματοδοτήσει τη λήξη του πολέμου. Αυτό επειδή, σε ό,τι αφορά τους Ουκρανούς, εφ’ όσον αυτοί δεν έχουν ηττηθεί ολοκληρωτικά, δεν θα είναι διατεθειμένοι να αναγνωρίσουν το αποτέλεσμα, και θα επιδιώξουν μία κατάσταση ψυχρής, έστω, αντιπαράθεσης, όπου στην πρώτη ευκαιρία θα αντεπιτεθούν για να ανακτήσουν τα εδάφη. Σε ό,τι αφορά τους Ρώσους, αφ’ ενός γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να σταθεροποιήσουν και να διασφαλίσουν εδαφικά κέρδη στην Ανατολική Ουκρανία εάν η θέληση της Ουκρανίας δεν έχει καμφθεί συνολικά.
    7. Όπως και οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις, οι Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν υποστεί πολύ μεγάλες απώλειες και συνολική φθορά του συνολικού τους οργανισμού. Μέρος των υλικών απωλειών επιχειρείται να αναπληρωθεί μέσω δυτικής βοήθειας, αλλά αυτό μπορεί να συμβεί σε περιορισμένο βαθμό μόνον, και επιπλέον η Ρωσία σταδιακά οργανώνει επιχειρήσεις παρεμπόδισης της ροής του υλικού. Επιπλέον, η Ουκρανία θα έχει σημαντική δυσκολία να αναπληρώσει τις απώλειες του ανθρωπίνου δυναμικού, ιδιαίτερα μάλιστα του πυρήνα των δυνάμεων που κατά τα τελευταία έτη είχαν εκπαιδευτεί σε δυτικά πρότυπα, ήταν τα πιο αξιόμαχα των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, και έχουν υποστεί βαριές απώλειες.
    8. Η Ρωσία βρίσκεται ενώπιον διλήμματος σχετικά με τις κινήσεις της στη Μολδαβία. Εκεί, η Ρωσία έχει σημαντική πολιτική επιρροή, καθώς και κάποιες -μάλλον περιορισμένες, και επιπλέον πρακτικά αποκλεισμένες- στρατιωτικές δυνάμεις. Η πολιτική επιρροή της Ρωσίας στη Μολδαβία κινδυνεύει να διαβρωθεί σημαντικά και άμεσα εξ αιτίας των εξελίξεων στην Ουκρανία, και επιπλέον οι εκεί ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ δεν είναι σε θέση να επιτύχουν κάποιο ουσιώδες αποτέλεσμα ενεργώντας μεμονωμένα και καθώς είναι σχετικά μικρές, εν τούτοις είναι χρήσιμες για την αγκίστρωση κάποιων ουκρανικών στρατιωτικών δυνάμεων στα δυτικά της χώρας και εκτός των περιοχών επιχειρήσεων. Η Ρωσία έχει εμφανώς κινητοποιήσει τα πολιτικά της ερείσματα στη Μολδαβία, αν και είναι άγνωστο τι θα επιδιώξει εκεί.   

4. Ερωτήματα-Κρίσιμα Ζητήματα

Κατόπιν των ανωτέρω πληροφοριών και εκτιμήσεων σχετικά με τις επικείμενες ενέργειες – ιδίως των Ρώσων, οι οποίοι διατηρούν και την πρωτοβουλία των κινήσεων, για την εκτίμηση της τελικής έκβασης εγείρονται τα ακόλουθα ερωτηματικά, που προκύπτουν κυρίως από τη διελκυστίνδα εξελίξεων και εκτιμήσεων.

4.1 Απομένουσα ισχύς των δύο πλευρών

Και οι δύο πλευρές έχουν υποστεί πολύ βαριές απώλειες, τόσο υλικές όσο και σε προσωπικό. Κατά την επιχειρησιακή παύση που σημειώνεται εδώ και δυόμιση περίπου εβδομάδες, και που ενδέχεται να κρατήσει αρκετά περισσότερο, ιδίως στον κρίσιμο τομέα της βορειοανατολικής και ανατολικής Ουκρανίας, οι δύο πλευρές θα επιδιώξουν να ανασυγκροτήσουν και να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους.

Η Ρωσία θα επιδιώξει να εντάξει στις δυνάμεις της κληρωτούς (που αυτή τη στιγμή δεν μπορεί νομότυπα να χρησιμοποιήσει στην Ουκρανία), καθώς και να συμπληρώσει το υλικό που έχει απωλέσει, με άντληση υλικού από τις υπόλοιπες, αρκετά μεγάλες δεξαμενές που διαθέτει. Οι Ρώσοι κληρωτοί είναι σχετικά περιορισμένης μαχητικής ικανότητας, μιας και σύμφωνα με τη ρωσική πολιτική προσωπικού, στις μονάδες οι επαγγελματίες οπλίτες αναλαμβάνουν τους μάχιμους ρόλους και οι κληρωτοί τους βοηθητικούς.

Η Ουκρανία θα επιδιώκει και αυτή να αντικαταστήσει τις απώλειες προσωπικού με επιστράτευση του γενικού πληθυσμού. Αν και προφανώς η Ουκρανία δεν έχει πληθυσμιακό πρόβλημα, η επιστράτευση εντελώς ανεκπαίδευτου προσωπικού θα προσφέρει μάλλον υποδεέστερης ποιότητας προσωπικό, ενώ η μέχρι σήμερα αξιοσημείωτη επίδοση των ουκρανικών δυνάμεων οφείλεται σε έναν πυρήνα προσωπικού που τα τελευταία χρόνια είχε εκπαιδευτεί κατά τα δυτικά πρότυπα, ο οποίος έχει υποστεί βαρύτατες απώλειες και ο οποίος δύσκολα μπορεί να αναπληρωθεί. Από πλευράς υλικού, οι Ουκρανοί θα βασιστούν στη -μεγάλης εκτάσεως- δυτική βοήθεια για την αναπλήρωση απωλειών. Όμως η έκταση της βοήθειας αυτής είναι άγνωστη, και επιπλέον η Ρωσία λαμβάνει πλέον δραστικά (πολεμικά) μέτρα για να παρεμποδίσει την απρόσκοπτη ροή του εφοδιασμού.

Συνολικά, η Ρωσία φαίνεται να είναι σε καλύτερη θέση ως προς την αναπλήρωση της απωλεσθείσας στρατιωτικής ισχύος κατά τις επιχειρήσεις, αν και καμία πλευρά δεν είναι σε πολύ καλή κατάσταση.

