Η Μάχη της Κρήτης: Ένας αντίλογος στις αναθεωρητικές θέσεις του Χάιντς Ρίχτερ, Μέρος Α’

Μάχη_Κρήτης

«Η μάχη της Κρήτης, την εποχή που διεξήχθη, υπήρξε μοναδική από πολλές απόψεις. Τίποτα όμοιο με αυτή δεν είχε συμβεί έως τότε.»

 Winston Churchill

γράφει ο Κλεάνθης 

Εισαγωγή

Ως «Μάχη της Κρήτης» είναι γνωστή μια σειρά αεροναυτικών και χερσαίων συγκρούσεων που έλαβαν χώρα τον Μάιο του 1941 στη νήσο Κρήτη μεταξύ των Γερμανών που επεδίωκαν να την καταλάβουν και των δυνάμεων της Βρετανικής Κοινοπολιτείας και της Ελλάδας που την υπεράσπιζαν. Η μάχη ήταν ιστορική και είχε ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, μεταξύ αυτών και τη μαζική συμμετοχή του πληθυσμού στις μάχες κατά του εισβολέα.

Το ιστολόγιο «Βελισάριος» τιμά την επέτειο της Μάχης με ένα κείμενο που δεν θα κάνει μία ακόμη ανασκόπηση των γνωστών γεγονότων εκείνων των ημερών, αλλά θα ασχοληθεί με ένα ζήτημα που απασχόλησε πρόσφατα την κοινή γνώμη. Σκοπός του κειμένου που ακολουθεί είναι η διατύπωση ενός αντίλογου στην ατεκμηρίωτη και προκλητική απόπειρα αναθεώρησης των καθιερωμένων που επιχειρεί ο καθηγητής Χάιντς Ρίχτερ στο  πολύκροτο βιβλίο του για τη Μάχη.

Το βιβλίο του Γερμανού ιστορικού Χάιντς Ρίχτερ (Heinz Richter) «Η Μάχη της Κρήτης« (Εκδόσεις Γκοβόστη, 2011, τίτλος γερμανικού πρωτοτύπου: «Επιχείρηση Ερμής: Η Κατάκτηση της Νήσου Κρήτης τον Μάιο του 1941») εξιστορεί τη Μάχη της Κρήτης από γενική ιστορική άποψη, αφιερώνοντας σημαντικό μέρος του στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ιδίως από την οπτική γωνία της γερμανικής πλευράς. Επιπλέον, το βιβλίο ασχολείται με το θέμα των ευθυνών των αντιπάλων, τόσο σε ό,τι αφορά το πολιτικό επίπεδο της σύγκρουσης όσο σε ό,τι αφορά τα εγκλήματα πολέμου που διεπράχθησαν κατά τις επιχειρήσεις.

Η ελληνική έκδοση του βιβλίου απέκτησε ευρεία δημοσιότητα στην Ελλάδα λόγω της ποινικής δίωξης που ασκήθηκε στον συγγραφέα για «άρνηση εγκλημάτων του ναζισμού σε βάρος του κρητικού λαού με υβριστικό περιεχόμενο» και της συνακόλουθης δίκης στο  Πρωτοδικείο Ρεθύμνου. Η δίκη κατέληξε στην αθώωση του Ρίχτερ επί τη βάσει της απόφανσης του δικαστηρίου περί αντισυνταγματικότητας του Άρθρου 2 του Νόμου 4285/14 στο οποίο είχε βασιστεί η άσκηση της ποινικής διώξεως, χωρίς η απόφαση του δικαστηρίου να αποφανθεί για την ουσία των όσων αναφέρονται στο επίμαχο βιβλίο.

Αποτελεί πεποίθησή μας ότι το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου -τηρουμένων στοιχειωδών κανόνων- είναι απαραβίαστο, και ότι οποιοσδήποτε, και κατά μείζονα λόγο οι ιστορικοί επιστήμονες, θα πρέπει να απολαμβάνουν το δικαίωμα να εκφράζουν και να δημοσιοποιούν τις απόψεις τους ελεύθερα. Ως εκ τούτου, είμαστε κατ’ αρχήν αντίθετοι στην άσκηση ποινικής διώξεως κατά του συγγραφέως.

Ταυτόχρονα, αποτελεί επίσης πεποίθησή μας πως οτιδήποτε δημοσιεύεται, υπόκειται σε κριτική. Υπό αυτή την έννοια και για να θέσουμε ευθύς εξ αρχής το ζήτημα, το βιβλίο «Η Μάχη της Κρήτης» του Ρίχτερ αποτελεί, ειδικά για το ελληνικό κοινό, μια απόπειρα αναθεώρησης της κρατούσας άποψης που προκάλεσε δικαιολογημένες αντιδράσεις (αναφέρομαι στις κόσμιες) στην Ελλάδα.

Κατ’ αρχάς το βιβλίο, σε γενικές γραμμές, δεν αποκρύπτει τα ιστορικά γεγονότα αλλά στην ανάλυσή του σχετικά με τα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος μεροληπτεί σχεδόν απροκάλυπτα. Προσδίδει υπερβολικές διαστάσεις σε σχετικά μεμονωμένα περιστατικά προκειμένου να τα εξισώσει με μείζονα και τεκμηριωμένα γερμανικά εγκλήματα πολέμου, παρουσιάζει ουσιώδη στοιχεία της Μάχης με τρόπο ώστε να «προκύψουν» ατεκμηρίωτα συμπεράσματα και αναφέρεται με προδήλως υποτιμητικό τρόπο στους πολίτες της Κρήτης που υπεράσπισαν το νησί τους δίπλα στις τακτικές δυνάμεις του Ελληνικού Κράτους και των Συμμάχων τους. Γενικά αναφέρεται παραπειστικά στις συνθήκες της Μάχης ώστε να αποδώσει στις δύο «ξένες» αντίπαλες πλευρές της Μάχης, τους Βρετανούς και -κυρίως- τους Γερμανούς, τη διεξαγωγή ενός γενικά «ιπποτικού» πολέμου, τον οποίο υποτίθεται ότι αμαύρωσε η «άγρια και πρωτόγονη» συμμετοχή των γηγενών Κρητών πολιτών που υποκινήθηκαν σε αυτή από ξένους. Αν και αποδίδει έτσι μέρος των ευθυνών και στον Βρετανικό παράγοντα, συνολικά επιχειρεί να εξισώσει τον ιστορικό θύτη με το ιστορικό του θύμα ώστε να αναδείξει τους γερμανούς αλεξιπτωτιστές ως πολεμιστές που όπως λέει «έδωσαν το καλύτερο που μπορούσαν και ρίσκαραν την ζωή τους χωρίς να έχουν συνείδηση των κινήτρων» και τελικά να τους αθωώσει από τις κατηγορίες εγκλημάτων, για τα οποία ισχυρίζεται ότι φταίνε πρωτίστως οι Κρήτες άτακτοι.

Στο κείμενο που θα ακολουθήσει, θα επισημάνω τον τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας παρουσιάζει το ιστορικό υλικό με τρόπο ώστε να  αποδίδονται οι ευθύνες στους Κρήτες ατάκτους και τελικά, όπως προαναφέρθηκε, να  φτάσει στην ηθική απαλλαγή των γερμανικών δυνάμεων από τα εγκλήματα που διέπραξαν. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι αναφορές τόσο του συγγραφέα όσο και ο αντίλογός μου δεν αφορούν στο αντάρτικο που παρουσιάστηκε στην Κρήτη κατά την διάρκεια της Κατοχής, αλλά την ίδια τη Μάχη της Κρήτης.

Οι Βασικές Αναθεωρητικές Θέσεις του Βιβλίου «Η Μάχη της Κρήτης»

Στο βιβλίο του Ρίχτερ και κυρίως στα τελικά του συμπεράσματα σε ότι αφορά στην σύγκρουση του πληθυσμού με τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις, εμφανίζονται  οι εξής βασικές θέσεις:

  1. Υποστηρίζεται ότι η συμμετοχή Κρητών πολιτών στη Μάχη της Κρήτης ήταν κυρίως αποτέλεσμα της υποκίνησής τους από τις Βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες, και ιδιαίτερα στη δράση του Βρετανού πράκτορα της Special Operations Executive (S.O.E – Υπηρεσία Ειδικών Επιχειρήσεων) Τζων Πέντλμπερυ (John Pendlebury).
  2. Χαρακτηρίζεται η συμμετοχή των Κρητών πολιτών σε μάχες ως «ανταρτοπόλεμος», και οι Κρήτες πολίτες ως «αντάρτες» και όχι «άτακτοι», διαστρέβλωση που, όπως θα εξηγηθεί, έχει ιδιαίτερη σημασία.
  3. Υποστηρίζεται ότι οι Κρήτες άτακτοι, τουλάχιστον στη μεγάλη πλειοψηφία τους, απέφευγαν τις μάχες κατά των Γερμανικών δυνάμεων και κυρίως επιδίδονταν στην εξόντωση «αβοήθητων» και τραυματιών Γερμανών, κι εν συνεχεία σκύλευαν τα πτώματά τους. Αυτή η  -προφανώς προσβλητική για τους Κρητικούς- κατηγορία που βασικά παραποιεί τα γεγονότα,  αποτυπώνεται στο βιβλίο  ως το γενικό συμπέρασμα για τους Κρήτες ατάκτους.
  4. Υποστηρίζεται ότι αυτή η «εγκληματική», όπως χαρακτηρίζεται, δράση των Κρητών ατάκτων υπήρξε μια παραφωνία σε έναν γενικά «ιπποτικό» αγώνα που διεξήχθη μεταξύ των δυνάμεων της Βρετανικής Κοινοπολιτείας και των Γερμανικών δυνάμεων – ενώ στις τακτικές Ελληνικές δυνάμεις γίνεται φευγαλέα αναφορά.
  5. Υποστηρίζεται ότι αυτή η «εγκληματική», όπως χαρακτηρίζεται, δράση των Κρητών ατάκτων υπήρξε το κύριο αίτιο που εν συνεχεία, μετά τη Μάχη, προκάλεσε τα εγκλήματα της γερμανικής πλευράς, ως αναπόφευκτη, εύλογη, και, αποδεκτή κατά την εποχή εκείνη, ανταπόδοση.
  6. Υποστηρίζεται ότι τα εγκλήματα πολέμου της Γερμανικής πλευράς υπήρξαν περιορισμένα, μεμονωμένα και τους έχει αποδοθεί αδικαιολόγητη έκταση και προβολή, ενώ η ηγεσία των Γερμανών αλεξιπτωτιστών προσπάθησε να τα περιορίσει.
  7. Τέλος, μια παράλειψη στο βιβλίο του Ρίχτερ είναι τόσο ουσιώδης που φαίνεται να αποτελεί θέση του συγγραφέα. Ενώ το βιβλίο ασχολείται ιδιαίτερα με το ζήτημα των ευθυνών, δεν υπάρχει η εύλογη αναγνώριση ότι το 1941 οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις υπήρξαν στην περίπτωση της Ελλάδος γενικά και της Κρήτης ειδικά, ένας απρόκλητος επιτιθέμενος που κατέκτησε τη Χώρα, φέροντας έτσι την βασική ευθύνη για τις όποιες συνέπειες. Ιδιαίτερα για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό η καίρια αυτή παράλειψη, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την καταστροφή που συνολικά προκάλεσε η γερμανική επίθεση, είναι προκλητική.

Στο κείμενο που ακολουθεί, θα εξηγηθεί αναλυτικά ότι οι θέσεις αυτές είναι ανακριβείς και προκύπτουν από μεθοδευμένη παρουσίαση γεγονότων, ατεκμηρίωτες αναφορές, λάθη και παραλείψεις που δεν δικαιολογούνται σε σύγγραμμα πανεπιστημιακού συγγραφέα.

Συγκεκριμένα, θα εξηγηθεί ότι:

  1. Η σχεδόν πάνδημη συμμετοχή των Κρητών στη Μάχη της Κρήτης αποτέλεσε αφ’ ενός τη φυσική εκδήλωση της μακράς και, κατά το 1941, ζώσας πολεμικής παράδοσης των Κρητών στην αντίσταση εναντίον ξένων κατακτητών, αφ’ ετέρου αποτέλεσμα της εγκληματικής επίθεσης που δέχτηκε η Κρήτη στο πλαίσιο της απρόκλητης γερμανικής εισβολής στην Ελλάδα, ενώ ο ρόλος της βρετανικής S.O.E. και του πράκτορα Πέντλμπερυ ήταν πρακτικά ελάχιστης σημασίας.
  2. Οι Κρήτες πολίτες κατά τη Μάχη της Κρήτης αποτελούσαν ατάκτους στρατιώτες του Ελληνικού Κράτους και όχι (ακόμη) αντάρτες, γεγονός με νομική και ιστορική σημασία, όπως θα εξηγηθεί.
  3. Οι Κρήτες άτακτοι λάμβαναν μέρος στις κρίσιμες πολεμικές επιχειρήσεις με εξαιρετική γενναιότητα και τις επηρέασαν κατά ουσιώδη τρόπο.
  4. Οι μεταξύ Γερμανών και Βρετανών, Αυστραλών και Νεοζηλανδών συγκρούσεις δεν υπήρξαν τόσο «ιπποτικές» όσο ισχυρίζεται ο συγγραφέας, με προφανή σκοπό να τις αντιδιαστείλει προς τα «εγκλήματα» των Κρητών. Μεμονωμένες ακρότητες που κατά τη διάρκεια της Μάχης σημειώθηκαν εκ μέρους των Κρητών ήταν αναλογικά μάλλον μικρότερης έκτασης από ευρύτερες ακρότητες και παραβιάσεις των κανόνων του πολέμου που σημειώθηκαν τόσο από τους Γερμανούς και τους Βρετανούς στις μεταξύ τους συγκρούσεις όσο από Γερμανικής πλευράς έναντι των Κρητών πολιτών.
  5. Τα εγκλήματα των Γερμανικών δυνάμεων κατά των Κρητών πολιτών αμέσως μετά τη Μάχη δεν υπήρξαν «αντίποινα για εγκληματική δράση» των τελευταίων, αλλά εγκλήματα πολέμου που οφείλονταν περισσότερο στην οργή των γερμανικών δυνάμεων για τις δυσχέρειες και τις απώλειες που υπέστησαν από ένα αντίπαλο που σύμφωνα με τις προβλέψεις και τις αντιλήψεις τους, δεν θα έπρεπε να έχει εμφανιστεί στη Μάχη. Έτσι, η επίκληση «εγκλημάτων» που είχαν τελεστεί από τους Κρήτες άτακτους  υπήρξε κατά βάση  προσχηματική.
  6. Τα εγκλήματα των Γερμανικών δυνάμεων έναντι του κρητικού πληθυσμού τόσο κατά την διάρκεια όσο και αμέσως μετά τη Μάχη της Κρήτης -και πριν την έναρξη του αντάρτικου- υπήρξαν εκτεταμένα και με βάση διαταγές της ηγεσίας τους.

Για τους λόγους αυτούς, η προσπάθεια που γίνεται στο βιβλίο του Ρίχτερ ώστε τελικά να δικαιολογηθούν τα γερμανικά εγκλήματα πολέμου στην Κρήτη με πρόσχημα τα «εγκλήματα» των θυμάτων τους είναι τόσο ατεκμηρίωτη που  θίγει δικαιολογημένα τους Κρητικούς που αισθάνονται υπερήφανοι για τους αγώνες τους αλλά και γενικά τους Έλληνες.

Προκαταρκτική Παρατήρηση: η Ελληνική Συμμετοχή στη Μάχη της Κρήτης

Η συμμετοχή ελληνικών δυνάμεων στην Μάχη της Κρήτης αφορούσε κατ’ αρχάς τακτικά στρατεύματα που δημιουργήθηκαν εκ των ενόντων λίγο πριν την κατάληψη της Ελλάδος από τους Γερμανούς και εστάλησαν βιαστικά στην Κρήτη όπου ανασυγκροτήθηκαν. Αυτά ήταν 8 -ελλιπέστατα από κάθε πλευρά- τάγματα νεοσυλλέκτων (επισήμως «Συντάγματα») και 3 έμπεδα τάγματα ακόμα μικρότερης ισχύος. Οι δυνάμεις αυτές επανδρώνονταν από στρατευσίμους προερχόμενους κατά κύριο λόγο από την ήδη κατακτημένη ηπειρωτική χώρα (Μακεδονία, Θράκη κλπ), ενώ η ηγεσία τους σε μεγάλο βαθμό ήταν αξιωματικοί κρητικής καταγωγής.  Επιπλέον, εστάλησαν μικρές δυνάμεις της Βασιλικής Χωροφυλακής και κυρίως η Σχολή Χωροφυλακής, που ήταν και η μόνη κάπως καλά οπλισμένη ελληνική μονάδα στο Νησί. Τέλος, άξια ιδιαίτερης αναφοράς είναι η παρουσία επίσης της Ιης Τάξης της Σχολής Ευελπίδων που αποφάσισε με πρωτοβουλία των ιδίων των Ευελπίδων να μεταβεί εθελοντικά στην Κρήτη για να πολεμήσει.

Διευκρινίζεται εδώ ότι η συνθηκολόγηση του Αντιστράτηγου Τσολάκογλου στην Ήπειρο την 21-23 Απριλίου 1941 αφορούσε και δέσμευε μόνο τις δυνάμεις Ηπείρου και Μακεδονίας και όχι το σύνολο του Ελληνικού Στρατού, για το οποίο άλλωστε δε διέθετε καμία εξουσία ή εξουσιοδότηση.

Οι τακτικές Ελληνικές δυνάμεις, παρά τις πολύ μεγάλες ελλείψεις τους σε κάθε τομέα, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην Μάχη της Κρήτης. Ο Ρίχτερ αναφέρεται ελάχιστα σε αυτές, με πλέον χαρακτηριστική την παράλειψη αναφοράς των ελληνικών δυνάμεων στην απόκρουση της γερμανικής επίθεσης στο Ηράκλειο την 21η Μαΐου 1941. Κατ’ εξαίρεση αναφέρει την εξαιρετική δράση του 8ου Τάγματος Νεοσυλλέκτων στον Αλικιανό Χανίων, του οποίου άλλωστε ο αγώνας στην Μάχη της Κρήτης έχει επισύρει τα εγκωμιαστικά σχόλια της σχετικής διεθνούς βιβλιογραφίας – πλην της γερμανικής.

Εκτός όμως των τακτικών δυνάμεων, στην Μάχη της Κρήτη συμμετείχε και σημαντικό μέρος του πληθυσμού, παρόλο που δεν διέθετε παρά ελάχιστα όπλα και παρ’ όλο που οι Κρήτες στρατεύσιμης ηλικίας που πολεμούσαν στο Μέτωπο της Αλβανίας με την  Vη Μεραρχία του Ελληνικού Στρατού, βρίσκονταν αποκλεισμένοι στην ηπειρωτική χώρα. Η συμμετοχή του πληθυσμού στη μάχη αφορούσε κυρίως την συγκρότηση και δράση πολυάριθμων και μικρών κατά βάση ομάδων, στις οποίες συμμετείχαν ακόμα και γυναίκες, γέροντες και παιδιά. Οι σχετικές προετοιμασίες είχαν ξεκινήσει από τον Δεκέμβριο του  1940 στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας του Υπουργείου Στρατιωτικών για όλη την Ελλάδα να συγκροτηθεί Πολιτοφυλακή από άνδρες παλαιοτέρων κλάσεων. Για την Κρήτη προβλεπόταν η συγκρότηση αποσπασμάτων από 3.150 άνδρες που αργότερα μειώθηκαν σε 1.500. Η ευθύνη της οργάνωσης και μερικώς της στελέχωσης ανετέθη στην Χωροφυλακή ενώ ο οπλισμός που απουσίαζε τελείως (ο Ελληνικός Στρατός είχε μεγάλη έλλειψη) θα χορηγείτο από τους Βρετανούς που είχαν και στρατιωτικές δυνάμεις στο νησί.

Τελικώς η εξεύρεση οπλισμού απεδείχθη ανυπέρβλητο εμπόδιο, γεγονός που μαζί με τις απαιτήσεις για την άμυνα της Ελλάδος έναντι της  Γερμανίας τον Απρίλιο του 1941 και εν συνεχεία την κατάρρευση, δεν επέτρεψε την ολοκλήρωση της συγκρότησης της Πολιτοφυλακής. Στις αρχές Μαΐου 1941, οι κρατικές υπηρεσίες στην Κρήτη εξέδωσαν εκ νέου διαταγές για τη συγκρότηση «Λόχων Πολιτοφυλάκων» με σκοπό μεταξύ άλλων και την «αποφυγήν ενδεχομένης ενέργειας αλεξιπτωτιστών«. Σε περίπτωση εχθρικής επίθεσης είχε διαταχθεί «η απόκρουσης αυτής δια παντός μέσου και πάσης θυσίας«. Οι αρχηγοί ομάδων και διμοιριών θα ήταν «παλαιοί Οπλαρχηγοί» και οι διοικητές των Λόχων Πολιτοφυλακής θα ήταν αξιωματικοί, όμως το κυριότερο ζήτημα παρέμεινε η έλλειψη οπλισμού.

Οι πολιτοφύλακες τελικά βρέθηκαν μέσα στις ομάδες ατάκτων ποικίλης σύνθεσης και οργάνωσης με τις οποίες ξεκίνησε η μάχη. Η ηγεσία των ομάδων  περιελάμβανε παλαιούς καπετάνιους, έφεδρους και μόνιμους αξιωματικούς στρατού και χωροφυλακής, ακόμα και ηγούμενους  και αρχιμανδρίτες – μάλιστα η παρουσία μάλιστα ιερωμένων στις ένοπλες ομάδες προξένησε μεγάλη εντύπωση στους γερμανούς στρατιωτικούς. Σε δύο-τρεις από τις δεκάδες περιπτώσεις, οι αρχηγοί σωμάτων ήταν άγγλοι αξιωματικοί. Οι περισσότερες ομάδες ήταν αρχικά εξοπλισμένες πρόχειρα, με πολύ παλαιά όπλα (γκράδες, κυνηγητικά όπλα κλπ) και γεωργικά εργαλεία, αλλά πολύ γρήγορα εξοπλίστηκαν με κυριευμένα γερμανικά όπλα. Επίσης, άλλα τμήματα του πληθυσμού παρείχαν κάποια στοιχειώδη υποστήριξη -κυρίως σε τρόφιμα και μεταφορές- για τους Έλληνες μαχητές, τακτικούς και ατάκτους.

Όπως είναι φυσικό οι ομάδες Κρητών ατάκτων συνεργάστηκαν στενά με τις τακτικές ελληνικές μονάδες που άλλωστε είχαν σε σημαντικό βαθμό στελεχωθεί με κρητικούς αξιωματικούς μιας και οργανώθηκαν στην Κρήτη. Στενότατη ήταν επίσης η σύνδεση των συμμετασχόντων πολιτών με τα τοπικά τμήματα της Βασιλικής Χωροφυλακής, μια στρατιωτική σε κάποιο βαθμό υπηρεσία με μεγάλη παράδοση στην Κρήτη. Άλλωστε η ευθύνη αρχικά της πολιτοφυλακής είχε ανατεθεί στην Χωροφυλακή.

Οι θέσεις και η κριτική του Ρίχτερ για αυτή τη μεγάλη συμμετοχή πολιτών σε μάχες εναντίον του γερμανού εισβολέα, καθώς και η «κατανόηση» που τελικά δείχνει στα σκληρά γερμανικά αντίποινα, αποτελούν και το πλέον επίμαχα για το ελληνικό κοινό στοιχεία του βιβλίου του.

Στη συνεχεία θα εξεταστούν αναλυτικά οι επίμαχες θέσεις του συγγραφέα σχετικά με τη Μάχη της Κρήτης.

Σημείο 1ο: Τα αίτια της συμμετοχής των Κρητών πολιτών στη Μάχη της Κρήτης

Ο συγγραφέας προκειμένου να ερμηνεύσει την ευρεία συμμετοχή Κρητών πολιτών στη Μάχη της Κρήτης την αποδίδει κυρίως στην υποκίνησή τους από τις Βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες, και ιδιαίτερα στη δράση του Βρετανού πράκτορα της Special Operations Executive (S.O.E–Υπηρεσίας Ειδικών Επιχειρήσεων) Πέντλμπερυ (John Pendlebury).

Προκειμένου να «αποδείξει» ότι η στάση αυτή των Κρητών δεν καθορίστηκε απλώς από την φιλοπατρία τους, ο Ρίχτερ αντιπαραβάλει το παράδειγμα των Σέρβων, οι οποίοι κατά τον Β’ Π.Π. είχαν ένα από τα μεγαλύτερα ανταρτικά κινήματα της Ευρώπης. Διαπιστώνοντας ότι ακόμη και στη Σερβία, οι παρτιζάνοι συγκροτήθηκαν και ξεκίνησαν τη δράση τους πολλούς μήνες μετά την κατάληψη της Γιουγκοσλαβίας, ενώ οι Κρητών «αντάρτες» συμμετείχαν αμέσως στην μάχη της Κρήτης, συμπεραίνει ότι οι τελευταίοι προφανώς είχαν οργανωθεί εκ των προτέρων. Η «οργάνωση» αυτή αποδίδεται κυρίως στην καθοριστική εμπλοκή του βρετανικού παράγοντα ο οποίος αφ’ ενός προπαγάνδισε στον πληθυσμό μια αγγλόφιλη στάση, αφ’ ετέρου προετοίμασε την ενεργό συμμετοχή των πολιτών χρησιμοποιώντας ελληνομαθείς Άγγλους πράκτορες.

Η ερμηνεία αυτή του Ρίχτερ που αποδίδει τη συμμετοχή των κατοίκων της Κρήτης στην αντίσταση κατά της Γερμανικής εισβολής κυρίως σε ξένους πράκτορες, ηθελημένα ή αθέλητα,  αγνοεί βασικά δεδομένα. Ας τα δούμε:

   α. Κατ’ αρχάς, ο συγγραφέας δείχνει να αγνοεί ότι στην Κρήτη υπήρχε μια μακρότατη παράδοση συγκρότησης ομάδων ατάκτων που πολεμούσαν τους κατακτητές του νησιού και αργότερα τους εχθρούς της Ελλάδος, παράδοση  η οποία το 1941 δεν είναι μακρινή θεωρητική ανάμνηση αλλά ζώσα και ακμαία πραγματικότητα. Στην Κρήτη του 1941, μεγάλο μέρος των ανδρών άνω των 45 ετών, εκτός από τις πολεμικές εμπειρίες των πολέμων μέχρι και το 1922, είχε συμμετάσχει (ώς πρωτοπόροι μάλιστα) και στα πολυάριθμα ένοπλα σώματα του Μακεδονικού Αγώνα. Αργότερα 3.550 Κρήτες εθελοντές (πέραν των επιστρατευμένων τακτικών μονάδων) μετείχαν στα 77 ένοπλα σώματα στα οποία έδρασαν ώς «πρόσκοποι» κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Η τόσο μαζική συμμετοχή Κρητών σε ένοπλα σώματα ήταν εκπληκτική αν σκεφτούμε ότι  όλα αυτά γίνονταν μακριά από το νησί τους,  ενώ η Κρήτη είχε ήδη απελευθερωθεί και δεν ανήκε ακόμα επίσημα στο Ελληνικό Κράτος. Βέβαια η μαχητική παρουσία Κρητών ατάκτων των ετών 1903-1912 ήταν η άμεση συνέχεια της παραδοσιακής συμμετοχής πολιτών στον αγώνα εναντίον των Οθωμανών, ειδικά  στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα η Κρήτη βρισκόταν σχεδόν μονίμως σε επαναστατική έγερση. Έτσι, το 1941 οι μεγαλύτεροι σε ηλικία Κρήτες είχαν λάβει μέρος στις ένοπλες επαναστάσεις του 1895-97 και στο κίνημα του 1905 για την Απελευθέρωση και την Ένωση με την Ελλάδα.

κρήτες πολεμιστές 1912

Η Κρήτη λοιπόν, δεν ήταν απλώς μία από τις περιοχές του Ελληνισμού με ισχυρότατη πολεμική παράδοση, όπως η Μάνη, η Ρούμελη, ο Πόντος, το Σούλι κλπ, αλλά είναι μία περιοχή που το 1941 η παράδοση αυτή, για ιστορικούς λόγους, δεν έχει ξεθωριάσει αλλά παραμένει ζωντανό βίωμα του πληθυσμού, ενώ στο νησί υπάρχουν και δραστηριοποιούνται παλαιοί εμπειρότατοι πολεμιστές όπως ο Παύλος Γύπαρης κλπ. Με απλά λόγια, στην Κρήτη ο κόσμος είναι πολύ πιο έτοιμος από οπουδήποτε αλλού στην Ελλάδα ή στην Ευρώπη να λάβει αυθόρμητα τα όπλα, χωρίς να περιμένει να οργανωθεί από κρατικές αρχές. Προετοιμασίες υπήρξαν, αλλά αυτές ανταποκρίνονταν στην πηγαία επιθυμία για συμμετοχή ενός πληθυσμού που καθόλου δεν χρειαζόταν υπόδειξη για κάτι τέτοιο.

      β.  Κατά δεύτερον, όταν ο συγγραφέας αντιμετωπίζει με δυσπιστία την ετοιμότητα των Κρητών να συμμετάσχουν άμεσα στην άμυνα του νησιού τους τον Μάιο του 1941, υπονοεί ότι μέχρι τότε το νησί ζούσε σε ειρηνική περίοδο και δε θα μπορούσε να περιπέσει σε πολεμικό πυρετό τόσο γρήγορα. Κι αυτό, γιατί στο βιβλίο του Ρίχτερ ο πόλεμος για τους Κρητικούς φαίνεται να ξεκινά τον Μάιο του ’41.

Έτσι όμως ο συγγραφέας φαίνεται να αγνοεί ότι και  η Κρήτη βρίσκεται σε πόλεμο με τους Ιταλούς συμμάχους των Γερμανών από τον Οκτώβριο του 1940 και φυσικά με τους ίδιους τους Γερμανούς από τις αρχές του Απριλίου του 1941. Εκτός από βαρείες ανθρώπινες απώλειες που υπέφεραν στο Αλβανικό Μέτωπο με την Vη Μεραρχία Κρητών και τις υλικές ελλείψεις που ο πόλεμος έχει επιφέρει στο νησί, οι Κρητικοί από τα τέλη Απριλίου 1941 δεν είχαν πλέον νέα και από τα στρατευμένα παιδιά και τα αδέρφια τους. Η τύχη της πλειοψηφίας της νεολαίας του νησιού που υπηρετούσε με την Vη Μεραρχία αγνοείτο, καθώς αυτή ήταν αποκλεισμένη από τους Γερμανούς εισβολείς στα ηπειρωτικά. Όλες σχεδόν οι οικογένειες υπέφεραν γιατί είχαν στενούς συγγενείς στην εν πολλοίς «χαμένη» Μεραρχία και βέβαια δεν χρειαζόταν αγγλική προπαγάνδα για να αναγνωρίσουν τους Γερμανούς ως βασικούς υπευθύνους για αυτό.