4.2 Ρωσική Βιομηχανική Κινητοποίηση

Κρίσιμης σημασίας για την εξέλιξη της επόμενης φάσεως των επιχειρήσεων θα είναι ο βαθμός στον οποίον η κάθε πλευρά θα κατορθώσει να αναπληρώσει τα αποθέματα όπλων που έχει, και κυρίως κατευθυνομένων όπλων. Το ζήτημα αυτό είναι κρίσιμο κυρίως για τη Ρωσία, επειδή αυτή είναι που επιδιώκει, μέσω των κατευθυνομένων όπλων, να επιτύχει τους σκοπούς αποκοπής του εφοδιασμού και των επικοινωνιών των ουκρανικών δυνάμεων και της καταστροφής κέντρων διοικήσεώς τους.

Στο θέμα αυτό, φαίνεται να διεξάγεται ήδη μία διελκυστίνδα μεταξύ της Ρωσίας, η οποία προσπαθεί να προμηθευτεί συγκεκαλυμμένα τα απαραίτητα δυτικά εξαρτήματα προκειμένου να κατασκευάσει τα όπλα που χρειάζεται, ενώ η Δύση προσπαθεί να αποκόψει τη ροή αυτή. Για τους λόγους που αναφέρθηκαν, η αποκοπή της ροής δεν είναι τόσο εύκολη όσο κατ’ αρχήν φαίνεται.

Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί ότι, σε αντίθεση με τα συμβατικά πυρομαχικά, η παραγωγή κατευθυνομένων πυρομαχικών είναι εγγενώς πολύ πιο χρονοβόρα υπόθεση.

Συνολικά, η Ρωσία δεν φαίνεται να είναι σε θέση να αναπληρώσει ικανοποιητικά τις ανάγκες των επιχειρήσεων σε κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Ασφαλώς, μπορεί να διακινδυνεύσει να αντλήσει κατευθυνόμενα πυρομαχικά από αποθέματα που είναι απαραίτητα για την αξιόπιστη εφαρμογή σχεδίων έναντι του ΝΑΤΟ και της Κίνας, βασιζόμενη στην πυρηνική αποτροπή έναντι αυτών. Μία τέτοια επιλογή ενέχει σημαντικό κίνδυνο.

4.3 Δυνατότητα Προσαρμογής των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων

Μία κρίσιμη παράμετρος σε όλους τους πολέμους, είναι ο βαθμός στον οποίον οι συμμετέχοντες κατορθώνουν σταδιακά («σταδιακά», αναλόγως και με τον διαθέσιμο χρόνο επιχειρήσεων) να προσαρμόσουν τις πρακτικές τους και τα χαρακτηριστικά τους στην πραγματικότητα των επιχειρήσεων, όταν η θεωρητικά προσδοκώμενη επίδοση πρακτικών και μηχανισμών δεν είναι επαρκής.

Εν προκειμένω, το ζήτημα αφορά κυριότατα τις ρωσικές δυνάμεις, οι οποίες, σε αντίθεση με τις ουκρανικές, έχουν υποπέσει σε σοβαρότατα λάθη, σε όλα τα επίπεδα του σχεδιασμού και της εκτελέσεως των επιχειρήσεών τους, αλλά διατηρούν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να μάχονται.

Τονίζεται ότι η δυνατότητα προσαρμογής δεν είναι καθόλου «αυτονόητη» σε έναν στρατό. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε ο Ελληνικός Στρατός στη Μικρασία, που σε μία μακρά περίοδο επιχειρήσεων (με μεγάλες επιχειρησιακές παύσεις) δεν κατόρθωνε να διορθώσει -ούτε καν να ανιχνεύσει- βασικά προβλήματα και προβληματικές πρακτικές που υπέσκαπταν την επίδοσή του.

Οι Ρώσοι φαίνεται να αναπροσαρμόζουν βασικές προβληματικές πρακτικές της αρχής του πολέμου. Ο βαθμός στον οποίον θα κατορθώσουν να εφαρμόσουν μία τέτοια προσαρμογή είναι ένα κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη φάση των επιχειρήσεων.

5. Συμπέρασμα  

Η βασική θέση της δημοσιευμένης μελέτης του Βασιλικού Διακλαδικού Ιδρύματος  για τον πόλεμο στην Ουκρανία είναι ότι, παρά την ευρέως διαδεδομένη εκτίμηση, η 9η Μαΐου δεν πρόκειται να αποτελέσει το ορόσημο της λήξης των επιχειρήσεων στην Ουκρανία αλλά το ορόσημο της επανέναρξής τους, με άδηλη και μάλλον μακρά διάρκεια. Κατά τη νέα αυτή φάση, ένα σύνολο παραγόντων που επισημαίνονται, θα παίξει βαρύνοντα ρόλο ως προς την έκβαση του πολέμου – στον βαθμό, προφανώς, που αυτό είναι δυνατόν να προβλεφθεί στη φάση αυτή.


[i] Είναι χαρακτηριστικό της ρωσικής αντίληψης ότι για τις δραστηριότητες πληροφοριών στην Ουκρανία και τις πρώην σοβιετικές χώρες δεν είναι υπεύθυνη η Υπηρεσία Πληροφοριών Εξωτερικού (SVR) της Ρωσικής Ομοσπονδίας (το αντίστοιχο της CIA, της MI6 ή της Mossad), αλλά η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (το αντίστοιχο του FBI, της MI5 ή της Shin Beth).

32 Responses to Άρθρο Βασιλικού Διακλαδικού Ιδρύματος Μελετών (Royal United Services Institute) για Ρωσική Εισβολή στην Ουκρανία – Βασικά Στοιχεία

  1. Εξαιρετικό άρθρο, ως συνήθως. Απο ότι καταλαβαίνω η κύρια πρόκληση που έχουν να αντιμετωπίσουν οι δυτικοί σύμμαχοι των Ουκρανών θα είναι η εκπαίδευση των Ουκρανών επίστρατων. Όλα τα στρατόπεδα είναι πλέον στόχοι, οπότε η παροχή βασικής εκπαίδευσης είναι μεγάλη πρόκληση. Η μόνη λύση που βλέπω είναι η μεταφορά της διαδικασίας αυτής εκτός Ουκρανίας, κεκκαλυμένης ως «παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών».

  2. @ Λαρισαίος

    Χριστός Ανέστη! Ευχαριστώ για τα καλά λόγια!

    Νομίζω ότι, στον βαθμό που ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι υπόθεση (και) των δυτικών συμμάχων της Ουκρανίας, η πρώτη και βασικότερη πρόκληση θα είναι να διοχετεύσουν επαρκές πολεμικό υλικό στους Ουκρανούς. Αφ’ ενός να το βρουν (οι ανάγκες είναι πολύ μεγάλες και οι πόροι της Ουκρανίας πολύ πιο περιορισμένοι από αυτούς της Ρωσίας) αφ’ ετέρου να κατορθώσουν να συνεχίσουν να το προωθούν επιτυχώς στην Ουκρανία. Μέχρι τώρα η προώθηση του υλικού ήταν πρακτικά απρόσκοπτη, καθώς οι Ρώσοι δεν είχαν ασχοληθεί με το ζήτημα αυτό. Καθώς ο πόλεμος αλλάζει μορφή, οι Ρώσοι θα αρχίσουν να επιτίθενται στους οδούς και τα κέντρα εφοδιασμού, και σταδιακά έχουν αποκτήσει και σαφέστερη εικόνα γι’ αυτά.

    Η δεύτερη βασική πρόκληση είναι να επιβάλλουν αποτελεσματικές κυρώσεις έναντι της Ρωσίας σε ό,τι αφορά την προμήθεια εξοπλισμού που είναι κρίσιμος στη ρωσική πολεμική βιομηχανία. Δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται, για λόγους που το (αρχικό) άρθρο εξηγεί αρκετά αναλυτικά.

    Η εκπαίδευση των ουκρανών επιστράτων είναι μάλλον το πιο δύσκολο, ρεαλιστικά λιγότερο επιλύσιμο πρόβλημα, και δεν είναι ακριβώς των δυτικών. Φαίνεται (όχι τόσο από το άρθρο που παρατίθεται αλλά και από άλλες πηγές) ότι από το ’14 και μετά είχαν δημιουργηθεί εντός του Ουκρανικού Στρατού πυρήνες με αρκετά εντατική και πλήρη εκπαίδευση στα δυτικά πρότυπα. Αυτά, όμως, δεν ήταν ο «ουκρανικός στρατός» αλλά σχετικά διακριτά και σχετικά περιορισμένα στοιχεία του. Η εκπαίδευση κατά τα πρότυπα αυτά δεν είναι εύκολη και δεν μπορεί να είναι πολύ γρήγορη. Φαίνεται ότι τα στοιχεία αυτά έχουν υποστεί πολύ σημαντικές απώλειες. Ο βαθμός των απωλειών είναι μία κρίσιμη (και αυστηρά διαβαθμισμένη) πληροφορία. Η προσωπική μου εντύπωση είναι ότι οι Ρώσοι θα ενισχύουν τις δυνάμεις τους στην Ουκρανία μάλλον πιο γρήγορα και κάπως πιο αποτελεσματικά από ότι οι Ρώσοι, αλλά αυτό είναι περισσότερο «αίσθηση» και εκτίμηση παρά πληροφορία.

  3. famas says:

    Υπάρχει περίπτωση η όποια βοήθεια των δυτικών να αποτελέσει παράγοντα που θα επηρεάσει αποφασιστικά την έκβαση; Σε βαθμό που θα σηματοδοτήσει όποια συνέχιση του πολέμου από τη Ρωσία αρκετά κοστοβόρα. Νομίζω ότι στο βαθμό που η βοήθεια περιορίζεται σε υλικό β’ κατηγορίας(Παλαιά Τ72) και σε μικρές ποσότητες( Μ198) κάτι τέτοιο δεν θα συμβεί, ενώ παράληλα η Ρωσία θα αρχίσει να αναπληρώνει έστω και μερικώς το οπλοστάσιο της.

  4. Αυτό που μου έκανε εντύπωση σε αυτή την ανάλυση (διάβασα το πρωτότυπο) όπως και σε αναλύσεις για τις Αζερικές απώλειες στο Δεύτερο Ναργκονο-Καραμπαχ είναι πως το πυροβολικό της αμυντικής πλευράς παραμένει το πιο αποφασιστικό όπλο, και χωρίς πάντα ανάγκης πολύπλοκων μέσων στοχοθεσείας (στο Καραμπαχ, είχαν διασπείρει παντού μικρές κάμερες οι Αρμένιοι που τους έδιναν εικόνα της παρουσίας Αζερικών μονάδων, στην Ουκρανία παίζει τον ρολό ο λαός).

  5. Ανώνυμος says:

    Πολύ καλό το άρθρο.Δυστυχώς στην Ελλαδα δεν υπάρχει θεσμικό think tank όπως το rusi που να
    συμμετέχει στις κοινοβουλευτικές επιτροπές, άρα πρέπει να έχει εσωτερική πληροφόρηση για να μην λέει βλακείες, και ταυτόχρονα να ασκεί δημόσια κριτική στις αποφάσεις της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας.

    α) 9η Μαΐου
    No 2 ισχυρός άνδρας στην Ρωσία είναι ο Nikolay Patrushev.
    Είναι ο σκληρός της συμμορίας των ψεκασμένων που κυβερνούν τη χώρα ,ο Πούτιν είναι πιό μετριοπαθής.
    Στην σημερινή συνέντευξη στη Rossiyskaya Gazeta λέει ότι το κράτος Ουκρανία δεν μπορεί να υπάρχει.Δημοσιογραφικό σενάριο είναι το 9 Μαΐου.
    Therefore, the result of the policy of the West and the Kyiv regime under its control can only be the disintegration of Ukraine into several states.

    https://rg-ru.translate.goog/2022/04/26/patrushev-zapad-sozdal-imperiiu-lzhi-predpolagaiushchuiu-unichtozhenie-rossii.html?_x_tr_sl=ru&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=wapp

    β)Το πρόβλημα των Ουκρανών, στην παρούσα φάση, δεν είναι τόσο εξοπλισμός και οι επίστρατοι αλλά η ανεπάρκεια των αξιωματικών τους.Καλοί στην ενέδρα αλλά η αντεπίθεση είναι το γιουρούσι.Δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανεπάρκεια με την ισχύ πυρός όπως οι Ρώσοι.

    γ) Στην παραπάνω συνέντευξη είναι ξεκάθαρο, εκτός από τα ρούβλια, το κοινό ιδεολογικό υπόβαθρο που συνδέει τον Ελληνικό μπατριωτικό χώρο και τη Ρωσία.

  6. npo says:

    Το εντυπωσιακό για μένα δεν είναι πως μια βρετανική έκθεση είναι σχετικά αντικειμενική, (διότι οι ενημερώσεις του Βρετανικού MOD κλπ είναι για γέλια) το εντυπωσιακό είναι πως οι Άγγλοι θεωρούν ακόμα πως χρειάζονται εξειδικευμένους Ρωσολόγους..

    «Επιχείρηση αντι-Ζ – Η Μεταθανάτια Αγωνία μίας Αυτοκρατορικής Αυταπάτης»,

  7. npo says:

    Και να προσθέσω και κάτι που μόλις διάβασα σε ρωσικό μέσο. Αναφέρει πως 3000 Τούρκοι παραστρατιωτικοί (τους αναφέρει ως Γκρίζους Λύκους) έχουν προωθηθεί στην Ουκρανία μέσω Πολωνίας.