Ο συγγραφέας επιλέγει ακόμα να αγνοήσει ότι ακόμη και μετά την αναχώρηση της Vης Μεραρχίας, από τον χειμώνα του 1940 καταβάλλεται προσπάθεια οργάνωσης της άμυνας της Κρήτης από την Ελληνική Κυβέρνηση. Αν και αναφέρεται ακροθιγώς η προσπάθεια οργάνωσης πολιτοφυλακής από την ελληνική κυβέρνηση από τον Ιανουάριο του 1941, δεν αναφέρονται  βασικές πτυχές του θέματος, όπως οι διαταγές του Γενικού Επιτελείου στις αρχές του 1941 για τη στελέχωση της πολιτοφυλακής και την κατασκευή κυανών διακριτικών, οι διαταγές της νέας στρατιωτικής Διοίκησης Κρήτης τον Μάιο του 1941 επίσης για την πολιτοφυλακή, ή οι -διαφωτιστικές για το επικρατούν πνεύμα- ομιλίες του πρωθυπουργού Τσουδερού στους Κρήτες κλπ.

Με άλλα λόγια, η άμεση εμπλοκή των Κρητών πολιτών στην άμυνα του νησιού δεν είναι «περιέργως ξαφνική» τον Μάιο του 1941, όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, αλλά έχει ξεκινήσει μήνες πριν και στο πλαίσιο του «Πολέμου της Ελλάδος, 1940-1941».

      γ. Κατά τρίτον, όταν ο συγγραφέας αντιμετωπίζει με έκπληξη και «καχυποψία» τα κίνητρα της συμμετοχής των Κρητών πολιτών στις μάχες εναντίον των Γερμανών, επιλέγει να αγνοήσει ότι με την έναρξη της γερμανικής επιθέσεως, οι Κρήτες πολίτες έχουν υποστεί οι ίδιοι τόσο σφοδρές επιθέσεις από την επιτιθέμενη Γερμανική Αεροπορία (Luftwaffe – Λουφτβάφε) ώστε ακόμη κι αν κάποιοι αμφιταλαντεύονταν, προφανώς έπαψαν να διστάζουν.

Πράγματι από τις 14 Μαΐου 1941 η Λουφτβάφε άρχισε σειρά σφοδρών βομβαρδισμών εναντίον στρατιωτικών στόχων στο νησί, με τις πόλεις όπως Χανιά και Ηράκλειο να περιλαμβάνονται στους στόχους. Αν και ο  πληθυσμός δεν ήταν προσχεδιασμένος στόχος, οι «παράπλευρες» απώλειες ήταν μοιραίες. Τα γερμανικά αεροσκάφη προσπαθούσαν όλη την μέρα και κάθε μέρα από τις 14 Μαΐου να αναγνωρίσουν και να πετύχουν, με τα πενιχρά μέσα της εποχής, στρατιωτικούς κατά βάση στόχους στις ευρύτερες περιοχές των αεροδρομίων, λιμένων και πόλεων όπως Μάλεμε, Χανίων, Ρεθύμνου, Ηρακλείου κλπ. Όπως έχει καταγραφεί, επειδή τα συμμαχικά στρατεύματα ήταν καλά καμουφλαρισμένα, στην πράξη τα αεροπλάνα άνοιγαν πυρ σε οτιδήποτε εκινείτο, ειδικά στην ύπαιθρο. Όπως ήταν επόμενο πολλοί άμαχοι έχασαν την ζωή τους στην ύπαιθρο από τέτοιες επιθέσεις και το σύνολο αυτών να βρίσκεται συνεχώς υπό απειλή. Λόγω των βομβαρδισμών, σημαντικό μέρος του άμαχου πληθυσμού αναγκάστηκε καταφύγει σε σπηλιές στο ύπαιθρο ή σε σκοτεινές στοές των παλαιών ενετικών φρουρίων, υποφέροντας από έλλειψη τροφίμων και υποδομών κάθε είδους. Η φήμη της Λουφτβάφε ότι συχνά ισοπέδωνε πόλεις (Ρότερνταμ 1940, Λονδίνο 1940-41, Βελιγράδι 1941) αύξανε δικαιολογημένα τον φόβο των αμάχων.

δρόμος των χανίων

Τα Χανιά δοκιμάστηκαν σκληρά από τις επιθέσεις της Λουφτβάφε κατά τη Μάχη

Με άλλα λόγια ο κρητικός πληθυσμός ήδη υπέφερε σε ολοένα αυξανόμενο βαθμό ως θύμα της γερμανικής επίθεσης πριν ακόμα από την ρίψη των αλεξιπτωτιστών. Το ότι αυτό δεν ήταν βασικός στόχος του εισβολέα ελάχιστη σημασία είχε αφού ήταν ο κύριος υπεύθυνος. Η παράλειψη του Ρίχτερ να εκτιμήσει ότι συνολικά η γερμανική επίθεση κατά της Κρήτης είχε ως θύμα τον άμαχο πληθυσμό πριν ακόμα από την χερσαία επίθεση της 20ης Μαΐου 1941 είναι λοιπόν ουσιώδης.

Με την έναρξη και των χερσαίων επιχειρήσεων την 20 Μαΐου 1941 και μέχρι την λήξη της, οι πόλεις άρχισαν να βομβαρδίζονται αδιακρίτως και τα προβλήματα επιβίωσης των κατοίκων να μεγιστοποιούνται. Ειδικά οι επανειλημμένοι βομβαρδισμοί των Χανίων και του Ηρακλείου κατέστρεψαν μεγάλο μέρος τού οικοδομικού ιστού. Τουλάχιστον το 60% των σπιτιών στο Ηράκλειο έπαθαν ζημιές ή κατεστράφησαν, το 40% των σπιτιών στα Χανιά που δεν έγιναν μάχες ευρέθησαν »μερικώς ή ολικώς καταστρεμμένα».

Αξιοσημείωτος πάντως είναι ο ουδέτερος και ψυχρός τρόπος με τον οποίο ο Ρίχτερ αναφέρει τους βομβαρδισμούς ως απλά περιστατικά – πράγμα που δεν ισχύει όταν σε άλλα σημεία αναφέρεται στα παθήματα, πραγματικά η φανταστικά, των Γερμανών στρατιωτικών. Ιδού η περιγραφή του για τον βομβαρδισμό του Ηρακλείου την 25 Μαΐου: «Στο Ηράκλειο η μέρα άρχισε με μια επίθεση της Λουφτβάφε στην πόλη«. Για τον βομβαρδισμό επίσης του Ηρακλείου την προηγούμενη μέρα 24 Μαΐου γράφει απλώς: «Το πρωί της 24 Μαΐου άρχισε ο βομβαρδισμός της πόλης του Ηρακλείου από τα αεροσκάφη του 8ου Αεροπορικού Σώματος ο οποίος διήρκεσε έως το απόγευμα«.

Το τι σήμαιναν όμως για τους κατοίκους του νησιού τέτοιοι βομβαρδισμοί, το καταλαβαίνουμε καλύτερα από άλλους ιστορικούς της Μάχης της Κρήτης, όπως οι Μπήβορ και Στιούαρτ που αναφέρουν π.χ. τις μαρτυρίες συμμάχων στρατιωτικών, αυτοπτών μαρτύρων στο βομβαρδισμό των Χανίων την 24 Μαΐου. Μαρτυρίες όπως αυτή: «ολόκληρα τα Χανιά φαίνονταν να φλέγονται…. οι χωρικοί είχαν συγκεντρωθεί και κοίταζαν σιωπηλοί το ολοκαύτωμα. Τα Χανιά ήταν η μόνη πόλη που γνώριζαν πολλοί από αυτούς….. μερικοί έσφιγγαν τις γροθιές τους και καταριόνταν τους Γερμανούς». Για το Ηράκλειο, μια -γερμανική αυτή την φορά- περιγραφή αμέσως μόλις η πόλη έπεσε στα γερμανικά χέρια, αναφέρει: «Ολόκληρες σειρές σπιτιών έχουν γκρεμιστεί και συντρίμμια πάχους αρκετών μέτρων καλύπτουν τον δρόμο. Υπάρχει μια εικόνα καταστροφής..» (Fritz Scheuering από το «SPRUN UBER KRETA»)

Αμέσως μετά από τον βομβαρδισμό του Ηρακλείου την 24 Μαΐου, «ένα γερμανικό αεροπλάνο έριξε φυλλάδια με τα οποία οι γερμανικές δυνάμεις απειλούσαν με αντίποινα τον άμαχο πληθυσμό σε περίπτωση που αυτός καταστρατηγούσε το δίκαιο του πολέμου» (sic). Ο Ρίχτερ το αναφέρει και δείχνει να μην αντιλαμβάνεται την ειρωνεία του πράγματος.

Συνοψίζοντας λοιπόν τα προαναφερθέντα, ο Ρίχτερ στο βιβλίο του δείχνει να μην αντιλαμβάνεται την κατάσταση που επικρατεί στην Κρήτη το 1941 ενώ παρουσιάζει τους Κρητικούς αποκομμένα από κύρια γεγονότα της εποχής.

    δ. Κατά τέταρτον, η σημασία της δράσης του πράκτορα Πέντλμπερυ λαμβάνει εξωφρενικές διαστάσεις για να εξηγήσει πράγματα που δεν έχουν καμία ανάγκη από τη δράση του Πέντλμπερυ για να εξηγηθούν.

Ο Τζων Πέντλμπερυ ήταν ένας  ελληνομαθής  Άγγλος αρχαιολόγος που προπολεμικά εργάστηκε για χρόνια στην Κνωσό και από τον Ιούνιο του 1940 ξαναβρέθηκε στην Κρήτη ως πράκτορας μιας πρώιμης μορφής της αγγλικής υπηρεσίας SOΕ. Ο Πέντλμπερυ, χάρη στην εκκεντρικότητα, τον ρομαντισμό και τη γνώση και την αγάπη που είχε για τους Κρητικούς ήταν κι ο ίδιος αγαπητός στους ντόπιους, ενώ μερικοί θα περίμεναν ίσως από αυτόν, ως άγγλος αξιωματικός, να βοηθήσει και στην πιο μεγάλη τους έλλειψη: τα όπλα.

Ο ίδιος ο Πέντλμπερυ, χωρίς να έχει κάποια σημαντική εξουσία και βοήθεια από την βρετανική και ελληνική διοίκηση, προσπάθησε μέσω προσωπικών επαφών, κυρίως με κάποια δυναμικά στοιχεία στην περιοχή του Ηρακλείου, να φτιάξει ένα αντιστασιακό δίκτυο για την περίπτωση που οι Γερμανοί κατακτούσαν την Κρήτη. Άλλωστε τόσο οι στόχοι της SOE όσο και οι γνώσεις και οι  δεξιότητες των άγγλων πρακτόρων σχετίζονταν με ικανότητες αντάρτικων επιχειρήσεων (εκρηκτικά, κρυψώνες, σαμποτάζ, καλυμμένες επικοινωνίες, κλπ) και όχι με την προετοιμασία άμεσης σύγκρουσης πολιτών με τακτικά στρατεύματα. Οι επιδιώξεις όμως αυτές της SOE και οι δεξιότητες των πρακτόρων της είχαν ελάχιστη σημασία στη Μάχη της Κρήτης, όπου οι ομάδες ατάκτων ενεπλάκησαν σε μάχες τακτικής τύπου «περιπόλων μάχης», οδομαχίες και ενέδρες και όχι σε σαμποτάζ, συλλογή πληροφοριών κλπ.

Είναι πιθανό ο Πέντλμπερυ να είχε διατυπώσει προσωπικές απόψεις και προτάσεις και για τη συμμετοχή πολιτών στις επικείμενες μάχες. Όμως αυτό ήταν επίσημη θέση του Ελληνικού Στρατού με τη συγκρότηση πολιτοφυλακής, ενώ ευρύτατη συζήτηση και ενέργειες για το θέμα ήδη γινόταν στο νησί  από τις αρχές  του 1941. Στο θέμα αυτό ο Πέντλμπερυ ελάχιστα είχε να προσφέρει: τίποτα από όπλα -που ήταν το βασικό ζητούμενο- και ελάχιστα από γνώσεις και πολεμική εμπειρία. Είναι αμφίβολο αν είχε δει ποτέ του έστω μια μάχη, τη στιγμή που το νησί έβριθε από ντόπιους που είχαν «φάει τις μάχες με το κουτάλι» τόσο με τακτικά στρατεύματα όσο και με άτακτα σώματα. Οι επαφές του Πέντλμπερυ με δύο-τρεις καπετάνιους στην περιοχή του Ηρακλείου δεν σημαίνει βέβαια ότι αυτοί δεν θα πολεμούσαν αν δεν υπήρχε αυτός, για να μην αναφερθούμε καν στις άλλες περιοχές.

Ας δούμε το θέμα λίγο πιο αναλυτικά: Το πρώτο που πρέπει να έχει κανείς υπόψη του αναφορικά με την συμμετοχή των Κρητών πολιτών στη Μάχη είναι ότι αυτή ήταν μια μαζική στάση του πληθυσμού και δεν περιορίστηκε στη συγκρότηση ορισμένων ένοπλων ομάδων. Σε ολόκληρο το εύρος της Μάχης, οπουδήποτε σχεδόν ερρίφθησαν γερμανοί αλεξιπτωτιστές, Κρήτες πολίτες που μερικές φορές  περιελάμβαναν ακόμα και ιερωμένους, γυναίκες  εφήβους και γέροντες, κινήθηκαν εναντίον τους. Είναι αξιοσημείωτο ότι λίγο πριν και αμέσως μόλις ξεκίνησε η ρίψη των αλεξιπτωτιστών, στρατιωτικές εγκαταστάσεις στις πόλεις όπως Φρουραρχεία, σταθμοί Χωροφυλακής και αποθήκες υλικών, πολιορκήθηκαν από πολίτες που απαιτούσαν όπλα. Αν σκεφτούμε ότι το μαχητικότερο στοιχείο της κοινωνίας, η νεολαία, έλειπε στα ηπειρωτικά στρατευμένη με την V Μεραρχία, και ότι δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου όπλα, τότε η μαζική συμμετοχή σχεδόν άοπλων αμάχων στην Μάχη  προφανώς δεν μπορεί παρά να οφείλεται κυρίως σε εγγενή στοιχεία της κοινωνίας αυτής και όχι σε ξένο «δάκτυλο».  Την καλύτερη ίσως περιγραφή για την μαζικότητα του φαινομένου έκανε ένας άνθρωπος που μάλιστα δεν βοήθησε αυτή την συμμετοχή. Ο Ανώτατος Διοικητής των Συμμαχικών δυνάμεων στην Κρήτη Νεοζηλανδός υποστράτηγος Φράιμπεργκ (Bernard Freyberg) δήλωσε μεταπολεμικά: «Η πραγματικότητα ήταν ότι ολόκληρος ο πληθυσμός της Κρήτης ήθελε να πολεμήσει, ουδεμία αμφιβολία έχω ότι αν είχαμε καιρό, θα ηδυνάμεθα να συγκεντρώσουμε και εκπαιδεύσουμε δύο πλήρεις μεραρχίας».

Ο Ρίχτερ σε κάποιο σημείο παραδέχεται μεν ότι «τις παραμονές της γερμανικής επίθεσης, στην Κρήτη είχε προετοιμαστεί ένα είδος «παλλαϊκού ξεσηκωμού», αλλά δεν εξηγεί πως τέτοια φαινόμενα καθολικής (πληθυσμιακά – γεωγραφικά) έκτασης,  μπορεί να καταφέρει ένας ξένος πράκτορας, χωρίς μάλιστα σοβαρές εξουσίες και χωρίς την στήριξη του αγγλικού συμμαχικού στρατού, όπως ισχυρίζεται ο Ρίχτερ  ότι πέτυχε ο Πέντλμπερυ. Οι προσωπικές γνωριμίες προφανώς δεν είναι δυνατό να κάλυπταν όλη την κοινωνία και οι συμπάθειες πολύ λίγο καθορίζουν την δυναμική της.  Ο Μπήβορ,  ο συγγραφέας που έκανε ευρύτερα γνωστό τον Πέντλμπερυ, με την έμφαση βέβαια που περιγράφει οτιδήποτε βρετανικό στην Μάχη, ήταν οξυδερκέστερος στην κατανόηση των άλλων στοιχείων που διέθετε η κρητική κοινωνία της εποχής και αντιστάθηκε και δεν απέδωσε την οργάνωση του «πόλεμου των ανταρτών» συνολικά στον άγγλο αρχαιολόγο – πράκτορα Πέντλμπερυ.

Τα ίδια τα επιχειρήματα του Ρίχτερ προκειμένου να «χρεώσει» συνολικά την συμμετοχή των Κρητών ατάκτων στην Μάχη «στους πράκτορες της SOE και κυρίως  στον Πέντλμπερυ», όπως αναφέρει, είναι γενικολογίες καθώς δεν οδηγούν στο συμπέρασμα αυτό. Πουθενά στο βιβλίο δεν τεκμηριώνεται ο υποτιθέμενος κυρίαρχος ρόλος των βρετανών πρακτόρων στη συγκρότηση και δράση των Κρητών ατάκτων. Υπάρχει μόνο κάποια παραπομπή στο κείμενο σε μια «αντικειμενική (κατά τον Ρίχτερ) εργασία  των γερμανών Hunger και Stassl«  που συντάχθηκε στον πόλεμο και αναφέρει 3-4 συνεργάτες που «στρατολογούσαν αντάρτες» αλλά, ακόμα και αν παραβλέψουμε το προφανές ζήτημα της αντικειμενικότητας που τίθεται, κανένα πειστικό στοιχείο της δεν παρατίθεται στο βιβλίο που να κλείνει το κενό της τεκμηρίωσης. Γενικότερα, κατάλληλες περιγραφές δίδονται έτσι ώστε η δράση του Πέντλμπερυ να προβληθεί και μεγεθυνθεί τόσο, ώστε τελικά να φανεί ότι οι Κρήτες πείστηκαν να πολεμήσουν κυρίως από πράκτορες. Ιδού μια ενδεικτική παράγραφος στο σχετικό κεφάλαιο, όπου ο Ρίχτερ «εξηγεί»  την δράση του Πέντλμπερυ:

«Ο Πέντλμπερυ μιλούσε στα χωριά με τους ηλικιωμένους, οι οποίοι είχαν πολεμήσει εναντίον των Οθωμανών. Πολλούς  από αυτούς τους γνώριζε από την εποχή των πεζοποριών του. Επικαλούνταν την αγάπη τους για την ελευθερία και τον πατριωτισμό τους, δεδομένου και ότι μιλούσε την κρητική διάλεκτο, οι ντόπιοι τον εμπιστεύονταν και ήταν πρόθυμοι να αντισταθούν. Αν  έπειθε τους καπετάνιους, είχε με το μέρος του όλη την ομάδα. Οι αντιδράσεις των κατοίκων του Ομαλού, των Ανωγείων, και της Νίδας ήταν εντυπωσιακές. Σε ένα γράμμα προς την γυναίκα του (σ.σ. ο Πέντλμπερυ) έγραψε: «Οι Κρήτες τρέφουν απεριόριστα φιλικά αισθήματα για την Αγγλία».

Η παραπάνω παράγραφος είναι ένα δείγμα του πως ένα ιστορικό γεγονός, (εδώ οι ομιλίες του Πέντλμπερυ σε ορισμένους κύκλους Κρητών), υποστηρίζεται ατεκμηρίωτα ότι παράγει αυτόματα ένα ιστορικό αποτέλεσμα (εδώ την απόφαση  γενικά των Κρητών πολιτών να πολεμήσουν). Η πρόθεση και η προσπάθεια του Πέντλμπερυ σε αυτή την επιχειρηματολογία οδηγούν, άγνωστο πως, στο αποτέλεσμα (οι Κρήτες συμμετέχουν στις μάχες). Αυτό όμως, καθώς και οι συναφείς περιγραφές, δεν αποτελούν τεκμηρίωση. Παρομοίως γίνεται στο βιβλίο μια ασαφής αναφορά σε στοιχεία του ημερολογίου του Πέντλμπερυ από τον Απρίλιο του 1941 για ετοιμασίες αντίστασης, -όταν σημειωτέον στο νησί ήδη γίνονταν σχετικές ενέργειες- αλλά και πάλι καμιά τεκμηρίωση της πειθούς του.

Συνολικά στο βιβλίο, παρά την πολυσέλιδη αναφορά στη δράση του Πέντλμπερυ,  δεν υπάρχει καμιά σοβαρή ένδειξη ότι οι Κρήτες είχαν κάποιες αμφιβολίες για την στάση τους και ήταν ακριβώς η πειθώ και οι ενέργειες του άγγλου πράκτορα που  έπεισε τους περισσότερους.

Γύπαρης_small

Παύλος Γύπαρης, ένας από τους πλέον εμπειροπόλεμους Έλληνες στην Κρήτη το 1941. Μαχητές όπως ο Γύπαρης μάλλον δεν χρειάζονταν συμβουλές ή παρότρυνση από έναν Άγγλο πράκτορα για να οργανώσουν σώματα ατάκτων ή για την αξία της Ελευθερίας.

Μάλιστα ο ίδιος ο Ρίχτερ σε κάποιο σημείο του βιβλίου του παραδέχεται ότι «οι Κρητικοί δεν αμφιταλαντευτήκαν στην απόφασή τους  να υπερασπίσουν το νησί τους«, που είναι και η επικρατούσα αντίληψη στην διεθνή βιβλιογραφία.  Το πως τελικά ο Ρίχτερ καταλήγει στο συμπέρασμά ότι ο πόλεμος των «αγρίων ανδρών», όπως τους χαρακτηρίζει, προετοιμάστηκε από πράκτορες παραμένει άγνωστο.

Ενώ λοιπόν στο βιβλίο, η ανάλυση της δημιουργίας ένοπλης αντίστασης πολιτών περιορίζεται στην περιγραφή της όποιας δράσης του Πέντλμπερυ και των συνθηκών του θανάτου του (που καλύπτουν τα 9/10 του ειδικού κεφαλαίου για την συγκρότηση των «ανταρτών»), οι αντίστοιχες ελληνικές προσπάθειες έχουν ισχνή παρουσία. Αν και υπάρχει μια απλή αναφορά στις προσπάθειες της Ελληνικής Κυβέρνησης να συγκροτήσει πολιτοφυλακή από τον Ιανουάριο του 1941,  παραλείπονται σημαντικές πτυχές του θέματος. Τέτοιες -ενδεικτικά- είναι οι διαταγές του Γενικού Επιτελείου στις αρχές του 1941 για την πολιτοφυλακή (στελέχωση, κατασκευή κυανών διακριτικών κλπ),  οι  -διαφωτιστικές για το πνεύμα που επικρατεί-  ομιλίες του πρωθυπουργού Τσουδερού στους Κρήτες, οι διαταγές της νέας στρατιωτικής Διοίκησης Κρήτης τον Μάιο του 1941 επίσης για την πολιτοφυλακή, η οργανωτική δράση στο νησί πολύ έμπειρων πολεμιστών όπως ο Παύλος Γύπαρης  και φυσικά οι ζυμώσεις που συμβαίνουν στις τοπικές κοινωνίες του πληθυσμού εν όψει της γερμανικής εισβολής.

Σημείο 2: «Ανταρτοπόλεμος», «αντάρτες» και άτακτοι

Ο συγγραφέας συστηματικά στο βιβλίο του  βιβλίου χαρακτηρίζει τη συμμετοχή των Κρητών πολιτών σε μάχες ως «ανταρτοπόλεμο», και τους Κρήτες πολίτες ως «αντάρτες» και όχι «ατάκτους» στρατιώτες του Ελληνικού κράτους[1]. Η επιλογή του όρου έχει ιδιαίτερη σημασία για την κατανόηση και ερμηνεία των γεγονότων, έτσι  η διαστρέβλωση αυτή είναι  δύσκολο να έγινε εκ παραδρομής. Μάλιστα, είναι μια σύγχυση που μάλλον εισάγει ο συγγραφέας, από την οποία όμως φαίνεται ότι δεν έπασχαν οι  Γερμανικές δυνάμεις που επετέθησαν στο νησί. Στα συμπεράσματά του λοιπόν ο συγγραφέας αναφέρει:

Οι αντάρτες είχαν ελάχιστο οπλισμό και λίγες φορές ενεπλάκησαν σε κανονικές μάχες. Οι περισσότεροι από αυτούς, οι «ελεύθεροι σκοπευτές» όπως αποκαλούνταν [..][2]

Προκύπτει, δηλαδή, ότι οι γερμανοί στρατιωτικοί της εποχής τους αποκαλούσαν προφανώς «francstireurs«[3] , κάτι που αναφέρεται και στον Beevor, ενώ ο όρος «αντάρτες»[4] είναι πιθανότατα «πρωτοβουλία» του Ρίχτερ. Γιατί έχει σημασία αυτή η μεταβολή; Η μεταβολή έχει διττή σημασία: αφ’ ενός νομική, αφ’ ετέρου ιστορική.

Από νομικής απόψεως, ο όρος «αντάρτης», στις διάφορες εκδοχές του, αναφέρεται σε ενόπλους που αναπτύσσουν δράση σε κατεχόμενη χώρα. Αντιθέτως, οι «άτακτοι» είναι πολίτες που μάχονται μεν εκτός του πλαισίου των ενόπλων δυνάμεων της χώρας τους, αλλά βοηθώντας τον  «νόμιμο» στρατό της χώρας του στον  «νόμιμο» πόλεμό του, ενώ το βασικό τους τυπικό πρόβλημα είναι ότι δεν είναι επίσημα ενταγμένοι στον κρατικό μηχανισμό. Με άλλα λόγια, οι άτακτοι όπως οι Κρήτες δεν προσπαθούν να ανατρέψουν την «εγκατεστημένη τάξη πραγμάτων» αλλά αντίθετα να την διατηρήσουν, βοηθώντας το στρατό της χώρας τους που συνεχίζει τον πόλεμο. Ο Ρίχτερ  στο βιβλίο του  προσπαθεί να μεταθέσει τους Κρήτες ατάκτους στην κατηγορία των «ανταρτών» μια κατηγορία με πολύ ασθενέστερη νομική προστασία και με διάφορους συνειρμούς για τους αναγνώστες, που όμως δεν  ισχύουν  στην περίπτωση της Μάχης της Κρήτης η οποία διεξάγεται σε κανονική περίοδο πολέμου. Όπως έχει επισημανθεί προηγουμένως, τον Μάιο του 1941 το Ελληνικό κράτος είναι σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Γερμανία, η δε συνθηκολόγηση του Τσολάκογλου δεσμεύει μόνον τις Ελληνικές Δυνάμεις στην Ήπειρο και τη Μακεδονία.

Από νομικής πλευράς οι Κρήτες άτακτοι βρίσκονταν σε κατηγορία εμπολέμου σύμφωνα με το άρθρο 2 της Σύμβασης της Χάγης του 1907, δηλαδή την ισχύουσα στη Μάχη της Κρήτης (Παράρτημα στη Σύμβαση IV της Χάγης του 1907, Κανονισμοί σχετικά με τον σεβασμό των Νόμων και των Εθίμων του κατά Ξηράν πολέμου, Μέρος I: Σχετικά με τους Εμπολέμους, Κεφάλαιο I: Χαρακτηρισμός ως Εμπολέμων – Κανονισμοί)

Άρθρο 2: Οι κάτοικοι μιας περιοχής που δεν έχει κατακτηθεί και οι οποίοι, με την προσέγγιση του εχθρού, λαμβάνουν αυθόρμητα όπλα για να αντισταθούν στα εισβάλοντα στρατεύματα χωρίς να έχουν τον χρόνο να οργανωθούν σύμφωνα με το Άρθρο 1[5], θα θεωρούνται εμπόλεμοι εάν φέρουν τα όπλα εμφανώς και εάν σέβονται τους νόμους και τα έθιμα του πολέμου.

Αυτή είναι η περίπτωση συμμετοχής Κρητών πολιτών στην Μάχη της Κρήτης και είναι ένα λάθος του συγγραφέα  που δύσκολα μπορεί να έγινε «τυχαία».

Τα λάθη του συγγραφέα γύρω από τα ισχύοντα της εποχής επιτείνονται όταν προσπαθεί να επικαλεστεί γενικότερα το ισχύον δίκαιο στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, προφανώς για να αμβλύνει τις εντυπώσεις για τα γερμανικά αντίποινα. Έτσι, στη σελίδα 420 του βιβλίου αναφέρει ότι «τα αντίποινα ήταν συνηθισμένα την εποχή εκείνη για όλους τους στρατούς». Για να το υποστηρίξει αυτό, παρατίθεται δήλωση του Πάττον πριν την απόβαση στη Σικελία «θα σκοτώσουμε τους πολίτες που είναι τόσο ανόητοι ώστε να πολεμήσουν εναντίον μας«, άλλες απειλές εκτελέσεως ομήρων του Γαλλικού στρατού το 1945, μαζί με προβλέψεις περί αντιποίνων του βρετανικού και του αμερικανικού στρατιωτικού δικαίου κατά τον Β’ ΠΠ. Δεν παρατίθεται όμως καμιά συμμαχική ενέργεια πλην των απειλών. Ο συγγραφέας, δηλαδή, αναμιγνύει μία δήλωση (και όχι ενέργεια) που απειλούσε με θάνατο (με θάνατο στο πλαίσιο της μάχης, και όχι με εκ των υστέρων εκτελέσεις) τους ενδεχόμενους Ιταλούς francs tireurs,  επίσης απειλές του Γαλλικού στρατού (αλλά όχι εκτελέσεις), μαζί με προβλέψεις του στρατιωτικού δικαίου των Συμμάχων περί  αντιποίνων για παραβιάσεις του δικαίου του πολέμου από αντιπάλους – όχι για ατάκτους ή αμάχους, όπως ο συγγραφέας σκόπιμα δίνει την εντύπωση.

Με απλά λόγια, ο συγγραφέας προσπαθεί –προφανώς όχι κατά λάθος– να πείσει ότι κατά τη διάρκεια του Β’ Π.Π. όλοι οι αντίπαλοι προέβαιναν ή, εν πάση περιπτώσει, δικαιολογούσαν αντίποινα έναντι «ανταρτών», ή εξ αιτίας της δράσης ανταρτών, ενώ στην πραγματικότητα:

α. οι Κρήτες που πολεμούσαν δεν ήταν αντάρτες

β. τα  αντίποινα δεν ήταν κοινή πρακτική (δεν είναι, παραδείγματος χάριν, γνωστές εκτελέσεις αμάχων από μέρους των Συμμάχων – ο Πάττον απειλούσε ότι «θα σκοτώσουμε τους πολίτες που είναι τόσο ανόητοι ώστε να πολεμήσουν εναντίον μας«)

γ. το δίκαιο του πολέμου δικαιολογούσε αναλογικά αντίποινα έναντι αντιπάλου που παραβίαζε το δίκαιο του πολέμου, ανεξαρτήτως του αν ήταν τακτικός, άτακτος ή αντάρτης και μόνον (και στον βαθμό) που αυτό θα απέτρεπε περαιτέρω παραβίαση του δικαίου του πολέμου. Αυτά όμως δεν ίσχυαν  στην περίπτωση των εκδικητικών γερμανικών αντιποίνων μετά τη λήξη της Μάχης.

Από ιστορικής πλευράς, η σύγχυση μεταξύ των όρων στο βιβλίο είναι επίσης σημαντική γιατί οι γερμανοί είχαν πρόσφατες ιστορικές εμπειρίες και παρόμοιες αντιδράσεις. Ο συγγραφέας αναφέρει ότι στην Κρήτη «για πρώτη φορά από την εποχή του Wellington στην Ισπανία του 1808, εφαρμόστηκε πάλι ο ασύμμετρος πόλεμος με τρομακτικές συνέπειες για τον άμαχο πληθυσμό«, κάτι βέβαια που δεν ισχύει.

 Πράγματι, ο όρος «guerilla» (κατά κυριολεξία: «μικρός πόλεμος») που μέχρι σήμερα αποδίδει την έννοια του «αντάρτη» προέρχεται από την ισπανική αντίσταση στην ναπολεόντεια εισβολή και κατοχή (1807-1814), που ήταν μια μνημειώδης περίπτωση ανταρτοπολέμου. Όμως ο Ρίχτερ επιλέγει να ξεχάσει από πού προέρχεται ο όρος «francs tireurs» που κυρίως χρησιμοποίησαν οι Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις για να χαρακτηρίσουν τους Κρήτες ατάκτους. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε αρχικά για να χαρακτηρίσει τους γάλλους ατάκτους που επιτίθεντο εναντίον του Γερμανικού Στρατού (του Πρωσικού και των συμμάχων του Βαυαρών κλπ) στον Γαλλο-πρωσσικό πόλεμο του 1870-71 μαζικά και πίσω από τις γραμμές του. Οι άτακτοι αυτοί ήταν Γάλλοι πολίτες που προπολεμικά ανήκαν σε σκοπευτικές λέσχες οι οποίες και αποτελούσαν πυρήνες παραστρατιωτικών σωμάτων που προετοιμάζονταν προπολεμικά εν όψει της γερμανικής απειλής προμηθευόμενοι όπλα – ο αριθμός τους έφτανε στις 57.000. Οι άτακτοι αυτοί στην πλειοψηφία τους δεν ενσωματώθηκαν στον γαλλικό στρατό,  και προκάλεσαν μεγάλες δυσκολίες στον γερμανικό στρατό, παρεμποδίζοντας της επικοινωνίες του και καθηλώνοντας στα μετόπισθεν πολύ σημαντικές δυνάμεις. Όπως είναι… αναμενόμενο, ο Γερμανικός Στρατός καταδίωξε με αγριότητα τους francs tireurs, δεν τους αναγνώριζε το δικαίωμα του εμπολέμου και συστηματικά τους εκτελούσε με συνοπτικές διαδικασίες και χωρίς δίκη.

Το ίδιο  σημειώθηκε και πάλι στον επόμενο πόλεμο, τον  Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη δράση ατάκτων πολιτών και πάλι με την ονομασία «francs tireurs» (δηλαδή «ελεύθεροι σκοπευτές»). Πρωταγωνιστής  υπήρξε και πάλι ο Γερμανικός Στρατός, αυτή τη φορά κατά την εισβολή τόσο στη Γαλλία όσο και στο Βέλγιο. Κατά την εισβολή, οι Γερμανοί αντιμετώπισαν και πάλι γάλλους και βέλγους ένοπλους πολίτες οι οποίοι αντιστέκονταν στην εισβολή χωρίς να είναι οργανωμένοι στις Ένοπλες Δυνάμεις ή σε κάποια πολιτοφυλακή της πατρίδας τους. Εξ αιτίας των απωλειών που οι francs tireurs τους δημιούργησαν κατά την εισβολή, οι Γερμανοί τους αντιμετώπισαν με αγριότητα που έμεινε παροιμιώδης, ενώ ταυτόχρονα και για την υπόλοιπη διάρκεια του Α’ ΠΠ έλαβαν δρακόντεια μέτρα για να καταστείλουν τη δράση τους. Η στάση των Γερμανών απέναντι στους francs tireurs υπήρξε ένα από τα στοιχεία που τους στιγμάτισαν στην κοινή γνώμη των συμμάχων κατά τη διάρκεια του πολέμου.

franctireur-captured

Francs tireurs: Γαλλία 1870, Βέλγιο 1914. «για πρώτη φορά από την εποχή του Wellington στην Ισπανία του 1808…» Από την άλλη πλευρά, πρωταγωνιστές, οι συνήθεις ύποπτοι.

Ο Στρατάρχης Λούντεντορφ, ηγετική μορφή του Γερμανικού Στρατού κατά τον Α’ ΠΠ, στα απομνημονεύματά του μετά τον πόλεμο επιχείρησε να δικαιολογήσει την αγριότητα των μέτρων που έλαβε η γερμανική πλευρά. Η  απάντηση στα γραφόμενα στο βιβλίο του Λούντεντορφ, από τον  G. K. Chesterton που έγραψε το 1919 στα «Νέα του Λονδίνου»,  είναι ενδεικτική:

«Είναι εκπληκτικό το πόσο άτεχνοι είναι οι Πρώσοι σε αυτού του είδους τα πράγματα. Ο Λούντεντορφ δε μπορεί να είναι χαζός,  σε κάθε περίπτωση όχι στο επάγγελμά του, γιατί τα στρατιωτικά του μέτρα ήταν συχνά πολύ αποτελεσματικά. Αλλά χωρίς να είναι χαζός όταν εφαρμόζει τα μέτρα του, γίνεται ένας τελείως μακάβριος κι αξιοθρήνητος ανόητος όταν πάει να τα δικαιολογήσει. Γιατί, στην πράξη, δε θα μπορούσε να έχει επιλέξει ένα πιο ατυχές παράδειγμα. Ένας άτακτος («franctireur«) οπωσδήποτε δεν είναι ένα πρόσωπο που μπορεί ποτέ να προκαλέσει αποστροφή σε οποιονδήποτε στρατιώτη. Ένας άτακτος σε καμία περίπτωση δεν είναι ένας τύπος για τον οποίο το στρατιωτικό πνεύμα θα ένοιωθε οποιαδήποτε πικρία. Δεν είναι ένας ύπουλος ή βάρβαρος ή φανταστικά διαβολικός εχθρός. Αντιθέτως, ο «άτακτος» είναι άνθρωπος για τον οποίον οποιοσδήποτε γενναιόδωρος στρατιώτης θα ένοιωθε θλίψη, όπως θα ένοιωθε και για έναν έντιμο αιχμάλωτο. Τι είναι ένας «άτακτος»; Ένας «άτακτος» είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος που πολεμάει για να υπερασπιστεί το κτήμα του ή την οικογένειά του έναντι ξένων εισβολέων, αλλά που τυγχάνει να μη διαθέτει κάποια συγκεκριμένα διακριτικά ή ιματισμό που έχουν καταλογογραφηθεί από την Πρωσία το 1870. Με άλλα λόγια, ένας «άτακτος» είμαι εγώ, ή εσείς, ή οποιοσδήποτε άλλος υγιής άνθρωπος που όταν δέχτηκε επίθεση, έτυχε να κατέχει ένα όπλο ή ένα πιστόλι, αλλά δεν έτυχε να κατέχει ένα συγκεκριμένο πηλίκιο ή ένα συγκεκριμένο παντελόνι. Η διάκριση δεν ενέχει κανένα απολύτως ηθικό στοιχείο˙ είναι μόνον μία χοντροκομμένη και πρόσφατη τυπική διάκριση που κάνει η στρατοκρατία του Πότσδαμ.»

Διδασκαλία Δικαίου στην Κρήτη

Διδασκαλία Δικαίου στην Κρήτη.

Συνεπώς, η θέση του Ρίχτερ ότι δράση παρόμοια με αυτή των Κρητών ατάκτων έλαβε χώρα στην Ευρώπη για πρώτη φορά μετά τους Ναπολεόντειους πολέμους είναι ανακριβής και, υποπτεύεται κανείς, όχι εξ αιτίας της ιστορικής άγνοιας του συγγραφέα. Το ότι ο δράστης των προηγουμένων ηθικών ακροτήτων  ήταν και πάλι ο Γερμανικός στρατός, μάλλον  έπαιξε ρόλο στο λάθος αυτό.

Σημείο 3: Η κρίσιμης σημασίας συμβολή των Κρητών ατάκτων

Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι οι Κρήτες άτακτοι, τουλάχιστον στη μεγάλη πλειοψηφία τους, «απέφευγαν τις κατά μέτωπον αντιπαραθέσεις με τους ικανούς αλεξιπτωτιστές και επιδίδονταν σε μάχες με άντρες που είχαν αποκοπεί από τις μονάδες τους, με αβοήθητους και τραυματίες, ακολούθως σκύλευαν τα πτώματα«. Αυτή η  -προφανώς προσβλητική για τους Κρητικούς-  κατηγορία που βασικά παραποιεί τα γεγονότα,  διατυπώνεται από τον Ρίχτερ ως το γενικό συμπέρασμα για τους Κρήτες ατάκτους.

Κατ’ αρχάς, από στρατιωτικής απόψεως, η μομφή περί της «αποφυγής των κατά μέτωπον αντιπαραθέσεων» είναι σχεδόν ερασιτεχνική. Στον πόλεμο είναι κανόνας κάθε πλευρά να προσβάλει τον αντίπαλο κυρίως όπου αυτός είναι αδύνατος και μάλιστα οι καλύτεροι δάσκαλοι αυτού του κανόνα ήταν οι Γερμανοί. Αυτό όμως αποτελεί απλώς θέμα τακτικής. Στη Μάχη της Κρήτης, τέτοια τακτική αποφυγής της μετωπικής αντιπαράθεσης εφάρμοζαν, παρεμπιπτόντως, και οι άριστα εξοπλισμένοι και οργανωμένοι γερμανοί Ορεινοί Κυνηγοί της 5ης Μεραρχίας έναντι των Νεοζηλανδών αντιπάλων τους, ώστε να χτυπήσουν δια υπερκεράσεως τα αδύνατα πλευρά της Συμμαχικής διάταξης.

Ωστόσο αυτή η τακτική δεν σημαίνει καθόλου ότι οι άτακτοι απέφευγαν γενικά τις μάχες, όπως υπονοεί ο Ρίχτερ. Αυτό μάλιστα που έχει σημασία είναι η συμμετοχή στις κρίσιμες μάχες  που έκριναν το τελικό αποτέλεσμα και αυτές ήταν περισσότερο του πρώτου 48ώρου (μετά οι γερμανοί είχαν αποφασιστικό πλεονέκτημα). Σε κάθε περίπτωση ας δούμε βασικές πτυχές της συμμετοχής των Κρητών ατάκτων στη Μάχη:

  Α. Στη δυτικότερη περιοχή των μαχών, στο Καστέλι Κισσάμου, την 20 Μαΐου άτακτοι Κρήτες βοηθούν το Ελληνικό 1ο Τάγμα Νεοσυλλέκτων να εξοντώσει το Απόσπασμα Μύρμπε. Ο Ρίχτερ δεν δέχεται την ουσιαστική συμβολή τους εκεί, γράφοντας ότι το απόσπασμα εξοντώθηκε μόνο από τις ελληνικές τακτικές δυνάμεις, όμως η ΔΙΣ βεβαιώνει την συμμετοχή των ατάκτων στην μάχη, ο δε Ρίχτερ δεν εξηγεί που οφείλεται την διαφοροποίηση του. Η μαχητικότητα πάντως των εκεί άτακτων επιβεβαιώνεται σαφώς και από το ότι συνέχισαν να συμπλέκονται με νέες γερμανικές δυνάμεις (95οΤάγμα Ορεινού Μηχανικού) που κατέφτασαν τις επόμενες μέρες στην περιοχή, ακόμα και μετά την κατάληψη από αυτές του Καστελίου κατά την έκτη μέρα της Μάχης και την υποχώρηση του εκεί Ελληνικού τάγματος. Χρειάστηκε μάλιστα μέχρι και η δράση των 2 ελαφρών γερμανικών αρμάτων που αποβιβάστηκαν εκεί την 8η μέρα, στις 27 Μαΐου! Σύμφωνα με τον Beevor, αυτή η συνέχιση των μαχών από τους ατάκτους είχε σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση αποβίβασης -με σχεδία- των ελαφρών γερμανικών αρμάτων, τα οποία αλλιώς θα δυσχέραιναν πολύ την ομαλή υποχώρηση της Νεοζηλανδικής μεραρχίας στα Σφακιά. Επιπλέον μια πιο δραστήρια συμμαχική διοίκηση από την υπάρχουσα θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί αυτή την ελληνική επιτυχία  προς την κατεύθυνση του Μάλεμε που ήταν κοντά.

  Β. Στο Μάλεμε, παρά την απουσία τακτικών ελληνικών μονάδων με τις οποίες συνήθως συνεργάζονταν, ομάδες Κρητών ατάκτων στις 20  Μαΐου συνεπλάκησαν αμέσως με τμήματα τριών από τα τέσσερα τάγματα που αποτελούσαν το επιτεθέν εκεί Σύνταγμα Εφόδου Αλεξιπτωτιστών. Ειδικά για τη γερμανική δύναμη στην οποία κυρίως οφείλεται η κατάληψη του αεροδρομίου Μάλεμε κατά το πρώτο 24ωρο της Μάχης (δηλ. το 2ο και 4ο Τάγμα Εφόδου), δύο περίπου λόχοι της δύναμης της ενεπλάκησαν σε μάχες μόνο με ατάκτους, ένα αξιοσημείωτο ποσοστό από την συνολική δύναμη των 2 ταγμάτων που όπως είπαμε έκριναν -μαζί με την νεοζηλανδική αδράνεια- και το τελικό αποτέλεσμα της Μάχης.

  Γ. Στην περιοχή Χανίων, ομάδες ατάκτων κατείχαν θέσεις στην περιοχή Αλικιανού, στο νότιο άκρο της συμμαχικής διάταξης που κάλυπτε προς νότο τα Χανιά-Σούδα, συμπληρώνοντας το εκεί αμυνόμενο και απομονωμένο ελληνικό 8ο Τάγμα Νεοσυλλέκτων. Εναντίον της τοποθεσίας αυτής επετέθη αρχικά το 7ο Τάγμα Μηχανικού Αλεξιπτωτιστών με ισχυρή εγγύς υποστήριξη της αεροπορίας, αλλά οι επιθέσεις αποκρούστηκαν. Η ενεργός άμυνα αυτού του νοτίου πλευρού συνεχίστηκε και τις 5 επόμενες μέρες, όσο τελικά χρειάστηκε ώστε να μην επιτραπεί η γρήγορη επιτυχία στην υπερκέραση που προσπάθησε από εκεί η 5η Ορεινή Γερμανική Μεραρχία με το 85οΣύνταγμα Ορεινών Κυνηγών. Οι συμμαχικές δυνάμεις (Νεοζηλανδική Μεραρχία) που στο μεταξύ είχαν ηττηθεί στον τομέα Μάλεμε, κατάφεραν έτσι να διαφύγουν προς νότο από τον διαμορφούμενο γερμανικό κλοιό. Ασφαλώς μερίδιο της επιτυχίας αυτής  ανήκει στα άτακτα τμήματα που βοήθησαν το απομονωμένο στον Αλικιανό και ελλιπέστατο από κάθε άποψη –πλην μαχητικότητας- 8ο Τάγμα Νεοσυλλέκτων. Η πολύ σημαντική ελληνική άμυνα στον Αλικιανό  επισημαίνεται όλως ιδιαιτέρως από  τη διεθνή βιβλιογραφία  (περιλαμβανομένου του Ρίχτερ) και η αναφορά πάντοτε αφορά ΚΑΙ τους Κρήτες ατάκτους της περιοχής.

Δ. Στην περιοχή Ρεθύμνου, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ΔΙΣ, ομάδες Κρητών ατάκτων «.. εξώρμησαν για την προάσπισιν της πόλεως, ακόμα και γέροντες, παρέχοντες γενναία βοήθεια στα μαχόμενα τακτικά τμήματα«. Τα τακτικά αυτά τμήματα ήταν το Έμπεδον Τάγμα Ρεθύμνου και η πειθαρχημένη Σχολή Χωροφυλακής που ανάγκασε με αντεπιθέσεις το επιτιθέμενο γερμανικό τάγμα (3ο/2ου Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών) να μεταπέσει σε άμυνα. Μετά την απόκρουση της αρχικής γερμανικής επίθεσης, ηπόλη έμεινε μέχρι τέλους της Μάχης στα ελληνικά χέρια, ενώ την 21 Μαΐου ο τοπικός διοικητής Αντ/χης Campell συνεχάρη τα ελληνικά τμήματα: «..οι Αυστραλοί (σ.σ. 2/1, 2/11 αυστραλιανά Τάγματα) αναφέρουν ότι είναι υπερήφανοι πολεμούντες παρά το πλευρόν των Κρητών και των Ελλήνων. Θερμά συγχαρητήρια για την επιτυχία σας..».

  Ε. Στην περιοχή Ηρακλείου ομάδες Κρητών ατάκτων είχαν αναπτυχθεί στην ευρύτερη περίμετρο της περιοχής πόλεως Ηρακλείου και αεροδρομίου, ελέγχοντας και τις προσβάσεις προς το εσωτερικό. Στις 20 Μαΐου, στα ανατολικά της πόλης απόσπασμα του 1/1ου Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών που προσπάθησε να κινηθεί προς νότο, εξοντώθηκε από ενέδρες ατάκτων. Δυτικά της πόλεως Ηρακλείου το 2ο τάγμα/ 2ου Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών ενεπλάκη επίσης με ομάδες ατάκτων και δεν μπόρεσε να μετάσχει στις προσπάθειες κατάληψης της πόλης από άλλο γερμανικό τάγμα (3ο/1ου) την 20-21 Μαΐου. Αυτή η τελευταία γερμανική μονάδα με μια τολμηρή ενέργεια την δεύτερη μέρα της Μάχης εισήλθε στο Ηράκλειο μέχρι το κέντρο του αλλά τελικά αποκρούστηκε και αναγκάστηκε να υποχωρήσει εκτός της πόλης. Η βοήθεια άτακτων τμημάτων που γνώριζαν άριστα την πόλη ήταν σημαντική στις οδομαχίες που διεξήχθησαν. Η πόλη τελικά παρέμεινε σε ελληνικά χέρια μέχρι το τέλος της μάχης.

Τζουλάκης

Ο Ταγματάρχης Μιχαήλ Τζουλάκης. Έπεσε στις 21 Μαΐου κοντά στο Μεϊντάνι του Ηρακλείου, κατά την αντεπίθεση που απώθησε τους Γερμανούς Αλεξιπτωτιστές εκτός της πόλεως.

Γενικότερα, αν λάβουμε υπόψη την χαώδη διαφορά εξοπλισμού και υποστήριξης μεταξύ ατάκτων και γερμανών, αντί της ιδιαίτερα μειωτικής θέσης του Ρίχτερ, θα συμφωνήσουμε με τον Μπήβορ: η διάθεση προς μάχη των Κρητών «πλησίαζε πολλές φορές τα όρια της αυτοκτονίας«.

Απολύτως ενδεικτικό είναι και ένα εκπληκτικό περιστατικό που έλαβε χώρα την 22 Μαΐου. Δύναμη από ένα γερμανικό τάγμα αλεξιπτωτιστών (2ο/3ου Συν/τος) κατόπιν επίθεσης κατέλαβε ένα σημαντικό λόφο στην περιοχή Γαλατά Χανίων. Μετά από λίγο εναντίον του λόφου εκδηλώθηκε μια αντεπίθεση όχι από κάποια συμμαχική τακτική μονάδα αλλά από ένα  άτακτο σύνολο ελλήνων νεοσυλλέκτων και ντόπιων αμάχων που περιελάμβανε γυναίκες και παιδιά, ένας μάλιστα άγγλος αυτόπτης μάρτυρας σημείωσε ότι ένας από τους επιτιθέμενους κράδαινε ένα κυνηγητικό όπλο που στην άκρη του είχε δέσει ένα… κουζινομάχαιρο. Η απίθανη αυτή αντεπίθεση πέτυχε και το γερμανικό τμήμα υποχώρησε από  τον λόφο.

Τέλος να σημειώσουμε σχετικά ότι ο μαχητικός ξεσηκωμός του κρητικού πληθυσμού ασφαλώς βοήθησε και το ηθικό των  ελληνικών τακτικών δυνάμεων ώστε συνολικά και αυτές να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην Μάχη της Κρήτης. Οι περισσότεροι από τους νεοσύλλεκτους που επάνδρωσαν τα ελληνικά τάγματα ήταν νεαροί από τη σκλαβωμένη πια ηπειρωτική Ελλάδα, χωρίς νέα από τους δικούς τους, με το μέλλον της γενέτειρας τους σκοτεινό, ενώ οι ίδιοι ήταν σχεδόν ανεκπαίδευτοι και με ελάχιστο οπλισμό. Σύμφωνα με όλους τους κανόνες οι άνδρες αυτών των «μονάδων» λογικά θα είχαν πολύ χαμηλό ηθικό, αλλά η εικόνα των χωρικών που απαιτούσαν όπλα για να πολεμήσουν ήταν προφανώς ευεργετική για το φρόνημά τους.

Σε ό,τι αφορά τώρα τον ισχυρισμό του συγγραφέα ότι οι Κρήτες άτακτοι στρέφονταν εναντίον των «αποκομμένων, αβοήθητων και τραυματιών» που αναφέρονται συγκεχυμένα -μάλλον για λόγους εντύπωσης-, θα πρέπει να διακριθούν οι τρεις αυτές κατηγορίες: οι «αποκομμένοι» αλεξιπτωτιστές εναντίον των οποίων στρέφονταν οι Κρήτες δεν ήταν οπωσδήποτε «αβοήθητοι και τραυματίες» αλλά αποτελούσαν σημαντικούς στόχους, γιατί αλλιώς ενώνονταν με τις μονάδες τους ενισχύοντας τες. Επιπλέον, όσοι από αυτούς ήταν εντός της συμμαχικής διάταξης, κάτι σύνηθες στην αρχή της Μάχης, παρεμπόδιζαν την -πρωτόγονη γενικά- συμμαχική επικοινωνία δια συνδέσμων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η απώλεια, των συνδέσμων του 22ουΝεοζηλανδικούΤάγματος στο κρίσιμο τομέα του Μάλεμε στις 20 Μαΐου, ο διοικητής του οποίου έχασε έτσι σταδιακά την τακτική εικόνα της μάχης γύρω του. Βασική αιτία απώλειας των συνδέσμων θεωρείται η δράση «αποκομμένων» αλεξιπτωτιστών κυρίως του 3ου Τάγματος/Συντ. Εφόδου που ευρισκόμενοι στα νεοζηλανδικά μετόπισθεν τους εξόντωναν.

Κρήτη πεδίο μάχης

Το έντονα διακεκομμένο πεδίο της μάχης προσέφερε πλεονεκτήματα αιφνιδιασμού στους Κρήτες ατάκτους.

Η ασαφής κατηγορία «αβοήθητοι» που αναφέρει ο Ρίχτερ δεν έχει νόημα για στρατιώτες που εισέρχονται στο πεδίο της μάχης, εκτός αν αφορά τραυματίες.

Αλλά για αυτό και γενικά περί παραβιάσεων και εγκλημάτων στην Μάχη της Κρήτης θα αναφερθούμε στο Μέρος Β’ του κειμένου μας.

 

Σημειώσεις

[1] Για την ακρίβεια, ο Ρίχτερ κάνει αρχικά δύο αναφορές σε «ατάκτους» (σελ. 396 και 402), κι εν συνεχεία, μαγικά, και χωρίς καμία άλλα εξήγηση, οι αναφορές συνεχίζονται σε αντάρτες και ανταρτοπόλεμο.

[2]σελ. 439

[3]Franctireur: κατά λέξη: «ελεύθερος σκοπευτής», όρος που από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα σημαίνει τους ατάκτους μαχητές

[4]Partisan: «αντάρτης», όρος που σημαίνει τον πολίτη κατεχόμενης χώρας που έχει πάρει τα όπλα για να πολεμήσει εναντίον του κατακτητή – ενεργώντας, συνήθως, ανορθόδοξα.

[5]Το άρθρο 1 αναφέρεται στο νομικό καθεστώς της πολιτοφυλακής (με περισσότερα απαιτούμενα όπως με σύμβολα στα ρούχα  κλπ)

81 Responses to Η Μάχη της Κρήτης: Ένας αντίλογος στις αναθεωρητικές θέσεις του Χάιντς Ρίχτερ, Μέρος Α’

  1. Ο/Η npo λέει:

    (1) Μα τι στον Άδη, αυτός ο τύπος ο Ρίχερ δεν υποτίθεται πως ήταν φιλέλληνας??
    Έχασαν η λέξεις το νόημά τους..

    (2) Περι της κατα μέτωπο επίθεσης, ο Ρίχτερ ήθελε να πούνε δλδ «Επι σκούπας πηρούνα» και αέρα ε?

    (3) Περι σκυλεμένων πτωμάτων, κάπου είχα ακούσει μια συνέντευξη ενός αυστραλού που έλεγε για κάποιον νεοζηλανδό ή αυστραλό – δεν θυμάμαι – που έφτιαχνε τσαμπιά με γερμανικά αυτιά. Αηδιαστικό, αλλά shit happens. Τουλάχιστον τους έκοβε τ’αυτιά αφού τους είχε καθαρίσει πρώτα. Όχι σαν κάτι γκεσταπίτες..

    (4) Μου κάνει εντύπωση πως γίνεται το Ελληνικό κράτος να μην είχε όπλα να δώσει στους Κρητικούς..
    Αυτά που είχαν παραδώσει κάποια χρόνια πριν τι είχαν απογίνει?

    (5) Ο Ρίχτερ θα έπρεπε να είχε αντιγράψει τον ΠΡΟΜΑΧΟ και να έγραφε ένα «what if» οι Κρητικοί είχαν τα όπλα τους.. Και τα τμήματα του Ελληνικού στρατού όπλα σχετικά της προκοπής.

    Μπράβο Κλεάνθη ! Καλό το ξεβράκωμα.

  2. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    Ένα εύγε και από εμένα στον Κλεάνθη,όχι μόνο επειδή ξεβρακώνει τον ενδεδυμένο ως φιλέλληνα συκοφάντη και υβριστή,αλλά και επειδή το κάνει ενώ οἱ εγχώριες «ελίτ» και «ηγεσίες» γλείφουν αυτό ακριβώς το κύμβαλο.
    Θα υπενθυμίσω ότι τον καιρό που ξερνούσε ὁ Ριχτερ τις απόψεις του,έλαβαν χώρα φαινομενικά ίσως ασύνδετα γεγονότα,όπως ἡ κατάθεση στεφάνου από τον τότε Α/ΓΕΕΘΑ Μ.Κωσταράκο στο γερμανικό στρατιωτικό νεκροταφείο στον Διόνυσο (όπου όμως όλοι οἱ ενταφιασμένοι είναι πεσόντες των δυνάμεων κατοχής),και ἡ μεθόδευση αναγορεύσεως του εν λόγω σε επίτιμο διδάκτορα του πανεπιστημίου Κρήτης,ενώ κάποιοι ελεύθεροι σκοπευτές «franc tireurs» του ἑλλαδικού πνευματικού κόσμου του παρείχαν πυρά υποστηρίξεως στο όνομα της ελευθερίας των ιδεών και του λόγου.
    Δέν είναι ὁ Χάϊντς Ρίχτερ το πρόβλημα,παίδες.
    Ὁ Ρίχτερ κάνει αυτό που πρίν από αυτόν έκανε κάπως πιό άκομψα ὁ Franz Kurowski.
    Φαίνεται όμως ότι πήρε το μάθημα από την περίπτωση του ανωτέρω,και υιοθέτησε άλλη στρατηγική,προσεγγίζοντας το ακανθώδες θέμα με τον μανδύα του φιλέλληνος.
    Είμαι πεπεισμένος ότι πάντοτε κάποιοι ισυροί γερμανικοί κύκλοι θα προσπαθούν να αθωώσουν την χώρα τους για τα μελανά στίγματα του παρελθόντος-εκεί τουλάχιστον που δέν βρίσκουν αντίλογο.
    Το πρόβλημα,παίδες,είναι ότι στην Ἑλλάδα βρίσκονται πρόθυμοι κόλακες που αναγορεύουν «φιλέλληνες»,πρόθυμοι «υπερασπιστές» της ελευθερίας των ιδεών και του λόγου των Ρίχτερ και των καθ᾿ημάς ριχταριών των Ρίχτερ.
    Ποινικοποίηση της γνώμης είδε κάποιος στην μήνυση κατά του Χ.Ρ.
    Ήθελα να δώ τί θα έβλεπε,ἄν ὁ περί οὖ Χ.Ρ έκανε καμμία νύξη για το εβραϊκό ολοκαύτωμα.και έμπλεκε με την αντίστοιχη πρόβλεψη της γερμανικής νομοθεσίας…
    Το πρόβλημα είναι ότι ακόμα και συνειδοτοποιημένοι Ἕλληνες το βρίσκουν φυσιολογικό ότι σε καιρούς χρεωκοπίας θα προσκυνήσουμε και τους τάφους των κατακτητών…με ποιό όφελος,αλήθεια;
    Εγώ θα περιοριστώ να επισημάνω ότι στις δίκες της Νυρεμβέργης,οἱ Γερμανοί συνήγοροι των κατηγορουμένων,έπραξαν πάν το δυνατόν,υπό συνθήκες φαινομενικώς τουλάχιστον πολύ δυσχερέστερες της χρεωκοπίας,για να περισώσουν το «πρόσωπο» της Γερμανίας.
    Ίσως αυτή ακριβώς ἡ στρατηγική,ἠ αρχή ἄν θέλετε,και ἡ συνέπεια με την οποία υπηρετήθηκε,οδήγησε στον να μπορούν σήμερα οἱ Ρίχτερ να ρίχνουν τον οχετό τους στον Ἑλληνισμό,και να ανακηρύσσονται επίτιμοι και φιλέλληνες.

  3. Ο/Η Λαρισαίος λέει:

    Συγχαρητήρια και από μένα για το εξαιρετικά εμπεριστατωμένο άρθρο. Ανυπομονώ να διαβάσω και τη συνέχεια. Μια μικρή παρατήρηση μόνο:
    Σύμφωνα με τη Wikipedia η Συνθήκη της Χάγης του 1907 δεν αναγνωρίζει τους francs-tireurs ως νόμιμους εμπόλεμους. Αυτό έγινε μόνο μεταπολεμικά, με τη συνθήκη της Γενεύης του 1949. Υπήρχε βέβαια ήδη από το 1899 η Πρόταση Μάρτενς, που καλούσε τους τακτικούς στρατούς να φέρονται σε όλους τους εμπόλεμους, πολίτες ή μη, με πολιτισμένο και ανθρώπινο τρόπο, αλλά ξέρουμε που τη γράψανε οι Γερμανοί, σε όλους τους πολέμους.