    Αν όντως ισχύει είναι πολύ σημαντική είδηση. Κατ’ αρχάς βαδίζουμε όλο και πιο κοντά σε κανονικό πόλεμο μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, και κατα δεύτερον η Τουρκία λογικά έχει ήδη δεχτεί τα ανάλογα ανταλλάγματα. Και υποθέτω υποπτευόμαστε όλοι ποιά θα είναι.

  8. Δεν ισχύει, και δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί.

  9. npo says:

    @Βελισάριος

    Με την τροπή που έχει πάρει αυτός ο πόλεμος και με την υπερβολική μεγέθυνση του διακυβεύματος και για τις δύο αντίπαλες παρατάξεις, προσωπικά δεν θα απέκλεια τίποτα.

    Επίσης ο συγκεκριμένος δημοσιογράφος αν και ενσωματωμένος στις αυτονομιστικές δυνάμεις του Ντόνετσκ, έχω διαπιστώσει πως είναι αρκετά αξιόπιστος.

    Αν ισχύει, προφανώς μιλάμε για δυνάμεις τουρκομάνων που μεταφέρθηκαν απ το Ιντλίμπ. 3000 μισθοφόρους απο κει είναι πανεύκολο για τους Τούρκους να βρεθούν. Απο την άλλη, έτσι ανοίγει το μέτωπο στο ίδιο το Ιντλίμπ. Που σημαίνει πως οι τούρκοι θα έχουν εξασφαλίσει κάποια βοήθεια των Αμερικανών εκεί. Γι αυτό είπα πως αν ισχύει ο πόλεμος θα επεκταθεί.

  10. (α) Η Τουρκία εξαρτάται ενεργειακά από τη Ρωσία και δεν έχει εναλλακτικές.

    (β) Το PKK μέχρι στιγμής (και επί τόσα χρόνια) δεν έχει ποτέ εξοπλιστεί με τίποτα πιο σύνθετο από ελαφρά πολυβόλα και RPG.

    Στον πόλεμο κυκλοφορεί κάθε είδους φήμη.

  11. npo says:

    @Βελισάριος

    Σωστά αυτά τα δύο σημεία, αν και δεν νομίζω πως η Ρωσία θα κόψει την ροή λόγω 3000 μισθοφόρων. Δεν μιλάμε για άμεση εμπλοκή της Τουρκίας άλλωστε, αλλά για ρόλο διευκολυντή (facilitator).

    Θα δείξει, αυτά δεν κρύβονται, και όπως είπες κι εσύ στον πόλεμο κυκλοφορεί κάθε είδους φήμη.

  12. @Βελισάριος: «Η προσωπική μου εντύπωση είναι ότι οι Ρώσοι θα ενισχύουν τις δυνάμεις τους στην Ουκρανία μάλλον πιο γρήγορα και κάπως πιο αποτελεσματικά από ότι οι Ρώσοι, αλλά αυτό είναι περισσότερο «αίσθηση» και εκτίμηση παρά πληροφορία.»

    Εδώ υπέπεσες μάλλον σε κάποιο lapsus calami 🙂 Ποια πλευρά θεωρείς ότι θα μπορέσει να ενισχύσει τις δυνάμεις της πιο γρήγορα; Προσωπικά θεωρώ ότι η διαφορά θα είναι πολύ μικρή, αλλά η κατάσταση θυμίζει λίγο τις πρώτες φάσεις του Α’ΠΠ, όταν όλες οι πλευρές είχαν χάσει τους πλέον εμπειροπόλεμους στρατιώτες τους. Σκέφτομαι ειδικά τους Βρετανούς, που σε λίγους μήνες έχασαν όλες τις μονάδες που είχαν ψηθεί στους αποικιακούς πολέμους-στρατιώτες με δεκαετίες εμπειρίας.

    Συμφωνώ ότι η αναπλήρωση υλικού θα είναι το μεγάλο στοίχημα για όλες τις πλευρές. Θεωρώ ότι τώρα που σπάει το ταμπού της προμήθειας βαρέως οπλισμού θα δούμε μεγαλύτερη ενίσχυση της ουκρανικής πλευράς. Φαίνεται ότι έχει ξεκινήσει ένας ανορθόδοξος πόλεμος για να εμποδιστεί η Ρωσία να αναπληρώσει τις απώλειές της. Οι περίεργες πυρκαγιές σε χημικές βιομηχανίες, ερευνητικά ινστιτούτα και αποθήκες πυρομαχικών ίσως να είναι μόνο η αρχή. Πιστεύω ότι εταιρείες τρίτων χωρών που θα τολμήσουν να επανεξάγουν παράνομα τυχόν κρίσιμα υλικά στη Ρωσία θα αντιμετωπίσουν πιο σκληρά μέτρα απο δικαστικές κλητεύσεις και πρόστιμα. Είμαστε πλέον σε πόλεμο και στον πόλεμο επιτρέπονται πράγματα που υπο άλλες συνθήκες θα ήταν αδιανόητα.

  13. anast says:

    σχετικά μέ τούς ἐξοπλισμούς ἰσχύει ὁ νόμος τῶν μεγάλων ἀριθμῶν ἀπό θεωρία πιθανοτήτων,
    ἔβγαλα τό ἀκόλουθο συμπέρασμα:
    μεγάλος ἀριθμός βαλιστικῶν καί σωστές συντεταγμένες
    δέν ξέρω ἐάν εἶναι σωστό μπορούσαμε νά κατασκευάσωμε «100000» βαλιστικούς μέ cep=100 μέτρα «homemade», δέν κοστίζουν πολύ, σχέδια βρίσκεις ἀπό τήν ἀγορά, τό youtube βρίθει.
    ἔτσι ρίχνεις 50 πυραύλους ἀνά στόχο σχεδόν ταυτοχρόνως καί ἄσε τούς τούρκους νά ψάχνονται!

  14. Σταματίου Κωνσταντίνος says:

    Νεότερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη των επιχειρήσεων δεν υπάρχουν ;

  15. ilias says:

    κ. Σταματιου.
    Μετα την παραδοχη (επιτελους) και απο τις δυο πλευρες δυτικη και ρωσια οτι οι ρωσοι διεθεσαν και συνεχιζουν να διαθετουν πολυ λιγες δυναμεις σε σχεση με το εγχειρημα που ανελαβαν οι τελευταιοι. Εχουμε περιορισμο των συγκρουσεων στην περιοχη του θυλακα που η βαση του στοιχιζεται επι του αξονα σλαβιανσκ και κραματορσκ που ηταν οι πολεις κλειδια στις συγκρουσεις του 2014.
    Ελιγμος
    Οι μαχες γινονται επι των οδων και εντος των πολεων. Τις επιχειρησεις τις διεξαγουν όχι τα περιφημα BTG αλλα τμηματα το πολύ επιπεδου λοχου. Οι ρωσοι προχωρουν πλεον πολύ προσεκτικα εκκαθαριζοντας ολες τις αντιστασεις μην δινοντας πλεον την ευκαιρια στους ουκρανους να χτυπησουν φαλαγγες ανεφοδιασμου και εγκαταστασεις μετοπισθεν διαταρασοντας τον ρυθμο προελασης των ρωσων. Επιτιθενται από πολλους άξονες εναντιον των στοχων τους προσπαθωντας να βρουν το σημειο οπου θα επιτυχουν την διαρηξη της αμυντικης τοποθεσιαςΑπό την πλευρα τους οι ουκρανοι προσπαθουν να αποφυγουν κυκλωσεις τυπου μαριουπολης και να προστατευσουν τα στρατευματα τους που εχουν πλεον υποστει μεγαλες απωλειες αναλογες των ρωσικων κατά τη διαρκεια της πρωτης φασης των επιχειρησεων. Οι δυο αντιπαλοι εχουν χασει μεγαλο μερος του εκπαιδευμενου προσωπικου τους και μεγαλο μερος του υλικου. Οι ρωσοι το αναπληρωνουν με παλαιοτερο υλικο που επανερχεται σε λειτουργια οι ουκρανοι περιμενουν την δυτικη βοηθεια πλην όμως μονο οι αμερικανοι εχουν οπλα.
    Πυρα.
    Το πυροβολικο επανερχεται στο προσκηνιο και αποδεικνυει ότι είναι ο θεος του πολεμου. Οι ρωσοι βαλουν μεγαλο ογκο πυρομαχικων πυροβολικου ενώ οι ουκρανοι αντιμετωπιζουν ελλειψεις τοσο σε πυρομαχικα οσο και σε μεσα πυρος. Οι ουκρανοι εναγωνιως ζητουν πυροβολικο. Μελετη του αυστριακου στρατου συμφωνα με ανοικτες πηγες εδειξε ότι το πυροβολικο πιστωνεται το 55%των καταστραφεντων αρματων και το 40% των ΤΟΜΠ εναντι του 13% που πιστωνονται οι αντιαρματικοι πυραυλοι συμπεριλαμβανομενων των javelin. Οι κινησεις επιτων δρομων η ευρεια χρηση UAV class I (και εμπορικου τυπου ) βοηθανε σε αυτό. Πρεπει να γινεται και ευρεια χρηση βληματων ακριβειας πυροβολικου με καθοδηγηση λειζερ. Οι ρωσοι προσβαλουν στοχους ΔΜ και υποδομες σε βαθος με πυραυλους τους οποιους χρησιμοποιουν αφειδως. Η αεροπορια χρησιμοποιειται σε μικρο βαθμο (μαλλον οι ρωσοι δεν είναι ακομη σιγουροι ότι εχουν τελειωσει με τους δυτικους) και δεν εχει καταφερει να απομονωσει το πεδιο της μαχης.
    Διοικηση ελεγχος
    Οι ουκρανοι συνεχιζουν να εχουν αποκεντρωμενη διοικηση με μεγαλη συμμετοχη των πολιτικων αρχων που φαινεται ότι εχουν αναλαβει σημαντικο ρολο. Οι ρωσικες δυναμεις φαινεται τοι λειτουργουν πιο συντονισμενα λογικο , αφου επιτιθενται. Οι ουκρανοι σε τακτικο επιπεδο δεν μπορουν να κριθουν. Η εκτεταμενη χρηση drones συνεχιζεται παρεχοντας στοχοποιηση επιγνωση της καταστασης και πληροφορίες σε όλα τα κλιμακια
    Επικοινωνιες ΗΠ
    Οι ρωσοι βελτιωθηκαν στην ασφαλεια επικοινωνιων αφου δεν βλεπουμε ουτε ανακοινωσεις περι θανατων ανωτατων ουτε υποκλοπες. Εχουν αναπτυξει συστηματα ηλεκτρονικου πολεμου κυριως για την αντιμετωπισης των drones, που εκαναν θραυση πετυχαινοντας μια σχετικα αντιμετωπιση
    ΔΜ
    Οπολεμος , κραταει βεβαια 4 μηνες απεδειξε την μεγαλη φθορα σε προσωπικο και μεσα που αναμενεται σε συγκρουσεις με καλαεξοπλισμενους αντιπαλου. Παλαι μεσα επανερχονται σε ενεργεια αρκει βεβαια να μην τα εχεις κανει αλουμινοπορτες. Οι ρωσοι επιχειρωντας πλησιον των τερματων συγκοινωνιων μπορουν να ανεφοδιαζουν το πυροβολικο τους το οποιο απαιτει δικτυο ΔΜ μεγαλων ικανοτητων.
    Γενικα οι ουκρανοι παρολο που δεν φαινεται να κμπτεται η θεληση του πληθυσμου για αντισταση αντιμετωπιζουν προβληματα αφου βλεπου ότι αργα αλλα σταθερα χανουν εδαφη ενώ καμμια αξιολογη αντεπιθεση δεν εχει διεξαχθει παρα τα αντιθετωνς λεγομενα κυριως για την περιοχη της χερσωνας. Το αφηγημα που εχει επικρατησει στον πληθυσμο είναι ότι μολις εφοδιαστουμε (από ποιον) με συχρονα οπλα (ποια) θα αντεπιτεθουμε ια ανακαταληψη ολων των εδαφων. Οι ρωσοι που εχουν να δειξουν αποτελεσματα στο εδαφος και όχι στο τικ τοκ θα επιτεθουν το αργοτερο μετα από δυο εβδομαδες εναντιον κραματορσκ και σλαβιανσκ , πολιτκων οικονομικων, στρατιωτικων και εμβληματικων στοχων. Η καταληψη τους που θα γινει μεχρι μεσα αυγουστου θα είναι σημειο καμπης για την κυβερνηση ζελενσκι. Ευχαριστω.

  16. Ανώνυμος says:

    Η ρωσικη αεράμυνα για λόγους που δεν γνωρίζουμε απέτυχε να καταρριψει τα βλημάτα των HIMARS.Εχουν γίνει προσβολές εξαιρετικής ακριβείας σε αποθήκες πυρομαχικών και κέντρα διοικησης.Ειναι σημαντική εξέλιξη.

  17. Σταματίου Κωνσταντίνος says:

    Ευχαριστώ πολύ τον ilias , για τον κόπο του να μου απαντήσει με πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση .

  18. npo says:

    Ανώνυμος says:
    11 Ιουλίου 2022 στο 23:56

    Νομίζω πως ξέρουμε, κάνουν το ίδιο που κάνουν και με τους Tochka-U, εκτοξεύουν παράλληλα (ή λίγο πρίν) άλλους πυραύλους ή συστήματα με σκοπό να παραπλανήσουν ή να κορέσουν την αεράμυνα, όπως πχ Tu-141, ή και MLRS μικρότερης καταστρεπτικότητας ή στην περίπτωση των HIMARS, ακρίβειας.

    Αυτή η τακτική είναι πονοκέφαλος για όλες τις αεράμυνες. Και το πρόβλημα είναι πως τα ραντάρ είναι πολύ δύσκολο τουλάχιστον ως σήμερα να ξεχωρίσουν τον τύπο του εισερχόμενου, άρα και να προτεραιοποιήσουν.

    Κάτι αντίστοιχο έκαναν κι Αζερμπαϊτζανοί, αυτοί για να εκθέσουν και να στοχοποιήσουν την Αρμενική αεράμυνα.

  19. Ανώνυμος says:

    @npo
    Υπάρχουν και άλλα κόλπα όπως η τροχιά να μην είναι παραβολική και με ελιγμούς να δυσκολεύουν τον εγκλωβισμό .

    Click to access FM6-60%281996%29.pdf

    Counterbattery Radar. At lower firing elevations
    (less than 300 mils), MLRS rockets are difficult to
    detect by counterbattery radar. At firing elevations
    greater than 300 mils, the rockets can be more easily
    acquired because of their higher trajectory. The
    Army ATACMS off-axis launch, low radar cross
    section, and semiballistic guided flight program
    further reduce MLRS vulnerability to enemy radar
    acquisition.

    O πρόεδρος σας, λέει στις 5 Ιουνίου:
    «What we hear today and what we understand, these are rockets that fly to a distance of 45-70 km depending on the rocket type. The same is true about Grad, Uragan and Smerch rocket systems that I spoke about. They also have the range of 40-70 km and there is nothing new about that,»

    «»We believe that the delivery of rocket systems by the United States and some other countries is related to making up for the losses of this combat hardware.» There is nothing new about that and this actually changes nothing,» the head of state said.»

    https://tass.com/politics/1460781
    α)Η σύγκριση Himars με Grad, Uragan, Smerch είναι απόδειξη ότι ο Πούτιν και η αυλή του είναι ψεκασμένοι.
    β)Γίνεται όμως με βάση αυτά που είπε δημόσια ο Πούτιν, οι στρατηγοί να πάρουν την πρωτοβουλία να κάνουν το αυτονόητο ,το αντίθετο και να οργανωσουν προληπτικά μια νέα ΔΜ με διασπορά των πυρομαχικών;

  20. npo says:

    Ανώνυμος says:
    14 Ιουλίου 2022 στο 00:00
    (α) Δεν έχουν παραδοθεί, ή αν έχουν, δεν έχουν ακόμα χρησιμοποιηθεί ATACMS απο τους Ουκρανούς. Ούτε ER GMLRS.
    Οι M28 είναι απλοί βαλιστικοί, και οι Μ30 και Μ31 απλά κάνουν μικροδιορθώσεις με βάση GPS ή INS. Οπότε, όχι, δεν υπάρχουν άλλα κόλπα. Ούτως ή άλλως έχει γίνει κατάρριψη HIMARS.
    (β) αυτό το «ο πρόεδρός σας» δεν το έπιασα. Ειδικά αυτό το «σας». Για εξήγησε..
    (γ) το πλεονέκτημα των HIMARS έναντι των Ρωσικών είναι η ακρίβεια, και δεν το αμφισβητεί αυτό κανείς. Τώρα, ποιοί είναι ψεκασμένοι και ποιοί όχι, πρέπει να πάρουμε δείγμα και να κάνουμε χημική ανάλυση αγαπητέ.

  21. npo says:

    Ένα ρωσικό άρθρο για τα HIMARS.
    Γκουγκλομετάφραση, αλλά αυτήν έχουμε.

    ———————————-

    HIMARS – just MLRS, a new generation weapon or a doomsday machine?

    American MLRS as an idea of ​​doctrinal superiority

    What could be more important in a weapon than the iron it’s made from? ideas. concept. The doctrine under which it is created.

    American multiple launch rocket systems were fundamentally different from their Soviet counterparts even at the design stage. In the USSR, MLRS were considered as a means of creating a dense fire shaft. The United States conceived its offspring as a tool capable of breaking the overwhelming numerical superiority of the artillery of the Warsaw Pact bloc with speedy and surgically accurate strikes.

    The Soviet defense industry continued to think in terms of the Second World War, while the States, realizing the conceptual impasse of the symmetrical arms race, relied on the creation of a new generation of weapons. This is how the M270 MLRS appeared – the installation on the basis of which HIMARS was subsequently created (it should be noted that this is de facto the same system, which has a difference only in the type of conveyor and the number of launchers). At the time of its first combat use in 1991, the M270 was a weapon of a slightly different order than its modern variants. At that time, this multiple launch rocket system performed primarily the tasks of counter-battery combat – it was the M270 MLRS that became the main tool of the US Army in the fight against the numerous, well-equipped and experienced Iraqi artillery using M26 unguided missiles. The scheme for the destruction of Iraqi batteries was, on the whole, simple and elegant – small mobile groups of armored vehicles provoked the Iraqis to use artillery, the positions of which were detected using mobile counter-battery radars. Further, the MLRS entered the work, suppressing the positions of the enemy, while being out of the reach of his firepower.

    By itself, from the point of view of technology, the M270 at that time was not something that would be an order of magnitude superior to its competitors – on the contrary, the impressive results of its combat use were dictated primarily by advanced tactics and an extremely competent concept. The installation did not have a radical superiority in range over Soviet weapons (relatively speaking, 30 km versus 20 km) – its trump card was accuracy, mobility and constant work in conjunction with reconnaissance equipment.

    The main advantage of American multiple launch rocket systems over competitors from other countries was reloading with packages. If the Soviet Grad required 30 to 50 minutes to fully reload (each rocket is manually loaded), then the M270 only takes about five minutes; at the same time, the process itself does not physically burden the crew of the installation.

    The reloading process is simple and fast – those who wish can easily find the video and see in detail.

    The combat path of the American MLRS in Iraq and Afghanistan as a prologue to the use in the current war

    As a result of the wars with Iraq, the United States took the path of modernizing the M270 – firstly, a lighter version of the installation was created in the face of HIMARS, and secondly, emphasis was placed on developing the key qualities of the system – its range and accuracy.