  4. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αφού κι εγώ με τη σειρά μου δώσω θερμά συγχαρητήρια στον Κλεάνθη για το εξαιρετικό άρθρο του, να προσθέσω μια διευκρίνιση για το θέμα που θίγει ο φίλος Λαρισαίος παραπάνω.

    Το άρθρο τεκμηριώνει τον ισχυρισμό του περί «francs tireurs»: παραθέτει τη συγκεκριμένη αναφορά από τη Σύμβαση της Χάγης του 1907.

    Για όποιον τυχόν έχει αμφιβολίες, δεν έχει παρά να ανατρέξει στον ιστότοπο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού:

    https://www.icrc.org/ihl/INTRO/195

    Το άρθρο που παραθέτει το κείμενο βρίσκεται εδώ:

    https://www.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/ART/195-200012?OpenDocument

    Πρόκειται για τον ορισμό των συμμετεχόντων πολιτών στη Μάχη της Κρήτης.

  5. Ο/Η Scarab λέει:

    Εξαιρετική ανάλυση που βάζει τα πράγματα στη θέση τους με σαφή και κατηγορηματικό τρόπο. Μακάρι να μπορούσε να γίνει ευρύτερα γνωστή.

    Νομίζω ότι πράγματι οι Γερμανοί είναι εξαιρετικά αποτελασματικοί στο να δρουν καταστροφικά αλλά εντελώς ανίκανοι στο να δικαιολογούν τις συνήθως αποτρόπαιες πράξεις τους. Εδώ ακριβώς απέτυχε και ο Ρίχτερ.

    Πιστεύω επίσης ότι πρέπει να απαγορεύσουμε πλέον στην Ελλάδα -επί ποινή- τους όρους φιλέλληνες-φιλελληνισμός κι όλα τα παράγωγά τους. Αρκετά μας ταλαιπώρησαν και τους ταλαιπωρήσαμε.

    Συγχαρητήρια στον Κλεάνθη, αναμένουμε τη συνέχεια.

  6. Ο/Η kriekouki λέει:

    Συγχαρητήρια για το άρθρο. Έτυχε να διαβάσω το συγκεκριμένο βιβλίο, κατά τη διάρκεια των διακοπών στα Χάνια. Ομολογώ ότι το είχα διαβάσει χαλαρά, τώρα καταλαβαίνω για ποιούς λόγους έγινε τόση φασαρία. Νομίζω ότι πωλείται, στα γερμανικά, στα βιβλιοπωλεία της Κρήτης.

  7. Ο/Η Λαρισαίος λέει:

    @Βελισάριος. I stand corrected. Πάντως είναι ενδιαφέρον ότι η γερμανόφωνη Wiki είναι απόλυτη στο σχετικό λήμμα, ότι οι francs-tireurs δεν απολαμβάνανε (της όποιας) προστασίας από το Δίκαιο του Πολέμου μέχρι τη Συνθήκη της Γενεύης του 1949. Η αγγλόφωνη γράφει «Before the two world wars, the term franc-tireur was sometimes used for an armed fighter who, if captured, was not necessarily entitled to prisoner of war status.» Δηλαδή ότι υπήρχε η δυνατότητα να αντιμετωπισθούν ως αιχμάλωτοι πολέμου. Αλλά αυτά για κάποιους είναι ψιλά γράμματα.

  8. Και επειδή ο εν λόγω κύριος συνέχισε με το θέμα των πολεμικών αποζημιώσεων, του απαντούν ο Φλάισερ και άλλοι αναλυτικά εδώ: http://www.efsyn.gr/arthro/na-plirosoyn-ta-thymata-ki-ohi-oi-thytes
    Υπάρχει πάντως ολόκληρη συζήτηση για το αν υπήρχε η πολιτική βούληση να συσταθεί πολιτοφυλακή – πόσο μάλλον να εξοπλιστεί κιόλας.

  9. Ο/Η evmeniskardianos λέει:

    Δεν γνωρίζω αν εσκεμμένα ο ΚΛΕΑΝΘΗΣ δεν χρησιμοποίησε το βιβλίο του Alan Clark, «The Fall of Crete», αλλά μόνον το βιβλίο του Anthony Beevor.

    Βρίσκει ίσως ότι ο Alan Clark, είναι και παλαιότερος άρα ο Beevor προσφέρεται καλλίτερα, καθώς και ότι είναι αναξιόπιστος;

    Εάν ο Βελισάριος και ο Κλεάνθης μου επιτρέπουν, θα αναφέρω μερικά στοιχεία του βιβλίου του Alan Clark, το οποίο αποτελεί έναν πραγματικό ύμνο για τον αγώνα των Ελλήνων Κρητών και κυρίως του 8ου Ελληνικου «Συντάγματος», το οποίο κατά τον Alan Clark με τον έντεχνο και σθεναρό του αγώνα , έσωσε τις Βρετανικές δυνάμεις από την καταστροφή και την αιχμαλωσία τους μετά την ήττα τους, καλύπτοντάς τους κατά την υποχώρηση τους μέσω των Σφακίων.

    Ο Alan Clark υπήρξε ένας unconventional Άγγλος ιστορικός συγγραφέας. Έχει γράψει και το βιβλίο του για την εκστρατεία των Γερμανών στην Ρωσία «Barbarossa» καθώς και ένα ακόμη «The Donkeys» που αφορά το Αγγλικό Εκστρατευτικό Σώμα κατά την διάρκεια του Α΄ Π.Π.

    Ο Anthony Beevor, υπήρξε αξιωματικός του Αγγλικού Στρατού, ώστε να νομίζω ότι αυτό δεν τον εμπόδισε να μην είναι μάλλον lenient, όσον αφορά την αντιμετώπιση των γηγενών Κρητών υπό των Βρετανών και την Αγγλική διοίκηση πριν αλλά και κατά την διάρκεια της Γερμανικής εισβολής.

    Στο βιβλίο του κάτι σχετικό με την Βρετανική νοοτροπία γράφει για εκείνον τον Άγγλο αξιωματικό ο οποίος αποβιβαζόμενος στην Κρήτη ρώτησε : – Are the natives friendly?

    Φιλικά

    Ευμένης Καρδιανός

    Υ.Γ. Του Heinz Richter έχω διαβάσει πριν από καιρό το βιβλίο του «Η Ιταλο-Γερμανική Επίθεση Εναντίον της Ελλάδος», Γ΄ Έκδοση, Εκδόσεις Γκοβόστη. Κατά την γνώμη μου ενισχύει όσα γράφει ο Γερμανός Alex Buchner στο βιβλίο του «Griechenland Feldzug», Scharnhorst Buchkamaradschaft, Kurt Vowinkel Verlag.

  10. Ο/Η Scarab λέει:

    Δείτε και αυτό, έχει ενδιαφέρον νομίζω…

    http://content-mcdn.feed.gr/pegasus/Multimedia/pdf/aitiologiki_ekthesi_id29012448.pdf

  11. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Ευχαριστώ τους φίλους για τα θετικά σχόλια.

    Μερικές επιμέρους παρατηρήσεις:

    @npo: για αυτό που γράφεις «το πως γίνεται το Ελληνικό κράτος να μην είχε όπλα να δώσει στους Κρητικούς»
    Στην πραγματικότητα ο Ελληνικός Στρατός είχε -μαζί με άλλες ελλείψεις- και μεγάλη έλλειψη ατομικού οπλισμού που ήταν αναγκαίος «δια την ενίσχυσιν εξοπλισμού των υπαρχουσών μονάδων, την αντικατάστασιν των ενδεχομένων φθορών και τη συγκρότησιν νέων σχηματισμών εκ της εφεδρείας» (ΔΙΣ). Το πόσο μεγάλη ήταν η ανάγκη φαίνεται από το ότι ακόμα και οι Ευέλπιδες με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου κλήθηκαν να παραδώσουν τα τυφέκιά τους τύπου Μάνλιχερ και όταν η φοίτηση των πρωτοετών ξεκίνησε εκ νέου, στο τέλος Νοεμβρίου 1940, τους δόθηκαν παλαιά Μάουζερ για την εκπαίδευση. Με την έναρξη του πολέμου ζητήθηκαν επισήμως από την Μ. Βρετανία -μεταξύ άλλων υλικών- 150. 000 τυφέκια, έστω σε παρτίδες των 50.000. Οι ελληνικές ανάγκες για υλικό τονίστηκαν και στις συνομιλίες του Παπάγου με τους Βρετανούς τον Μάρτιο του 1941 για τη σχεδίαση της άμυνας έναντι της γερμανικής επίθεσης. Οι ανάγκες αυτές τελικά δεν ικανοποιήθηκαν εκτός από έναν ελάχιστο αριθμό τυφεκίων-λαφύρων εκ Λιβύης και έτσι η Ελλάδα στον Πόλεμο δεν εξάντλησε τις ανθρώπινες εφεδρείες της.
    Στην Μάχη της Κρήτης το 30% των στρατιωτών των 8 Ελληνικών ταγμάτων δεν είχε καθόλου ατομικό οπλισμό! Οι πιέσεις Τσουδερού στους Βρετανούς για όπλα δεν είχαν αποτέλεσμα. Λίγο πριν την 20 Μαίου 1941, βρετανικά πλοία έφεραν στο νησί 3.500 «αμερικανικά» τυφέκια. Πιθανόν να εδίδοντο στους άοπλους Έλληνες στρατιώτες ή για τον εξοπλισμό της «μεραρχίας εφέδρων Κρήτης» όπως είχε υποσχεθεί το βρετανικό Στρατηγείο Μ. Ανατολής στο Ελληνικό Γενικό Στρατηγείο. Τα όπλα όμως δεν δόθηκαν, ίσως γιατί και οι Βρετανοί είχαν μικρό μέρος των δυνάμεων τους (β΄γραμμής) στην Κρήτη χωρίς ατομικό οπλισμό. Τελικά μέρος αυτών των τυφεκίων χρησιμοποιήθηκαν και από ατάκτους, αφού την 20η Μαΐου, πολίτες που έψαχναν για όπλα, παραβίασαν τις αποθήκες που φυλάσσονταν.

    @Λαρισαίος: Η αναφορά στους francs-tireurs έγινε για να δώσει την ιστορική διάσταση της διαφοράς μεταξύ ανταρτών και ατάκτων στους ευρωπαϊκούς πολέμους και ότι οι Γερμανοί είχαν αντιδράσει με παρόμοια αδικαιολόγητο και σκληρό τρόπο. Δεν πρέπει όμως να εγκλωβιστούμε στον όρο francs-tireurs. Η ουσία είναι ότι το διεθνές δίκαιο προέβλεπε τη συμμετοχή πολιτών σε μάχες για να αντισταθούν σε εισβάλοντα στρατεύματα. Και βέβαια, ακόμα και για τις περιπτώσεις μη πρόβλεψης, δεν σημαίνει ότι εδίδετο από τις Συμβάσεις νομιμοποίηση για την μαζική εκτέλεση μαχητών, ομήρων και αθώων. Η ουσία λοιπόν είναι ότι η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου για να δικαιολογηθούν οι γερμανικές ακρότητες στην Μάχη της Κρήτης είναι προσχηματική.

    @ Φτωχός και Μόνος Κάου Μπόυ: Για τον σχηματισμό της πολιτοφυλακής εξεδόθησαν οι σχετικές διαταγές που περιέχει και ο τόμος της ΔΙΣ. Η πολιτοφυλακή αφορούσε όλη την Ελλάδα και όχι μόνο την Κρήτη και η συγκρότησης της ανατέθηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών και στην Βασιλική Χωροφυλακή, κάτι που σημαίνει ότι η επάνδρωσή της δεν θα ανησυχούσε το καθεστώς. Σε κάθε περίπτωση, γερμανοί αλεξιπτωτιστές στην Κρήτη είδαν σε μερικούς Έλληνες ατάκτους τα κυανά περιβραχιόνια που προέβλεπαν οι διαταγές. Πολιτοφυλακή για πόλεμο χωρίς όπλα όμως δεν νοείται και τα προβλήματα εξεύρεσης όπλων δεν λύθηκαν παρά τις προσπάθειες (βλέπε παραπάνω). Επειδή πιθανολογώ ότι αναφέρεσαι σε τυχόν φόβους του μεταξικού καθεστώτος να επαναστήσουν οι Κρήτες, μου φαίνεται λίγο απίθανο να φοβόταν πραγματικά κάτι τέτοιο. Με την έναρξη του πολέμου κατά της Ιταλίας τυχόν επανάσταση στην Κρήτη δεν είχε ούτε λογικό πολιτικό σκοπό, ούτε καμιά πιθανότητα επιτυχίας.

  12. Ο/Η Κ/Δ ΚΒ λέει:

    Συγχαρητήρια Κλεάνθη για την συστηματική ανάλυση.
    Σε σχέση με την πείρα του πολέμου για την νήσο Κρήτη, να προσθέσω ότι η νήσος είχε ήδη επί ιταλικής επίθεσης υποστεί και τους παρακάτω αεροπορικούς βομβαρδισμούς με άγνωστο αριθμό θυμάτων, που έβαζαν στην πολεμική ατμόσφαιρα τον πληθυσμό και σφυρηλατούσαν το πείσμα για αντίσταση και εκδίκηση.
    1 Νοεμβρίου 1940 Ρέθυμνο, Σούδα, Χανιά
    2 Νοεμβρίου 1940 Χανιά
    10 Νοεμβρίου 1940 Άγιος Ιωάννης Σφακίων, Σούδα, Ηράκλειο
    15 Νοεμβρίου 1940 Σούδα
    16 Νοεμβρίου 1940 Σούδα
    20 Ιανουαρίου 1941 Ηράκλειο
    13 Φεβρουαρίου 1941 Αλικιανού
    13 Μαρτίου 1941 Περιοχή Σούδας
    23 Μαρτίου 1941 Αεροδρόμιο Ρουσών Ηρακλείου
    4 Απριλίου 1941 Ηράκλειο
    13 Απριλίου 1941 Ηράκλειο
    20 Απριλίου 1941 Σούδα, Χανιά
    Σε σχέση με αυτὄ που αναφέρει ο npo για την σκύλευση των πτωμάτων από Νεοζηλανδούς, αυτό που διαφεύγει γενικώς τώρα κι από τους Γερμανούς τότε είναι ότι τα νεοζηλανδικά στρατεύματα περιελάμβαναν και μονάδες Μαορί, οι οποίοι τους νεκρούς του εχθρού κατά συνήθεια πετσόκοβαν. Φανταστείτε λοιπόν τους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές να ανακαλύπτουν πτώματα συναδέλφων τους με κομμένα αυτιά. Αμέσως θα πήγαινε το μυαλό τους ότι το έκαναν αυτό οι άτακτοι ντόπιοι, δεν πήγαινε ο νους στους Μαορί, που ήταν ενταγμένοι σε τακτικό στρατό.
    Βέβαια, έχουν οχυρωθεί και πίσω από το γεγονός ότι οι πολίτες δεν έφεραν περιβραχιόνιο που θα τους ξεχώριζε ως πολιτοφυλακή και αγνοούν τον γενικό κανόνα ότι υπερασπίζονταν την πατρίδα τους.
    Μια ερώτηση επειδή δεν έχω διαβάσει το βιβλίο. Μήπως στην ελληνική μετάφραση, φταίει ο μεταφραστής που μεταπίπτει από την απόδοση του όρου άτακτος σε αντάρτης, Η μετάφραση έχει γίνει από γυναίκα και συνήθως αυτές αποδεικνύονται άσχετες ως προς την απόδοση στρατιωτικών όρων, ή αυτό συναντάται και στην γερμανική έκδοση;

  13. Ο/Η npo λέει:

    @ΚΛΕΑΝΘΗΣ
    δλδ κάπου μας τέλειωσαν οι «άψογες πολεμικές προπαρασκευές» του Μεταξά..

    @Λαρισαίος
    Επίσης νομίζω πως λογικά έχει και μια επιπλέον σημασία το γεγονός πως οι γερμανοί έκαναν πολλες απο τις εκτελέσεις μέρες μετά την κατάληψη της νήσου, δεν έχει? francs-tireurs ξε-francs-tireurs, όταν τους μαζώχνεις και τους εκτελείς 3-4 μέρες μετά, δεν είναι απλά εκδίκηση και άσχετη με κανόνες πολέμου? Δεν ξέρω βέβαια τις νομικούρες, απλά ρωτάω.

  14. Ο/Η Λαρισαίος λέει:

    @npo. Αναφέρθηκα σε μιά λεπτομέρεια του άρθρου, δεν έχω καμιά πρόθεση να υπερασπιστώ τον Richter, ούτε να αμφισβητήσω τα γερμανικά εγκλήματα (αυτό έλειπε).

  15. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @npo
    «δλδ κάπου μας τέλειωσαν οι «άψογες πολεμικές προπαρασκευές» του Μεταξά.»
    Δέν υπάρχουν «άψογες πολεμικές προπαρασκευές»,πολύ περισότερο στην Ἑλλάδα μετά την Μικρασιατική Καταστροφή.
    ¨Ομως,χωρίς να είμαι μεταξικός,μπορώ να παραθέσω ενδεικτικά παραγγελίες που ετέθησαν επί Μεταξά,και τον βαθμό υλοποιήσεως,ὁ οποίος επηρρεάστηκε από την γενικώτερη κατάσταση στην Ευρώπη την εποχή εκείνη.
    1)από 64 βαρέα πυροβόλα,παρελήφθη 1 (ένα)
    2)από 120 ορειβατικά,δέν παρελήφθη κανένα
    3)από 500 περίπου όλμους των 81 χιλιοστών,παρελήφθησαν περί τους 300
    4)από 48 σύγχρονα καταδιωκτικά,παρελήφθησαν 9
    5)από 100.000 νέα τυφέκια Μάουζερ,παρελήφθησαν τα μισά
    Όλα αυτά,(και μεταξύ πολλών άλλων),μέχρι την 28/10/1940.
    Δέ ξέρω ἄν ὁ Μεταξάς μπορούσε να κάνει περισσότερα.
    Έχω όμως μία αόριστη βεβαιότητα,ότι κανείς δέν θα έκανε περισσότερα από τον Μεταξά.
    Στην συγκεκριμένη χώρα,την συγκεκριμένη εποχή,και τον συγκεκριμένο πολιτικό κόσμο.

    Και ένα παραλειπόμενο,κάποιος Ηλίας Τσιριμώκος,πολύ δημοκράτης αυτός,φέρεται ειπών για τον Μεταξά και την στάση του το ᾿40:«Ὁ Μεταξάς ήταν ὁ μόνος Ἕλληνας που μπορούσε να πεί Ναί,αλλά είπε Όχι.»

  16. Ο/Η npo λέει:

    @ Λαρισαίος
    Δεν πήγα να σε ψέξω βρε συ, απλά επειδή καμια φορά πράγματι άλλο συμπέρασμα βγαίνει ηθικά και άλλο νομικά, και επειδή τότε ήταν περίεργες εποχές, ρωτάω να μάθω🙂

    @ ΑΧΕΡΩΝ
    Ναι, έχω μια προκατάληψη, είναι αλήθεια. Οπότε βρήκα ευκαιρία να χύσω το δηλητήριό μου🙂
    Πάντως σκέφτομαι έτσι και η Κυβέρνηση ήταν πιο διορατική και μπορούσε να κατέβει και να κρατήσει την Κρήτη, και αν εξασφαλιζόταν και κάποια συναίνεση με το ΚΚ, μπορεί να είχαμε αποφύγει και εμφύλιους και άλλα δεινά. Άλλο ένα what if για τον ΠΡΟΜΑΧΟ🙂

  17. Ο/Η Κ/Δ ΚΒ λέει:

    Έχει δίκιο ο ΑΧΕΡΩΝΤΑΣ φίλε npo. Στην ιστορία του ελληνικού κράτους από τον 19ο αιώνα έως σήμερα, ουδέποτε κατεγράφησαν «άψογες πολεμικές προπαρασκευές» καθώς για να συμβεί αυτό, θα έπρεπε να είχε ακολουθηθεί μακρόπνοη πολιτική από σειρά πολλών κυβερνήσεων και φυσικά η 5ετία Μεταξά δεν αρκούσε (παρ’ όλο που επιδείχθηκε σοβαρότητα) γιατί η υπόθεση των εξοπλισμών είναι μια διαρκής διαδικασία. Οι προηγούμενες κυβερνήσεις ως το 1932 είχαν δώσει άλλες προτεραιότητες (για περίοδο 10ετίας). Το σίγουρο είναι ότι μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, αν εξαιρεθεί το εξοπλιστικό του Παγκάλου στους 13 μήνες που κυβέρνησε, η συνέπεια της κυβέρνησης Μεταξά ήταν πράγματι κάτι το ανυπέρβλητο σε προσπάθεια και αποτελέσματα (άσχετα αν έμεινε ημιτελές για άλλους λόγους).
    Ειδικά για την Κρήτη, πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν ότι σύμφωνα με τα Σχέδια Εκστρατείας, αρχικά η V ΜΠ επρόκειτο να παραμείνει στην νήσο και μόνο όταν ανέλαβαν οι Βρετανοί την άμυνα αποδεσμεύτηκε. Στην διάρκεια των επιχειρήσεων, είχε αρχίσει η εκπαίδευση νέων στρατευσίμων, (προς σχηματισμό νέας δύναμης που θα δρούσε σε μια σχεδιαζόμενη επιχείρηση κατάληψης των Δωδεκανήσων) οι οποίοι όμως προωθήθηκαν τον Φεβρουάριο του 1941 στο μέτωπο, ως αναπλήρωση απωλειών της V MΠ. Το σφάλμα ήταν αποκλειστικά των Βρετανών, που ανέλαβαν την άμυνα της Κρήτης έχοντας μόλις καταφέρει επί 5μηνο να αποστείλουν σε αυτήν δύναμη μόλις 2-3 ταγμάτων. Αυτοί θα ανελάμβαναν και την αποστολή άλλων δυνάμεων, όπως και την παροχή οπλισμού για τις επιτόπιες ελληνικές δυνάμεις. Εξαιτίας της γενικότερης στρατιωτικής τους αδυναμίας, δεν κατάφεραν να εκπληρώσουν τις «υποχρεώσεις» τους και μάλλον δεν φταίει η κυβέρνηση Μεταξά που οι Κρητικοί δεν είχαν ούτε τα κυνηγετικά τους όπλα, αφού οι Βρετανοί υποτίθεται θα παρείχαν κανονικό πολεμικό οπλισμό.
    Πάντως μερικές διορθώσεις για τα οπλικά συστήματα που αναφέρει ο φίλος ΑΧΕΡΩΝΤΑΣ. δεν είχαν παραγγελθεί 64 πυροβόλα, είχαν ζητηθεί από Γαλλία αλλά η απάντηση ήταν αρνητική. Αντίθετα για το αίτημα παραλαβής 1 πυροβόλου 155mm προς αντικατάσταση καταστραφέντος κατά την εκπαίδευση, αυτό όντως παραδόθηκε από την Γαλλία. Το ίδιο ισχύει για τα 120 ορειβατικά. Επίσης είχαν ζητηθεί και πολλά άλλα αντιαεροπορικά και αντιαρματικά για τα οποία και πάλι η γαλλική απάντηση ήταν αρνητική. Δεν είχαν παραγγελθεί 48 μαχητικά, η Γαλλία είχε δηλώσει ότι θα παρέδιδε 25 και ως τον Μάιο του 1940 είχαν παραδοθεί τα 9 οπότε μετά με την γερμανική εισβολή στην Γαλλία, οι παραλαβές σταμάτησαν. Το ίδιο και για τους όλμους, εκτός των 300 δεν υπεγράφη σύμβαση για 200. Υπήρχε ανάγκη για επιπλέον, αλλά δεν έγινε δυνατή η προώθηση παραγγελίας, πόσω μάλλον παραλαβής. Αντίθετα οντως παραγγέλθηκαν 100.000 τυφέκια και παραδόθηκαν 50.000, ενώ τα υπόλοιπα είτε κατακρατήθηκαν από την Γερμανία, είτε κατελήφθησαν από αυτήν στο Βέλγιο.

  18. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @npo
    Πολλά τα «ἄν»,αλλά συναίνεση με το ΚΚ το 1941,πώς θα απέτρεπε τον εμφύλιο,ἄν μεσολαβούσε-όπως μεσολάβησε- ἡ κατοχή,και οἱ συχσετισμοί που αυτή δημιούργησε;

    @Κ/Δ ΚΒ
    Έτσι όπως εγώ τα ξέρω,και χωρίς να αλλάζει την ουσία των πραγμάτων,τα ὀπλα και υλικά που προκρίθηκαν αλλά δέν «πρόκαναν» ήταν αυτά που ανέφερα.
    Άλλωστε στην Ἑλλάδα πολλά πράγματα γίνονται «στο κουβεντιαστό»,αλλά παρουσιάζονται ως δεδομένα,βλέπε FREMM και BMP-3.
    Έτσι,γνωρίζω ότι παραγγέλθηκαν 24 Σπιτφάϊρ τα οποία θα έφεραν μάλιστα διαφορετικό οπλισμό από τα βρεττανικά,και ασυρμάτους Telefunken.
    Τελικά,είτε δέν ήταν δυνατή ἡ ικανοποίηση της ἑλληνικής παραγγελίας,ἤ ακυρώθηκε.
    Τα Σπιτ πάντως δέν ήλθαν.
    Ἡ άλλη παραγγελία αφορούσε τα γνωστά 24 Bloch MB-151,από τα οποία παρελήφθησαν τα 9.
    Στην διάρκεια του πολέμου τέθηκαν και άλλες παραγγελίες,καμμία εκ των οποίων δέν τελεσφόρησε.
    Σχετικά με τα «βαρέα» πυροβόλα,από τα 64,τα 20 ήταν δισκελή Σνάϊδερ των 85 του 1927,που είχαν κατασκευαστεί αποκλειστικά για την Ἑλλάδα σε 48 αντίτυπα,και τα 20 ήταν δισκελή των 105 του 1927,επίσης 48 για την Ἑλλάδα την ίδια περίοδο,και εκτός παραγωγής και εκείνα.
    Τα υπόλοιπα 24 ήταν των 155,αλλά πιθανώτατα ὁ τύπος της ἑλληνικής προτιμήσεως δέν θα ήταν εγκαίρως διαθέσιμος,και έτσι προτάθηκε το μακρύκαννο υπόδειγμα του 1917,εκ των οποίων αποκτήθηκε ένα,προφανώς από τα γαλλικά αποθέματα.
    Υπόψιν,δέν πρόκειται για τα γνωστά στην Ἑλλάδα «βαρέα» μονοσκελή οβιδοβόλα C(court) 17S,αλλά για μονοσκελή πυροβόλα L(Longue)17S.

  19. Ο/Η T.T. λέει:

    Συγχαρητήρια στον ΚΛΕΑΝΘΗ για το άρθρο.

    Ανακάλυψα με… έκπληξη ότι το βιβλίο του Ρίχτερ συμπεριλαμβάνεται στον «Κατάλογο Προτεινόμενων Συγγραμμάτων-Βιβλίων Επαγγελματικού Ενδιαφέροντος για Μελέτη από τα Στελέχη του ΣΞ» του ΓΕΣ.

  20. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Όπερ σημαίνει ότι όποιος το έβαλε στον Κατάλογο είτε δε διάβασε το βιβλίο που προτείνει, είτε το διάβασε και είναι μπετόστοκος.

  21. Ο/Η T.T. λέει:

    @Βελισάριος

    Δε νομίζω ότι το διάβασε, ούτε τα άλλα νομίζω να τα διάβασε, άλλωστε θεώρησε ότι η Θεωρία του Πολέμου του Κονδύλη είναι κατάλληλη για το… επιχειρησιακό επίπεδο… αλλά να μην ξεφεύγω από το θέμα.
    Πιστεύω ότι ήταν ένα καλό παιδί που του είπαν να κάνει έναν μεγάλο κατάλογο.

  22. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    @Τ.Τ.

    Σωστό κι αυτό…

  23. Ο/Η KRIEKOUKI λέει:

    Κ/Δ ΚΒ : Εκείνη την περίοδο νομίζω ότι ούτε οι Άγγλοι είχαν τον απαιτούμενο, αριθμητικά ατομικό οπλισμό. Είχαν ζητήσει από Η.Π.Α. 250.000 ατομικά τυφέκια, για τον επανεξοπλισμό των τμημάτων που γλίτωσαν από Δουνκέρκη και τον εξοπλισμό της πολιτοφυλακής τους. Όλα αυτά από την ιστορία του ΒΠΠ του Τσώρτσιλ.

  24. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @Τ.Τ
    Βλέπω ότι πάλι ξετρύπωσες εύρημα απείρου κάλλους,είχες-δέν είχες.(όπως τότε με την ΠΕΑ που ανέμενε έγκριση)
    Νομίζω όμως,ότι όσο καλό παιδί και ἄν ήταν ἤ δέν ήταν όποιος συμπεριέλαβε τον εν λόγω λίβελλο στον κατάλογο,το ουσιώδες είναι ότι εκτιθέμεθα ως Ἕθνος,κοινώς μόνοι μας,με τα κουλά μας,βγάζουμε τα γκαβά μας.
    Έτσι ακριβώς το έλεγε ἡ προγιαγιά μου για την Μικρασία,και προφανώς είναι διαχρονική ἡ αρετή.
    Ἡ εικόνα προχειρότητος και αρπακολισμού που δίνουν άλλες ιστοσελίδες του ΓΕΣ,όπως του μουσείου πυροβολικού,δέν επιτρέπεται να επικρατεί σε περισσότερο «θεσμικές» δομές.