    America completely stopped the production of unguided rockets – they were replaced by heavy guided missiles M30 / M31, which significantly increased the potential of the system, making it extremely accurate and long-range.

    As a result of their evolution, the M270 and HIMARS have occupied the niche of tactical aviation in terms of combat capabilities – in order to be convinced of this, it is enough to track the combat path of the vehicles during the conflicts against the Taliban and ISIS. MLRS were actively used in conjunction with raid groups, striking both at targets identified by intelligence (warehouses, barracks, communication and control points, drug laboratories), and as a tool for direct fire support of units of the Special Operations Forces or the Marine Corps . The high speed of deployment and the correction of the course of missiles using GPS made it possible to strike less than 100 meters from American positions within 5-7 minutes after requesting ground forces for fire support.

    During the fighting against the forces of the Islamic State, the American Special Operations Forces stormed the cities of Iraq, relying primarily on HIMARS. Small groups of SSOs infiltrated through the lines of defense of the militants, identifying the positions of the latter, after which they transmitted the coordinates to the calculations of the MLRS. This tactic made it possible to deliver pinpoint strikes in an urban environment, achieving the maximum effect in the destruction of militants, while significantly minimizing losses among the civilian population.

    Why are we even interested in the combat path of HIMARS and its progenitor in the Middle East conflicts? Because it is directly related to the use of the system by the Ukrainian army. To be more precise, we are talking about integrating this MLRS into the staffing and organizational structure of the Armed Forces of Ukraine. Judging by a number of signs, the HIMARS transferred to Ukraine are used precisely based on the experience of their use in Iraq and Afghanistan – the installations are at the disposal of the Special Operations Forces and the Main Intelligence Directorate of the Ministry of Defense of Ukraine . This, in turn, determines the choice of targets for which Hymars is used – these are headquarters, ammunition depots of the divisional level and above, as well as air defense systems.

    The pattern of action is more than transparent – after careful reconnaissance, the installations strike at the most vulnerable places of any army – command and supply, paralyzing its actions in the long term and preventing it from conducting offensive operations.

    As the Ukrainian army becomes saturated with the M270 MLRS and HIMARS multiple launch rocket systems, we should expect that a significant part of the installations will be transferred to the command of the army command (as a brigade-level weapon) and will begin to be used as a means of counter-battery combat in the most dangerous areas – that is, to do what , for which they were originally created: to suppress the numerically superior, but much less technologically advanced Soviet-style artillery.

    As a counter-battery asset, the Hymars in their current form are a practically invulnerable weapon – they can quickly change positions and fire beyond the reach of almost the entire Russian missile and artillery arsenal (with the exception of the OTRK).
    Moreover, the Armed Forces of Ukraine are trained to implement American counter-battery tactics and are equipped with appropriate equipment: network-centric command and control systems, massive digital radio communications, mobile radars and unmanned reconnaissance systems.

    All this will have a very strong impact on the combat work of Russian artillery – it will be forced to resort to «hit and run» tactics, abandoning its usual tactics of massing and super-concentration of firepower in narrow sections of the front. This will require a completely different level of organizational quality and competencies – for the implementation of «hit and run» a functioning reconnaissance circuit is needed (fewer ammunition fired requires more thorough reconnaissance and target selection), logistics of at least the level of the 80s of the last century (and not the First World war), high qualifications and initiative of the personnel (in the face of a constant threat from the enemy’s design bureaus, it is necessary to carefully equip firing positions, knowledge of camouflage, covert movement and deployment,

    HIMARS – what’s next?

    Separately, it is worth noting that HIMARS is an extremely unpleasant target for reconnaissance. It is extremely difficult to calculate the complex using data from satellite images, aerial reconnaissance (and sometimes ground reconnaissance) due to the visual similarity with an ordinary army truck – and this is a very useful feature for a system that can fire, including using operational -tactical missiles MGM-146 at a range of more than 300 km (like the «younger» M30 / 31, this missile has GPS correction and can fly several hundred kilometers, landing, say, in a house. Or a bunker. Or an ammunition depot. Or … continue themselves).

    HIMARS with MGM-146 missile
    Ukraine does not currently have ammunition of this type, but it is probably only a matter of time. Most likely, they will be transferred by the Americans upon reaching a certain threshold of Russian air defense losses – ballistic missiles, due to their easily calculated trajectory, are a rather vulnerable target for air defense systems, however, with a general decrease in the density of Russian air defense, they can be used with a much higher probability of success.

    In fact, the strikes of the Ukrainian army specifically on the positions of the Russian air defense were also more than predictable and explainable – and the point here is not even the high priority of the air defense system as, no doubt, an important goal, but the fact that HIMARS have been considered by the Pentagon over the past few years precisely as a means of breaking through Russian restricted access zones and the subsequent implementation of an air-ground offensive: ground forces pave the way for aviation, destroying dangerous enemy assets , and aviation, in turn, does the same for ground forces. We are seeing something similar in Ukraine – most of the HIMARS strikes are accompanied by the active work of Ukrainian tactical aviation.

    Frankly, calling HIMARS «just MLRS» is stupidity of the highest order. This is by no means an ordinary weapon system, which, even at the dawn of its appearance in the face of the M270, surpassed everything that the Soviet Union created (whose weapons make up the arsenal of the RF Armed Forces). It is no less mistaken to consider it a miracle weapon – no, like any weapon, HIMARS is good exactly within the framework of the doctrine and concept for which it was created. Its value is determined primarily by the qualifications and competence of the army that uses the system in combat.

    For the Armed Forces of Ukraine, these installations are of great importance – after all, they, in fact, can successfully perform the tasks of attack aircraft, conduct direct fire support for offensives and ensure parity with the fight against numerous Russian artillery (which is the central force of the Russian offensive). It is also important that, thanks to the American MLRS, the Ukrainian army literally in a week returned to the most convenient and familiar asymmetric type of hostilities for it – by striking at Russian military logistics, the Armed Forces of Ukraine do not allow themselves to be drawn into exhausting battles of attraction.

    However, I will refrain from making any predictions about the impact of HIMARS and M270 on the strategic picture of hostilities for the time being – this requires time and observation of the practice of combat use of MLRS data in the conflict.

  22. Ούτε εγώ έπιασα το «ο πρόεδρός σας». Ελπίζω ότι ήταν lapsus calami.

  23. npo says:

    Βελισάριος says:
    14 Ιουλίου 2022 στο 16:47

    κι εγω το ελπίζω, αν και δεν το νομίζω 🙂

    Υ.Γ. επειδή μάλλον δεν θα ανεβάσεις το άρθρο για τα HIMARS, καθ’ότι είναι google translate, απλά να προσθέσω στα πλεονεκτήματα του συστήματος το πιό βασικό, την κινητικότητά του, και κυρίως τον πολύ σύντομο χρόνο αναχορηγίας σε σχέση με τα ρώσσικα.