    @KRIEKOUKI
    Εκείνη την εποχή,απλώς δέν μπορούσε να υπάρξει σχεδιασμός,παρά μόνον αυτοσχεδιασμός.
    Οἱ εξελίξεις έτρεχαν στο μέτωπο της Βορείου Αφρικής,καθώς ἤδη τον Φεβρουάριο έφτασε εκεί το Άφρικα Κορ,ὁ πόλεμος υποβρυχίων μαινόταν στον Ατλαντικό,και ούτε ἡ Μεσόγειος ήταν ασφαλής,εξ οὖ και ἡ εποποιΐα της Μάλτας.
    Δέν ήταν καθόλου βέβαιο ότι ένα φορτίο όπλων θα έφτανε στον προορισμό του.
    Ειδικά με τα ελλείποντα τυφέκια,είχαν ζητηθεί απο ἑλληνικής πλευράς τουλάχιστον 150.000,και μετά το αίσιο τέλος της Μάχης της Αγγλίας,οἱ Βρεττανοί έκριναν ότι μπορούσαν να διαθέσουν στην Ἑλλάδα κάποιες μερίδες μεταχειρισμένου αμερικανικού οπλισμού που κρίθηκαν απαραίτητες μετά την Δουγκέρκη,αλλά πλέον οἱ ανάγκες μπορούσαν να καλυφθούν με βρεττανικού τύπου υλικό απο εργοστάσια όχι μόνο στις Βρεττανικές νήσους,αλλά και σε όλη την κοινοπολιτεία και στις ΗΠΑ.
    Στο πλαίσιο εκείνο,150.000 τυφέκια Μ1917 των .30΄΄ κατέστησαν διαθέσιμα για την Ἑλλάδα,αλλά το νέο διαμέτρημα προκάλεσε επιφυλάξεις.
    Σε κάποια αναφορά γίνεται λόγος για τυφέκια όπως εκείνα που επωλήθησαν στην Κίνα,δηλαδή Μ1917 μετετραμμένα στα 7,92χ57,που ήταν το νέο ενιαίο διαμέτρημα και του Ε.Σ τότε.
    Μέχι να βρεθεί μία λύση σε αυτό,μεσολάβησε και ἡ γερμανική είσοδος σε Ρουμανία και Βουλγαρία,οπότε πλέον ήταν ευπρόσδεκτα οποιαδήποτε όπλα,αλλά με επαρκή,τουλάχιστον 1.000 φυσίγγια ανά όπλο.
    Οἱ εξελίξεις έτρεξαν ταχύτερα…

  25. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Για τις πολεμικές προετοιμασίες: σοβαρές ελλείψεις σε οπλισμό παρουσιάστηκαν σε όλες σχεδόν τις χώρες. O Β΄ΠΠ ήταν ένας πλήρους κλίμακας μακρόχρονος πόλεμος στη βιομηχανική εποχή και οι υλικές απαιτήσεις του ήταν τεράστιες. Από τη Γερμανία που σκούπισε όλα τα λάφυρα των αντιπάλων της μέχρι την Μ. Βρετανία που είχε μονίμως το ένα χέρι απλωμένο στις ΗΠΑ (στην Κρήτη μάλιστα είχε σοβαρές ελλείψεις σε όλων των ειδών τα όπλα). Αλλά εμάς μας «τρώει» ο Διχασμός.

    @evmeniskardianos: Για τα επιλεγέντα βιβλία αναφοράς: O σκοπός του παρόντος άρθρου δεν είναι η παρουσίαση της Μάχης της Κρήτης (αν και ασφαλώς δίνονται στοιχεία) αλλά κάτι ειδικότερο, η αποδόμηση των επιχειρημάτων του Ρίχτερ. Για τον σκοπό αυτό, η κύρια επιχειρηματολογία μου έχει στηριχθεί σε γεγονότα που αναφέρονται κυρίως σε δύο βιβλία τα οποία o ίδιος ο Ρίχτερ εξυμνεί στο βιβλιογραφικό του σημείωμα (σε αντίθεση με το βιβλίο του Clark) και έτσι τα στοιχεία τους είναι δύσκολο να αμφισβητήσει. Η αξιοποίηση λοιπόν βιβλιογραφίας πλήρως αποδεκτής από τον συγγραφέα που του ασκείται κριτική, εξυπηρετεί τον ειδικό σκοπό του παρόντος κειμένου.
    Τα βιβλία αυτά είναι κατ΄ αρχάς το βιβλίο του McD G. Stewart, ( Έκδοση 1966, ελλ. 1970) ο οποίος έλαβε o ίδιος μέρος την Μάχη της Κρήτης ως αξιωματικός υγειονομικού Ουαλικού Τάγματος και παρέχει πληρότητα αναφοράς σε πρωτογενείς πηγές, ορισμένες από τις οποίες μάλιστα δημοσιεύονται για πρώτη φορά. Το δεύτερο κύριο βιβλίο αναφοράς είναι του Antony Beevor που έχει εκτεταμένη αναφορά στον άγγλο πράκτορα Πέντλμπερυ στον οποίο επιμένει ο Ρίχτερ. Φυσικά χρησιμοποιήθηκε και η επίσημη «Η Μάχη της Κρήτης» της Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού καθώς και ορισμένα στοιχεία από βιβλιογραφία που θα αναφερθεί στο Β΄Μέρος.

    @Κ/Δ ΚΒ: Εύστοχη η αναφορά σου και στους Ιταλικούς βομβαρδισμούς. Για το ερώτημα αν τυχόν φταίει η μεταφράστρια του Ρίχτερ, η ευθύνη ανήκει κατ΄ αρχήν στον συγγραφέα που οφείλει ελέγχους -ειδικά στα σοβαρά θέματα- πριν το βιβλίο πάει στο τυπογραφείο. Επιπλέον, εγώ έχω την τελευταία έκδοση (Φεβρ. 2016) όπου ο συγγραφέας έχει προσθέσει μεν ένα δισέλιδο για να καταγγείλει τις διώξεις που δέχτηκε, αλλά καμιά άλλη διόρθωση.

  26. Ο/Η ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ λέει:

    ΑΧΕΡΩΝ
    Σχετικά με τα παραγγελθέντα μαχητικά ,νομίζω ότι είχε παραγγελθεί και αριθμός καταδιωκτικών Curtiss P-36 Hawk, αλλά και βομβαρδιστικών ,από ΗΠΑ. Από αυτά κάποια Ρ-36 έφτασαν στην Αφρική Μάρτιο του 1941 και χρησιμοποιήθηκαν από τους Άγγλους.

  27. Ο/Η .+- λέει:

    Καλημερα σας,

    Λυπαμαι πολυ. Δεν εχω στην κατοχη το συγκεκρημενο βιβλιο. Ουτε το εχω διαβασει. Δεν ειμαι σε θεση να σχολιασω συγκεκρημενα επι αυτου, και την ορθοτητα, ή μη, των αποψεων του συγγραφεα.

    Παρα ολα αυτα θα ηθελα το ιδιο να εκφρασω τα συγχαρητηρια προς τον Κλεανθη, για την πληροτητα του κειμενου, σχετικα με τις πληροφοριες που παρεχει για την συμμετοχη των Κρητικων σε αυτην και για τις δευκρηνισεις της εννοιας «ανταρτης» και «ατακτος».

    Θα ηθελα να προσθεσω καποια στοιχεια σχετικα με το 1940, που εχουν αναφερθει επανελειμενα καποιοι απο τους σχολιαστες.

    Τηλεγραφικα:
    – Σχετικα με την V ΜΠ. θα εμενε στο νησι το 1 Σντ Πζ με 1 μρ Ορειβ. Πυρ. συμφωνα με το σχεδιο «ΙΒ» (βλεπε Παπαγου, η προς πολεμο προπαρασκευη)
    – Η Μ. Βρετανια ειχε αξιολογησει την αμυνα μονο του κολπου της Σουδας. Γι αυτους ηταν απαραιτητη η παρουσια 1 ΤΞΠ των 3Τγ, παρακτιο και ΑΑ πυροβολικο, και 1 μρ gladiator.
    – Τα καταδιωκτικα απο τις ΗΠΑ ηταν P-40 WarHawk. (ΔΙΣ & διαφορες ξενες πηγες, επισημες και ανεπισημες)

    Στα εξοπλιστικα, γενικα, δεν ηταν και τα καλυτερα δυνατα, στις επιλογες και στους χρονους. Πολλα οπλα, ζητηθηκαν καθυστερημενα και με αμεση, ή βραχυπροθεσμη, παραδοση. Απλα, οταν τα σχεδιαζαν, δεν τα ειχαν «ζυγησει» σωστα.

    Η Μ. Βρετανια, απο τον ιουνιο του 1940, μετα την Δουνκεργη, μεχρι και τον ιανουαριο του 1941 δεν ηταν θεση να παραχωρησει παρα «ψιχουλα». Μολις τον ιανουαριο μπορεσε και αποδεσμευσε καποια οπλα και μεσα, πολλα απο τα οποια ηταν λαφυρα απο την επιτυχη operation compass. (Βλεπε ΔΙΣ)

    Τα «spit» τα κρατησαν ολα για τον εαυτο τους. Ειχαν τεραστιες αναγκες. Δεσμευσαν ολες τις παραγγελιες σε πελατες του εξωτερικου. Μονο η τουρκια προλαβε και παρελαβε 1 (ενα)! Αργοτερα την ιδια επιλογη εκαναν και για τα Hurricane.
    Η διαφοροποιηση με τα Βρετανικα, αφορουσε αποκλειστικα τα πολυβολα. Τα ελληνικα θα ειχαν τα Browning M1930 7,92mm κατασκευασμενα απο την FN του Βελγιου.

    @Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει: 22 Μαΐου 2016 στο 01:02

    «..Οι ελληνικές ανάγκες για υλικό τονίστηκαν και στις συνομιλίες του Παπάγου με τους Βρετανούς τον Μάρτιο του 1941 για τη σχεδίαση της άμυνας έναντι της γερμανικής επίθεσης. Οι ανάγκες αυτές τελικά δεν ικανοποιήθηκαν εκτός από έναν ελάχιστο αριθμό τυφεκίων-λαφύρων εκ Λιβύης και έτσι η Ελλάδα στον Πόλεμο δεν εξάντλησε τις ανθρώπινες εφεδρείες της…»

    Τωρα, εαν ο «αλλος» ειναι σχεδον «γυμνος» ή περιπου, και «πνιγεται» και στην Λιβυη, τι ειδους σχεδιασμος μπορει να σου «βγει», βραχυπροθεσμα;

    Εδω η Γιουγκοσλαβοι ειχαν ζητησει την παρουσια 4 Μχ ΜΠ και 1 ΤΘΜ, απο τους αγγλους την ιδια περιοδο, για αναπτυξη στην Δοϊρανη, διπλα στα συνορα, πραγμα ουτοπικο, για τις Βρετανικες δυνατοτητες της συγκεκρημενης χρονικης στιγμης. Τι να προσθεσεις;
    Ειμαστε σιγουροι, οτι τελικα ειχαν επαφη με την «πραγματικοτητα»;

    Με εκτιμηση
    .+-

  28. Ο/Η Κ/Δ ΚΒ λέει:

    Σε σχέση με τον σχεδιασμό για την V MΠ κατά το Σχέδιο Επιχειρήσεων ΙΒ άφηνε μέρος των δυνάμεών της στην Κρήτη, αλλά κατά το μετέπειτα ΙΒα αυτή προωθείτο ανατολικά Φλώρινας, ενώ κατά το ΙΒβ αυτή παρέμενε στο σύνολό της στην Κρήτη. Τελικά την 28η Οκτωβρίου 1940, διετάχθη η εκτέλεση του Σχεδίου Επιχειρήσεων ΙΒα.
    Όσον αφορά τα Spitfire υπήρχε σκέψη για εξοπλισμό τους και με πολυβόλα 13,2 mm.
    Τα αεροπλάνα από ΗΠΑ αρχικά αφορούσαν Wildcats, (που είχαν παραγγελθεί) όταν κρίθηκε αδύνατη η παράδοσή τους, προτάθηκαν P-40, αργότερα Ρ-36 και τελικά προωθήθηκαν Wildcats τα οποία όμως παραδόθηκαν στους Βρετανούς.

  29. Ο/Η ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ λέει:

    Καλησπέρα σας
    παρέλειψα να προσθέσω τα συγχαρητήρια στον ΚΛΕΑΝΘΗ για την, τεκμηριωμένη εξαιρετικά ,αντίκρουση των επιχειρημάτων του Ρίχτερ.
    Αν και ξεφεύγουμε από το θέμα ,αλλά είναι σχετικό με την συζήτηση για την στάση των Άγγλων στα ελληνικά αιτήματα για πολεμικό υλικό. Σε σύσκεψη του Πολεμικού Συμβουλίου την 2/11/1940,γράφει ο Τσώρτσιλ, έγινε η σκέψη »μήπως θα έπρεπε το πολεμικό υλικό που προοριζόταν για την Τουρκία , να κατευθυνθεί στην Ελλάδα ,τελικά όμως θεωρήθηκε πως η Τουρκία , μεσοπρόθεσμα, είχε μεγαλύτερη σπουδαιότητα». Κάπου έχω διαβάσει ότι το υλικό για την Τουρκία έφτανε τους 270.000 τόνους.
    Επομένως ούτε γυμνή ήταν η Αγγλία, ούτε πνιγόταν στην Λιβύη , ( όπου τον Δεκέμβριο 1940 κυρίευσε 280 πυροβόλα , 1000 φορτηγά αυτοκίνητα και συνέλαβε 30.000 Ιταλούς αιχμαλώτους), απλά σαν κοσμοκράτειρα , η Βρετανική Αυτοκρατορία , είχε άλλη οπτική.

  30. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ
    Τα αεροσκάφη που αναφέρεις ήταν Grumman Wildcat F4F3H,έφθασαν στην Μεσόγειο τον Μάρτιο του 1941,και δεσμεύθηκαν από τους Άγγλους,οἱ οποίοι τα χρησιμιποίησαν ως Martlet Mk1.
    Σύμφωνα με κάποια πηγή,παρηγγέλθησαν κι 60 Curtiss P-40,τα οποία βεβαίως δέν «πρόκαναν».
    @.+-
    Ἡ διαφορά ήταν τόσο στον οπλισμό,με πολυβόλα των 13,2 και 7,92,όσο και στους ασυρμάτους που θα ήταν της Telefunken,σχετικά είχε γραφεί και στην «Πτήση».
    Για τα υπόλοιπα που γράφεις,σχετικά με τις επιλογές και τους χρόνους,δέν υπάρχουν σοβαρές ενστάσεις,αλλά και χώρες πολύ ισχυρώτερες και πλουσιώτερες βρέθηκαν σε απελπιστική ένδεια με τις θυελλώδεις και γενικώς απροσδόκητες εξελίξεις λόγω των γερμανικών επιτυχιών.
    Ἄν και τα έχει ἤδη αναφέρει ὁ Κλεάνθης,θα προσθέσω λίγα ενδεικτικά πράγματα.
    Ἡ Γαλλία μέχρι το 1940 στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην βιομηχανία των ΗΠΑ,ἡ Αγγλία μετά την γαλλική κατάρρευση ακόμη περισσότερο,ἡ Γερμανία ἤδη όταν εισέβαλε στην Γαλλία είχε αξιοποιήσει στο έπακρο τα τσέχικα και πολωνικά λάφυρα,(δύο από τις οκτώ γερμανικές ΤΘΜ χρησιμοποιούσαν τσέχικα άρματα),ενώ μετά τον πακτωλό γαλλικών και αγγλικών λαφύρων,οϊ Γερμανοί αναγκάστηκαν να καταρτίσουν εμβριθέστατο κατάλογο αναγνωρίσεως και ονοματοδοσίας ξένου υλικού.
    Και στην Ρωσσία,οἱ Γερμανοί αξιοποίησαν ότι έπεφτε στα χέρια τους,και έφθασαν να παράγουν πυρομαχικά σοβιετικού διαμετρήματος για τα λάφυρα,μέρος των οποίων απετέλεσε οπλισμό του τείχους του Ατλαντικού.
    Και ακόμη και ἡ ΕΣΣΔ ανέσυρε ότι υπόλοιπα υπήρχαν στις αποθήκες από την συμμαχική βοήθεια του 1914-17 και τα λάφυρα της Αντάντ από την εκστρατεία στην Ουκρανία,μέχρι και τυφέκια Γκρά,πρίν αναχαιτιστούν οἱ Γερμανοί και εξασφαλιστούν επαρκή όπλα από Αγγλία και Αμερική,που κατέφθαναν ακόμη και το 1945.

  31. Ο/Η .+- λέει:

    @Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει: 25 Μαΐου 2016 στο 22:10
    Συμφωνω με την αποψη σου για την Γερμανικη τακτικη. Ο Γερμανικος στρατος, ηταν συνεχεια σε φαση ποσοτικης επεκτασης, ενω η βιομηχανια παραλληλα αδυνατουσε να καλυψει τις απαιτησεις. Αναγκαστηκά, στραφηκαν σε ετοιπαραδοτο υλικο για κλεισουν τις «τρυπες». Δεν αμφιβαλω οτι και αλλοι βρεθηκαν στην ιδα θεση. Δες τους αγγλους με τα πεδινα των 75χλς απο τις ΗΠΑ το καλοκαιρι του 1940, ή τους Σοβιετικους.
    θα διαφωνησω μονο στο σημειο σχετικα με την Γαλλια, οπου αναφερεις οτι «..Ἡ Γαλλία μέχρι το 1940 στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην βιομηχανία των ΗΠΑ..». Τα στοιχεια που εχω στα χερια μου, σχετικα με την συμμετοχη των ΗΠΑ στα εξοπλιστικα των Γαλλων, περιοριζονται στα αεροσκαφη της Αεροποριας και πουθενα αλλου. Κυριως καταδιωκτικα. Ο Γαλλικος στρατος ειχε καλυψει τις αναγκες του σχεδον αποκλειστικα απο την εγχωρια βιομηχανια. Ειχε ηδη δρομολογηθει η καλυψη σε οσες ποσοτικες ελλειψεις. Τους προλαβε η Γερμανια. Μονο η Αγγλια ειχε συμφωνησει να παραδοσει βαρεα ΑΑ, σε ανταλλαγη με γαλλικα αντιαρματικα.
    Οι πληροφοριες που εχω για τα «Spit», ειναι καθως φαινεται, διαφορετικη.

    @Ο/Η ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ λέει: 25 Μαΐου 2016 στο 22:05
    Θα μου επιτρεψετε να μην συμμερηστω την αποψη σας. Η «τουρκικη μεταβλητη» την συγκεκρημενη χρονικη περιοδο, εξακολουθει να παραμενει αγνωστη για παρα πολλες πτυχες της. Πιστευω, οτι οι αναφορες σας για την εξαιρετικα μεγαλη ποσοτητα υλικου, δεν αφορουν μια συγκεκρημενη περιοδο, αλλα, μαλλον, το συνολικο αποθεμα που δοθηκε απο το 1939 τουλαχιστον, αν οχι και λιγο νωρητερα (απο ποτε; παραμενει αγνωστο), εως τουλαχιστον το τελος του Β’ΠΠ. Βεβαια, ενα τετοιο μεγεθος, δεν νομιζω οτι αφορα μονο πολεμικο υλικο, αλλα μαλλον και αλλα ειδη, που απλα ειχαν ενσωματωθει στην συμφωνια που ηπηρξε.
    Τωρα η εκφραση, «γυμνη» για την Αγγλια, ισως να την θεωρησετε υπερβολικη, αλλα, θα ηθελα να σας υπενθημησω, οτι αφορα μια συγκεκρημενη χρονικη περιοδο που ξεκιναει με την αποχωρηση του BEF απο το μετωπο τη ηπειρωτικης Ευρωπης, αφηνοντας πισω του, σχεδον το συνολο του βαρεος υλικου που διεθετε. Επεστρεψαν πισω μονο με τα ρουχα τους(!) και παρα πολυ λιγα πολεμικα μεσα που προλαβαν και εσωσαν. Εχετε υποψη, οτι εκτος απο το BEF, οι μονες μαχιμες μοναδες επιπεδου μεραρχιας που διεθετε η Μ. Βρετανια τον ιουνιο του 1940, ηταν το ισοδυναμο μιας μοναδικης μεραρχια στην Αιγυπτο, τα λιγα στρατευματα που πολεμουσαν τις Ιταλικες δυναμεις στο «Κερας» της Αφρικης, οι τοπικες φρουρες (λιγα ΤγΠ) σκορπιες ανα τον κοσμο και για τον «φοβο των ιουδαιων» (ιαπωνια), και αλλες 4 με 5 περιπου, ανεπαρκεις απο αποψη υλικου, προσωπικου και επιπεδου εκπαιδευσης αναλογους σχηματισμους στην μητροπολιτικη Αγγλια. Απο αυτες, απο τα γνωστα στοιχεια, μολις οι 3 μπορουσαν να θεωρηθουν οτι ειχαν πολεμικα μεσα για την εμπολεμη συμμετοχη τους, παρα τις ελλειψεις τους, ενω οι υπολοιπες μοναδες ηταν απλως «εμπεδα» για την εκπαιδευση. ΟΙ πρωην αποικιες, δεν ειχαν ακομη οργανωθει για την αποστολη στρατευματων, ουτε η Ινδια. Οι ANZAC θα εμφανηστουν στο προσκηνιο λιγους μηνες αργοτερα, στην Αιγυπτο. Σε αυτους βασηστηκαν για το εκστρατευτικο σωμα για την Ελλαδα τον μαρτιο του 1941. Δεν υπηρχαν ακομη αλλα υπολογησημα διαθεσημα στρατευματα, περα απο εκεινα που πολεμουσαν ακομη στο «κερας» της αφρικης τις Ιταλικες δυναμεις. Τωρα, απο εκεινη την δραματικη στιγμη του ιουνιου του 1940, για τους Αγγλους, μεχρι τον Ιανουαριο του 1941, υπηρξαν μια σειρα απο τεραστιες αλλαγες, τοσο στην μητροπολιτικη χωρα οσο και στην μεση ανατολη. Αλλα στο ενδιαμεσο διαστημα, ειναι σιγουρο, οτι δεν μπορουμε να αναφερομαστε για ελλειψεις που επετρεπαν το ιδιο την επιτυχη αντιμετωπιση της απειλης των δυναμεων του Αξονα, σε αυτα τα δυο θεατρα επιχειρησεων. Ειδικα ο φοβος μιας Γερμανικης αποβασης απο τον ιουνιο του 1940, μεχρι και την ελευση του χειμωνα στο νησι, δεν θεωρουνταν κατι το ακατορθωτο. Ειναι σιγουρο, οτι πρωτος στοχος των Αγγλων ηταν να λυσουν πρωτα τα δικα τους τεραστια προβληματα, και κατοπιν να ενδιαφερθουν για τους «λοιπούς».
    Τωρα το δεκεμβριο του 1940, ειμαστε ηδη σε μια διαφορετικη φαση, που μπορουμε να πουμε οτι η «κριση» των εξοπλισμων για τους Αγγλους ειναι προς την «δυση» της. Τα ιταλικα λαφυρα, σε μεγαλο βαθμο, οπως, μαλλον, γνωριζετε, κατεληξαν στην Ελλαδα. Η αιτια για αυτην την επιλογη, ηταν κυριως η συμβατοτητα μετο υλικο σε χρηση απο τον ΕΣ, η ευκολια μεταφορας τους απο την αιγυπτο προς τον πειραια, σε αντιθεση με την αποστολη υλικου απο την Μ. Βρετανια διαμεσου ολοκληρης της μεσογειου ή ακομη χειροτερο απο τον περιπλου της αφρικης (ΔΙΣ).
    Δεν εχω προσωπικη γνωση της αναφορας σας για το συμβουλιο της 2/11/1940 και το σχολιο του Τσωτσιλ. Επιφυλασσομαι επι αυτου, χωρις να θελω να σας αμφισβητησω. Τελικα, οπως ειναι γνωστο το ιδιο δοθηκαν σημαντικες ποσοτητες πολεμικου υλικου. Η ατυχια της Ελαλδας, ηταν οτι μεγαλο μερος αυτου του υλικου παρεμεινε στα χερια τους εξαιτιας τη πτωσης της Ελλαδας (ΔΙΣ). Εαν η εξελιξη των γεγονοτων δεν ηταν η ιδια, και δεν ειχε υπαρξει η γερμανικη εισβολη ισως ειχαν προλαβει να τα αποκτησουν και να αξιοποιηθουν απο τον ΕΣ. Ενα ακομη «what if» που μπορει να προστεθει στην ατελειωτη σειρα.

    @ Ο/Η Κ/Δ ΚΒ λέει: 25 Μαΐου 2016 στο 21:27
    Σχετικα με την «Κρητικη» μεραρχια συμφωνω. Τελικα επελεξαν να την μετακινησουν αυτουσια και να βασιτουν αποκλειστικα στους Αγλλους για την αμυνα του νησιου.
    Τωρα, σχετικα με τα καταδιωκτικα, εχω διαβασει οτι αποτελεσε μια περιπτωση με πολυ «μπερδεμα» και παμπολη γραφειοκρατια, των ΗΠΑ!
    Τα Wildcats, απο εκεινα που διαβασα «εσκασαν» απο το πουθενα, τελευταια. Πριν ηθελαν τα P-40 ενω απερρηψαν τα Ρ-36.

    .+-

  32. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @.+-
    Όντως ἡ Γαλλία είναι ιδιαίτερη περίπτωση,καθώς ζήτησε κυρίως αεροπορικό υλικό,αλλά αυτό έχει την εξήγηση του.
    Ἡ Γαλλία ενδιαφερόταν κυρίως για το χερσαίο και το αεροπορικό σκέλος αντιμετωπίσεως της Γερμανίας,καθώς στην θάλασσα ἡ Βρεττανία ήταν πανίσχυρη,αλλά και ὁ γαλλικός στόλος κρίθηκε επαρκής σε ισχύ,οπότε συνδυαστικώς Αγγλία και Γαλλία ήταν «εξασφαλισμένες».
    Στο χερσαίο σκέλος,τώρα υπήρχε σωρευμένο υλικό,έστω και ἄν μέρος του ήταν απηρχαιωμένο,και,τέλος,ἡ Μαζινό έδινε μία αίσθηση ασφαλείας.
    Επιπλέον,ἡ γαλλική αεροπορική βιομηχανία αδυνατούσε να ανταπεξέλθει στα χρονοδιαγράμματα,π.χ για τα Bloch MB-151 δέν είχαν διαθέσιμους αρκετούς έλικες.
    Το γεγονός είναι,ότι απλώς ἡ Γαλλία δέν μπορούσε να βασισθεί αποκλειστικώς στις εθνικές της παραγωγικές δυνατότητες,κι αναζήτησε την αναπλήρωση από αυτές των ΗΠΑ.

  33. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    @ +-

    Η αναφορά στο συμβούλιο της 2/11/1940 , περιέχεται στο βιβλίο του Ρίχτερ » Η ΙΤΑΛΟ-ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗς ΕΛΛΑΔΟΣ»,( σελ. 220) και είναι από τα απομνημονεύματα του Τσώρτσιλ της γερμανικής έκδοσης.
    Θα συμφωνήσω μαζί σας ότι η ποσότητα των εφοδίων για την Τουρκία , αφορά το σύνολο της εγκεκριμένης, ωστόσο είναι ,νομίζω, σίγουρο ότι εν μέσω της τιτάνιας προσπάθειας της Ελλάδος για την απόκρουση της Ιταλικής εισβολής και των εναγωνίων εκκλήσεων για βοήθεια , υλικό που ήταν πολύτιμο ,ή και κρίσιμο, συνέχιζε να παραδίδεται στην Τουρκία.

    @ΑΧΕΡΩΝ

    Ευχαριστώ για την διευκρίνιση σχετικά με τα καταδιωκτικά. Δεν ήξερα ότι ήταν τόσο μεγάλος ο αριθμός τους. Υπάρχει φωτογραφία των Wildcats σε αφρικανικό αεροδρόμιο ,με ελληνικά εθνόσημα.

  34. Ο/Η .+- λέει:

    @ Ο/Η Ανώνυμος λέει: 26 Μαΐου 2016 στο 09:23

    «…νομίζω, σίγουρο ότι εν μέσω της τιτάνιας προσπάθειας της Ελλάδος για την απόκρουση της Ιταλικής εισβολής και των εναγωνίων εκκλήσεων για βοήθεια , υλικό που ήταν πολύτιμο ,ή και κρίσιμο, συνέχιζε να παραδίδεται στην Τουρκία…»

    Η φινλανδια για παραδειγμα, το χειμωνα του 1939-40 εναντια τοτε στους Σοβιετικους, ειχε αντιμετωπισει και αυτη παραπλησια προβληματα, παρα την προσπαθεια που εκαναν οι αγγλογαλλοι για να την τροφοδοτησουν με πολεμικο υλικο.
    Για να πουμε και του «στραβου» το δικηο, ανοιγετε και ενα τεραστιο θεμα σχετικα με την ορθοτητα των επιλογων της εξοπλιστικης πολιτικης της προηγουμενης ειρηνικης περιοδου απο πλευρας Ι. Μεταξα και Α. Παπαγου. Εαν ξαφνικα η Ελλαδα, εψαχνε απεγνωσμενα, ή περιπου, για πολεμικο υλικο, αυτο σημαινει οτι οι προπολεμικες προετοιμασιες δεν ηταν προς την σωστη κατευθυνση. Οπως και να το κανουμε, η ιδια η ΔΙΣ στα βιβλια της αποδεχεται τις σημαντικες ελειψεις της προπολεμικης παρασκευης. Ακομη και εαν δεν υπηρχε η περιπτωση της διετιας 1939-40 με τις αρνησεις παραδοσεων απο τους προμηθευτες, οι παραδοσεις υλίκου, θα γινονταν μετα απο 12 μηνες τουλαχιστον απο την υπογραφη της συμβασης. Σε οτι αφορα τους προμηθευτες απο Γαλλια και Αγγλια, αυτο θα σημαινε οτι οι παραδοσεις προς την ελλαδα το ιδιο θα διακοπτονταν, περιπου, απο τον απριλιο του 1940 και μετα εξαιτιας της εξελιξης των γεγονοτων, αν οχι και νωρητερα.
    Τωρα η Τουρκια, ειδε και αυτη τις δικες της περικοπες. Το παραδειγμα των spitfire, απο τα οποια ειχε παραγγειλει 60 και παρελαβε μολις 1, ειναι απλα ενδεικτικο, οτι και αυτη μαλλον επεσε σε αυτην την περιπτωση. Εξακολουθω να μην γνωριζω, τελικα, ποιο ηταν το ποιον και οι ποσοτητες που παρελαβαν την επημαχη περιοδο. Μαλλον, λιγα, εως πολυ λιγα. Σιγουρα αργοτερα, οταν η κατασταση σταθεροποιηθηκε στα διαφορα μετωπα των επιχειρησεων η Μ. Βρετανια, μπορεσε και ανταποκριθηκε περισσοτερο στα τουρκικα αιτηματα. Μονο που τοτε η ελλαδα ηταν ηδη υπο την κατοχη των γερμανικων δυναμεων.
    Δεν γνωριζω εαν εχετε παρατηρησει το «timing» της ροης των γεγονοτων στα διαφορα θεατρα των επιχειρησεων και κατα ποσο τα γεγονοτα στο ενα θεατρο μπορουσαν να ειχαν επηρεασει, ακομη και καταλυτικα τις εξελιξεις στο αλλο.

    .+-

  35. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    http://defenceline.gr/index.php/news/item/3761-rixter
    To κατά πόσο έπρεπε να πραγματοποιηθεί αυτός ὁ κύκλος,ανακήρυξη-αμφισβήτηση-ανάκληση επιτιμίας,καθώς και το κατά πόσο βάλαμε μυαλό,είναι ένα θέμα προς συζήτηση…

  36. «[1] Για την ακρίβεια, ο Ρίχτερ κάνει αρχικά δύο αναφορές σε «ατάκτους» (σελ. 396 και 402), κι εν συνεχεία, μαγικά, και χωρίς καμία άλλα εξήγηση, οι αναφορές συνεχίζονται σε αντάρτες και ανταρτοπόλεμο.»

    Δεν ισχύει.

    Στο πρωτότυπο υπάρχουν όχι 2, αλλά 55 αναφορές σε ατάκτους (Irregulären), συν μία σε υποσημείωση, που καλύπτουν όλο το πλάτος του βιβλίου, από τον πρόλογο μέχρι την τελευταία αμέσως πριν το υποκεφάλαιο «Αξιολογήσεις και συνέπειες» πριν τον Επίλογο. Δεν έχω συγκρίνει με την μετάφραση, για να δω πώς αποδίδονται μία προς μία.