  24. Ανώνυμος says:

    «ο πρόεδρός σας»
    Αστείο ήταν.Γιατί διάβασα στα ελληνικά τις δικαιολογίες (οτι δεν φταίει ο Πούτιν) που λίγο πριν είχα διαβάσει στα ρωσικά site.
    Δεν είπα οτι τα GMLRS είναι ATACMS.
    Το rcs των GMLRS ειναι .03-.05 sqm και με τα canards μπορούν να παίξουν λίγες μοίρες.Αρα η απόσταση αποκαλυψης είναι 5-10χλμ και το tracking είναι δύσκολο.Σε συνδυασμο με τα ΒΜ-27 ο χρόνος αντιδρασης είναι περιορισμένος και έχουμε κορεσμό στην τερματική φάση στο pantsir ή στο tor.

    Στο ιron dome το intercept success rate of 90 %.
    Η πρώτη παρτίδα GMLRS ήταν 100 βλήματα και έχουν χτυπήσει πάνω από 20 στόχους.
    Για να δικαιολογηθεί η υπαρξη μεγάλων αποθηκών πυρομαχικών εντός εμβελειας HIMARS , δεδομένης της υψηλής ακρίβειας, πρέπει το intercept success rate να ειναι 95+%.Το οποίο είναι εκτός πραγματικότητας.Μπορεί να είναι κάτω του 50%.

    Δεν είναι δεδομένο οτι All warfare is based on deception;
    Το θέμα είναι οτι ο Πούτιν έκανε πάλι λάθος εκτίμηση, για κάτι που ήταν μαθηματικά 100% προβλέψιμο.

  25. Δεδομένου του κλίματος, το «αστείο» μαρτυρά εξαιρετικά κακό γούστο.

  26. npo says:

    Ανώνυμος says:
    15 Ιουλίου 2022 στο 01:21

    Αν ήταν 100% προβλέψιμο, να εννοείς οτι ο Πούτιν είναι ηλίθιος? Πόσο πιθανό είναι αυτό? Όχι πολύ.

    Το HIMARS είναι πολύ καλό σύστημα, αλλά αυτό, είναι ένα ακόμα σύστημα, δεν είναι η χαμένη κιβωτός στον Ιντιάνα Τζόουνς. Λογικό είναι δημοσίως οι μέν να το υπερεκτιμούν οι δε να το υποεκτιμούν. Οι δυνατότητές του όμως είναι γενικώς γνωστές.

    Οι μεγάλες αποθήκες πυρομαχικών στα μετόπισθεν είναι αναπόφευκτες σε αυτό το είδος του πολέμου, το ζητούμενο είναι να μην ξέρει ο εχθρός που βρίσκονται. Ως προς αυτό, είτε οι ουκρανοί είναι καλοί, είτε τους βοηθάνε οι ΗΠΑ ενεργά είτε οι Ρώσοι είναι κάπως απρόσεκτοι είτε κάποιος συνδυασμός.

  27. Ο Πούτιν δεν είναι ηλίθιος, απλά είναι δικτάτορας και όπως οι προκάτοχοι του Χίλερ και Στάλιν προβάλει προς τα έξω την εικόνα του παντογνώστη και πανεπιστήμονα: Ξέρει τα πάντα για την οικονομία, την πολιτική, τις τέχνες, τον αθλητισμό και φυσικά τα στρατιωτικά. Στην πραγματικότητα είναι απλά ένας χαφιές που κατάφερε να αρπάξει την εξουσία χάρη στο χαφιεδιλίκι και να την κρατήσει δολοφονώντας όλους τους πιθανούς αντιπάλους του.
    Η δήλωση του μαρτυράει το πραγματικό επίπεδο γνώσεων του, που είναι πολύ χαμηλό, αλλά ακόμη περισσότερο μαρτυράει το επίπεδο των πληροφοριών που του μεταδίδουν οι αυλοκόλακες που τον περιστοιχίζουν.

  28. Κωνσταντίνος Σταματίου says:

    Στην πρωινή ανακοίνωση του Ουκρανικου Επιτελείου αναφέρονται τουλάχιστον σαράντα τοποθεσίες που βομβαρδίστικαν απο τους Ρώσους . Μεταξύ αυτών αναφέρονται το Νικολάγιεφ , αλλά και το Τσερκάσυ και η Βίνιτσα – ητελευταία ιδιαίτερα απομακρυσμένη απο το μέτωπο . Η κατάσταση , δηλαδή , πολύ απέχει απο το να πιστέψουμε οτι η ρωσική επίθεση αποδυναμώνεται , ή αντιμετωπίζει σοβαρή αντίσταση , μάλλον το αντίθετο συμβαίνει και τα όπλα που αποστέλλει το ΝΑΤΟ φαίνονται σταγόνα στον ωκεανό. Φοβάμαι οτι η Ρωσία θα επιδιώξει την κατάληψη της Οδησσού και τον συνακόλουθο αποκλεισμό της Ουκρανίας απο την θάλασσα και βορειότερα θα φτάσει στον Δνείπερο .

  29. npo says:

    Λαρισαίος says:
    16 Ιουλίου 2022 στο 13:13

    Έτσι είναι, αλλά αυτά όλα δεν ισχύουν μόνο για τον Πούτιν. Ισχύουν μια χαρά και για δυτικούς ηγέτες.

    Η διαφορά είναι πως στην Ρωσία το καθεστώς είναι σαφώς πιο κατασταλτικό ως προς τους πολιτικούς αντιπάλλους.

    Είναι διαφορά, σημαντική, αλλά όχι τόσο μεγάλη όσο θέλουμε να νομίζουμε.

  30. Θα δούμε. Προφανώς και οι δυο πλευρές θα περιμένουν να δουν τι θα βγάλουν οι ενδιάμεσες στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 22.

  31. Ανώνυμος says:

    Ο Μεντβέντεφ δημοσίευσε χάρτη όπου εμφανίζεται η Ουκρανία να περιορίζεται σε μια μικρή , σχετικά , έκταση γύρω από το Κίεβο . Η υπόλοιπη διαμοιρασμενη μεταξύ Πολωνίας , Ουγγαρίας , Ρουμανίας και φυσικά Ρωσίας, η οποία ενσωματώνει όλη την νότια και ανατολική Ουκρανία , την αποκόπτει από την θάλασσα και αποκτά κοινά σύνορα με την Ρουμανία .

  32. Σταματίου Κωνσταντίνος says:

    Το σχόλιο για τον χάρτη του Μεντβέντεφ ανήκει σε μένα , λησμόνησα να γράψω όνομα .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s