    Συγκριτικά, ο όρος Partisanen χρησιμοποιείται 25, δηλαδή λιγώτερες από τις μισές, οι περισσότερες εκ των οποίων, όσο είδα διαγώνια, είναι σωστές (και άσχετες με το θέμα μας), π.χ. προετοιμασία μελλοντικών ανταρτικών ομάδων από το ΣΟΕ, αντάρτες του Ντράζα Μιχαήλοβιτς, ο Ψυχουντάκης έγινε διάσημος αντάρτης κλπ.

    Πράγματι ο Ρίχτερ εκφράστηκε κατά τόπους ελαστικά (αμάρτημα στο οποίο υπέπεσε στο ακροατήριο και ο Παραγιουδάκης ας πούμε), αναμιγνύοντας ατάκτους και αντάρτες ή θεωρώντας την Μάχη της Κρήτης απαρχή του ανταρτοπολέμου, όμως αυτή η κατηγορία σου, Κλεάνθη, ερείδεται καθαρά επί εσφαλμένης προϋποθέσεως.

  37. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Φίλε Αθανάσιε,

    Όπως γράφω στην εισαγωγή, το κείμενο ασχολείται με την ελληνική έκδοση του βιβλίου με τίτλο «Η Μάχη της Κρήτης» (Γκοβόστης, 2016, ανατύπωση της αρχικής του 2011), αφού αυτή απευθύνεται στο ελληνικό κοινό. Σε αυτή την έκδοση λοιπόν που ενδιαφέρει τους αναγνώστες μας, ο συγγραφέας αναφέρεται τους Κρήτες ατάκτους, έστω τους περισσότερους, με τον όρο «αντάρτης». Το λέει εμφατικά στον τίτλο του μόνου σχετικού κεφαλαίου «Η ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΡΤΟΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ», τίτλος που επαναλαμβάνεται και σε όλες τις σελίδες του κεφαλαίου. Στην συνέχεια το αναλύει ξεχωριστά στην εισαγωγή αυτού του κεφαλαίου, όπου συγκρίνει άμεσα την δράση των κρητικών με την «αντίσταση» όπως λέει στην ηπειρωτική Ελλάδα από το 1942 και τον ανταρτοπόλεμο στην Σερβία από το φθινόπωρο του 1941, χωρίς καμιά μνεία των διαφορών. Το δηλώνει και πάλι στο κρίσιμο υποκεφάλαιο «Οι αντάρτες και το δίκαιο του πολέμου», ενώ γενικά σε όλο αυτό το κεφάλαιο ο όρος «αντάρτης» έχει κυρίαρχη θέση. Και τέλος στο επίσης κρίσιμο κεφάλαιο «ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ», στο σχετικό κομμάτι με τίτλο -φυσικά- «Ο ανταρτοπόλεμος», κομμάτι όπου και συνοψίζεται η τελική θέση του συγγραφέα, χρησιμοποιείται μόνο ο όρος «αντάρτης» και «ανταρτοπόλεμος» και ούτε μια φορά η έννοια του ατάκτου.

    Η άμεση σύγκριση που κάνει με την αντίσταση στην κατοχική Ελλάδα και Σερβία χωρίς να πει κάτι για τις διαφορές, δείχνει ότι το εννοεί και δεν είναι λάθος μετάφραση. Σε κάθε περίπτωση πάντως, για τους λόγους που εξήγησα παραπάνω, αυτή την εντύπωση αποκομίζει ο Έλληνας αναγνώστης από το βιβλίο και η θέση αυτή του Ρίχτερ είναι λανθασμένη.

  38. Φίλε Κλέανθη,

    σεβαστό ότι βασίστηκες στην ελληνική έκδοση του βιβλίου, πού αλλού άλλωστε να βασιστής; Τυχαίνει όμως να έχω το γερμανικό πρωτότυπο πδφ και να ξέρω γερμανικά, οπότε μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για το τι έγραψε ο Ρίχτερ στο θέμα αυτό και να αφήσουμε κατά μέρος τι νομίζει ο χ ή ο ψ ότι έγραψε (ή ακόμη χειρότερα, τι τον θέλει να έχη γράψη…).

    Άρα, αυτό δεν ισχύει:

    «ο συγγραφέας αναφέρεται τους Κρήτες ατάκτους, έστω τους περισσότερους, με τον όρο «αντάρτης».»

    Το απέδειξα μετρώντας τις αναφορές μία προς μία. Προσθέτω ότι πολλές από τις 25 εμφανίσεις της λέξης Partisanen είναι σε σύνθετα, όπως Partisanenkrieg, όπου θα ήταν στραμπουληγμένο γλωσσικά και αδόκιμο ένα σύνθετο του τύπου Irregulaerenkrieg.

    Μπορεί ο Ρίχτερ να μην ψιλολόγησε την μετάφραση, γιατί με τις περιωρισμένες μαντικές του ικανότητες δεν προέβλεψε ότι ένας Αυγενάκης και ένας Ξενάκης θα του απηύθυναν το κρητολεοντικό τους κατηγορώ. Αλλά ευθύνεται για όσα έγραψε στο πρωτύτυπο και όχι στην μετάφραση. Αυτά είναι αυτονόητα πράγματα.

    «Το λέει εμφατικά στον τίτλο του μόνου σχετικού κεφαλαίου «Η ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΡΤΟΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ»»

    Σχετικά με το κεφάλαιο αυτό, κάνω τις εξής σκέψεις: συμφωνούμε ότι ο χαρακτηρισμός «αντάρτης» δεν ακριβολογεί. Νομίζω ότι συμφωνούμε όμως επίσης ότι δεν είναι και άσχετος, αλλά έρχεται εύκολα στο στόμα. Ο όρος «άτακτος» (που δεν υπάρχει καν στην ελληνική μετάφραση της σύμβασης της Χάγης) έχει κάπως μειωτική χροιά (στα Γερμανικά μάλιστα ακόμη πιο πολύ, γιατί παραπέμπει ευθέως στους παράνομους francs-tireurs, ενώ σε εμάς έχει τουλάχιστον μια γεύση από κλεφταρματολούς), ενώ ο αντάρτης έχει σαφώς θετικές συμπαραδηλώσεις στα ελληνικά.

    Επί της ουσίας, διαφωνεί κανείς ότι το ίδιο πατριωτικό φρόνημα διείπε τόσο τους ατάκτους του Μαΐου 41, όσο και τους αντάρτες της Κατοχής; Από πού κι ως πού είναι σωστό ένας ιστορικός να τα διαχωρίση ως φαινόμενα; Εκείνος που θα ισχυριστή ότι το αντάρτικο της Κατοχής στην Κρήτη έχει τις ρίζες του στους ατάκτους του 41 (πράγμα σε όλους μας προφανές) διατυπώνει ένα ισχυρισμό καθ’ οιονδήποτε τρόπο μειωτικό για τους μεν ή τους δε; Πού είναι το λάθος αν με αυτήν την έννοια ο Ρίχτερ συνδέει τα δύο φαινόμενα; Γιατί εγώ αυτό καταλαβαίνω.

    «χρησιμοποιείται μόνο ο όρος «αντάρτης» και «ανταρτοπόλεμος» και ούτε μια φορά η έννοια του ατάκτου.»

    Μα πάλι διαβάζεις την μετάφραση! Πού το ξέρεις ότι δεν έγραψε «άτακτοι»; Σου ξαναλέω, η τελευταία εμφάνιση της λέξης Irregulaeren είναι λίγες σελίδες πριν τον επίλογο. Συνολικά 55+1 φορές!

    Αν έχης όρεξη, να σου στείλω το πδφ και να συγκρίνης πρωτότυπο και μετάφραση σημείο προς σημείο. Προφανώς η μεταφράστρια απέδωσε πολλά (όχι όλα) Irregulaeren με τον όρο «αντάρτες», που είναι πιο βολικό στα ελληνικά (ο ίδιος ο Ρίχτερ δεν χρησιμοποιεί πουθενά το). Δεν ήταν και προς θάνατον, μέχρι που μας προέκυψαν οι Αυγενάκης ετ αλ.

    «αυτή την εντύπωση αποκομίζει ο Έλληνας αναγνώστης από το βιβλίο και η θέση αυτή του Ρίχτερ είναι λανθασμένη.»

    Λανθασμένη είναι η θέση που αποκομίζει ο Έλληνας αναγνώστης περί της θέσης του Ρίχτερ. Πράγματα εντελώς διαφορετικά.

    Θεωρώ ότι μια σχετική προσθήκη στο σημείο 2 του άρθρου σου είναι επιβεβλημένη, για να ανακλά τα πραγματικά περιστατικά. Οι αξιολογήσεις είναι ελεύθερες, αλλά τα γεγονότα, καθότι πεισματάρικα, μας δεσμεύουν όλους μας.

  39. Διόρθωση: ο ίδιος ο Ρίχτερ δεν χρησιμοποιεί πουθενά το Antarten, παρά μόνο το Partisanen.

  40. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    Κύριε Αναγνωστόπουλε,πρίν χαθούμε στην μετάφραση,έχω κάποιες ερωτήσεις,στις οποίες ἄν θέλετε απαντάτε.
    Σας ενόχλησε ότι «ένας Αυγενάκης και ένας Ξενάκης θα του απηύθυναν (του Ρίχτερ) το κρητολεοντικό τους κατηγορώ;»
    Προσιδιάζουν περισσότερο στο αξιακό σας σύστημα οἱ τευτονολεόντιοι μετακλαυθμηρισμοί για το χιλιόχρονο ράϊχ από τον φουκαρά τον καλοπροαίρετο Ρίχτερ,και την πτωχή,πλήν τιμία Βερμαχτ;
    Και εάν ἡ ακριβής καταμέτρηση των όρων και ἡ δοκιμώτερη (κατά την άποψη σας) μετάφραση απενοχοποιούν τον Ρίχτερ,ποιά είναι ἡ άποψη σας επί της ουσίας,που δέν είναι βέβαια ἡ αντιμετώπιση του Ρίχτερ,αλλά το ζητήμα της υπαιτιότητος;(Schuldfrage)
    Ἄς μιλήσουμε για την Κάνδανο,κύριε Αναγνωστόπουλε…
    Για αρχή.

  41. Παραδειγμάτων συνέχεια, τώρα που έχω και τα δύο κείμενα μπροστά μου:

    Επισημαίνεις αυτήν την φράση, Κλεάνθη, σελ. 439:

    «Οι αντάρτες είχαν ελάχιστο οπλισμό και λίγες φορές ενεπλάκησαν σε κανονικές μάχες. Οι περισσότεροι από αυτούς, οι «ελεύθεροι σκοπευτές» όπως αποκαλούνταν»

    Το γερμανικό πρωτότυπο έχει, σελ. 284:

    «Da die *Irregulären* kaum bewaffnet waren, kam es nur vereinzelt zu regelrechten Gefechten.
    Da die meisten der “Heckenschützen”, wie sie bezeichnet wurden, schlecht bewaffnet waren,
    wichen sie direkten Kämpfen mit kampffähigen Fallschirmjägern aus und hielten sich statt
    dessen an Versprengte und hinterher an Hilflose und Verwundete, und danach schändeten sie
    die Leichen.»

    Βλέπεις λοιπόν ότι σε ένα σημείο, το οποίο θεωρείς μάλιστα πολύ σημαντικό, οι άτακτοι του πρωτοτύπου έχουν αποδοθή ως αντάρτες.

    «τέλος στο επίσης κρίσιμο κεφάλαιο «ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ», στο σχετικό κομμάτι με τίτλο -φυσικά- «Ο ανταρτοπόλεμος», κομμάτι όπου και συνοψίζεται η τελική θέση του συγγραφέα, χρησιμοποιείται μόνο ο όρος «αντάρτης» και «ανταρτοπόλεμος» και ούτε μια φορά η έννοια του ατάκτου.»

    Αυτό το κομμάτι είναι όλο κι όλο μισή σελίδα, οπότε σου το παραθέτω ολόκληρο:

    Der Partisanenkrieg

    Neben diesem “ritterlichen” Krieg, bei dem die Gegner weitgehend die Regeln der Haager Landkriegsordnung und der Genfer Konvention einhielten, gab es einen zweiten Krieg im Schatten, den der kretischen *Irregulären*, bei dem die Kriegsregeln keine Gültigkeit hatten. Er war von SOE-Offizieren, allen voran von John Pendlebury, seit Juni 1940 sorgfältig vorbereitet worden. Pendlebury und seine Kollegen nahmen die Missachtung des Kriegsrechtes billigend in Kauf. Da die *Irregulären* kaum bewaffnet waren, kam es nur vereinzelt zu regelrechten Gefechten. Da die meisten der *“Heckenschützen”*, wie sie bezeichnet wurden, schlecht bewaffnet waren, wichen sie direkten Kämpfen mit kampffähigen Fallschirmjägern aus und hielten sich statt dessen an Versprengte und hinterher an Hilflose und Verwundete, und danach schändeten sie die Leichen.

    Auf der deutschen Seite reagierte man mit der Androhung von Repressalien (Ringel-Befehl), aber selbst als das Ausmaß der Ausschreitungen bekannt wurde, zögerte man, Repressalien in
    großem Maßstab anzuwenden, wie der Student-Befehl zeigt. Es kam zu einzelnen Vergeltungsaktionen, aber diese blieben weit hinter dem zurück, was zu befürchten gewesen wäre. Offensichtlichzögerte man in der deutschen Führung zu diesem Zeitpunkt noch, das Tor zur Hölle des Partisanenkriegs zu durchschreiten. Die Repressalien sollten eher die eigene Truppe beruhigen und sie von eigenen Racheaktionen abhalten, als die kretischen *Partisanen* in Schrecken versetzen.

    Damit ist die Schlacht um Kreta einerseits der letzte “saubere” Feldzug des Zweiten Weltkrieges, aber zugleich der Beginn der “schmutzigen” Kriegführung, die durch Partisanenüberfälle und Repressalien geprägt ist.

    Όπως βλέπεις, ο Ρίχτερ περιγράφει τους Κρητικούς ως ατάκτους 2 φορές, ως ελεύθερους σκοπευτές 1 (υποτιμητικός στα γερμανικά ο όρος, είναι ο επίσημος όρος της Βέρμαχτ) και ως αντάρτες άλλη 1 (στην τελευταία αναφορά, αφού τους έχει προσδιορίσει δηλαδή ήδη δύο φορές ως ατάκτους, οπότε μπορεί κάλλιστα να το κάνη χάριν εναλλαγής του ύφους του). Χρησιμοποιεί επίσης δύο φορές το σύνθετο ανταρτοπόλεμος, προφανώς για λόγους γλωσσικούς πιο πολύ, καθώς μόνο το Partisanenkrieg είναι δόκιμος όρος.

    Συνεπώς, η γεγονοτική βάση στην οποία στηρίχθηκες («χρησιμοποιείται μόνο ο όρος «αντάρτης» και «ανταρτοπόλεμος» και ούτε μια φορά η έννοια του ατάκτου») είναι πολύ απλά λάθος. Όπως σου είχα επισημάνει.

  42. Ο/Η Λαρισαίος λέει:

    @Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος. Εντάξει, το καταλάβαμε. Ο Richter αποκαλεί τους Κρητικούς «ατάκτους» και όχι «αντάρτες». Η χρήση του όρου στην ελληνική έκδοση είναι (μάλλον εσφαλμένη) επιλογή του μεταφραστή. Ο Κλεάνθης οφείλει να ανακαλέσει, να διορθώσει το κείμενο, σε περίπτωση δε που το αμελήσει να εμφανιστεί την επομένη με τον κηδεμόνα του στο γραφείο του Βελισάριου. Να μου επιτρέψεις όμως μερικές παρατηρήσεις:

    1). Ο Ρίχτερ δεν είναι υποχρεωμένος να έχει μαντικές ικανότητες για να προβλέψει την αντίδραση στο βιβλίο του. Απλή λογική αρκεί. Και το γεγονός ότι η αντίδραση προέρχεται από ανθρώπους που το επώνυμό τους λήγει σε -άκης δεν την κάνει ούτε αστεία ούτε ανάξια λόγου. Εδώ που τα λέμε είναι τυχερός, αν είχε γράψει τέτοια πράγματα για το Ολοκαύτωμα θα τον είχαν μπουζουριάσει κατευθείαν, όπως έκαναν με το συνάδελφό του David Irving στην Αυστρία.

    2). Ο Ρίχτερ φέρει ευθύνη για τη μετάφραση του βιβλίου του στα Ελληνικά. Θεωρώ αυτονόητο ότι ένας ιστορικός που γράφει για γεγονότα που διαδραματίζονται στην Ελλάδα του 20ου αιώνα έχει τουλάχιστον την ευχέρεια να διαβάσει κείμενα στη Νέα Ελληνική. Αν δεν την έχει κακώς γράφει, γιατί δεν είναι σε θέση να συγκρίνει πρωταρχικές πηγές (Primärquellen) και σημαντικότατη βιβλιογραφία που παραμένει αμετάφραστη σε άλλες γλώσσες, (π.χ. τις εκδόσεις της ΔΙΣ).

    3). Σε ευχαριστώ που δημοσίευσες το απόσπασμα από τον επίλογο. Έτσι μπόρεσα να πεισθώ και ιδίοις όμμασι για το πόσο κακός ιστορικός είναι ο Ρίχτερ. Τα συμπεράσματά του δεν αντέχουν σε κριτική. Προσπαθεί πραγματικά να αποδείξει ότι αν δεν ήταν οι αγγλικές μυστικές υπηρεσίες οι Κρητικοί δε θα συμμετείχαν στη Μάχη της Κρήτης, τη στιγμή που όλα τα βιβλία για τον Β’ΠΠ λένε το αντίθετο, ότι οι Κρητικοί από μόνοι τους ζητούσαν όπλα για να πολεμήσουν. Και γράφει πραγματικές ανοησίες, για ιπποτισμό στο πεδίο της μάχης μέχρι το Μάιο του 1941, λες και δεν είχαν προηγηθεί η εισβολή στην Πολωνία, η ισοπέδωση του Ρότερνταμ και χίλια δυό άλλα. Η θέση του έχει τόσα λογικά σφάλματα που αν είχε τολμήσει να γράψει τέτοια πράγματα σα φοιτητής στη σχολή μου ο καθηγητής μας, ο μέγας Franke ( https://de.wikipedia.org/wiki/Peter_Robert_Franke )
    θα τον είχε σκίσει. Καλά του κάνανε και του πήρανε τον τιμητικό τίτλο, ο άνθρωπος είναι ανεπαρκέστατος ιστορικός.

    Κώστας Ζαγγογιάννης
    Magister Artium der Klassischen Archäologie und Alten Geschichte
    Universität des Saarlandes

  43. Ο/Η npo λέει:

    Παιδιά , κατα την γνώμη μου, πολύ καλά κάνει ο φίλος Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος και επισημαίνει όσα επισημαίνει. δλδ την διαφορά μετάφρασης πρωτότυπου όσον αφορα στο σημείο (2) του Κλεάνθη.

    Όσο πιο ακριβής και πλήρης η κριτική, δεν ακυρώνεται, απλά γίνεται καλύτερη.

  44. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Για το ελληνικό κοινό που μας ενδιαφέρει εδώ, οι θέσεις του Ρίχτερ είναι προφανώς αυτές που διατυπώνονται στο ελληνικό βιβλίο. Με αυτό απευθύνθηκε στους Έλληνες αναγνώστες, αυτό διαβάστηκε στην Ελλάδα και κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία και γι΄ αυτό το λόγο η Ελληνική έκδοση κρίνεται εδώ. Ουσιώδη λάθη ή/και σύγχυση όρων δεν θα ΄πρεπε να υπάρχουν σε επιστημονική εργασία, ειδικά στην Ελληνική έκδοση όπου βαρειές κατηγορίες εκτοξεύονται από τον συγγραφέα εναντίον μέρους του πληθυσμού που στην Ελλάδα τιμάται. Η Ελληνική έκδοση λοιπόν έπρεπε να τύχει ακόμα μεγαλύτερης προσοχής στην διατύπωση γιατί αντιδράσεις ήταν απολύτως αναμενόμενες.

    Ακόμα και έτσι ο Ρίχτερ που -σημειωτέον- έχει εμπειρία στις εκδόσεις στη Ελληνική, είχε την ευκαιρία να επαναδιατυπώσει στην νέα έκδοση του 2016. Δεν το έκανε και πάλι, παρά το γεγονός ότι η αρχική έκδοση του βιβλίου του σχολιάστηκε και κρίθηκε έντονα. Αναπάντητο επίσης παραμένει το γιατί τότε συγχέει (στην εισαγωγή του κεφ. ΄΄ΑΝΤΑΡΤΟΠΟΛΕΜΟΣ΄΄) την αντίσταση στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Σερβία και ηπειρωτική Ελλάδα, με την συμμετοχή Κρητών πολιτών στην Μάχη της Κρήτης.

    Οι όροι ΄΄άτακτος΄΄ ή ΄΄αντάρτης΄΄ είναι ουσιώδους σημασίας γιατί κατ΄ αρχήν συνεπάγονται διαφορετική νομική αντιμετώπιση και το ζήτημα δεν είναι βέβαια το φρόνημα. Ο λανθασμένος όρος ΄΄αντάρτης΄΄ βολεύει τον Ρίχτερ αφού ισχυρίζεται ότι η δράση των Κρητών πολιτών ήταν παράνομη. Αν πάλι χρησιμοποιεί τον όρο ΄΄άτακτος΄΄ το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο γιατί θα όφειλε να τεκμηριώσει με άρθρα της Σύμβασης της Χάγης το ότι οι άτακτοι Κρήτες μαχητές ήταν υποτίθεται ΄΄παράνομοι΄΄. Δεν το κάνει και το γιατί, το είδαμε στο κείμενο.

  45. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ Αθανάσιε,

    Δεν επιθυμώ να υπεισέλθω (ακόμη) στην ουσία, καθώς νομίζω ότι η ολοκλήρωση του Β’ Μέρους του κειμένου του Κλεάνθη, που είναι ζήτημα πολύ λίγων ημερών, θα επιτρέψει στους αναγνώστες να έχουν πληρέστερη εικόνα για την κριτική του βιβλίου – και στον διάλογο να είναι πιο αποδοτικός.

    Χωρίς, λοιπόν, να υπεισέλθω στην ουσία του βιβλίου, 3 προκαταρκτικές παρατηρήσεις:

    1. Εάν όσοι, έχοντας διαβάσει το βιβλίο του Ρίχτερ «Η Μάχη της Κρήτης», το βρήκαν προκλητικό και προσβλητικό χαρακτηρίζονται «κρητολέοντες», τότε σπεύδω να δηλώσω κι εγώ «κρητολέων» – κι ας είναι ένα περιστασιακό φαγητό στην «Πασιφάη» η μόνη μου έμπρακτη σχέση με την Κρήτη. Ομολογώ ότι όσο άκουγα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τα περί της δίκης του Ρίχτερ, ήμουν απλώς περίεργος και -μην έχοντας τη δυνατότητα να διαβάσω το βιβλίο- εξαιρετικά επιφυλακτικός ως προς τις κατηγορίες που αποδίδονταν στον συγγραφέα. Έχοντας πλέον διαβάσει το βιβλίο (Εκδόσεις Γκοβόστη, 2011, Ανατύπωση 2016, προς αποφυγήν παρεξηγήσεων) νομίζω ότι οι ανωτέρω χαρακτηρισμοί είναι οι πιο ήπιοι που μπορούν να αποδοθούν. Επιπλέον, το βιβλίο είναι και κάτι ακόμη, που προσωπικώς με εντυπωσίασε ακόμη περισσότερο: είναι κουτοπόνηρο, και βασίζεται στην άγνοια και την ευπιστία του αναγνώστη. Επί της ουσίας, θα υπάρχει απεριόριστος χρόνος να συζητηθεί αυτό – εδώ απλώς δηλώνω τη θέση μου.

    2. Εφ’ όσον καλείς τον Κλεάνθη να προβεί στην «επιβεβλημένη σχετική προσθήκη» στο άρθρο του όταν διαπιστώνεται ότι κάποια -ουσιώδη- σημεία του βιβλίου στο οποίο ασκεί κριτική έχουν μεταφραστεί πλημμελώς από το γερμανικό πρωτότυπο, έχω την απόλυτη βεβαιότητα ότι έχεις ταυτόχρονα σπεύσει να καλέσεις τον εκδότη της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου να προβεί στην «επιβεβλημένη σχετική διόρθωση» του βιβλίου, κι έχεις επιστήσει την προσοχή του ιδίου του συγγραφέα στο πρόβλημα που προκύπτει, ώστε κι ο ίδιος να απαιτήσει από τον Έλληνα εκδότη του την «επιβεβλημένη σχετική διόρθωση». Θα το έβρισκα τελείως ανακόλουθο να καλείται ο συντάκτης ενός άρθρου σε ένα μικρό ιστολόγιο να αποκαταστήσει την ακρίβεια της κριτικής του –παρ’ όλο που όσα αναφέρει είναι κατά γράμμα ακριβή- ενώ αυτός που προκάλεσε το πρόβλημα (ο Έλληνας εκδότης) να συνεχίσει να διαθέτει το βιβλίο στο εμπόριο με τέτοια διαπιστωμένα λάθη. Φαντάζομαι ότι συμφωνούμε πως θα ήταν πραγματικά λυπηρό να μπουν καμιά δεκαριά χιλιάδες αντίτυπα -που πάσχουν από τέτοιες αστοχίες- σε δημόσιες ή προσωπικές βιβλιοθήκες (που μένουν για δεκαετίες, μάλιστα) προκαλώντας σύγχυση στους αναγνώστες τους.

    3. Τέλος, ένα ήκιστα αυτονόητο σημείο σχετικά με τις μαντικές ικανότητες του συγγραφέως και τα ψιλολόγια της μετάφρασης:
    Εικάζει κανείς ότι ο συγγραφέας, πανεπιστημιακός καθηγητής της Σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας και της Κύπρου, που στη βιβλιογραφία του εν λόγω βιβλίου παραθέτει εκτενή ελληνική βιβλιογραφία (στην ελληνική γλώσσα), έχει μια –τουλάχιστον επαρκή- αντίληψη της ελληνικής γλώσσας και άρα και της μετάφρασης του βιβλίου του. Φαντάζεται κανείς ότι όταν ο συγγραφέας ετοιμάζεται να εκδώσει ένα βιβλίο για ένα ιστορικό γεγονός για το οποίο θα υποστηρίξει «αντιδημοφιλείς», ούτως ειπείν, απόψεις, εξετάζει λίγο περισσότερο τα σημεία που αναμένει ότι θα δημιουργήσουν αντιδράσεις. Υποθέτει κανείς ότι ο συγγραφέας, που χρησιμοποιεί νομικά επιχειρήματα για να υποστηρίξει τις πιο αμφιλεγόμενες θέσεις του βιβλίου, θα έχει ασχοληθεί λίγο με το να διευκρινίσει τη νομική χροιά των όρων που χρησιμοποιεί – αλλιώς, τι στο καλό συζητούσε με τον κύριο Schwietzke? Τόσο καλά ελληνικά, τόση έμφαση στα νομικά επιχειρήματα, τόση προετοιμασία για τα νομικά θέματα, και στα ψιλολόγια του ξέφυγαν οι βασικοί όροι;
    Βέβαια, κι εγώ χρησιμοποίησα τρία ρήματα: «Εικάζει» «Υποθέτει», «φαντάζεται». Μπορεί να πέφτω κι έξω. Δεν έχει μόνον ο συγγραφέας «περιορισμένες μαντικές ικανότητες». Κι οι δικές μου περιορισμένες είναι.

  46. Ο/Η scarab λέει:

    Πιάνεται κάποιος από μια παρωνυχίδα, μια καθόλου αθώα λεπτομέρεια βεβαίως και πετάει την μπάλα στην εξέδρα.

    Εγώ αυτό καταλαβαίνω. Το λες και στρεψοδικία.

    Αν δεν κάνω λάθος ο πρωτότυπος τίτλος που επίμαχου βιβλίου, δεν είναι η μάχη της Κρήτης, αλλά: Επιχείρηση Ερμής, Κατάκτηση της νήσου Κρήτης τον Μάιο του 1941.
    Κι εδώ ο μεταφραστής έκανε ότι ήθελε εν αγνοία του μεγάλου ιστορικού;

    Ας σοβαρευτούμε.Ο Ρίχτερ είναι ένας ακόμη συγγραφέας, δίπλα στους τόσους πολλούς (μεταξύ τους και Έλληνες) που επιχειρούν να αναθεωρήσουν την ιστορία παίρνοντας συνήθως διαζύγιο από την ιστορική έρευνα.

    Το πρόβλημα δεν είναι ο Ρίχτερ και ο όποιος άλλος Ρίχτερ.

    Το πρόβλημα είμαστε εμείς που σαν αρχοντοχωριάτες κομπλεξικοί, αυτομαστιγωνόμαστε, ξεχνώντας ότι σ’ αυτή την ιστορία, δεν είμασταν ούτε οι εισβολείς, ούτε οι κατακτητές, ούτε οι κατσαπλιάδες, που μακέλεψαν έναν ολόκληρο λαό.

    Και τέλος-τέλος δεν υπήρξαμε ηττημένοι σ’αυτό τον πόλεμο που ξεκίνησαν οι …ιπποτικοί ναζί συμπατριώτες του Ρίχτερ.

    Ποιος ο λόγος λοιπόν, να τον έχουμε αυτό τον αμφιλεγόμενο -και για τα γραπτά του και για τις προθέσεις του κυρίως- ανεκδιήγητο τύπο, επίτιμο καθηγητή σε ελληνικό πανεπιστήμιο και το κυριότερο -να θυμίσω- να τον τιμά ο πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας (Κ. Στεφανόπουλος το 2000, με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικα);

    Εν αναμονή της αποδόμησης, μέρος β.

  47. Μου γράψατε καμπόσα και δεν μπορώ να απαντήσω αμέσως σημείο προς σημείο, οπότε περιορίζομαι στο πιο σημαντικό:

    Αγαπητέ Κλεάνθη,

    έκανες λάθος σε ένα ζήτημα πραγματολογικό. Αντί να το παραδεχθής, να το διορθώσης και να συνεχίσουμε σαν άνθρωποι σε άλλα σημεία της κριτικής σου, κι ας μην ερχόσουνα με τον κηδεμόνα σου, σου φταίει ο Ρίχτερ πάλι, σου φταίει ο εκδότης, σου φταίει και ο Χατζηπετρής και εξακολουθείς στο άρθρο σου να γράφης ιστορίες από τον γαλλοπρωσσικό πόλεμο. Πώς θες να θεωρήσω καλόπιστη μια τέτοια κριτική;

    Ξέρεις, δεν κάθομαι να απαντήσω στην κάθε αντιριχτερική προπαγάνδα που διαβάζω στο διαδίκτυο (ούτε καν στα σχόλια αυτού του άρθρου). Εξαρτάται από το ποιον έχω ως συζητητή.

    «Αν πάλι χρησιμοποιεί τον όρο ΄΄άτακτος΄΄ το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο γιατί θα όφειλε να τεκμηριώσει με άρθρα της Σύμβασης της Χάγης το ότι οι άτακτοι Κρήτες μαχητές ήταν υποτίθεται ΄΄παράνομοι΄΄. Δεν το κάνει και το γιατί, το είδαμε στο κείμενο.»

    Όταν γράφει ακριβώς το ίδιο όμως ο Μπήβορ, δεν κατηγορείται επί αναθεωρητισμώ. Ή μήπως σου διέλαθε και αυτό το γεγονός;

    Η μετάφραση είχε και στρατηγό για επιμελητή της, πώς και σας ξέφυγε και αυτός από τις κρητολεοντικές κατηγορίες; Αυτός δεν είναι κουτοπόνηρος, με ελλιπή γνώση των ελληνικών, αναθεωρητιστής, που εκμεταλλεύεται την άγνοια και την ευπιστία του αναγνώστη;

  48. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    «Ξέρεις, δεν κάθομαι να απαντήσω στην κάθε αντιριχτερική προπαγάνδα που διαβάζω στο διαδίκτυο (ούτε καν στα σχόλια αυτού του άρθρου). Εξαρτάται από το ποιον έχω ως συζητητή.»
    Απορία ψάλτου,βήξ.

  49. Ο/Η npo λέει:

    @Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος και λοιποί φίλοι.

    Μιλάμε για το τμήμα της ανάρτησης «Οι Βασικές Αναθεωρητικές Θέσεις του Βιβλίου «Η Μάχη της Κρήτης»», σημείο 2, και ο Κλεάνθης το επισημαίνει σαφέστατα πως μιλάει για την Ελληνική έκδοση. Τυπικά λοιπόν ΔΕΝ έχει κάποια ανακρίβεια που πρέπει να διορθώσει,

    Απο την άλλη, επειδή το κείμενο μιλάει για » συγγραφέα » εννοώντας σαφώς τον Ρίχτερ και όχι τον μεταφραστή ή τον επιμελητή, πρέπει είτε να αλλάξει το «συγγραφέας» με κάτι σαν το «συγγραφέας ελλ. έκδοσης» ή ακόμα καλύτερα να μπεί μια υποσημείωση που να αναφέρει τις πληροφορίες που μας έδωσες για το πρωτότυπο, – όχι μόνο για λόγους δεοντολογίας αλλά και για λόγους πληρότητας.

    Να είμαστε δίκαιοι

  50. Ο/Η npo λέει:

    .. Θέλω να πω, πως σε ό,τι αφορά το πρωτότυπο με καλύπτει αυτό που είπε ο @Αθανάσιος, δλδ πως όσον αφορά τους όρους άτακτος, αντάρτης, «πράγματι, ο Ρίχτερ εκφράστηκε κατά τόπους ελαστικά αναμιγνύοντας ατάκτους και αντάρτες ή θεωρώντας την Μάχη της Κρήτης απαρχή του ανταρτοπολέμου»

    Δεν είμαστε στο μυαλό του Ρίχτερ για να ξέρουμε αν διάβασε καν την μετάφραση. Ούτε μπορούμε να βάλουμε προθέσεις στον μεταφραστή και στον επιμελητή. Όποιος ξέρει πόσο χρόνο έχουν να διαθέσουν και πόσα λεφτά παίρνουν αυτοί οι άνθρωποι για να κάνουν αυτή την δουλειά μπορεί να καταλάβει πόσο χρόνο θα αφιερώσει ο μεταφραστής για να ξεδιαλύνει το «άτακτος» απο το «αντάρτης..»..

    Κατα τα λοιπά η θέση 2. του Κλεάνθη παραμένει και για το πρωτότυπο, αλλά με την παραπάνω τροποποίηση, η οποία αξίζει σαν υποσημείωση διότι δίνει κύρος στο άρθρο. δεν το καταργεί.

  51. Ο/Η Scarab λέει:

    Αχέροντα πολύ ευγενικά το θέτεις, αλλά δε βαριέσαι φίλε μου… άμα είσαι όποιος κι όποιος…

  52. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Αγαπητέ κύριε Αναγνωστόπουλε

    Νομίζω ότι η συζήτηση τείνει να λάβει χαρακτήρα δικαστικής διαμάχης, πράγμα που είναι πολύ βολικό για σας.

    Θεωρώ ότι το όλο ζήτημα δεν είναι νομικό, αλλά πάνω απ’ όλα ηθικό. Κατά τη δική μου άποψη τίθεται ως εξής:

    Οι μη στρατευμένοι πολίτες μιας χώρας που δέχεται απρόκλητη και άδικη επίθεση, δικαιούνται να χρησιμοποιήσουν τα όπλα που πιθανό διαθέτουν (πολεμικά ή κυνηγετικά) -ή ότι όπλα μπορεί να «οικονομήσουν»- και να πολεμήσουν τον εισβολέα, χωρίς να ενταχθούν σε στρατιωτικά σώματα, κατά μόνας ή σε ομάδες;

    Η γνώμη μου, που πιστεύω ότι την ασπάζεται και το μεγαλύτερο μέρος του Ελληνικού λαού, είναι ότι όχι μόνο δικαιούνται, αλλά υποχρεούνται. Και η άποψη αυτή, ακόμη και σήμερα την εποχή της παγκοσμιοποίησης και της ιδεολογικής κυριαρχίας της κοσμοπολίτικης αριστεράς, είναι γενική – πλειοψηφική. Τουλάχιστο εδώ στη πατρίδα μας.

    Αγνοώ παντελώς και δεν με ενδιαφέρει να μάθω τι έλεγαν οι τότε συνθήκες για το καθεστώς των πολιτών μαχητών που αντιστέκονταν σε ένα εισβολέα. Δεν με ενδιαφέρει αν τους ονόμαζαν άτακτους ή αντάρτες. Αν έπρεπε να φέρουν περιβραχιόνια ή να είναι ενταγμένοι σε κάποια πολιτοφυλακή. Κατά τη δική μου πάντα θεώρηση, ήταν πολίτες μαχητές με πολιτική περιβολή που αγωνιζόταν για την ελευθερία της χώρας τους. Με βάση το φυσικό δίκαιο, με βάση την ηθική, αυτοί οι πολίτες μαχητές, αλλά και ο λαός τους άξιζαν τιμιότερης μεταχείρισης από τον εισβολέα κατακτητή, επειδή πολεμούσαν εθελοντικά, υπακούοντας όχι στο νόμο, αλλά στη συνείδησή τους και στη γενική υποχρέωση «αμύνεσθαι περί πάτρης».

    Το πώς πολέμησαν οι πολίτες μαχητές της Κρήτης που δεν ήταν ενταγμένοι σε κάποια πολιτοφυλακή, το τι τακτικές χρησιμοποίησαν, αν αντιμετώπισαν (ή όχι) στα ίσα τους εκπαιδευμένους ναζί αλεξιπτωτιστές (με όσα έχω διαβάσει οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές ήταν επιλεγμένοι φανατικοί ναζί που πίστευαν στην υπεροχή της Αρίας φυλής), αν έστηναν ενέδρες, αν κτυπούσαν αποκομμένους αλεξιπτωτιστές, αν αποτέλειωναν τραυματίες κλπ, μικρή σημασία έχουν. Οι πολίτες μαχητές της Κρήτης που αντιστάθηκαν στον εισβολέα οπλισμένοι με Γκρα Μυλωνά μαχαίρια και δικράνια,είναι βέβαιο ότι δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν στα ίσα τους αλεξιπτωτιστές. Πολέμησαν ως άτακτοι με ότι διέθεταν και όπως μπορούσαν. Μεγάλη η απαίτηση του Ρίχτερ να πολεμήσουν στα ίσα τους αλεξιπτωτιστές. Τώρα το αν αυτοί οι πράγματι σκληροί Κρήτες μαχητές, σκύλευσαν τους νεκρούς αλεξιπτωτιστές, ή αποτέλειωσαν τραυματίες, το είπε, το αποφάσισε η Γερμανική έρευνα και όχι κάποια άλλη ανεξάρτητη. Αλλά και αν το έκαναν, πιστεύω ότι θα ήταν κάτι πολύ περιορισμένο. Πάντοτε αυτά γίνονται στους πολέμους και μάλιστα όταν κάποιος απαντά σε ένα άδικο πόλεμο εισβολής. Ο πόλεμος έχει μέσα του τη βία και την αγριότητα.

    Το ζήτημα όμως δεν είναι το τι έκαναν οι άτακτοι που υπερασπίζονταν την ελευθερία της ιδιαίτερης πατρίδας τους, αλλά τι έκανε ο οργανωμένος στρατός που επιτέθηκε απρόκλητα σε μια χώρα για να τη κατακτήσει.

    Για τη συμμετοχή των Κρητών πολιτών μαχητών στη μάχη και τη τρομαχτική φθορά που προξένησαν στους επίλεκτους αλεξιπτωτιστές, οι ιππότες του Αδόλφου τιμώρησαν το Κρητικό λαό διαπράττοντας εγκλήματα εναντίον των αμάχων και όχι αντίποινα. Αντίποινα θα ήταν να κάψουν ένα χωριό. Το να συγκεντρώσει όμως ένα οργανωμένο στρατιωτικό τμήμα και μάλιστα επίλεκτο, τους άνδρες ενός χωριού και να τους εκτελέσει «εν ψυχρώ», αυτό είναι έγκλημα, ανεξάρτητα του τι λένε οι συνθήκες. Πάνω απ’ όλα θα βρίσκεται πάντα η ηθική. Είναι αδύνατο να συγχωρήσει κάποιος την ομαδική σφαγή αμάχων επικαλούμενος συνθήκες. Και είναι αδύνατο να συγχωρηθούν οι σφαγές των αμάχων επειδή τις διέπραξε ό στρατός ενός «πολιτισμένου» (;) έθνους που έβγαλε φιλοσόφους, θεολόγους, ποιητές, μουσικούς, συγγραφείς, λογοτέχνες κλπ. Ενός έθνους που σπούδαζε τα Ελληνικά γράμματα και όχι ένας οθωμανικός ή μογγολικός στρατός.

    Αλλά, αυτή ήταν η πρακτική της Αρίας φυλής του «αγαπητού» Αδόλφου στο Β’ Π.Π. . Δεν δεχόταν ότι οι «κατώτερες φυλές» μπορούσαν να τους προκαλέσουν απώλειες και εγκληματούσαν ανάλογα.

    Η «κατώτερη» Ελληνική φυλή πλήρωσε βαριά την απόφασή της να πολεμήσει τους ναζί. Οι Γερμανοί μέχρι και σήμερα δεν πλήρωσαν τίποτε για τα εγκλήματα που διέπραξαν εναντίον της πατρίδας μας και του λαού της. Σχεδόν κανένας δεν καταδικάστηκε για το Ελληνικό αίμα που χύθηκε εξ αιτίας τους και καμιά αποζημίωση δεν δόθηκε για τη γενική καταστροφή και τη λεηλασία της χώρας μας λόγω του πολέμου και της τραγικής κατοχής.

    Ως εκ τούτου στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σχοινί. Ο Ρίχτερ έπρεπε να ήταν περισσότερο προσεκτικός. Τον άκουσα στη συνέντευξη που έδωσε στο Παπαχελά και ήταν προκλητικός. Άθλια προκλητικός.

  53. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @Scarab

    Άλλωστε,και εγώ φιλοξενούμενος του ιστολογίου είμαι,και οφείλω να σεβαστώ τον οικοδεσπότη,και το επίπεδο του ιστοχώρου,καθώς βεβαίως και τους συνομιλητές.
    Βρίσκω πάντως,ότι δέν μπορεί να θεωρηθεί κάποιος συνομιλητής,όταν διεξάγει μονόλογο.
    Και προσωπικώς,ἄν κάποιος αναζητεί ὰ λα κάρτ συνομιλητές,δέν μπορώ να βοηθήσω,αλλά ούτε και θα το βάλω μαράζι.
    Αυτό που βλέπουμε εδώ,είναι ότι έρχεται κάποιος,υποδεικνύει στον συντάκτη τεχνικές λεπτομέρειες μίας μεταφράσεως,και καθιστά τον συντάκτη της αναρτήσεως υπεύθυνο και υπόλογο οφείλοντα διορθώσεις,που όμως αφορούν εργασία άλλων!
    Ανακατεύει και κάποιον Ἕλληνα στρατηγό που επιμελήθηκε το βιβλίο,και εγκαλεί τον συντάκτη,επειδή δέν τον έλεγξε,ἤ τον προτρέπει να το πράξει.
    Ἄν ὁ εν λόγω κύριος θέλει να υπερασπιστεί το πρωτότυπο,ἄς εγκαλέσει τους συντελεστές της ἑλληνικής εκδόσεως,όχι τον Κλεάνθη.
    Αλλά εδώ έχουμε και κάτι ακόμη που αντιπαρέρχεται ὁ ως άνω κύριος,και είναι ἡ υπαιτιότητα.
    Ὁ Αρματιστής παραθέτει αυτά που θα παρέθετα και εγώ ἄν μου έκαναν την τιμή να μου απευθύνουν τον λόγο.
    Είμαι περίεργος να δώ τί,ἄν,και πώς θα του απαντήσει ὁ εκλεκτικός κύριος.

  54. Εσύ τουλάχιστον είσαι ειλικρινής, λες ότι δεν σε νοιάζει το διεθνές δίκαιο ούτε αν σκότωναν τραυματίες και καθάρισες.

    Προσδοκώ βέβαια να διατηρής την ίδια άποψη και για τις περιπτώσεις που βρεθήκαμε εμείς στην λάθος πλευρά του μαχαιριού, στην Μικρασία ή στην Κύπρο ας πούμε. Γιατί εγώ την ίδια άποψη έχω.

    Παρατηρώ επίσης ότι επιμένετε να συγχέετε το ius ad bellum με το ius in bello. Λες και δεν μπορεί κάποιος που αγωνίζεται για ένα δίκαιο σκοπό να διαπράξη εγκλήματα ή το αντίστροφο.

    «Πάνω απ’ όλα θα βρίσκεται πάντα η ηθική. Είναι αδύνατο να συγχωρήσει κάποιος την ομαδική σφαγή αμάχων επικαλούμενος συνθήκες.»

    Ο Ρίχτερ τι λέει άραγε επ’ αυτού, έχεις υπόψιν σου; Κρίνει ηθικά τις εκτελέσεις; Και πώς τις κρίνει;

  55. Νπο,

    το λάθος είναι λάθος. Ο Κλεάνθης έγραψε «Ο συγγραφέας συστηματικά στο βιβλίο του βιβλίου χαρακτηρίζει τη συμμετοχή των Κρητών πολιτών σε μάχες ως «ανταρτοπόλεμο», και τους Κρήτες πολίτες ως «αντάρτες» και όχι «ατάκτους» στρατιώτες του Ελληνικού κράτους». Αυτό απέδειξα ότι στον μεγαλύτερο βαθμό δεν ισχύει και ότι όπως του αποδίδεται είναι ανακριβές. Δεν του αποδίδω κακή πρόθεση, αυτές τις πηγές είχε και παραπλανήθηκε. Είναι όμως ανακρίβεια και πρέπει να διορθωθή, όπως κάνει κάθε καλόπιστος και έντιμος συνομιλητής. Διαφορετικά, συνιστά κακοπιστία η εμμονή στο λάθος. Και ούτε και αυτό είναι τίποτα τρομερό, απλώς θα χάση το νόημά της για μένα προσωπικά η συζήτηση. Δεν πρόκειται και για καμιά τραγωδία.

  56. Ο/Η npo λέει:

    @ @

    Είναι πολύ απλό. Βάζεις τον εαυτό σου στη θέση τους. Δλδ
    1ον Βάζεις τον εαυτό σου στη θέση του άτακτου Κρητικού που σου επιτίθενται ξένοι. Πιάνεις τον αλεξιπτωτιστή αιχμάλωτο ενώ γίνεται μάχη? Περιμένεις να πέσει, να διπλώσει το αλεξίπτωτό του και να πάρει την αραβίδα του πριν τον πυροβολήσεις? Τι κάνεις αν δεις κάποια αγριότητα σύντεκνου ή κάποιου Μαορί – που στην τελευταία δεν έχεις καμία εξουσία πάνω του, ενώ σε βομβαρδίζουν και γίνονται μάχες?

    2ον Βάζεις τον εαυτό σου στην θέση των Γερμανών αξιωματικών ενώ έχουν τελειώσει οι μάχες, σε κάποιες περιπτώσεις και μέρες. Μαζεύεις μια ομάδα πολιτών και τους εκτελείς? Ψάχνεις να δεις αν γυναίκες και παιδιά έχουν μώλωπα ανάκρουσης στον ώμο και τους εκτελείς?

    Μήπως η αλήθεια είναι εξαιρετικά απλή? Οι ναζίδες είχαν καβαλήσει το καλάμι και κάνανε τακτικό λάθος. Πιθανον να θεωρούσαν τους νεοζηλανδούς κότες, να μην περίμεναν τέτοια εμπλοκή ατάκτων, δεν έχει σημασία, το αποτέλεσμα έγραψε πολύ μεγαλύτερες απώλειες απ’ότι περίμεναν και είχαν συνηθίσει ως τότε. Τώρα, είτε για να δικαιολογήσουν το λάθος της ηγεσίας. είτε για εκδίκηση είτε για να σταματήσουν εν τη γενέσει αμφισβήτηση της κυριαρχίας τους κάνανε τα εγκλήματα που κάνανε και είπαν όσα είπανε.

    Το σημαντικό είναι (α) πως οι Κρήτες μας βγάλανε ασπροπρόσωπους και πολέμησαν και (β) όσον αφορά τον Ρίχτερ, το σημείο 5. του Κλεάνθη. .
    Το θέμα ατάκτων vs ανταρτών ίσως θα είχε κάποια σημασία να ετίθετο θέμα αποζημιώσεων, αλλά όπως φαίνεται ο Ρίχτερ τους όρους αυτούς τους έχει κάνει κουλουβάχατο. Οπότε..

  57. Ο/Η scarab λέει:

    @ Αχέρων

    Είναι ένα ζήτημα πάντως η αυξανόμενη έλλειψη ουσιαστικής ευγένειας στις συζητήσεις του διαδικτύου.
    Παράδειγμα ας πούμε η απάντηση του Αρματιστή, και η ανταπάντηση που έλαβε.

  58. Ο/Η npo λέει:

    @ scarab
    Όσο βουλιάζει η χώρα θα το βλέπεις όλο και πιο έντονο.
    Εγώ πέτυχα ένα τύπο που πανηγύριζε που δεν επανήλθε η εξαίρεση (waiver) απο την ΕΚΤ. Τι να πείς. Παράνοια ενός έθνους σε αποσύνθεση..

  59. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    Φίλε Αθανάσιε,
    Τίθεται ένα θέμα ουσίας και ένα δευτερεύον, ας πούμε ενημέρωσης.

    Για το θέμα ουσίας, τα έχω ξαναπεί, ας τα πώ πάλι και αριθμημένα:
    1. Κανένα λάθος δεν έκανα όπως πρόχειρα τώρα ισχυρίζεσαι, που δεν «ανέτρεξα» στη γερμανική έκδοση. Το δέχεσαι και εσύ στο δεύτερο σχόλιό σου (31 Μαίου «…σεβαστό ότι βασίστηκες στην ελληνική έκδοση του βιβλίου, πού αλλού άλλωστε να βασιστής;..»). Αλλά τώρα το ξεχνάς.

    2. Ο Ρίχτερ δεν είναι κάποιος κλασσικός συγγραφέας του οποίου το πνευματικό έργο να αξίζει και να απαιτεί μελέτη του πρωτότυπου. Κανένας Έλληνας αναγνώστης ή κριτικός δεν οφείλει να μελετήσει και τις άλλες εκδόσεις. Ο Ρίχτερ για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό αξίζει ως ερευνητής όσο ακριβώς αυτά που γράφει στις ελληνικές εκδόσεις. Χωρίς το ελληνικό βιβλίο δεν θα ασχολούμασταν μαζί του. Στην Ελλάδα Ρίχτερ ίσον ελληνικό βιβλίο.

    3. Κάθε έκδοση σε άλλη γλώσσα έχει διαφορετικό κοινό σαν δέκτη. Το πώς παρουσιάζεται στο κοινό αυτό ο συγγραφέας, παραμένει δική του ευθύνη. Ήταν απόφαση -άρα λοιπόν και ευθύνη- του ίδιου του Ρίχτερ να απευθυνθεί στο ελληνικό κοινό. Η ελληνική έκδοση είναι αυτή υπάρχει στην Ελλάδα, σε σπίτια, σε βιβλιοθήκες και αυτή συνεχίζει να πωλείται και να συζητείται ακόμα. Τι σημασία έχει στην Ελλάδα η γερμανική έκδοση;

    4. Ακόμα και αν δεχτούμε ότι έγινε κάποιο λάθος στην πρώτη έκδοση, ο Ρίχτερ θα μπορούσε να επαναδιατυπώσει κάτι στην προ 3 μηνών επανέκδοσή του στα ελληνικά, ειδικά μετά από τόση κριτική. ‘Εχει προσθέσει μάλιστα και ένα εκτενές σημείωμα. Δεν γράφει όμως τίποτα για τα λάθη, ακόμα και τώρα και ξαναγράφει τα ίδια. Και λές εσύ τώρα ότι έκανα λάθος εγώ; Έ όχι! Αυτούς τους τακτικισμούς ας τους σταματήσουμε εδώ.

    5. Οποιοδήποτε όρο και αν χρησιμοποιεί στις διάφορες εκδόσεις ο Ρίχτερ, η ουσία του «Σημείου Δύο» του κειμένου παραμένει: οι Κρήτες μαχητές δεν ήταν παράνομοι ούτε τυπικά. Μάλιστα, πιθανόν η «λάθος» χρήση του όρου στην ελληνική έκδοση να έγινε ακριβώς για να στηρίξει περισσότερο τον ισχυρισμό του για παράνομη δράση των Κρητών. Στην Γερμανία δεν χρειαζόταν η διαστρέβλωση, εκεί πιθανόν πολλοί πιστεύουν πως οι «άγριοι» πολίτες των υπό κατάκτηση χωρών όφειλαν υποταγή στήν γερμανική «υπεροχή».

    Δευτερευόντως, το θέμα μιας προσθήκης. Μια σημείωση στο κείμενο μου, ότι μάλλον στη γερμανική έκδοση υπάρχει κυρίως ό όρος άτακτος αντί αντάρτης μπορεί να μπεί γιατί είναι προς την ενημέρωση του αναγνώστη. Αλλά όχι χωρίς την εύλογη επισήμανση ότι οφείλεται εξήγηση στο γιατί στην ελληνική έκδοση ο Ρίχτερ επέλεξε τον όρο «αντάρτης», μιας και γνωρίζει τη χρήση της λέξης στα ελληνικά. Είναι πασίγνωστη λέξη και είναι στο αντικείμενό του. Ο Ρίχτερ λογικά έχει λόγους που διαλέγει όρους και διατυπώσεις, τα ελληνικά δεν του είναι άγνωστα. Και η σημείωση, όχι χωρίς την επισήμανση ότι στην Ελλάδα, η θέση του Ρίχτερ στο θέμα παραμένει αυτή της Ελληνικής έκδοσης που κυκλοφορεί. Τα γερμανικά αφορούν το γερμανικό κοινό. Για αυτούς τους λόγους, το ζήτημα του όρου στα γερμανικά, είναι δευτερεύον.

    Τέλος σχετικά με τον Μπήβορ: Δεν είναι αναθεωρητικός γιατί γράφει γενικά με σεβασμό για τους Κρήτες μαχητές. Δεν μιλά περιφρονητικά για αυτούς όπως ο Ρίχτερ (βλ. «Συμπεράσματα»), δεν απέδωσε γενικά την συμμετοχή των πολιτών σε ένα άγγλο πράκτορα, δεν απέδωσε τα γερμανικά εγκλήματα σε «κρητικά» αντίστοιχα όπως κάνει ο Ρίχτερ, δεν δικαιολογεί τις γερμανικές (και αγγλικές!) παραβιάσεις των Συνθηκών όπως κάνει ο Ρίχτερ, δεν μας καλεί να σκεφτούμε πως σκέφτονταν μέσα τους οι αλεξιπτωτιστές όπως ο Ρίχτερ – ενώ δεν καλεί το ίδιο για τους Κρήτες. Για αυτούς –και άλλους- λόγους, το βιβλίο του Ρίχτερ στο κομμάτι που αφορά τους Κρήτες, είναι αναθεωρητικό της επικρατούσας άποψης και βέβαια απροκάλυπτα μεροληπτικό. Το βιβλίο του Μπήβορ, μπορεί να έχει κάποιο σφάλμα αλλά αναθεωρητικό δεν είναι.

  60. Ο/Η npo λέει:

    @ Αχέρων
    Πρέπει να δείξεις κι εσύ λίγο κατανόηση. Ο Θανάσης ήταν ο συνήγορος του Ρίχτερ απ’ότι κατάλαβα, οπότε όταν εμείς παίρνουμε την μετάφραση που μιλάει για αντάρτες και λέμε «ο συγγραφέας είπε» ενώ ο συγγραφέας στο πρωτότυπο τα έχει φύρδην μίγδην, όσο και να ψιλιαζόμαστε οτι το έκανε εσκεμμένα (κι εγώ έτσι πιστεύω, οι γερμανοί είναι πολύ ακριβολόγοι), ΟΜΩΣ ο συνήγορος του ΠΡΕΠΕΙ να μας επισημάνει οτι δεν συνάγεται.

    Και επειδή σε τέτοια θέματα προσπαθώ να σκέφτομαι σαν Ιάπωνας, λέω πως καλά κάνει.
    Άλλωστε μιλάμε μόνο για το σημείο 2. Αν δεν υπάρχουν εκκρεμότητες αποζημιώσεων σε δικαστήρια, είναι ασήμαντο. Το σημαντικό είναι το σημείο 5.

    Στην κριτική ο Κλεάνθης επισημαίνει καθαρά πως πρόκειται για την μετάφραση, επειδή υπάρχουν όμως εκφράσεις όπως «ο συγγραφέας λέει», μια υποσημείωση πως στο πρωτότυπο τα ΄»άτακτος» και «αντάρτης» είναι φύρδην μίγδην αρκεί.
    Εκτός αν ο Κλεάνθης έχει μπει στον κόπο να δει ακριβώς που αναφέρονται στο πρωτότυπο τα partizanen και τα irregularen, μπορεί να υπάρχει κάποιο «πατέρνο».. Εγώ δεν θα το έκανα, θα βαριόμουν🙂 Άσε που πρέπει να ξέρεις και γερμανικά…

  61. Ο/Η npo λέει:

    @ ΚΛΕΑΝΘΗ

    συγνώμη που επεμβαίνω, αλλά λέω να κάνω λίγο τον «άτακτο» ή «ανορθόδοξο» επιμελητή🙂
    Νομίζω πως αν προσθέσεις στο [1] αυτό που μας λέει ο Θανάσης για το πρωτότυπο, πως δλδ στο πρωτότυπο υπάρχει μια διαφορετική χρήση των όρων, αλλά και εκεί ο Ρίχτερ εκφράστηκε κατά τόπους ελαστικά , αναμιγνύοντας ατάκτους και αντάρτες ή θεωρώντας την Μάχη της Κρήτης απαρχή του ανταρτοπολέμου το οποίο -αυτό το τελευταίο- είναι απόρροια του σημείου σου 1, το θέμα λήγει🙂

  62. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @Scarab
    Το ύφος του σχολιασμού στο διαδίκτυο είναι προφανώς χαμηλό διεθνώς,βλέπω και στο you tube περιστασακά σχόλια,και συμπεραίνω ότι πολλοί μπαίνουν απλώς για να βγάλουν απωθημένα,ἤ για να περάσουν γραμμή,κάποτε και τα δύο.
    Είναι βέβαια και ἡ υπεραναπλήρωση που μπορεί να αναζητεί ὁ καθένας μας,αλλά όταν σε καίνε κάποια πράγματα όπως ἡ εθνική επιβίωση,το διαδίκτυο δέν αναπληρώνει τα παθητικά της πραγματικότητος,όταν αφήσεις το πληκτρολόγιο,αυτή πάλι εκεί θα είναι.
    Ὁ παρών ιστοχώρος δέν νομίζω ότι προσφέρεται για αποδράσεις από την πραγματικότητα,αλλά αντιθέτως προσπαθεί να την παρουσιάσει.
    Και γενικώτερα ἡ Άμυνα δέν είναι ένα γούστο,αλλά μία πολύ σοβαρή υπόθεση,και ἡ στάση του μεγάλου κοινού απέναντι της,είναι για μένα και ένας βασικώτατος δείκτης επιβιωσιμότητος μίας εθνοπολιτικής οντότητος,αλλά και μίας κοινωνίας.
    Διαβάζοντας π.χ για την Μικρασιατική Εκστρατεία,με το απαίσιο τέλος της,δέν μπορείς να αποδράσεις,ούτε διαβάζοντας για το χάλι της άμυνας ως τομέως του κυβερνητικού έργου.
    Μπορείς όμως να ενημερωθείς,να αφυπνισθείς,και να κρίνεις πιό τεκμηριωμένα,δηλαδή γίνεσαι καλύτερος ως πολίτης,και ίσως μπορέσεις να κάνεις και την πολιτεία καλύτερη,σε ότι τουλάχιστον μπορείς να κατανοήσεις.

    @npo
    Ἄν,λέω ἄν κάποιος είναι συνήγορος κάποιου,αυτό δέν υποχρεώνει εμένα να δείξω καμμία κατανόηση ἤ συγκατάβαση,πολύ δε περισσότερο όταν εγώ δέν είμαι ένας αμέτοχος τρίτος,αλλά στην πραγματικότητα θιγόμενος,ως Ἕλλην,και με μία μάλιστα φλέβα από την Κρήτη.
    Εγω βλέπω αυτό που έγραψες πιό πάνω,ένα έθνος σε αποσύνθεση,και κάποια μάλιστα μέλη του να επιχαίρουν.
    Δέν συναινώ.

  63. Ο/Η Προβοκάτωρ λέει:

    https://www.facebook.com/media/set/?set=a.1621219678127340.1073741927.1458248041091172&type=3
    Ντοκουμέντα από τα αντίποινα…
    (Το κέρας της αμάλθειας – η σελίδα στο fb που ανέβασε τις φωτογραφίες)

  64. Ο/Η ΚΛΕΑΝΘΗΣ λέει:

    npo, δεν υπάρχει κάποιο ΄΄θέμα΄΄ στο κείμενο μου σχετικά με την απόδοση όρων στην γερμανική έκδοση. Μια σημείωση ότι ο κ. τάδε μας πληροφορεί ότι στην γερμανική χρησιμοποιείται κυρίως ο τάδε όρος, χωρίς ο Ρίχτερ να εξηγεί την διαφοροποίηση (ενώ μπορούσε), είναι υπεραρκετή για τον αναγνώστη. Οι θέσεις του Ρίχτερ προς το ελληνικό κοινό παραμένουν μόνο αυτές της ελληνικής έκδοσης, για αυτό άλλωστε δεν τις διόρθωσε ενώ ασφαλώς μπορούσε.
    Δεν υπάρχει ΄΄συγγραφέας της ελληνικής έκδοσης΄΄ αλλά συγγραφέας του βιβλίου και είναι ένας. Δική του είναι ΄΄κατ΄ αρχήν΄΄ η ευθύνη των επιχειρημάτων του, για αυτό οι σοβαροί συγγραφείς στους προλόγους τους, αφού ευχαριστήσουν βοηθούς, επιμελητές κλπ, τονίζουν ότι για τυχόν λάθη υπεύθυνοι είναι οι ίδιοι. Αν κάποιος συγγραφέας δεν μπορεί (δεν ισχύει αυτό για τον Ρίχτερ) ή δεν θέλει να ελέγξει τα βασικά σημεία της μετάφρασης, κακώς εκδίδει σε άλλες γλώσσες και φυσικά δεν φταίει ο κάθε ΄΄κλεάνθης΄΄.

    Το μόνο θέμα είναι η θέση του κ. Αναγνωστόπουλου ότι για να ασκηθεί κριτική στο βιβλίο ΄΄Η Μάχη της Κρήτης΄΄ πρέπει να μελετηθεί η… γερμανική έκδοση ώστε να διορθώνεται από εμένα (!) η ελληνική. Ευτυχώς οι αναγνώστες αυτού του ιστολογίου έχουν επίγνωση της ουσίας και των πιθανών σκοπιμοτήτων.

  65. Αγαπητέ Κλεάνθη, κρίμα, θα μπορούσε να είναι η αρχή μιας υπέροχης διαδικτυακής φιλίας. Θα διαβάσω με ενδιαφέρον το δεύτερο μέρος της κριτικής σου, όπου θα εισβάλης υποθέτω και στα χωράφια της Νομικής, χωρίς να τρέφω την μάταιη ελπίδα ότι έχει νόημα να εισφέρω και την δική μου οπτική.

  66. Ο/Η Αρματιστής λέει:

    Συνηθίζω σε αυτόν που απευθύνομαι να απευθύνομαι με το όνομά του

    Το τι λέει το δίκαιο του πολέμου, το γνωρίζω. Η συνθήκη της Χάγης αναγνωρίζει το καθεστώς του εμπολέμου σε μη στρατευμένους πολίτες που πολεμούν για την ελευθερία της χώρας τους (όταν αυτή δέχεται επίθεση) χωρίς να είναι ενταγμένοι σε στρατιωτικά τμήματα ή σε κάποια πολιτοφυλακή, με τη προϋπόθεση βεβαίως να σέβονται τα ήθη και το δίκαιο του πολέμου.

    Τη παραπάνω δυνατότητα που παρείχε το διεθνές δίκαιο στους μη στρατευμένους πολίτες, δηλαδή το δικαίωμα να συμμετάσχουν στη μάχη χωρίς να είναι ενταγμένοι σε κάποιο οργανωμένο στρατιωτικό ή πολιτικοστρατιωτικό σώμα, οι Γερμανοί, αν και είχαν υπογράψει τη συνθήκη της Χάγης, δεν το αναγνώριζαν. Ήθελαν να έχουν απέναντί τους οργανωμένο τακτικό στρατό. Και ασφαλώς δεν αναγνώρισαν το δικαίωμα των μη στρατευμένων πολιτών της Κρήτης να λάβουν τα όπλα και να αγωνιστούν για την ελευθερία της ιδιαίτερης πατρίδας τους. Και δεν τους το συγχώρησαν. Δεν συγχώρησαν στους Κρήτες ότι προκάλεσαν τεράστια φθορά στους επίλεκτους αλεξιπτωτιστές.

    Δεν είμαι λοιπόν εγώ που δεν αποδέχομαι το διεθνές δίκαιο, αλλά οι Γερμανοί.

    Γενικά οι Γερμανοί δεν αποδέχονταν ότι «κατώτερες» φυλές μπορούσαν να τους πολεμήσουν στα ίσα. Ακόμη και αν ήταν οργανωμένος στρατός. Αυτό ήταν πρόβλημα για αυτούς. Για να το τεκμηριώσω σε ότι αφορά τα καθ’ ημάς, θα φέρω τρία παραδείγματα:

    1. Μάχη οχυρού Νυμφαίας

    Συνιστώ την ανάγνωση της εκθέσεως του διοικητή του οχυρού για τη στάση και τη συμπεριφορά των Γερμανών απέναντι στους αξιωματικούς και οπλίτες του οχυρού μετά τη παράδοσή του. http://www.army.gr/files/File/ENDIAFERONTA_ARTHRA/OXYRO_NYMFAIAS/. Ο διοικητής της επιτιθέμενης Γερμανικής μεραρχίας αρνήθηκε να δεχθεί ότι αυτός που τον καθυστέρησε επί τρεις ημέρες μπροστά από το οχυρό ήταν ένας ταγματάρχης και όχι στρατηγός και φέρθηκε ανάλογα προς αυτούς που τόλμησαν να υψώσουν το ανάστημά τους στους Άριους.

    2. Μάχη οχυρών – Γερμανική επίθεση ορεινών μεραρχιών επί του όρου Μπέλες

    Ο διοικητής Γερμανικού τάγματος αρνείται να αποδεχθεί ότι η μεγάλη φθορά που υπέστη το τάγμα του οφείλεται σε ένα λοχία διοικητή ενός πολυβολείου και τον εκτελεί εν ψυχρώ. Αναφέρομαι στη δολοφονία του λοχία Ίτσιου.

    3. Μάχη της 15ης Απριλίου 1941 νότια της λίμνης Καστοριάς μεταξύ τμημάτων της ΧΙΙΙ Ελληνικής μεραρχίας και της «Σωματοφυλακής SS Αδόλφος Χίτλερ»

    Μικρά τμήματα της ΧΙΙΙ μεραρχίας που ο όγκος της βρισκόταν στη στενωπό Τσαγκόνι εντός της Αλβανίας, είχαν ταχθεί στις 15 Απριλίου νότια της λίμνης Καστοριάς για να αναχαιτίσουν τη «Σωματοφυλακής SS Αδόλφος Χίτλερ» που μετά τη κατάληψη της διάβασης της Κλεισούρας κατέρχονταν προς την άνω κοιλάδα του Αλιάκμονα δια της οποίας το ΤΣΔΜ συμπτυσσόταν προς νότο. Η μάχη κράτησε μέχρι το βράδυ, οπότε η αντίσταση της μικρής Ελληνικής δύναμης κάμφθηκε. Ο επίλογος της μάχης γράφτηκε στην Αθήνα όπου ο διοικητής της σωματοφυλακής του Αδόλφου ζήτησε να συναντηθεί με το διοικητή της ΧΙΙΙ μεραρχίας υποστράτηγο Μουτούση. Αντί του μεράρχου μετέβη σε συνάντηση του Χανς Ντήτριχ ο επιτελάρχης της μεραρχίας. Ο Γερμανός αρνήθηκε κατηγορηματικά να δεχθεί ότι τη μηχανοκίνητη δύναμή του που υποστηριζόταν από άφθονο πυροβολικό και πολλά αεροσκάφη τη καθυστέρησε επί 12 ώρες ένα Ελληνικό τάγμα, μια ομάδα αναγνωρίσεως (ο ίλαρχος της Χατζηλιάδης Κλείτος έπεσε μαχόμενος) και μια μοίρα πυροβολικού (ο διοικητής της ταγματάρχης Παπαρόδος έπεσε επί των πυροβόλων του). Τελικά και ύστερα από πλήθος λεπτομερειών που του παρουσίασε ο επιτελάρχης της ΧΙΙΙ πείσθηκε.

    Ασφαλώς και θεωρώ έγκλημα πολέμου τη κακομεταχείριση ή το φόνο αιχμαλώτων και τραυματιών. Αλλά αυτά σε ένα πόλεμο γίνονται, ειδικά όταν δεν είναι παρόντες αξιωματικοί. Έγιναν στη Κρήτη; Πιθανό. Αλλά αυτό πρέπει να αποδειχθεί. Οι μάχες και οι πόλεμοι όμως δεν έχουν διαιτητές. Το ότι έγινε σκύλευση νεκρών και φόνοι τραυματιών Γερμανών από τους Κρήτες ατάκτους μαχητές, το λένε οι Γερμανοί. Εγώ τουλάχιστο, δεν τους πιστεύω. Επειδή ήταν εισβολείς – κατακτητές. Επειδή επιτέθηκαν στη χώρα μας ενώ ήδη πολεμούσε. Επειδή ήταν οι δάσκαλοι στα εγκλήματα πολέμου.

    Σχετικά με τη Μικρασιατική εκστρατεία και το τι έγινε εκεί από τον Ελληνικό στρατό. Νομίζω ότι υπάρχουν μεγάλες διαφορές με αυτό που έγινε στην Ελλάδα από τους Γερμανούς ώστε να το επικαλείται κάποιος.

    • Οι Γερμανοί εισέβαλαν στη χώρα μας επειδή ήθελαν να τη κατακτήσουν. Εμείς πήγαμε στη Μ.Α. επειδή θέλαμε να ελευθερώσουμε σκλάβους αδελφούς.

    • Μεταξύ της Ελλάδας και της Γερμανίας δεν υπήρχε καμιά απολύτως διαφορά που έπρεπε να λυθεί με πόλεμο. Αντιθέτως υπήρχαν στενές πολιτικές και εμπορικές σχέσεις, οι Έλληνες «εν πολλοίς» θαύμαζαν τη Γερμανία και τους Γερμανούς επειδή ήταν ένα ανεπτυγμένο κράτος.

    • Μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων όμως υπήρχε μίσος αιώνων και μας χώριζε αίμα. Η ιστορία των Τούρκων στη Βαλκανική και τη Μικρά Ασία από το 1071 μέχρι και σήμερα, είναι χαραγμένη με μια συνεχή γραμμή χριστιανικού και Ελληνικού αίματος. Ο καλύτερος, ο χρηστότερος, ο πλουσιότερος και ο πλέον μορφωμένος Έλληνας στην Οθωμανική αυτοκρατορία, νομικά ήταν κατώτερος από το χειρότερο Οθωμανό. Ήταν επόμενο, όταν οι Έλληνες μπήκαν στη Τριπολιτσά να σφάξουν όλους τους Τούρκους κατοίκους της. Δεν ήταν ηθικό με βάση τις σημερινές «ευρωπαϊκές και οικουμενικές αξίες», που βεβαίως τις επικαλούνται οι μεγάλες χώρες κατά το πώς τις βολεύουν. Όμως μετά τα όσα είχαν υποφέρει οι Έλληνες του Μοριά από τους Τούρκους, ήταν φυσικό επόμενο.

    • Φυσικό επόμενο ήταν να γίνουν και υπερβασίες στη Μ. Ασία από μεμονωμένα τμήματα, ή άνδρες. Αλλά πουθενά, μα πουθενά, δεν θα βρεθεί μια διαταγή, ακόμη και κατώτερης διοίκησης που να να διέταξε έκτροπα. Αντιθέτως υπάρχουν πολλές διαταγές που τα απαγορεύουν.

    • Καμιά Ελληνική διοίκηση δεν επεξεργάστηκε τελικές λύσεις και ολοκαυτώματα. Καμιά Ελληνική διοίκηση δεν διέταξε φόνους αμάχων ως αντίποινα για ενέργειες του Τουρκικού στρατού. Τα εγκλήματα εναντίον των αμάχων στη Κρήτη, εκτελέστηκαν είτε αυθαίρετα από τμήματα των Αλεξιπτωτιστών, είτε με διαταγές του Στούντεντ. Τα εγκλήματα των Γερμανών εναντίον του Ελληνικού λαού κατά τη διάρκεια της κατοχής, εκτελέστηκαν με διαταγές ανωτάτων Γερμανικών διοικήσεων και ήταν οργανωμένα με απόλυτη λεπτομέρεια.

    Δυστυχώς οι Γερμανοί κατασκευάζουν τέλεια μηχανήματα, πολύ καλά αυτοκίνητα, τα καλύτερα του κόσμου, κατασκευάζουν τα καλύτερα τανκς, τα καλύτερα πυροβόλα. Μεταξύ αυτών κατασκεύασαν και τέλεια συστήματα για την εξαφάνιση φυλών και οργάνωσαν με τη τελειότητα που τους διακρίνει σφαγές λαών και αμάχων.

    Προς τι λοιπόν οι συγκρίσεις;

  67. Ο/Η npo λέει:

    @ Αρματιστής
    Αν μου επιτρέπεις, μπλέκοντας με τα «ηθικά» και «δίκαια» έχεις αυτόματα φορέσει τα μπλέ γυαλιά σου, όπως ο Ρίχτερ φόρεσε τα μαυρο-κιτρινο-κόκκινα γυαλιά του, χωρίς ίχνος μπλε. Γιατί στο βάθος βάθος περι αυτού πρόκειται. Το μπέρδεμα προκλήθηκε επειδή κάποιοι μας έπεισαν ανοήτως πως ο Ρίχτερ είναι φιλέλληνας και του δώσανε παράσημα και έδρες.

    Πάντως, κι εγώ φοράω τα μπλε γυαλιά μου, πάντα, δεν τα αποχωρίζομαι ποτέ, τα λατρεύω.

    Τα λατρεύω, αφενός διότι κανείς δεν είναι χωρίς γυαλιά🙂 αφετέρου για τον λόγο που είπες. Καμιά νεοελληνική διοίκηση -πολύ περισσότερο δημοκρατικά εκλεγμένη- δεν επεξεργάστηκε ως τώρα ολοκαυτώματα και δεν διέταξε εν ψυχρώ μαζικούς φόνους. Και όταν κάναμε αγριότητες, τα λένε οι ίδιοι οι συναισθηματικά φορτισμένοι πρωταγωνιστές και τα μετανιώνουνε. Πχ, Αμβρόσιος Φραντζής, Κολοκοτρώνης, Φιλήμονας, Διδώ Σωτηρίου και πολλοί άλλοι απλοί στρατιώτες. Δεν έχουμε ανάγκη αποδομητών που να κουνάνε το δάχτυλο παριστάνουν τους άγιους 🙂 ΄Όλη αυτή είναι μια παράδοση που αντανακλά (ελπίζω) την ψυχή μας και πρέπει να την κρατήσουμε σαν κόρη οφθαλμού.

    Κατα τα λοιπά, περιμένω με πολύ ενδιαφέρον το μέρος Β’ και το σημείο 5🙂

  68. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @npo

    «Πάντως, κι εγώ φοράω τα μπλε γυαλιά μου, πάντα, δεν τα αποχωρίζομαι ποτέ, τα λατρεύω.

    Τα λατρεύω, αφενός διότι κανείς δεν είναι χωρίς γυαλιά:) »

    « όπως ο Ρίχτερ φόρεσε τα μαυρο-κιτρινο-κόκκινα γυαλιά του, χωρίς ίχνος μπλε. »

    «@ Αχέρων
    Πρέπει να δείξεις κι εσύ λίγο κατανόηση. Ο Θανάσης ήταν ο συνήγορος του Ρίχτερ απ’ότι κατάλαβα»

    «Να είμαστε δίκαιοι»

    Ρέ σύ,θα φταίω εγώ τώρα ἄν σε ρωτήσω τί από όλα τα ανωτέρω ισχύει;
    Γιατί δηλαδή όλες τις άχαρες προτροπές τις κάνεις σε εμένα;🙂

    Τώρα,όχι για να σε αποδιοργανώσω,αλλά για να σε παρακινήσω να βάλεις μία σειρά.
    Λοιπόν,εγώ προσπαθώ από πολύ καιρό να μήν φοράω γυαλιά έγχρωμα όταν κρίνω θέματα που έχουν τεχνική διάσταση,όπως το ἄν μπορούσαμε να νικήσουμε στην Μικρασία,ἤ ἄν μπορούσαμε να επέμβουμε στην Κύπρο το 1974.
    Τα κυανόλευκα τα φοράω όταν πρόκειται για επικοινωνιακής φύσεως προσεγγίσεις,αλλά,στον βαθμό που το καταφέρνω,μετά από άχρωμη εξέταση των θέσεων εκείνων που φοράνε γυαλιά στα δικά τους εθνικά χρώματα.
    Αυτό βοηθάει πρώτα να δείς καθαρώτερα τις επιδιώξεις των άλλων,και μετά να μπορέσεις αναλόγως να τίς αποδομήσεις,όταν στρέφονται εναντίον σου.
    Έτσι,στις δύο πρώτες περιπτώσεις που ανέφερα,δέν είναι το θέμα στο χρώμα,αφού αυτό που μετράει είναι ἡ δύναμη να προασπίσεις/επιβάλεις τα συμφέροντα σου,και όχι το ἄν έχεις δίκαιο*.

    Εκεί που θα φορέσω τα κυανόλευκα γυαλιά μου,είναι όταν θα πρέπει να διαβάσω σχέδια Αννάν ἤ μνημόνια,ἤ οποιασδήποτε μορφής διεκδικήσεις τρίτων από την Ἑλλάδα,από τους τσάμηδες,μέχρι τους λαθρεποίκους,και τους από τους Σκοπιανούς μέχρι τους Τούρκους.

    *
    Δίκαιο είχαν και έχουν ,για παράδειγμα,όλα τα θύματα του Γ΄Ράϊχ,αλλά στην Νυρεμβέργη κανείς Γερμανός δέν καταδικάστηκε για εγκλήματα πολέμου που τα θύματα του ήταν Ἕλληνες,ἤ είχαν υποδειχθεί από το ἑλλαδικό κράτος ως εγκληματίες πολέμου είς βάρος Ἑλλήνων.
    Και βεβαίως δέν πρόκειται ποτέ να αποδοθούν οἱ οφειλόμενες γερμανικές αποζημιώσεις,ούτε κἄν το κατοχικό δάνειο,όσο το Βερολίνο κατέχει λίστες σάν του Χριστοφοράκου.(υπάρχει άραγε κάποια σχέση ανάμεσα στις περιβόητες λίστες,και φαινόμενα όπως οἱ επιτιμίες των Ρίχτερ,και την λυσσώδη υπεράσπιση της «αλήθειας των άλλων;»)

    Και στην Κύπρο,μετά από τρία ψηφίσματα «καταπέλτες» κατά του Αττίλα,βλέπεις ποιόν λυσσά να δικαιώσει ἡ «διεθνής κοινότητα»,και τα «ηνωμένα έθνη».
    Όταν πρόκειται για τέτοια θέματα,όλοι οἱ άλλοι φοράνε τα γυαλιά τους,γιατί όχι και εγώ τα κυανόλευκα;
    Πολύ δέ περισσότερο,όταν ημέτεροι αννανιστές φοράνε πορφυρά ομματοϋάλια…

  69. Ο/Η npo λέει:

    @ ΑΧΕΡΩΝ
    Απαντήσεις, χύμα στο κύμα μια που έχει μπει το καλοκαιράκι.

    – Ορθώς μιλάς. Πολλά πράγματα που αξίζουν δεν είναι ορθολογιστικά σε ατομικό επίπεδο. Η αξιοπρέπεια, η ακεραιότητα. Ούτε ο πατριωτισμός δεν είναι ορθολογικό πράγμα. Ούτε η αγάπη στη μάνα. Αλλιώς αν κάποιος σου δώσει αρκετά λεφτά να πουλήσεις την μάνα σου θα πρέπει να την πουλήσεις. Αν κάποιος λοιπόν απειλεί την μάνα σου θα βάλεις και τον ορθολογισμό σου στο παιχνίδι να δεις πως θα του αλλάξεις τα πέταλα.
    Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει κάποιον ορθολογιστή στα πρακτικά ωστε να νικάει, αλλά παράλογο ως προς κάποιες μη ορθολογικές αξίες;

    – Τις παπαριές τις λέω σε εσένα γιατί σε συμπαθώ και ξέρω πως με καταλαβαίνεις και δεν θα με βρίσεις 🙂

    – Τα άλλα είναι το καθένα ολόκληρη ιστορία. Αυτό που έχει όμως τεράστιο ενδιαφέρον είναι γιατί σε αυτό τον τόπο δημιουργούνται τόσο πολλοί «ημέτεροι αννανιστές» ή κρατούμενοι απο «λίστες Χριστοφοράκου», ή ακόμα και «ημέτεροι αυνανιστές» σαν την κυβέρνηση Γούναρη ας πούμε, ή τον Μακάριο με το συμπάθειο. Όλοι τον ίδιο καταστροφικό χορό χορεύουν. Όλοι μαζί.
    Και μετά υπάρχει και το άλλο παράπλευρο κακό. Η ύπαρξή τους μας τρομάζει τόσο που αρχίζουμε να τους βλέπουμε κι εκεί που δεν υπάρχουν. Σαν εφιάλτης. Και ξαφνικά σαν αυτό το θρίλερ επιστημονικής φαντασίας, την σφαίρα, οι εφιάλτες παίρνουν σάρκα και οστά. ε;

    Το βλέπεις το λάθος; Προσωπικά, παρ’ότι τον αγαπάω αυτό τον λαό, ακόμα και τα στραβά του, δεν έχω γνωρίσει πιο διχαστική κοινωνία. Πουθενά. Προς τα που κατευθύνεται ένας διχασμένος που τραβάει ο μισός προς κάποια κατεύθυνση και ο άλλος μισός προς την αντίθετη κατεύθυνση; Πουθενά. Ή μάλλον, όπου τον σπρώχνουν.

  70. Ο/Η ΑΧΕΡΩΝ λέει:

    @npo 4 Ιουνίου 2016 στο 01:57
    Δέν θα απαντήσω σε κανένα σημείο του σχολίου σου.
    Θα το αφήσω να αιωρείται ως ερέθισμα για αποστασιοποιημένο προβληματισμό και κριτική αυτοθεώρηση.
    Διότι,δέν μπορείς να αντιμετωπίσεις την πραγματικότητα,ἄν πρώτα δέν την κατανοήσεις.
    Το δυσκολώτερο όμως,όλως περιέργως,δέν είναι να κατανοήσουμε την πραγματικότητα,αλλά τον εαυτό μας.

  71. Ο/Η Τεό Μακιαβέλι λέει:

    Το πραξικόπημα εναντίον του Έρντοαν θα αποτύχει γιατί δεν έχει ερείσματα στη τουρκική κοινωνία και είναι ξενοκίνητο.
    Εξ αποστάσεως πραξικοπήματα απ τη Pennsylvania είναι καταδικασμένα σε αποτυχία.
    Περιμένετε και θα δείτε…
    Οι λοχαγοί-πραξικοπηματίες θα οδηγηθούν στο εκτελεστικό απόσπασμα…

  72. Ο/Η Τεό Μακιαβέλι λέει:

    Τα ερείσματα που έχει στη τουρκική κοινωνία ο Έρντοαν δεν τα είχε κανένας άλλος Τούρκος ηγέτης τα τελευταία 50 χρόνια. Είναι λαοφιλέστατος με στήριξη απ το σουνιτικό κλήρο και τους μουφτήδες.

    Όποιος νομίζει ότι ο Έρντοαν θα ανατραπεί από τη συμπαιγνία CIA-Γκυλλέν-Αλεβήδων κοιμάται όρθιος… Άσε που το 70% των Αλεβήδων είναι οπαδοί του Έρντοαν…

  73. Ο/Η Τεό Μακιαβέλι λέει:

    Αυτή τη στιγμή τα τζαμιά στην Κωνσταντινούπολη χρησιμοποιούν τα μεγάφωνα τους καλώντας το λαό να βγει στους δρόμους και να στηρίξει τον Έρντοαν.
    Απόλυτη στήριξη του σουνιτικού κλήρου στον Έρντοαν.

  74. Ο/Η Giorgos λέει:

    Καλησπέρα!

    α)πότε θα δημοσιευθεί το υπόλοιπο άρθρο;
    β)η συνέχεια των άρθρων για το F-35;

    Ευχαριστώ.

  75. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Αγαπητέ φίλε,

    Τα επαγγελματικά μας πήγαν πίσω.

    Όμως εντός της ημέρας αναρτάται το Β’ Μέρος του Ρίχτερ, και στο τέλος του μήνα αναρτάται και το επόμενο μέρος για το 35 (από τα αρκετά που ακολουθούν).
    Καθυστερούμε αλλά δεν παραιτούμαστε. :)))

  76. Ο/Η Giorgos λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε σ’ευχαριστώ για την άμεση απάντησή σου.

  77. Ο/Η ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ λέει:

    Αγαπητέ Βελισάριε

    Υπάρχουμε κι εμείς που περιμένουμε την συνέχεια της ανάλυσης των φάσεων του Μικρασιατικού πολέμου. Καθένας με την λόξα του ,θα μου πείς και ίσως έχεις δίκιο. Είχα την εντύπωση ότι αυτή η εργασία συνεχιζόταν..

  78. Ο/Η Βελισαριος λέει:

    Νομίζω ότι και οι ενδιαφερόμενοι για τη ΜΕ, στις αρχές Αυγούστου περίπου θα έχουν λόγους να είναι ιδιαιτέρως ευτυχείς.

    Έχει γίνει πάρα πολύ μεγάλη προσπάθεια και εργασία, κι απλώς μπαίνει σε μία τάξη.

    Η επόμενη ενότητα θα είναι η συστηματική εξέταση της μετά τον Σαγγάριο περιόδου, μέχρι και τη Μάχη του Αφιόν, ώστε να διευκρινιστεί ο πόλεμος σε όλες του τις πτυχές.

  79. Ο/Η ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ λέει:

    Ευχαριστώ πολύ , Βελισάριε.

  80. Ο/Η PROMAXOS λέει:

    Προς npo

    Φίλε μου, σιγά μην γράψει what if ο Ρίχτερ με τους Κρητικούς και τις Ελληνικές Δυνάμεις να έχουν όπλα και πολεμικό υλικό. Τι να πει; Ότι η Ελλάδα θα ήταν η πρώτη χωρα στην οποία οι ναζί εισέβαλλαν και συνετρίβησαν και απέτυχαν να την κατακτήσουν πλήρως; Ότι η εκστρατεία στην ΕΣΣΔ αναβλήθηκε για ένα έτος υπό το φόβο αποβατικών ενεργειών στην νότια Βαλκανική (ή για την προετοιμασία αμυντικής οργάνωσης για αντιμετώπιση τέτοιων μελλοντικών ενεργειών) και αυτό είχε σαν συνέπεια η Βέρμαχτ να αντιμετωπίσει 5πλάσιο αριθμό Τ34 και KV1 από ότι αντιμετώπισε κι έχασε τον πόλεμο μέσα στο 1943; Τι του βάζεις του ανθρώπου;;;

    Θες να γράψει ότι στην Κρήτη η αφρόκρεμα της Βέρμαχτ, οι Αλεξιπτωτιστές της θα έχαναν τα 2/3 των δυνάμεών τους σε νεκρούς και τραυματίες που υπέκυψαν στα τράυματα και το υπόλοιπο 1/3 σε αιχμαλώτους, ότι θα διασύρονταν χειρότερα από τους Αμερικανούς στο Little Big Horn, από τους Βρετανούς στην Ισαντλαουάνα και από τους Ιταλούς στην Αφρική (Άδουα-Αιθιοπική κατάκτηση-συντριβή από Βρετανούς στον Β ΠΠ);;; Δεν τα αντέχει ο γερμανικός εγωισμός, η αρία φυλή όλα αυτά. Είναι και άνθρωποι ευαίσθητοι. Λογικό, αφού είναι φιλέλληνες😀

  81. Ο/Η PROMAXOS λέει:

    Προς Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος

    Ο ίδιος παραδέχεσθε ότι στην γερμανική έκδοση ο Ρίχτερ μπλέκει τους όρους αν και προτιμά το άτακτος. Μιλάτε για 52 αναφορές στον ένα και 25 στον άλλο, ενώ αναφέρεται και 3ο όρο. Στην ελληνική έκδοση προτιμά σαφώς τον όρο αντάρτης. Γενικά συγχέει τους όρους σε ένα ζήτημα που η ορολογία επιφέρει νομική διαφοροποίηση και σε αυτήν την διαφοροποίηση στηρίζει την επιχειρηματολογία του. Αυτό συνήθως το λένε πολιτική, όχι έρευνα. Σκόπιμη ή δήθεν λανθασμένη σύγχυση των όρων από κάποιον που έπρεπε να τους γνωρίζει, πολύ περισσότερο αφού τους επικαλείται.

    Δεν απαντήσατε πουθενα στο επιχείρημα ότι παραθέτει πλούσια ελληνική βιβλιογραφία, άρα θα έπρεπε να ξέρει τη διαφορά των όρων. Ούτε στο επιχείρημα ότι αφού η νομική διαφοροποίηση του αντάρτη από τον άτακτο είναι αυτή στην οποία βασίζει την επιχειρηματολογία του ότι οι Κρητικοί ήταν παράνομοι (λανθασμένοι διότι ως άτακτοι ήταν νόμιμοι) τέτοια σύγχυση και στην γερμανική έκδοση (με παράλληλη χρήση των όρων αν και σε μικρότερο βαθμό μεταξύ τους) και στην ελληνική (με χρήση του όρους αντάρτης), θα έπρεπε να γνωρίζει τη σημασία των λέξεων στα Ελληνικά. Ούτε στο επιχείρημα ότι έχει γνώση των Ελληνικών. Ούτε στο επιχείρημα ότι είχε την ευκαιρία να διορθώσει τα «λάθη» στην αναθεωρημένη έκδοση, ύστερα από τόσο θόρυβο και κριτική, αλλά δεν το έκανε.

    Δεν απαντήσατε ούτε στην παρατήρηση ότι η άμεση σύγκριση που κάνει ο Ρίχτερ των ατάκτων στη Μάχη της Κρήτης με την αντίσταση στην κατοχική Ελλάδα και Σερβία, χωρίς να πει κάτι για τις διαφορές, δείχνει ότι όντως εννοεί ότι οι άτακτοι Κρητικοί ήταν αντάρτες (ασχέτως αν στα γερμανικά τους αποκαλεί άτακτους) και άρα πάράνομοι. Ούτε ότι αυτή η σύγχυση βολεύει γενικότερα τους Γερμανούς γιατί και στους δύο ΠΠ αντιμετώπισαν τους άτακτους ως αντάρτες, ταυτίζοντας νοηματικά τους δύο όρους, ασχέτως αν χρησιμοποιούσαν τον έναν όρο περισσότερο. Η παρατήρηση αυτή σας επισημάνθηκε ξανά και δεν απαντήσατε τίποτα. Τίποτα. ΓΑΡΓΑΡΑ.

    Θέλει λοιπόν πολύ θράσος να μιλάτε για κακοπροέραιτη κριτική και για επιθετικούς σχολιαστές εδώ μέσα. Θράσος που παρά το βελούδινο φραστικό περιτύλιγμα περισσεύει. Απαντήστε έστω στην τελευταία επισήμανση και μετά εγκαλέστε μας όσο θέλετε. Όταν δεν απαντάτε σε επιχειρήματα που αποδομούν τα δικά σας δεν κάνετε διάλογο κύριε. Παράλληλο μονόλογο κάνετε και lobbying.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s